انار بۇلت \ شينجياڭ گازەتىنىڭ ٴتىلشىسى لي جيا ـ ني
قايتا ـ قايتا يلەنىپ ٴيى قانعان قامىردان تاتار ۇلتىنىڭ ٴداستۇرلى بالكۇلشەلەرى الاقانمەن ايشىقتالىپ جاتتى... تاڭەرتەڭ ساعات 6دا شاۋەشەك قالاسى ازاتتىق جولى 124 ـ ٴنومىرلى عاسىرلىق بايىرعى اۋلادا اۋىلىنا قايتىپ شارۋاشىلىق قۇرعان داشۋە وقۋشىسى عاكيپ پەن دۇكەن قىزمەتكەرلەرى جاڭا ٴبىر كۇننىڭ قاربالاستىعىنا ٴتۇستى.
2019 ـ جىلى داليان قاتىناس داشۋەسىنەن وقۋ بىتىرگەن عاكيپ اۋىلى شاۋەشەككە قايتىپ كەلىپ، اۋلەتىنىڭ بەيزاتتىق مادەنيەت مۇراسىن جالعاستىرۋ ۇتىلامالى تاياقشاسىن قولىنا الىپ، تاتار بالكۇلشەسىنىڭ حوش ٴيىسى ۇلتتار اراسىنداعى تەرەڭ دوستىق سۇيىسپەنشىلىكتى توعىستىردى.
”تاتار بالكۇلشەلەرى ٴتىل ۇشىنداعى ٴتاتتى ٴدام بولىپ قانا قويماي، ونان دا ماڭىزدىسى، مادەنيەت پەن سۇيىسپەنشىلىكتى ارقالاعان دانەكەر“. اۋىلعا قايتقانداعى العاشقى ماقساتىن تىلگە تيەك ەتكەندە عاكيپ اعىنان اقتارىلىپ بىلاي دەدى: العاشىندا اكە ـ شەشەمە كومەكتەسىپ ول كىسىلەردىڭ اۋىرتپالىعىن جەڭىلدەتۋدى عانا ويلاعانمىن، الايدا بالكۇلشە جاساۋمەن ناقتى اينالىسقاننان كەيىن بارىپ كىشكەنە بالكۇلشەدە ۇلكەن ٴمان جاتقانىن بايقادىم، ول بەيزاتتىق مادەنيەت مۇرا ونەرىنىڭ جالعاسۋى عانا ەمەس، تاعى ٴتىپتى دە كوپ ادامعا شينجياڭ حيكاياسىن تۇسىندىرەتىن تەرەزە ەكەن.
بەيزاتتىق مادەنيەت مۇرالارىن جالعاستىرۋدىڭ اناعۇرلىم ومىرشەڭ بولۋى ٴۇشىن، 2021 ـ جىلى عاكيپ ۇلتتار ىنتىماعى بالكۇلشە ساباقحاناسىن جاسامپازدىقپەن اشىپ، ٴار ۇلت قىزمەتكەرلەرىنىڭ ٴتۇرلى دامدەگى جاڭا ونىمدەردى بىرگە زەرتتەپ اشۋىنا مۇمكىندىك جاسادى، سونىمەن بىرگە ۇجىم باستاپ مەكتەپتەرگە، الەۋمەتتىك اۋماقتارعا بارىپ، بەيزاتتىق مادەنيەت مۇرالاردى سەزىنۋ قيمىلىن وتكىزدى. كەيىنتىننەن تاعى زەرتتەۋ ـ ۇيرەنۋ بازاسىن قۇرىپ، كوپشىلىكتى عاسىرلىق بايىرعى اۋلاعا كەلىپ، بالكۇلشە جاساۋ بارىسىندا جۇڭحۋانىڭ تاڭداۋلى ٴداستۇرلى مادەنيەتىنىڭ قۇدىرەتىن سەزىنۋگە ۇسىنىس ەتتى.
”ٴبىر جاپىراق بالكۇلشە بولعانىمەن، الايدا ٴمانى ۇقسامايدى“. عاكيپ بىلاي دەدى: ٴار جولى بالالاردىڭ جاڭا تۇردەگى بالكۇلشەنى جاساپ شىققانىن كورگەنىمدە، مادەنيەتتى شىنايى مويىنداۋ تۇقىمىنىڭ سىڭىرىلگەنىن سەزىنەمىن.
2021 ـ جىل عاكيپ جانە وسى بالداي ٴتاتتى كاسىپ جونىنەن العاندا، ەرەكشە مانگە يە ٴبىر جىل بولدى. سول جىلى تاتاردىڭ ٴداستۇرلى بالكۇلشە جاساۋ شەبەرلىگى مەملەكەت دارەجەلى بەيزاتتىق مادەنيەت مۇرالارىنىڭ ۋاكىلدىك نىساندارى تىزىمىنە ٴساتتى ەنگىزىلدى. ول ۇجىم باستاپ ٴداستۇرلى شەبەرلىك جونىندە رەتتەۋ جۇرگىزىپ، ولشەمدەنگەن ٴوندىرىس ٴتارتىبىن بەلگىلەپ، ٴاربىر بالكۇلشەنىڭ ناعىز ٴدامىن ساقتاۋىنا شىنايى كەپىلدىك ەتتى. سونىمەن بىرگە كوپتەگەن ساۋدا ماركاسىن تىركەۋگە الدىرىپ، ونىمدەردىڭ قورابىنىڭ دارەجەسىن جوعارىلاتىپ، كوپ ٴتۇرلى جاڭا ونىمدەردى اشتى.
”ٴبىر ادام بايىسا بايىعاندىق بولمايدى، كوپشىلىك بايىسا ناعىز بايىعاندىق سانالادى“. بۇل — عاكيپتىڭ ۇنەمى اۋزىنان تۇسپەيتىن ماتەلى. كەريا اۋدانىنان كەلگەن ٴورحان ماڭلىك دۇكەن قىزمەتكەرلەرىنىڭ ۋاكىلى، اسىلىندە ونىڭ شاۋەشەك قالاسىندا ورنىقتى قىزمەتى بار ەدى، الايدا قاقتاماعا قىزىعاتىندىقتان، شاقىرۋ بويىنشا دۇكەنگە كەلگەن. العاش كەلگەنىندە بالكۇلشە جاساۋدان ەش تاجىريبەسى جوق ەكەن، عاكيپتىڭ سابىرلىلىقپەن جەتەكشىلىك ەتۋىندە، پىسىرۋ شەبەرلىگىن تەز ارادا يگەرىپ، تەحنولوگيا تىرەكتىسىنە اينالادى، ونىڭ ايلىق كىرىسى 5000 يۋاننان اسادى. عاكيپتىڭ ”وتباسىلىق شەبەرحاناسى“ 6 جىلدا جيىنى 50دەن استام ادامدى جۇمىستاندىردى.
”قازىر بالكۇلشەنى جەدەل جولدامامەن جولداۋعا بولادى، چىڭدۋ، شاڭحاي سياقتى جەرلەردەن دە دۇكەندەر اشىلدى“. عاكيپ بىلاي دەدى: ىلگەرىندى ـ كەيىندى 20دان استام شارۋاشىلىق قۇرۋ شەبەرىن باۋلىپ شىقتىم، ولاردىڭ ىشىنەن 12 ادام دەربەس دۇكەن اشتى، وسى بالداي ٴتاتتى كاسىپ ”جۇمىستاندىرۋ — شارۋاشىلىق قۇرۋ — جۇمىستانۋعا جەتەكتەۋ“ سىندى تاماشا اينالىم قالىپتاستىردى.
ۇلتتار ىنتىماعىن كوز قاراشىعىنداي ايالاۋ سەنىمىن بەرىك ۇستانعان عاكيپ ۇلتتار ىنتىماعىنىڭ بەيزاتتىق مادەنيەت مۇرالارى باقشاسىن قۇرۋعا دايىندالۋدا، شەبەرلىكتى جالعاستىرۋ، مادەنيەتتى سەزىنۋ، زەرتتەۋ ـ ۇيرەنۋ ساياحاتى ٴبىر تۇلعالانعان كەشەندى تۇعىر قالىپتاستىرىپ، ۇلتتاردىڭ ارالاسۋىن، ىشتەسۋىن، توعىسۋىن جەبەۋگە جاڭا دانەكەر ازىرلەمەكشى.
”مادەنيەتتى جالعاستىرۋ مەن ۇلتتار ىنتىماعى بەينە قامىر مەن سۋ سياقتى، تولىق ارالاسقاندا بارىپ ەڭ تاماشا دامگە اينالادى“. عاكيپ بىلاي دەدى: ۇجىمىمىز ٴىس جۇزىندىك ارەكەتى ارقىلى بەيزاتتىق مادەنيەت مۇرالارىن جالعاستىرۋدىڭ جۇڭحۋا ۇلتى ورتاق تۇلعا تانىمىن بەكەمدەۋدىڭ ماڭىزدى دانەكەرى ەكەندىگىن دالەلدەدى، ٴار ۇلت قىزمەتكەرلەرى اناردىڭ دانىندەي تىعىز ۇيىسىپ، مادەنيەتتى جالعاستىرۋ، كاسىپتى دامىتۋ جولىندا اناعۇرلىم بالداي ٴتاتتى تۇرمىستى بىرگە جاراتۋدا.
