جاعدايعا ەلىكتەۋ، قىزىقتى ىقپالداستىق، ٴان ـ ٴبي، سۋرەت سىزۋ...
شينجياڭداعى مەكتەپتەردە ”الۋان ۇلگىدەگى“ قاتىناس حاۋىپسىزدىگى ساباعى ءوتىلدى
انار بۇلت \ شينجياڭ گازەتىنىڭ ٴتىلشىسى شىن زۋشياۋ، ەرىكتى ٴتىلشى ليۋ يان
بيىل 12 ـ ايدىڭ 2 ـ كۇنى 14 ـ رەتكى ”مەملەكەتتىك قاتىناس حاۋىپسىزدىگى كۇنى“، بىرنەشە كۇننەن بەرى، رايونىمىزداعى ورتا، باستاۋىش مەكتەپتەر الۋان فورمالى ۇگىت ـ تاربيە قيمىلىن ورىستەتىپ، قاتىناس حاۋىپسىزدىگى ساۋاتتارىن جالپىلاستىرىپ، وقۋشىلاردىڭ قاتىناس حاۋىپسىزدىگى تانىمىن كۇشەيتتى.
قاتىناس حاۋىپسىزدىگى وقۋشىلاردىڭ اقاۋسىز ەسەيىپ ـ ەرجەتۋىنە سايادى. 11 ـ ايدىڭ 25 ـ كۇنى التاي قالالىق قوعام حاۋىپسىزدىگى مەكەمەسىنىڭ قاتىناس باسقارۋ ۇلكەن اترەتى ”وركەنيەتتى قاتىناس، ادەپتى جول ٴجۇرۋ“ تاقىرىبىن ارقاۋ ەتىپ، التاي قالاسى شەمىرشەك قالاشىعى جاتاقتى مەكتەبىنە بارىپ، قاتىناس حاۋىپسىزدىگىن ۇگىتتەۋ قيمىلىن ورىستەتتى.
قيمىل بارىسىندا حالىق ساقشىلارى ۇگىت فورماسىن جاڭالاپ، سۇيكىمدى قۋىرشاق بولىپ جاسانىپ وقۋشىلارمەن ىقىلاستى تۇردە ىقپالداسىپ، وقۋشىلارمەن ارالىقتى جاقىنداتىپ، تىنىستى، كوڭىلدى ۇگىت ورتاسىن قالىپتاستىردى.
ۇگىت بارىسىندا حالىق ساقشىلارى قىزىقتى ويىندار، قاتىناس حاۋىپسىزدىگى بويىنشا تەز سۇراپ، تەز جاۋاپ قايتارۋ سياقتى ىقپالداستىق ۇلگىسىندەگى تاربيە بۋىندارى ارقىلى سۇراۋلارعا بەلسەنە جاۋاپ قايتارعان وقۋشىلارعا شاعىن سيلىق بەرىپ، وقۋشىلاردى قاتىناس ەرەجەسىن ىرىقتىلىقپەن ۇيرەنۋگە جەتەكتەدى. وسىدان كەيىن حالىق ساقشىلارى ناقتى ورىندا قاتىناسقا قولباسشىلىق ەتۋ قول يشاراتىن كورسەتىپ، وقۋشىلاردى قادامداس ەلىكتەپ جاتتىعۋعا باستاپ، وقۋشىلاردىڭ نەگىزدىك قاتىناس قول يشاراتىنىڭ ٴمانىن تىكەلەي يگەرىپ، قاتىناس حاۋىپسىزدىگى ٴبىلىمىنىڭ تارتىمدىلىعىن ەلىتە سەزىنۋىنە مۇمكىندىك جاسادى.
11 ـ ايدىڭ 28 ـ كۇنى ٴۇرىمجى قالالىق قوعام حاۋىپسىزدىگى مەكەمەسى قاتىناس ساقشى تارماق اترەتى جوعارى، جاڭا تەحنيكالىق كاسىپ سالالارىن اشۋ رايونى (جاڭا قالا رايونى) ۇلكەن اترەتى ديوپۋ ورتا اترەتىنىڭ حالىق ساقشىسى چىن ليلي ٴۇرىمجى قالالىق 82 ـ باستاۋىش مەكتەپكە بارىپ، ىقپالداسا سۇراۋعا جاۋاپ قايتارۋ، تيپتىك شىرعالاڭ مىسالدارىنا تالداۋ جاساۋ جانە قىسقا فيلم قويۋ ارقىلى باعدارشامعا قاراماي ٴوتۋ، جولدا اسىر سالۋ سياقتى ارەكەتتەردىڭ اۋىر زاردابىن تىكە كورسەتىپ، وقۋشىلاردى قاتىناس حاۋىپسىزدىگىنىڭ ماڭىزدىلىعىن تەرەڭ تانۋعا جەتەكتەدى.
چىن ليلي قاراپايىم دا ۇعىنىقتى تىلمەن جولاقتى جولمەن حاۋىپسىز ٴجۇرۋ، الەۋمەتتىك اۆتوبۋزعا وتىرۋ ولشەمى سياقتى قاتىناس حاۋىپسىزدىگى ساۋاتتارىن ەگجەي ـ تەگجەيلى ٴتۇسىندىرىپ، وقۋشىلاردى قاتىناس حاۋىپسىزدىگى تانىمىن كۇندەلىكتى تۇرمىسقا ٴسىڭىرىپ، وركەنيەتتى جول بەرۋدى سانالى داعدىعا اينالدىرۋعا شابىتتاندىردى.
11 ـ ايدىڭ 30 ـ كۇنى فۋكاڭ قالالىق وقۋ ـ اعارتۋ مەكەمەسى قوعام حاۋىپسىزدىگى تاراۋلارىمەن بىرلەسىپ، ”مەملەكەتتىك قاتىناس حاۋىپسىزدىگى كۇنى“ نەگىزگى تاقىرىپتىق ۇگىت قيمىلىن ورىستەتىپ، ”وتباسى، مەكتەپ، قوعام“ سايكەسىپ ادام تاربيەلەۋ ۇلگىسى ارقىلى وقۋشىلاردىڭ ٴجۇرىس ـ تۇرىس حاۋىپسىزدىگى قورعانىس شەبىن بىرگە قۇردى.
قيمىل الاڭىندا وقۋشىلاردىڭ قولىنان شىققان قاتىناس حاۋىپسىزدىگى تاقىرىبىنداعى سۋرەتتەر، كوشىرمە گازەتتەر جانە قالاممەن جازىلعان حاتكەرلىك تۋىندىلارى كورسەتىلدى، فۋكاڭ قالالىق 1 ـ باستاۋىش مەكتەپتىڭ وقۋشىلارى ٴان ـ ٴبي كونسەرتى ارقىلى قاتىناس حاۋىپسىزدىگى بىلىمدەرىن جەتكىزدى. قيمىل بارىسىندا مەكتەپ اۋلاسىنداعى ٴجۇرىس ـ تۇرىس، وتباسىنداعىلاردىڭ وزدەرى كولىك جۇرگىزۋى سياقتى مازمۇندارداعى سيلىقتى سۇراۋ ـ جاۋاپ وقۋشىلاردىڭ قىزىقتى ىقپالداستىق بارىسىندا حاۋىپسىزدىك بىلىمدەرىن وپ ـ وڭاي يگەرۋىنە مۇمكىندىك جاسادى.
فۋكاڭ قالالىق 3 ـ باستاۋىش مەكتەپتىڭ وقۋشىسى سۋ موران قيمىلعا قاتىناسقاننان كەيىن مىنالاردى ٴبىلدىردى: ۇيرەنگەن بىلىمدەرىمدى تۇرمىستا قولدانىپ، قاتىناس قاعيداسىنا سانالىلىقپەن بويسۇنىپ، حاۋىپسىز جول ٴجۇرىپ، وتباسىمداعىلارمەن بىرگە قاتىناس حاۋىپسىزدىگىن قورعايمىن.
”بۇل، شىنىندا، حاۋىپتى ەكەن!“ 12 ـ ايدىڭ 1 ـ كۇنى كۇشار قالالىق 11 ـ ورتا مەكتەپتىڭ وقۋشىلارى ۇرەيلەنە ايعايلاپ جىبەردى. سول كۇنى مەكتەپ حالىق ساقشىلارىن مەكتەپكە كەلۋگە ۇسىنىس ەتتى، كۇشار قالالىق قوعام حاۋىپسىزدىگى مەكەمەسى قاتىناس باسقارۋ ۇلكەن اترەتىنىڭ حالىق ساقشىسى حۋاڭ ياڭياڭ ”ايناعا قاراماي كولىك ەسىگىن اشىپ ولىمگە سەبەپشى بولۋ“، قارسى باعىتتا ٴجۇرۋ، ”جولداعى كولىككە قاراماي شىعا كەلۋ“، الدىڭعى ـ كەيىنگى ىشكى دوڭگەلەك اراسىنداعى قاتەرلى قالتارىس سياقتى ۇنەمى كەزدەسەتىن قاتىناس قاتەرلى ەلىكتەمەلى جاعدايلارى ارقىلى شىرعالاڭنىڭ كومەسكى حاۋپىن جاندى تۇردە ٴتۇسىندىردى ٴارى ەلىكتەمەلى ناقتى ورىن توڭىرەگىندە ەگجەي ـ تەگجەيلى ٴتۇسىندىرىپ، وقۋشىلاردىڭ ”قاتەردى ٴبىلىپ، قاتەردەن ساقتانىپ“، ٴوزىن ـ ٴوزى قورعاۋ قابىلەتىن شىن مانىندە جوعارىلاتۋىنا كومەكتەستى.
وسى مەكتەپتىڭ پارتيا ياچەيكاسىنىڭ شۋجيى ميڭ ليان مىنانى ٴبىلدىردى: مەكتەبىمىز قاتىناس حاۋىپسىزدىگى تاربيەسىن كۇندەلىكتى وقىتۋدى باسقارۋمەن توعىستىرىپ، قاتىستى نەگىزگى تاقىرىپتىق قيمىلداردى ۇزدىكسىز ورىستەتەدى، سونىمەن بىرگە وقۋشىلاردى ”بالالار مەن ۇلكەندەر قول ۇستاسىپ“ ۇيرەنگەن حاۋىپسىزدىك بىلىمدەرىن وتباسىنا جەتكىزىپ، اتا ـ انالارىن قاتىناس زاڭ ـ ەرەجەلەرىنە بىرگە بويسۇنۋعا باستاۋعا شابىتتاندىردى.
