انار بۇلت \ شينجياڭ گازەتىنىڭ ٴتىلشىسى رىن جياڭ
12 ـ ايدىڭ 16 ـ كۇنى تۇستەن كەيىن چارقىلىق اۋدانىنىڭ الاعان اۆتوكولىكتى ٴوزى جۇرگىزىپ ساياحاتتاۋ لاگەرىنە كۇن شۇلەن شۋاعىن توگىپ تۇر، لاگەردىڭ جاۋاپتىسى ليۋ پىڭ ٴباز ـ باياعىسىنداي قاربالاستىققا ٴتۇستى. اناداي جەردەگى تارىم وزەنىنىڭ بەتىنە ٴبىر قابات جۇقا مۇز قاتىپ، كۇن نۇرىندا كۇمىس ساۋلە شاشىپ تۇر. شينجياڭنىڭ ەرەكشە ساياحات سالاسىندا 30 جىل ەڭبەك ەتكەن ساقا جەتەكشى باسىن كوتەرىپ، لاگەر سىرتىنداعى كورىنىسكە نازار سالعاندا، بىلىنبەي ماۋسىمنىڭ دا وزگەرگەنىن بايقادى —
”وسى بىرنەشە جىلدا قىس ماۋسىمىنداعى قۇمدى ٴشول دە وتە دۋماندى بولدى“، ـ دەدى ليۋ پىڭ تەبىرەنە. ونىڭ ەسىندە قالۋىنشا، تاكلاماكان ٴشولىنىڭ قىس ماۋسىمى جىم ـ جىرت بولاتىن. ال بۇگىنگى كۇندە اۆتوكولىكتەر ٴشول دالا تاس جولىندا قايشالىسىپ، دوڭگەلەكتەر باسىپ وتكەن قۇمنىڭ سىرىلداعان داۋىسى قىسقى كۇنگى ەڭ اسەرلى ريتىمگە اينالدى.
ليۋ پىڭنىڭ نازارىندا، قىس ماۋسىمى شينجياڭنىڭ قۇمدى شولدە ساياحاتتايتىن ەڭ تاماشا مەزگىلى بولاتىن. ”مەيلى قۇمدى شولدەگى دالالىق ساياحات بولسىن، الدە سەيىل ـ سەرۋەن ساياحاتى بولسىن، ەڭ ۇلكەن قيىن ماسەلە باستان ـ اياق جوعارى تەمپەراتۋرا مەن قۇمدى بوران بولىپ كەلەدى. جاز ماۋسىمىندا شىلىڭگىر ىستىققا شىداۋ قيىن، كوكتەمدە قۇمدى بوران اسپاندى تورلاپ الادى، تەك وڭتۇستىك شينجياڭنىڭ قىسى عانا ادامدى ۇسىندىرمەيدى ٴارى ناشار اۋا رايىنان اۋلاق بولۋعا بولادى، ٴجۇرىس ـ تۇرىسقا وتە باپ“، ـ دەدى.
كوپ ساندى ادامداردىڭ نازارىندا، قۇمدى ٴشولدىڭ قىسى مەن جازى ٴبىر ـ بىرىنەن پارىقسىز، ۇشى ـ قيىرسىز قۇم توبەشىكتەر مەن شەتسىز ـ شەكسىز قۇم تەڭىزىنەن باسقا دانەڭە جوق. ليۋ پىڭ ٴبىر رەت قار جاۋسا نەمەسە ٴبىر ٴتۇن قاقاعان اياز جۇرسە بولعانى تاكلاماكان دالاسىندا كوركەم كورىنىس پايدا بولاتىندىعىن ابدەن بىلەدى: تارىم وزەنىنىڭ جاعالاۋىنداعى توراڭعى بۇتاقتارىنا قىراۋ تۇرىپ، كۇن نۇرىندا جاقۇتتاي جارقىرايدى؛ قۇم تەڭىزى قار تەڭىزىنە اينالىپ، ۇزىننان ـ ۇزاققا سوزىلىپ جاتقان قۇم توبەشىكتەر ”اق تورعىن“ جامىلىپ، سارى مەن اق ٴوزارا توعىسقان بەدەرلەر بەينە سيا بوياۋمەن بويالعانداي كورىنەدى، كۇشتى رەڭ سالىستىرماسىندا ساعىمدار وركەش ـ وركەش قۇم توبەشىكتەرىندە اينالسوقتاپ، بۇرىنعى جاتىمسىز قۇم جوتا سىزىعى قاسات قاردا جاسىرىنىپ، بەينە جەر مەن كوكتىڭ اراسىندا جايىلىپ جاتقان الىپ سۋرەتتەي كورىنەدى. مىنە بۇل ”اجال تەڭىزىنىڭ“ قىس كۇنىندەگى جان تەبىرەنتەرلىك كەلبەتى — تىنىش تا ۇناسىمدى، كوركەم.
قار بولماسا دا، قىس ماۋسىمىنداعى قۇمدى ٴشول تاس جولىندا جۇرگەندە وزگەشە ٴماندى سەزىنۋگە بولادى. الىسقا كوز جىبەرسەك، جەر مەن كوكتىڭ اراسىندا تەك كوك اسپان مەن سارى قۇم عانا قالادى. مۇلگىگەن تىنىشتىقتاعى ەرەكشە جالعىزدىق ەستەتيكاسى ٴاربىر ساياحاتشىعا ىشكى جان دۇنيەنىڭ شەتسىز دە شەكسىزدىگىن سەزىندىرەدى.
شينجياڭ فوتوگرافتار قوعامىنىڭ مۇشەسى، بايىنعولين موڭعۇل اۆتونوميالى وبلىسى ياشىڭ مادەنيەت تاراتۋ شەكتى سەرىكتەستىگىنىڭ جاۋاپتىسى مىڭ ياجۇن دە قىس ماۋسىمىندا تاكلاماكان شولىنە بارىپ سۋرەت ٴتۇسىرۋدى ٴبىر جىلداعى ەڭ ماڭىزدى ”مىندەتتى ساباق“ قاتارىنا ەنگىزدى.
شانشيلىك وسى جىگىتتىڭ شينجياڭمەن بايلانىسى 24 جىلعا جالعاستى. العاش رەت كەلگەن ساياحاتشىدان شينجياڭعا تامىر تارتقان فوتوگرافقا دەيىن ول بايىنعولين وبلىسىنىڭ، ٴتىپتى، بۇكىل شينجياڭنىڭ قۇبا ٴتۇزىن، قۇمدى ٴشولىن ارالادى، دالادا تاماقتانىپ، تۇزدە تۇنەۋ الدەقاشان داعدىلى ىسىنە اينالدى. قارلى دالاداعى قۇمدى شولگە قۇشتارلىعى ونىڭ جانىنا تەرەڭ بويلاعان اۋەسىنە اينالعان. جاقىنعى جىلداردان بەرى، ول اپپارات كوزى ارقىلى تارىم وزەنىنىڭ بويىنداعى توراڭعىداعى قىراۋدى، تاكلاماكان شولىندەگى قار كورىنىسىن سۋرەتكە ٴتۇسىردى... قۇمدى شولدەگى تاس جولداردى بويلاپ، ول ادامدى تاڭ قالدىراتىن سان ـ ساناقسىز قىسقى عاجايىپ كورىنىستەردى ەستەلىككە الدى.
”تارىم وزەنىنىڭ ماڭايىنداعى كورىنىستەر ەڭ كوركەم، قىراۋ بار، قۇمدى ٴشول بار، مۇز قۇرسانعان وزەن ارناسى دا بار، الۋان ٴتۇرلى بولىپ قاباتتاسقان. سارى قۇم مەن اپپاق قار توعىسقان، كوز قامايتىن مۇنداي كورىنىستەر، راسىندا، ادامدى تىلمەن جەتكىزۋگە امالسىز قالدىرادى“. مىڭ ياجۇن قول تەلەفونىنداعى سۋرەتتى اقتاردى، سۋرەتتەگى ساپ ـ سارى قۇم تەڭىزى اق كورپە ورانعان توراڭعىمەن ٴبىرىن ـ ٴبىرى ايشىقتاي ٴتۇستى، ”بۇرىن قۇمدى دالادا قىستا قار وتە از جاۋاتىن، قازىر ەكولوگيا جاقساردى، قارلى كورىنىس قالىپتى جاعدايعا اينالدى، قىس كۇندەرىندە دە قاربالاسپىن“، ـ دەدى ول.
ٴبىر رەتكى قار — جولعا شىعۋ بۇيرىعى. قازىر قۇمدى ٴشول تاس جولدارى ايقاسىپ، مىڭ ياجۇننىڭ قۇم تەڭىزىندە ىركىلىسسىز ٴجۇرىپ، ٴتىپتى دە كوپ ىلۋدە ٴبىر كەزىگەتىن كوركەم كورىنىستى تۇسىرۋىنە مۇمكىندىك جاسادى.
ليۋ پىڭ دا ۇنەمى ساياحاتشىلاردى باستاپ وسى كورىنىستەردى ىزدەۋگە اۋەس، ”قىس ماۋسىمىنداعى قۇمدى شولدە باسقا جەردەن كوزگە تۇسە بەرمەيتىن كورىنىستەر بار“. كەزىندە ەرەكشە اۋەسكەرلەر عانا ۇناتاتىن قىسقى ٴشول دالا ساياحاتى قازىر كۇن سايىن پىسىپ ـ جەتىلگەن كاسىپ كۇيىنە اينالدى: الاعان اۆتوكولىكتى ٴوزى جۇرگىزىپ ساياحاتتاۋ لاگەرىندە قىستا جولاۋشىلاردىڭ اياعى ۇزىلمەدى، سەرىكتەستىكتىڭ اۆتوكولىك جالداۋ كاسىبى دە ەرەكشە كۇسەت بولدى. وسىنىڭ الدىندا سولتۇستىك شينجياڭداعى قالىڭ قار تاكلاماكان ٴشولىنىڭ جيەگىنە ىقپال جاسادى، جۇقا ٴبىر قابات قاسات قار بولعانىمەن، قاتىستى سۋرەتتەر، كەسكىندەر ينتەرنەتتە قىزۋ تارادى. وسى بىرنەشە كۇندە ٴار كۇنى دەرلىك بىرەۋلەر ليۋ پىڭعا قۇمدى شولدە قار قاشان جاۋادى؟ ٴبىز بارىپ تاماشالاۋدى كۇتۋدەمىز! ـ دەپ كەلتە حات جولداۋدا.
