كورشىلەر تاتۋلىعىنىڭ ”باقىت رەتسەبى“

انار بۇلت \ شينجياڭ گازەتىنىڭ ٴتىلشىسى ياڭ شۋحان

　　12 ـ ايدىڭ 10 ـ كۇنى تاڭ ٴسارى، اتۇش قالاسىندا جەرگە جارىق ٴالى تولىق تۇسە قويماعان. بوراننان كەيىنگى گۋاڭميڭ ٴمالىسى ماناس الەۋمەتتىك اۋماعىنىڭ ويرانى شىعىپ، بارلىق جەردە قاعاز قيقىمدارى شاشىلىپ، شاڭ ـ توپىراق باسىپ قالدى.

　　الەۋمەتتىك اۋماق قىزمەتكەرى ٴابيدا اكىم تۇرعىن ليۋ شۋفىننىڭ ەسىگىنىڭ الدىن ەندى عانا سىپىرىپ بولعانىندا كورپۋس ەسىگى اشىلىپ، قاسىنداعى كورپۋستا تۇراتىن كورشىسى جاڭ جيانگو سىبىرتكىسىن كوتەرىپ شىعىپ: ”ٴابيدا، قايىرلى تاڭ!“ ـ دەدى.

　　ٴابيدا دەنەسىن تىك ۇستاپ، توڭىپ قىزارىپ كەتكەن قولدارىن ۇرلەپ جىلىتىپ: ”مىنا جەردى سىپىرىپ بولىپ، ليۋ اجەيگە تاڭعى اس اپارماقشىمىن“، ـ دەدى.

　　ماناس الەۋمەتتىك اۋماعىندا حانزۋ ۇلتى، ۇيعۇر ۇلتى، قىرعىز ۇلتى قاتارلى 8 ۇلتتان 4460 تۇرعىن تۇرادى. الەۋمەتتىك اۋماق ”جاراسىمدى كوركەم ماناس · تىلەكتەستىك شەڭبەرىن بىرگە سىزۋدى“ ماركا ەتىپ، ”بەستى كىرىكتىرۋ، ٴتورتتى جەبەۋ، ٴۇشتى اقاۋسىزداندىرۋ“ سىندى ”543 قىزمەت ٴادىسىن“ جاسامپازدىقپەن ورتاعا قويىپ، ٴار ۇلت بۇقاراسىنىڭ بىرگە قونىستانۋ، بىرگە ۇيرەنۋ، بىرگە قۇرۋ، بىرگە يگىلىكتەنۋ بارىسىندا قويۋ سۇيىسپەنشىلىك ورناتۋىنا، ۇلتتار ىنتىماعى گۇلىنىڭ كۇندەلىكتى ارالاسۋ بارىسىندا جايقالا اشىلۋىنا مۇمكىندىك جاسادى.

　　”اراداعى داۋال كوڭىلدەردى توسقان ەدى، داۋال شاعىلىپ كوڭىلدەر ٴتىپتى دە توعىسا ٴتۇستى“. الەۋمەتتىك اۋماق تۇرعىنى چىن جيحىڭ ٴار كۇنى جۇبايىن ەرتىپ وزگەرتىلگەننەن كەيىنگى شاعىن اۋماق ىشىندە سەيىلدەپ، ٴار ۇلت كورشىلەرىنىڭ الاڭدا ٴبي بيلەپ، شاحمات ويناعانىن كورىپ شىن جۇرەكتەن تەبىرەنىپ، بويىن باقىت سەزىمى كەرنەدى. بۇرىن ماناس الەۋمەتتىك اۋماعىنداعى گۋاڭميڭ تۇرعىندار شاعىن اۋماعى مەن پامير تۇرعىندار شاعىن اۋماعىنىڭ اراسىندا ٴبىر داۋال بار بولاتىن، داۋال كەڭىستىكتى ٴبولىپ قانا قويماي، كورشىلەر اراسىنداعى بارىس ـ كەلىسكە دە كەدەرگى كەلتىرىپ تۇراتىن.

　　الەۋمەتتىك اۋماق 10 ميلليون يۋاننان استام قارجى توپتاپ، ”داۋالدى شاعىپ اۋلانى بىرىكتىرىپ“، كونە، ەسكى شاعىن اۋماقتاردى جاڭالاۋدى ىلگەرىلەتىپ، كولىك توقتاتۋ ورنى جەتىسپەۋ، قۇبىر تورى كونەرۋ، ەڭ ۇستىڭگى قاباتتاعى ۇيلەردىڭ توبەسىنەن سۋ ٴوتۋ سياقتى حالىق تۇرمىسىنداعى قيىن ماسەلەلەردى شەشىپ قانا قويماي، جاڭادان سالىنعان 3 تىلەكتەستىك الاڭى، 5 تىلەكتەستىك سامالدىعى ٴار ۇلت تۇرعىندارىنىڭ كوڭىل اشىپ، دەمالاتىن ات بايلار جەرىنە جانە ارالاسۋ، ىشتەسۋ، توعىسۋدىڭ ”تىلەكتەستىك كوپىرىنە“ اينالدى.

　　الەۋمەتتىك اۋماقتاعى 48 عيمارات، 134 كورپۋستىڭ بارىندە ٴار ۇلت ارالاسا قونىستانعان، كوپشىلىك ٴبىر ـ ٴبىرىن كورىپ جۇرەدى، ٴوزارا كومەكتەسۋ، ٴوزارا جاردەمدەسۋ ادەتكە اينالعان.

　　جالعىز تۇراتىن قارت ليۋ شۋفىننىڭ ٴجۇرىپ ـ تۇرۋى قولايسىز، ٴابيدا ٴار كۇنى الەۋمەتتىك اۋماق اسحاناسىنان ىستىق تاماق الىپ قارتتىڭ ۇيىنە جەتكىزىپ بەرەدى، جەدەل جولداما الۋىنا، ٴدارى، جەمىس ـ جيدەك ساتىپ الۋىنا كومەكتەسەدى.

　　مۇنداي سۇيىسپەنشىلىككە تولى حيكايالار الەۋمەتتىك اۋماقتا ٴار كۇنى كەزدەسەدى. قيىنشىلىعى بار قاۋىمعا مەڭزەس، الەۋمەتتىك اۋماق ”تۇرعىندار تاپسىرىس بەرۋ، پارتيا مۇشەلەرى تاپسىرىپ الۋ“ مەحانيزمى ارقىلى جالپى 800دەن استام ارمان ـ تىلەكتى شەشىپ، قيىنشىلىعى بار 4 وقۋشىعا 10 مىڭ 200 يۋان وقۋعا كومەك قاراجاتىن ٴوتىنىش ەتىپ الىپ بەردى. قيىنشىلىعى بار تۇرعىنداردىڭ تۇراقتى كىرىس تابۋى ٴۇشىن الەۋمەتتىك اۋماق جۇمىسشى ىستەتۋ جانە جۇمىس ورنى سىندى ”ەكى ٴتىزىمدى“ انىقتاۋ ارقىلى جۇمىس كۇتكەن ادامدار ٴۇشىن ارناۋلى جۇمىستانۋعا قىزمەت وتەۋ ازىرلەدى، مۇندا 55 ادام اسپازدىق، توكشىلىك سياقتى شەبەرلىكتەرگە باۋلىنۋ ارقىلى ٴبىر ونەردى يگەردى.

　　الەۋمەتتىك اۋماق تاعى 8 قوعامدىق ۇيىمدى ەنگىزىپ، ٴۇي جالداۋ، سۋ، ەلەكتر اقىسىن ازايتۋ، كەشىرىم ەتۋ ارقىلى تۇرعىنداردى بازار باعاسىنان %20 - %30 تومەن بالالاردى باعۋعا اماناتتاۋ، وتباسىلىق قىزمەت وتەۋ، جەدەل جەتكىزۋ سياقتى جاقتاردا قىزمەت وتەۋدەن يگىلىكتەندىرىپ، ٴار جىلى 30 مىڭ يۋاننان استام حالىققا تيىمدىلىك جەتكىزۋ قاراجاتىنان بۇقارانى شىن مانىندە يگىلىكتەندىردى.

　　قازىرگە دەيىن اتالعان الەۋمەتتىك اۋماقتا 200دەن استام ادام ورنىقتى جۇمىستانىپ، 32 ادام ٴوز الدىنا دەربەس شارۋاشىلىق قۇرىپ، ٴار ۇلت بۇقاراسى بىرگە بايۋ جولىندا قول ۇستاسا العا ىلگەرىلەدى.

　　سونىمەن بىرگە الەۋمەتتىك اۋماق ”ٴتورتتى ٴبىر تۇلعالاندىرۋ“ كەڭەس ٴماجىلىسى سياقتى مەحانيزمدە جاڭالىق اشىپ، ٴار ۇلت بۇقاراسىن الەۋمەتتىك اۋماقتى باسقارۋداعى ”تاماشالاۋشىدان“ ”ات سالىسۋشىعا“ اينالدىرىپ، كورشىلەر اراسىنداعى 200دەن استام داۋ ـ شار الەۋمەتتىك اۋماق ىشىندە ٴساتتى شەشىلدى؛ ”الەۋمەتتىك اۋماق پارتيا مۇشەلەرى مەن بۇقاراعا قىزمەت وتەۋ ورتالىعى + كۇندەلىكتى قارايلاسۋ ورتالىعى + بالالاردى باعۋعا اماناتتاۋ ورتالىعى“ كەشەنى، وعان قوسا ”مەيىرىم · بەسكە، ٴسوز جوق، بارۋ“، ”مەيىرىم ەسىك قاعۋ“ سياقتى ەرىكتى قىزمەت وتەۋلەر قارتايعاندا كۇتىمدەلۋدى، بالالاردىڭ جاقسى تاربيە الۋىن رەالدىققا اينالدىردى.

　　ٴبىر ـ بىرلەگەن جاندى حيكايالار جۇڭحۋا ۇلتى ورتاق تۇلعا تانىمىنىڭ كۇندەلىكتى تۇرمىستا تامىر تارتۋىنا مۇمكىندىك جاسادى.