12 - ايدىڭ 21 - كۇنى جۇڭگو مۇناي شينجياڭ مۇناي الابى سەرىكتەستىگىنىڭ پوسكام اۋدانى پوسكام اۋىلى قاراباق قىستاعىندا تۇراتىن قىزمەت اترەتىنىڭ مۇشەلەرى مەن قىستاق تۇرعىندارى ءبىر ارادا شاتتانا باس قوسىپ قىسقى توقىراۋدى وتكىزىپ، جۇزدەرىنەن قۋانىش لەبى ەستى، مەيىرلى ساتتەن بىرگە ءلاززاتتاندى.
□ سۋرەتتى جاڭ يۇن تۇسىرگەن
انار بۇلت \ شينجياڭ گازەتىنىڭ تىلشىلەرى
قىسقى توقىراۋ بولىپ، كۇن ۇزارا باستادى، كۇن سۋىق بولعانىمەن سۇيىسپەنشىلىك مەيىرگە بولەدى. 12 ـ ايدىڭ 21 ـ كۇنى قىسقى توقىراۋ كۇنى، تيانشان الابىنداعى اۋىل ـ قىستاقتاردىڭ الەۋمەتتىك اۋماقتارىندا قىستاقتا تۇراتىن قىزمەت اترەتىنىڭ مۇشەلەرى، كادر ـ بۇقارا، ٴار ۇلت كورشىلەر قۋانىشپەن ٴبىر ارادا باس قوسىپ، بىرگە تۇشپارا ٴتۇيىپ، اڭگىمە دۇكەن قۇرىپ، بۋى بۇرقىراعان تۇشپارانىڭ حوش يىسىندە ىنتىماقتى، سۇيىسپەنشىلىكتى كۇشەيتىپ، دامۋدىڭ بىرىككەن كۇشىن ۇيىستىردى.
”قىسقى توقىراۋدا نە ٴۇشىن تۇشپارا جەيمىز“؟ كۇشار قالاسى ٴچىمان قالاشىعى اقتەرەك قىستاعىنىڭ مادەنيەت زالى قىزۋ سۇيىسپەنشىلىككە تولدى، اقسۋ ايماقتىق ٴتارتىپ تەكسەرۋ كوميتەتىنىڭ، باقىلاۋ ـ تەكسەرۋ كوميتەتىنىڭ كۇشار قالاسى ٴچىمان قالاشىعى اقتەرەك قىستاعىندا تۇراتىن قىزمەت اترەتىنىڭ باستىعى، ٴبىرىنشى شۋجي جاڭ شينحۋا ساحنا الدىنا كەلىپ، كوپشىلىككە قىسقى توقىراۋدىڭ كەلۋ تاريحىن جانە حالىق اراسىنداعى سالت ـ سانانى اڭگىمەلەدى.
12 ـ ايدىڭ 21 ـ كۇنى ”سۇيىسپەنشىلىككە تولى قىسقى توقىراۋ . تۇشپارانىڭ حوش ٴيىسى اڭقىعان اقتەرەك“ قىسقى توقىراۋ نەگىزگى تاقىرىپتىق قيمىلى ۇستىندە تۇشپارانىڭ حوش يىسىندە قىزمەت اترەتىنىڭ قىستاق ”ەكى كوميتەتىمەن“ بىرلەسىپ تۇلعالاعان قىسقى توقىراۋ مادەنيەت سالتاناتى بىرگە قويىلدى. مۋزيكا ٴۇنى كوتەرىلگەندە اقتەرەك قىستاعىنىڭ ۇگىت قىزمەتكەرى ارزۇگۇل احمەت قىستاق تۇرعىندارىن باستاپ وزدەرى قۇراستىرعان ٴبيدى بيلەپ، بۇكىل زالداعىلاردىڭ قىزۋ القاۋىنا بولەندى. كوپشىلىك تاعى تۇشپارا قىسۋ سياقتى قىزىقتى ويىندارعا بىرگە قاتىناسىپ، بىرگە ماشىراپكە باسىپ، كوڭىلدى ورتانىڭ دۋمانىن ورلەۋگە كوتەردى.
جاڭ شينحۋا بىلاي دەدى: ”بۇل رەتكى قيمىل قىستاق تۇرعىندارىنا ٴداستۇرلى مەرەكەنىڭ مەيىرلى رايىن سەزىندىرىپ، قىستاقتا تۇراتىن قىزمەت اترەتىنىڭ، قىستاق ’ەكى كوميتەتىنىڭ‘ بۇقارامەن ارالىعىن جاقىنداتىپ عانا قويماي، اۋىل ـ قىستاقتى گۇلدەندىرۋدىڭ سەنترگە تارتۋ كۇشىن ونان ارى ۇيىستىردى“.
ۇسكىرىك جەل مەيىرىمگە بوگەت بولا المادى. اقتاۋ اۋدانى اقتاۋ قالاشىعى ورتا ارىق قىستاعى مول سۇيىسپەنشىلىككە تولدى، اۆتونوميالى رايوندىق قاتىناس ـ تاسىمال جالپىلىق زاڭ اتقارۋ مەكەمەسى قىزىلسۋ زاڭ اتقارۋ تارماق اترەتىنىڭ وسى قىستاقتا تۇراتىن قىزمەت اترەتى قىستاق ”ەكى كوميتەتىمەن“ بىرلەسىپ، قىستاقتاعى ”ٴتورت ٴتۇرلى قارتتاردى“، ۇلتتار ىنتىماعى، العاباسارلىعىنداعى وتباسىلارىن ٴبىر ارادا باس قوسۋعا ۇسىنىس ەتىپ، تۇشپارانى دانەكەر ەتىپ، سۇيىسپەنشىلىكتى بىرگە اڭگىمەلەدى.
جۇڭحۋانىڭ تاڭداۋلى ٴداستۇرلى مادەنيەتىن اسقاقتاتىپ، سۇيىسپەنشىلىكتى، بارىس ـ كەلىستى كۇشەيتۋ ٴۇشىن، پوسكام اۋدانى تۇڭشينشياڭدا ”پوسكامدا قۋانىشپەن باس قوسۋ . قار ـ مۇزدا قىسقى توقىراۋدى ايگىلەۋ“ نەگىزگى تاقىرىپتىق قيمىلىن وتكىزدى. تارتىمدى ادەبيەت ـ كوركەمونەر نومىرلەرى ىركەس ـ تىركەس ورىندالدى. ويناقى ٴبي، تامىلجىعان ٴان اۋەنى، زارەنى ۇشىرىپ بويدى تىتىركەندىرەتىن سەرىك ويىنى قاتارلى ويىندار ناق مايدان رايىن اسىرىپ، ساحنا استىنداعى كورەرمەندەردىڭ شاپالاق، الاقايلاعان ٴۇنى تولاستامادى. كونسەرت ارەدىگىندە جۇرگىزۋشى قىسقى توقىراۋداعى سالت ـ سانا توڭىرەگىندە سۇراۋ سۇراپ، ساحنا استىنداعى كورەرمەندەر بەلسەنە جاۋاپ بەرىپ، ٴوزارا ىقپالداستىق بارىسىندا مەرەكە قۋانىشىنا بارىنشا شومدى.
پوسكام اۋدانى پوسكام قالاشىعىنىڭ تۇرعىنى ٴزىلالا ابدۇرەشيت بىلاي دەدى: ”بۇگىن شەشەممەن بىرگە قىسقى توقىراۋ قيمىلىنا قاتىناسىپ، تارتىمدى ويىن نومىرلەرىن تاماشالادىم، تاعى شاعىن سيلىق الىپ، ەرەكشە قۋاندىم“.
قىسقى توقىراۋ كۇنى ٴۇرىمجى قالاسىنداعى ٴارقايسى رايون، اۋدانداعى ۇلتتار ىنتىماعى ۇلكەن اۋلاسىندا دۋماندى قىسقى توقىراۋ قيمىلدارى ىركەس ـ تىركەس وتكىزىلىپ، ٴار ۇلت بۇقاراسى قۋانىشپەن باس قوسىپ، قامىر جايىپ، قيما دايىنداپ، اڭگىمە دۇكەنىن قۇرىپ، بۋى بۇرقىراعان تۇشپارامەن حالىقتىق سالت ـ سانانى جالعاستىرىپ، شاتتىق كۇلكىسى ىشىندە ٴداستۇرلى مەرەكەنىڭ وزگەشە تارتىمدىلىعىن سەزىندى.
12 ـ ايدىڭ 21 ـ كۇنى تاڭەرتەڭ تيانشان رايونى يان ـ ان جولى ٴمالىسى فۋكاڭ كوشەسى سولتۇستىك الەۋمەتتىك اۋماعى شيۋحىيۋان شاعىن اۋماعى اسحاناسى ىستىق مەيىرگە تولدى. ما جيڭشيڭ قاتارلى تۇرعىندار بىرىنەن سوڭ ٴبىرى كەلىپ، ۇزىن ۇستەل جانىندا تۇرىپ، كوپشىلىك قىزمەت بولىسە سايكەسىپ، ەپتىلىكپەن كوكونىس ارشىپ، قيما دايىنداپ، قامىر جايىپ، تۇشپارا ٴتۇيدى.
”قىسقى توقىراۋدا تۇشپارا جەمەسە، قۇلاعىڭ ٴۇسىپ قالسا ەشكىم جاۋاپتى ەمەس“. 66 جاستاعى تۇرعىن ۋاڭ يان سويلەي ٴجۇرىپ ٴتۇرلى تۇشپارا ٴتۇيۋ ٴتاسىلىن كورسەتتى، جامبى تۇشپارا، ٴبيداي ماساعى تۇشپاراسى، وراق اي تۇشپاراسى، الۋان ٴتۇرلى پىشىندەرى ادەمى تۇشپارالار تاباققا لىق تولدى. ”ٴار رەتكى مەرەكە ـ مەيرام كورشىلەر سۇيىسپەنشىلىگىن كۇشەيتۋدىڭ تاماشا ورايى، قۇربان ايتتا ۋاڭ اپاي مەنىڭ ۇيىمە كەلىپ مەرەكە وتكىزەدى، قىسقى توقىراۋ، كوكتەم مەرەكەسىندە ول دا ٴبىزدى ۇيىنە تۇشپارا تۇيۋگە شاقىرادى“، ـ دەدى تۇرعىن سافينا كۇلە سويلەپ.
بۋى بۇرقىراعان تۇشپارا پىستى، الەۋمەتتىك اۋماق قىزمەتكەرلەرى، ەرىكتىلەر جانە تۇرعىندار ۇستەلدى قورالاي وتىرىپ، ٴدامدى تاعامنان بىرگە ٴدام تاتتى. ”كورشىلەر بىرگە تۇيگەن تۇشپارانىڭ ٴدامى ٴتىل ۇيىرەدى“! ـ دەدى ما جيڭشيڭ.
ٴۇرىمجى قالاسى سايباق رايونى يوۋحاۋ جاڭا قىستاعى باتىس الەۋمەتتىك اۋماعى جاڭا ٴداۋىر وركەنيەتى امالياتى پۋنكتى يوۋحاۋ سولتۇستىك جولى ٴمالىسى قارتتاردى كۇتىمدەۋ بويىنشا قىزمەت وتەۋ ورتالىعىمەن بىرلەسىپ، قاراستى اۋماقتا ”تۇشپارانىڭ حوش ٴيىسى الەۋمەتتىك اۋماقتا اڭقىدى، بەرەكەلى شاڭىراق“ قيمىلىن وتكىزدى. جاستار توتەنشە ەپتىلىكپەن ۇن يلەپ قامىر جايدى؛ قارتتار تۇشپارا ٴتۇيۋ شەبەرلىگىن قولما ـ قول ۇيرەتتى. ”قيمانى ورتاسىنا سالىپ، شەتىن مىقتاپ قىسىپ، ونان سوڭ گۇل ورنەگىن شىعارسا، پىسىرعاندا جارىلمايدى“. 68 جاستاعى گو شيۋجۇي ٴبىر جاعىنان كورسەتىپ، ٴبىر جاعىنان قاداعالاي تاپسىردى. تۇشپارا پىسىرعان ارەدىكتە ول كورشىسى ٴپاتيما ابىلەزبەن بىرگە الەۋمەتتىك اۋماق قىزمەت وتەۋىنە قاتىناسقان حيكاياسىن ٴبولىستى. ”الەۋمەتتىك اۋماقتىڭ جۇمىسى ٴبىزدىڭ جۇمىسىمىز“، ـ دەدى گو شيۋجۇي.
قازاننان تۇسىرگەن تۇشپارانى ەرىكتىلەر دەرەۋ ٴبولىپ قوراپتاپ، قارتتاردىڭ قولىنا جەتكىزدى. 82 جاستاعى ارزۇگۇل مامەت تۇشپارانى الىپ، جۇزىنە كۇلكى ٴۇيىرىلىپ بىلاي دەدى: ”بۇل تۇشپارا ۇيدەگىدەن ٴدامدى ەكەن، كوپشىلىكپەن بىرگە مەرەكە وتكىزۋ توتەنشە دۋماندى“.
كورلا قالاسى اۋات اۋىلى ”سالت ـ سانانى دارىپتەۋ، تۇشپارا ٴتۇيۋ، مەيىر جەتكىزۋ“ جەلىلەس نەگىزگى تاقىرىپتىق قيمىلدارىن ۇيىمداستىرىپ وتكىزدى. اۋات اۋىلى چيگايكىشىك قىستاعى پارتيا مۇشەلەرى مەن بۇقاراعا قىزمەت وتەۋ ورتالىعىندا ەرىكتىلەر جاڭا پىسقان تۇشپارانى اس قالبىرىنا سالىپ، جالعىزىلىك قارتتارعا، قيىنشىلىعى بار وتباسىلارىنا اپارىپ بەردى ٴارى ولاردىڭ دەنساۋلىق جانە تۇرمىس قاجەتىن تاپتەشتەي سۇراپ، قىس ماۋسىمىنداعى جىلىنۋ جانە وتتان پايدالانۋ حاۋىپسىزدىگىن قاداعالاي تاپسىردى.
”قىستاق كادرلارى مەن ەرىكتىلەردىڭ ٴار جىلى قىسقى توقىراۋدا ٴبىزدى ەسكە العاندارىنا راقىمەت، تۇشپارادان اۋىز ٴتيىپ، كوڭىلىمىز كوتەرىلىپ قالدى“! ـ دەدى قىستاق تۇرعىنى سۇن جيانجۇن اسەرلەنە.
(تىلشىلەر چىن جياڭلين، جاڭ دۇڭمەي، قاتىناسقان تىلشىلەر سۇن فاڭتيڭ، گو حۇڭلەي، جاڭ جىلي، دۋ جيانحۇي، ۋي يۇڭگۇي، ەرىكتى تىلشىلەر چىن شيڭياڭ، حۋاڭ ۋانلي، اسىمگۇل تۇرعۇنجان)
