”تۇرعىنداردىڭ ەڭ جاقىن ەمدەۋ قىزمەت وتەۋى تۇيىنىنە 15 مينۋتتا جەتۋىن“ قالاي جۇزەگە اسىرۋعا بولادى
— «اۆتونوميالى رايوننىڭ نەگىزگى ساتى ەمدەۋ ـ دەنساۋلىق ساقتاۋ قۇرىلىمدارىنىڭ ورنالاسىمى قۇرىلىسىن ساپالىلاندىرۋ جونىندەگى اتقارۋ جوباسىنا» تۇسىنىك
انار بۇلت \ شينجياڭ گازەتىنىڭ ٴتىلشىسى سۋ لۋپيڭ
تاياۋدا اۆتونوميالى رايوندىق دەنساۋلىق ساقتاۋ، سالاماتتىق كوميتەتى قاتارلى 11 تاراۋ بىرلەسىپ «اۆتونوميالى رايوننىڭ نەگىزگى ساتى ەمدەۋ ـ دەنساۋلىق ساقتاۋ قۇرىلىمدارىنىڭ ورنالاسىمى قۇرىلىسىن ساپالىلاندىرۋ جونىندەگى اتقارۋ جوباسىن» (تومەندە قىسقارتىپ «جوبا» دەلىنەدى) باسىپ تاراتتى. وسى «جوبا» نازاردى قاي جاقتارداعى ورنالاسىمدى ساپالىلاندىرۋعا، قابىلەتتى جوعارىلاتۋعا شوعىرلاندىرىپ، قالا، اۋىل تۇرعىندارىنىڭ 15 مينۋت ىشىندە ساپالى نەگىزگى ساتى ەمدەۋ قىزمەت وتەۋىنەن يگىلىكتەنۋىنە مۇمكىندىك جاسايدى؟ 1 ـ ايدىڭ 5 ـ كۇنى ٴتىلشى اۆتونوميالى رايوندىق دەنساۋلىق ساقتاۋ، سالاماتتىق كوميتەتىنىڭ قاتىستى جاۋاپتىسىمەن سۇحباتتاستى.
اۋرۋدى ٴتىپتى دە جاقىن جەردە كورسەتۋگە بولادى —
ۇنەمى كەزدەسەتىن اۋرۋلاردى ەمدەۋ نەگىزگى ساتىدا شەشىلەدى
جاڭاشا قالا ـ قالاشىقتاندىرۋدىڭ ىلگەرىلەتىلۋىنە، حالىق سانى قۇرىلىمى وزگەرىسىنە جانە ٴار ۇلت بۇقاراسىنىڭ سالاماتتىق قاجەتىنىڭ كۇن سايىن ارتۋىنا ىلەسە، رايونىمىزدىڭ بۇرىنعى نەگىزگى ساتى ەمدەۋ ـ دەنساۋلىق ساقتاۋ تورى جاڭا سىنعا ٴدوپ كەلدى: قۇرىلىمنىڭ ورنالاسىمى بىركەلكى ەمەس، قىزمەت وتەۋ قابىلەتىندە ولقىلىقتار ورىن تەۋىپ وتىر، شەت ـ شالعاي مال شارۋاشىلىق وڭىرلەرىنىڭ جانە شەكارا وڭىرلەردىڭ قولجەتىمدىلىگىن كۇشەيتۋگە تۋرا كەلەدى. وزگەرىسكە بەلسەندىلىكپەن ۇيلەسىپ، مەملەكەتتىڭ جوعارى دەڭگەيلى جوباسى مەن شينجياڭنىڭ ٴىس جۇزىندىگىن تىعىز ۇشتاستىرىپ، اۆتونوميالى رايوندىق دەنساۋلىق ساقتاۋ، سالاماتتىق كوميتەتى قاتارلى 11 تاراۋ بىرلەسىپ وسى «جوبانى» باسىپ تاراتتى.
”«جوبادا» ’تۇرعىنداردىڭ ەڭ جاقىن ەمدەۋ قىزمەت وتەۋى تۇيىنىنە 15 مينۋتتا جەتۋى‘ وزەكتى پرينسيبى ايقىندالدى، بۇل نەگىزگى ساتى ەمدەۋ قۇرىلىسىنىڭ ٴتۇيىنى ’سانمەن قامتۋعا‘ بوي ۇرۋدان ’ساپامەن قامتۋعا‘ ۇمتىلۋعا قاراي ويىسقاندىعىن كورسەتەدى“. اۆتونوميالى رايوندىق دەنساۋلىق ساقتاۋ، سالاماتتىق كوميتەتىنىڭ قاتىستى جاۋاپتىسى بىلاي دەپ تانىستىردى: مۇندا ناقتى ەكى كەزەڭدىك نىسانا بەلگىلەنگەن: 2027 ـ جىلعا بارعاندا قۇرىلىممەن جانە قىزمەت وتەۋمەن جاپپاي قامتۋ جۇزەگە اسىرىلىپ، قاتتى بولشەك كورنەكتى جاقسارتىلادى؛ 2030 ـ جىلعا بارعاندا ورنالاسىمى اناعۇرلىم بىركەلكى، ۇيلەسىمدى، قىزمەت وتەۋ اناعۇرلىم قولايلى دا قولجەتىمدى بولادى. مۇنداعى ٴتۇبىرلى ماقسات — ٴاربىر قالا، اۋىل تۇرعىنىنىڭ مەيلى الەۋمەتتىك اۋماقتا، اۋىل ـ قىستاقتا بولسىن، الدە مال شارۋاشىلىق وڭىرلەرىندە بولسىن، قىسقا ۋاقىت ىشىندە نەگىزدىك، سەنىمدى، قولايلى ەمدەۋ ـ دەنساۋلىق ساقتاۋ قىزمەت وتەۋىنە قول جەتكىزۋىنە مۇمكىندىك جاساپ، ”ۇنەمى كەزدەسەتىن اۋرۋلاردى نەگىزگى ساتىدا“ ەمدەۋدى جۇزەگە اسىرۋدى ىلگەرىلەتىپ، تۇتاس رايوننىڭ نەگىزگى ساتى ەمدەۋ قىزمەت وتەۋ قابىلەتى مەن ونىمدىلىگىن پارمەندى جوعارىلاتۋ.
ورنالاسىمى ساپالىلاندىرىلادى —
قالا، اۋىلداردا تۇرلەر بويىنشا تۇيىندەر قۇرىلادى
«جوبادا» اۋىل ـ قالاشىق، اۋىل ـ قىستاق جانە قالاداعى الەۋمەتتىك اۋماقتاردىڭ تۇرلىشە جاعدايىنا مەڭزەس، تۇرگە بولىنگەن، ەگجەي ـ تەگجەيلىلەنگەن قۇرۋ ارناسى العا قويىلدى.
اۋىل ـ قالاشىق دەڭگەيىندە، ورنى انىق تۇراقتاندىرىلعان ٴۇش دارەجەلى ەمحانا جۇيەسى قۇرىلىپ، قىزمەت وتەۋ كولەمى مەن يقۋات كۇشەمەلىلىگىنە نەگىزدەلىپ عىلمي تۇردە دارەجەگە ٴبولىنىپ، پارىقتاندىرىپ ورنالاستىرۋ جانە قىزمەت وتەۋ دەڭگەيىن جوعارىلاتۋ جۇزەگە اسىرىلادى. ادەتتەگى اۋىل ـ قالاشىق ەمحانالارى قىزمەت وتەۋ جۇيەسىنىڭ نەگىزگى بىرلىگى ەتىلەدى، ٴارقايسى اۋىل ـ قالاشىقتا، كەمىندە، بىردەن ەمحانا بولۋىنا شىنايى كەپىلدىك ەتىلىپ، قاراستى اۋماقتاعى نەگىزدىك ەمدەۋ قىزمەت وتەۋىن جانە الەۋمەتتىك دەنساۋلىق قىزمەت وتەۋىن تولىق ارقالايدى. مۇندا توسەك دايىنداۋ ولشەمى قىزمەت وتەلەتىن ٴار 1000 ادام ٴۇشىن 0.8 - 1.0 توسەك، قۇرىلىمداعى جالپى توسەك سانى 100دەن اسپايدى، سونداي ـ اق ٴاربىر توسەككە، كەمىندە، 0.7 دەنساۋلىق ساقتاۋ تەحنولوگيالىق قىزمەتكەرى دايىندالادى؛ سەنترلى اۋىل ـ قالاشىق ەمحانالارىنىڭ دەڭگەيى وسى نەگىزدە جوعارىلاتىلىپ، دارەجەسى وسىرىلەدى، ادەتتە ادامدار شوعىرلانعان، قامتۋ اياسى كەڭ وڭىرلەرگە ورنالاستىرىلادى. نەگىزدىك قىزمەت وتەۋدەن تىس، وڭىرلىك ەمدەۋ، دەنساۋلىق ساقتاۋ قىزمەت وتەۋىن جانە تەحنولوگيالىق جەتەكشىلىك ەتۋ فۋنكتسياسىن ارقالايدى، ٴىس جۇزىندىك قاجەتپەن ۇشتاستىرا وتىرىپ بەس مۇشە ٴبولىمى سياقتى ارناۋلى بولىمدەردى قۇرىپ، جالپىلىق قىزمەت وتەۋ قابىلەتىن ونان ارى جوعارىلاتادى؛ ٴتۇيىندى سەنترلى اۋىل ـ قالاشىق ەمحانالارى اۋدان دارەجەلى شيپاحانالاردىڭ قىزمەت وتەۋ دەڭگەيىنە تۋرالانىپ ٴتۇيىندى تۇردە قۇرىلادى، توسەك ورنالاستىرۋ ولشەمى قىزمەت وتەلەتىن ٴار 1000 ادام ٴۇشىن 3.5تەن جوعارى توسەك دايىندالادى، دەنساۋلىق ساقتاۋ تەحنولوگيالىق قىزمەتكەرلەرى ەمحاناداعى جالپى قىزمەتكەردىڭ %80تەن استامىن يەلەيدى. بۇل تۇردەگى ەمحانالار ٴبىرشاما كۇردەلى ۇنەمى كەزدەسەتىن اۋرۋلاردى، كوپ تۋىلاتىن اۋرۋلاردى دياگنوز قويىپ، ەمدەپ، اۋدان دارەجەلى شيپاحانالاردىڭ قىسىمىن ٴونىمدى سەيىلتىپ، بۇقارانىڭ ”ٴۇيىنىڭ جانىندا“ اناعۇرلىم جوعارى ساپالى ەمدەۋ قىزمەت وتەۋىنەن يگىلىكتەنۋىنە مۇمكىندىك جاسايدى.
اۋىل ـ قىستاق دەڭگەيىندە، قىستاق دارەجەلى قىزمەت وتەۋ تۇيىندەرى يكەمدى ورنالاستىرىلادى. ٴاربىر اكىمشىلىك قىستاقتا ٴبىر ولشەمدەندىرىلگەن قىستاق دەنساۋلىق ساقتاۋ بولمەسى نەمەسە ەمدەۋ (ارالاۋ) بويىنشا قىزمەت وتەۋ ٴتۇيىنى ورنالاستىرىلىپ، پارتيا مۇشەلەرى مەن بۇقاراعا قىزمەت وتەۋ ورتالىعىمەن بىرگە قۇرۋ شابىتتاندىرىلادى. ادەتتەگى قىستاق دەنساۋلىق ساقتاۋ بولمەسىنىڭ كولەمى 60 شارشى مەتردەن تومەن بولمايدى، كەمىندە، ٴبىر تولىمدى شيپاگەر ورنالاستىرىلادى. قىزمەت وتەيتىن جان سانى كوپ نەمەسە توڭىرەكتەگى اكىمشىلىك قىستاقتاردى قامتيتىن بولسا، سەنترلى قىستاق دەنساۋلىق ساقتاۋ بولمەسىن قۇرۋعا قولداۋ كورسەتىلىپ، جابدىقتالۋ دەڭگەيى جوعارىلاتىلىپ، كەمىندە 2 - 3 شيپاگەر جانە ٴبىر سەسترا ورنالاستىرىلادى. جان سانى از نەمەسە شەت ـ شالعاي، تۇراقتى ٴتۇيىن قۇرۋعا قولايسىز اكىمشىلىك قىستاقتاردا ەمدەۋ (ارالاۋ) بويىنشا قىزمەت وتەۋ ٴتۇيىنى ورنالاستىرىلىپ، بەلگىلى مەرزىمدە ارالاپ دياگنوز قويۋ، ۇزاق ۋاقىت ادام جىبەرۋ سياقتى جولدارمەن قىزمەت وتەۋدە ”قالتارىس جەر قالماۋىنا“ شىنايى كەپىلدىك ەتىلەدى.
قالاداعى الەۋمەتتىك اۋماقتار دەڭگەيىندە، قىزمەت وتەۋ قۇرىلىمدارىنىڭ سيىمدىلىعىنىڭ كەڭەيتىلىپ، ساپاسىنىڭ جوعارىلاتىلۋى ىلگەرىلەتىلەدى. «جوبادا» مىنالار ايقىندالدى: الەۋمەتتىك اۋماق دەنساۋلىق ساقتاۋ قىزمەت وتەۋ ورتالىعىنىڭ الەۋمەتتىك ـ يگىلىك سيپاتىندا تاباندى بولىپ، ۇكىمەت قۇرعان قۇرىلىمداردىڭ سانى كوبەيتىلەدى. قۇرىلماعان مالىلەردە ۇكىمەت جاڭادان قۇرۋى نەمەسە ۇكىمەتتىك شيپاحانالار ۇلاستىرىپ الەۋمەتتىك اۋماق دەنساۋلىق ساقتاۋ قىزمەت وتەۋ ورتالىعىن قۇرۋى كەرەك. جان سانى 100 مىڭنان اساتىن مالىلەردە كولەمىن كەڭەيتۋگە نەمەسە ورتالىقتى كوبەيتىپ قۇرۋعا بولادى، قىزمەت وتەلەتىن ٴار 3000 ادامعا، كەمىندە، بىردەن بەساسپاپ شيپاگەر، سەسترا، الدىن الۋ، دەنساۋلىق ساقتاۋ قىزمەتكەرى دايىندالادى. الەۋمەتتىك اۋماق دەنساۋلىق ساقتاۋ قىزمەت وتەۋ پۋنكتتەرى ٴونىمدى تولىقتاۋىش رەتىندە، جان سانى ٴبىرشاما كوپ، قىزمەت وتەۋ راديوسى ٴبىرشاما ۇلكەن الەۋمەتتىك اۋماقتارمەن ۇشتاستىرىلا ۇيلەسىمدى ورنالاستىرىلىپ، كەمىندە بىردەن ورتا دارەجەلىدەن جوعارى كاسىپتىك شيپاگەر نەمەسە جۇڭي دارىگەرلىگى شيپاگەرلىگى بويىنشا قىزمەت وتەيتىن كاسىپتىك شيپاگەر دايىندالىپ، پۋنكتتىڭ دياگنوز قويۋ، ەمدەۋ سەنىمدىلىگى جوعارىلاتىلادى.
قىزمەت وتەۋ ساپاسى جوعارىلاتىلادى —
ساقتانۋ، ەمدەۋ، باسقارۋ، ساۋىقتىرۋ ٴبىر تۇلعالاندىرىلادى
اۋرۋ كورسەتۋ اناعۇرلىم جاقىن، اناعۇرلىم قولايلى بولادى. ”15 مينۋتتا جەتۋ“ پرينسيبى شيپاگەرگە كورىنەتىن ۋاقىتتى، جولدى ٴونىمدى قىسقارتادى. مەيلى قالا تۇرعىندارى عيماراتتان تۇسە سالعاندا جەتىپ باراتىن الەۋمەتتىك اۋماق دەنساۋلىق ساقتاۋ قىزمەت وتەۋ پۋنكتى بولسىن، الدە ەگىنشى ـ مالشىلاردىڭ قىسقا ۋاقىتتا جەتە الاتىن قىستاق دەنساۋلىق ساقتاۋ بولمەسى نەمەسە ارالاپ ەمدەۋ ٴتۇيىنى بولسىن، العاشقى دياگنوز قويۋ جانە جايشىلىقتاعى سالاماتتىق باسقارۋ اناعۇرلىم قولايلى بولادى.
اۋرۋ كورسەتۋ اناعۇرلىم ”ٴدال“، اناعۇرلىم ”حاۋىپسىز“ بولادى. دارەجە بويىنشا قۇرىلعان ەمحانا جۇيەسى ۇنەمى كەزدەسەتىن اۋرۋلاردى، كوپ تۋىلاتىن اۋرۋلاردى نەگىزگى ساتىنىڭ وزىندە ـ اق اناعۇرلىم كاسىپتىك دياگنوز قويىپ ەمدەۋگە بولاتىندىعىن، شۇعىل، سالماقتى اۋرۋلاردى باستاپقى قادامدا قۇتقارىپ ەمدەۋگە جانە باسقا جەرگە جونەلتىپ ەمدەۋ ٴتىپتى دە ىركىلىسسىز بولاتىندىعىن كورسەتەدى. قىستاق دەنساۋلىق ساقتاۋ بولمەسى ەمدەۋ قامسىزداندىرۋىنداعى بەلگىلەنگەن ٴتۇيىن قاتارىنا ەنگىزىلىپ، بۇقارانىڭ ەكونوميكالىق جۇگىن تىكەلەي جەڭىلدەتەدى.
قىزمەت وتەۋ اناعۇرلىم ”جان ـ جاقتى“، اناعۇرلىم ”مەيىرلى“ بولادى. «جوبادا» الدىن الۋ، دەنساۋلىق ساقتاۋ، سالاماتتىق باسقارۋ، ساۋىقتىرۋ جانە جۇڭي شيپاگەرلىگىنەن قىزمەت وتەۋ نەگىزگى ساتى قۇرىلىمىنىڭ كىلەڭ اۋرۋ ەمدەۋدەن الدىن الۋ، ەمدەۋ، باسقارۋ، ساۋىقتىرۋ ٴبىر تۇلعالانعان قىزمەت وتەۋگە قاراي بۇرىلىس جاساۋىن ىلگەرىلەتەتىندىگى باسا دارىپتەلدى. مال شارۋاشىلىق وڭىرلەرىندە، شەكارا وڭىرلەردە تۇراقتى ارالاپ ەمدەپ، بۇقارانى الاڭسىز ەتىپ، مەملەكەتتىڭ سالاماتتىقتى قامتاماسىزداندىرۋىنىڭ مەيىرىن سەزىندىرۋ كەرەك.
يكەمدى قامتاماسىز ەتىلەدى —
تاراۋلار سايكەسىپ بىرىككەن كۇش ۇيىستىرادى
تانىستىرۋعا قاراعاندا، «جوبادا» ٴتۇزىم جانە مەحانيزم جاعىندا ٴبىرقانشا ماڭىزدى جاڭالىق ايگىلەنگەن.
”قۇرىلىم سەنترىنەن“ ”قىزمەت وتەۋ جانە سۇرانىس سەنترىنە“ دەيىن. ”ٴبىر قىستاقتا ٴبىر دەنساۋلىق ساقتاۋ بولمەسى بولۋ“ ەندىگارى تالاپ ەتىلمەيدى، قايتا جان سانى، جاعراپيا، قاتىناس سياقتى فاكتورلارعا نەگىزدەلىپ ”سەنترلى قىستاق دەنساۋلىق ساقتاۋ بولمەسى“ جانە ”ارالاپ قىزمەت وتەۋ ٴتۇيىنى“ يكەمدى ورنالاستىرىلىپ، بايلىقتى ساپالى ورنالاستىرۋمەن جانە قىزمەت وتەۋمەن ماندىك قامتۋدىڭ بىرلىگى جۇزەگە اسىرىلادى.
يكەمدى رەتتەۋ مەحانيزمى ورناتىلادى. «جوبادا» مىنالار العا قويىلدى: جان سانىنىڭ جىلجۋى، اكىمشىلىك وڭىرلەرگە ٴبولىپ رەتتەۋ سياقتى جاعدايلارعا نەگىزدەلىپ، قۇرىلىمنىڭ يقۋاتى نەمەسە بىرىككەن بايلىق يكەمدى وزگەرتىلىپ، بايلىقتىڭ بوس قالۋىنان نەمەسە قايتالامالى قۇرىلۋىنان ساقتانۋ كەرەك؛ قابىلەت قۇرىلىسى بويىنشا پارىقتاندىرۋ ارناسىن اتقارۋ كەرەك. اۋىل ـ قالاشىق ەمحانالارىن ”ادەتتەگى، سەنترلى، ٴتۇيىندى سەنتر“ سىندى ٴۇش دارەجەگە ٴبولۋ، سونداي ـ اق تۇرلىشە ولشەم بەلگىلەۋ، بۇل دالمە ـ ٴدال ات سالىسۋدىڭ، نەگىزگى ساتىنىڭ قابىلەتىن ساتىلى جوعارىلاتۋدىڭ عىلمي جولى.
كوپ تاراۋدىڭ سايكەستى قامتاماسىزداندىرۋ مەحانيزمى كۇشەيتىلەدى. «جوبانى» 11 تاراۋ بىرلەسىپ باسىپ تاراتتى، ۇيىمدىق باسشىلىق، جوسپارلاپ ۇلاستىرۋ، قازىنامەن قامتاماسىز ەتۋ، دارىندىمەن قامداۋ، ەمدەۋ قامسىزداندىرۋىنان تولەۋ سياقتى جاقتاردا ساياسات بىرىككەن كۇشىن قالىپتاستىرىپ، ساياساتتىڭ تياناقتانۋىنا پارمەندى تاراۋ اتتاعان تىرەك ازىرلەدى. سونىمەن بىرگە ۇكىمەتتىڭ جەتەكشىلىك ەتۋىن جانە الەۋمەتتىك ـ يگىلىك سيپاتىن بارىنشا دارىپتەپ، نەگىزگى ساتى ەمدەۋ ـ دەنساۋلىق ساقتاۋ قىزمەت وتەۋىنىڭ ٴادىل، قولجەتىمدى بولۋىنا شىنايى كەپىلدىك ەتىپ، دەنساۋلىق ساقتاۋ، سالاماتتىق ىستەرى تورىنىڭ نەگىزىن بەكەمدەدى.
