كاسىپ سالاسى شوعىرى جاڭالىققا بەت الدى
انار بۇلت \ شينجياڭ گازەتىنىڭ ٴتىلشىسى گاۋ فىڭ
2025 ـ جىلى جاڭا داۋىردەگى پارتيانىڭ شينجياڭدى باسقارۋ جالپى جوباسىنىڭ جەتەكشىلىگىندە، شينجياڭ پارتيا ورتالىق كوميتەتى بەلگىلەگەن ”بەس ۇلكەن ستراتەگيالىق ورىندى“ كوزدەپ، بايلىق ارتىقشىلىعىن جانە كاسىپ سالاسى نەگىزىن تياناق ەتىپ، شينجياڭ ەرەكشەلىگىنە ۇيلەسەتىن جوعارى ساپالى دامۋ جولىن بەلسەنە قاراستىردى.
اۆتونوميالى رايوندىق 10 ـ كەزەكتى پارتكوم ون بەسىنشى جالپى ٴماجىلىسى الداعى بەس جىلداعى كاسىپ سالاسىنىڭ دامۋ كارتيناسىن كەسكىندەدى: مەملەكەتتىك ەنەرگيا بايلىعى ستراتەگيالىق قامتاماسىزدىق بازاسىن تۇلعالاۋدى ارقاۋ ەتىپ، ەرەكشەلىككە، باسىمدىققا يە وسىزاماندانعان كاسىپ سالاسى جۇيەسىن جەدەل قۇرۋ كەرەك. اۆتونوميالى رايوندىق پارتكومنىڭ ەكونوميكالىق قىزمەت ٴماجىلىسى 2026 ـ جىلعى كاسىپ سالاسى دامۋىنداعى ٴتۇيىندى مىندەتتەردى ورنالاستىردى: مۇناي ـ گاز، كەن ونىمدەرى، كومىر، جاڭا ەنەرگيا، مادەنيەت ـ ساياحات سياقتى ەرەكشەلىككە، باسىمدىققا يە كاسىپ سالالارىن كۇش سالا دامىتىپ، باسەكەلىك قۋاتقا يە كاسىپ سالاسى شوعىرىن جەدەل قالىپتاستىرۋ كەرەك.
مۇناي ـ گاز ٴونىمى ارتىپ، جاسىل ەلەكتر جوڭكىلدى؛ جىبەك جولىندا شاتتىق جىرى اۋەلەپ، مادەنيەت ـ ساياحات گۇلدەندى؛ استىقتىڭ بىرلىك ونىمىندە قيىنشىلىقتاردى جەڭىپ تىڭ دەڭگەي جاراتىلدى؛ زەردەلى كەن اۆتوموبيلى تولاس تاپپاي زىمىرادى... ەرەكشەلىككە، باسىمدىققا يە كاسىپ سالاسىن دامىتىپ، باسەكەلىك قۋاتقا يە كاسىپ سالاسى شوعىرىن جەتىلدىرىپ، ۋاقىت دوڭعالاعى ”14 ـ بەسجىلدىق“ اياقتالاتىن جىلدان وتكەندە شينجياڭ كاسىپ سالاسى دامۋىنىڭ ايبىندى كارتيناسى بىرتىندەپ اشىلدى.
ارتىقشىلىق دامۋ باسىمدىعىنا اينالدى
نەبارى 7 ميللي سەكۋندتا قۇمىل قالاسى باركول كەرنەۋ اۋىستىرۋ پۋنكتىنە جينالعان جاسىل ەلەكتر قۋاتى لەزدە 2260 كيلومەتر شالعايداعى چۇڭچيڭ كوتەرىمدىلىك ورتالىعىنا جەتىپ باردى. 2025 ـ جىلى 12 ـ ايدىڭ ورتا شەنىنە دەيىن قۇمىل - چۇڭچيڭ 800± كيلوۆولتتىق ەرەكشە جوعارى كەرنەۋلى تۇراقتى توك جەتكىزۋ ينجەنەرياسىنىڭ سىرتقا جەتكىزگەن ەلەكتر مولشەرى 10 ميلليارد كيلوۆات ساعاتتان استى.
2025 ـ جىلى 6 ـ ايدىڭ 10 ـ كۇنى رەسمي جۇمىس باستاعان قۇمىل - چۇڭچيڭ تۇراقتى توك جەتكىزۋ ينجەنەرياسى ەلىمىزدىڭ تۇڭعىش توپتاعى ”قۇمدى ٴشول، قۇبا ٴتۇز، قۋاڭ دالا“ ٴىرى تيپتى جەل ەلەكتر، فوتوۆولت بازاسىنىڭ سىرتقا ەلەكتر جەتكىزۋ ينجەنەريالارىنىڭ ٴبىرى. اتالعان ينجەنەريانىڭ سايكەستى جەل ەلەكتر، فوتوۆولت، جارىق جىلۋى سياقتى جاڭا ەنەرگياسى 10 ميلليون 200 مىڭ كيلوۆاتقا جەتىپ، جاسىل ەلەكتردىڭ سىرتقا جەتكىزىلگەن ەلەكتر قۋاتىنداعى يەلەيتىن سالىستىرماسى %70كە جەتتى.
شينجياڭنىڭ جاسىل ەلەكترى قۇمدى شولدەگى توقتاۋسىز سوعاتىن جەل مەن ۇستىرتتەگى كۇن نۇرىنان كەلەدى. وزگەشە ”جەل“، ”جارىق“ بايلىعى ٴدال جاسىل ەلەكتر قۋاتى كاسىپ سالاسىن دامىتۋداعى وزەكتى باسىمدىق. شينجياڭ بايلىق باسىمدىعىن ساۋلەلەندىرىپ، جاڭا ەنەرگيا بازاسى قۇرىلىسىن جەدەلدەتىپ، جاڭاشا ەلەكتر قۋاتى جۇيەسىن ورناتىپ، ەرەكشەلىككە، باسىمدىققا يە وسى زامانعى كاسىپ سالاسى جۇيەسىن بار كۇشپەن تۇلعالاۋدا.
1955 ـ جىلى قاراماي تاۋى ەتەگىندەگى قارامايلى 1 ـ ٴنومىرلى ۇڭعىماسىنان اتىلىپ شىققان ونەركاسىپتىك ماي اعىنىنان 2025 ـ جىلعى بارلاۋ ـ اشۋعا دەيىنگى 70 جىلدا جۇڭگو مۇناي ـ تابيعي گاز جارنا شەكتى سەرىكتەستىگى شينجياڭ مۇناي الابى جالپى 470 ميلليون توننا شيكى مۇناي، 112 ميلليارد 100 ميلليون تەكشەمەتر تابيعي گاز ٴوندىردى.
بار كۇشپەن مەملەكەتكە ”ماي قۇيدى“، ”گاز جينادى“، شينجياڭ مۇناي سالاسى 70 جىلدا قوردالانعان تەرەڭ كاسىپ سالاسى نەگىزىنە سۇيەنىپ، قايراتتانا تەرەڭگە قاراي، داعدىلى ەمەس وڭىرگە قاراي شەرۋ تارتىپ، كاسىپ سالاسى باسىمدىعىن ۇزدىكسىز كورنەكتىلەندىردى. 2025 ـ جىلى 2 ـ ايدىڭ 20 ـ كۇنى جۇڭگو مۇناي توبى ەلىمىزدەگى تۇڭعىش 10 مىڭ مەتردەن اساتىن تەرەڭدىكتەگى عىلمي بارلاۋ ۇڭعىماسى — شىندي تاكى 1 ـ ۇڭعىماسى شينجياڭدا بۇرعىلانىپ بولعانىن، 10 مىڭ مەتردەن اساتىن تەرەڭدىكتەگى ەرەكشە تەرەڭ قاتپاردا مۇناي ـ تابيعي گاز بار ەكەندىگىن بايقاعاندىعىن جاريالادى؛ 2025 ـ جىلى 12 ـ ايدىڭ 9 ـ كۇنى تۇڭعىش مەملەكەت دارەجەلى قۇرلىقتىق تاقتاتاس مايىن الۋدان ۇلگى كورسەتۋ رايونى — شينجياڭ جەمسارى مەملەكەت دارەجەلى قۇرلىقتىق تاقتاتاس مايىن الۋدان ۇلگى كورسەتۋ رايونى قۇرىلىسى سالىنىپ بولدى، جىلىنا ٴبىر ميلليون 700 مىڭ توننا تاقتاتاس مايىن ٴوندىرۋ مىندەتى ٴساتتى ورىندالدى...
2025 ـ جىلى شينجياڭنىڭ استىق جالپى ٴونىمى 24 ميلليون 323 مىڭ تونناعا جەتىپ، تاعى دا تىڭ دەڭگەيگە جەتتى؛ استىقتىڭ مۋ باسىندىق بىرلىك ٴونىمى 552.8 كيلوگرامعا جەتىپ، ٴۇرتىس 2 جىل مەملەكەت بويىنشا ٴبىرىنشى ورىندى يەلەدى. تۇتاس رايوندا وڭىرلەر بويىنشا ٴبيدايدىڭ 16 جەتەكشى تۇقىمى جۇگەرىنىڭ 20 جەتەكشى تۇقىمى جاريالانىپ، ساپالى تۇقىمدى جالپىلاستىرۋ، قولدانۋ تەبىنى اناعۇرلىم جوعارىلادى...
جاڭا كەزەكتى استىق ٴوندىرىس قۋاتىن جوعارىلاتۋ ارەكەتى ىشكەرىلەي اتقارىلىپ، استىق ٴوندىرىسى جالپىلىق قۋاتى ۇزدىكسىز كۇشەيىپ، شينجياڭنىڭ استىق وندىرىسىندە ”رايون ىشىندە ىركىندى قالۋ، مەملەكەتتى قامداۋ“ نىساناسى جۇزەگە اسىرىلدى.
2025 ـ جىلى 5 ـ ايدا اۆتونوميالى رايون «شينجياڭ ۇيعۇر اۆتونوميالى رايونىنىڭ مادەنيەت جانە ساياحات كاسىپ سالاسى شوعىرىن دامىتۋ جوباسىن (2025 ـ جىلدان 2030 ـ جىلعا دەيىن)» جاريالاپ، ”باسىمدىققا يە مادەنيەت، باسىمدىققا يە ساياحات، باسىمدىققا يە دەنە تاربيە“ سىندى ٴۇش ۇلكەن كاسىپ سالاسى تىزبەگىن كۇش سالا تۇلعالادى. قازىر بۇكىل رايوندا A دارەجەلى 776 كورىنىس ٴوڭىرى قۇرىلدى، مۇنىڭ ىشىندە مەملەكەتتىك 5A دارەجەلى 18 كورىنىس ٴوڭىرى قۇرىلىپ، مەملەكەت بويىنشا 3 ـ ورىندا تۇرادى؛ 103 شاڭعى الاڭى، مەملەكەت دارەجەلى 5 شاڭعى تەبۋ ساياحات دەمالىس ٴوڭىرى قۇرىلىپ، قار ـ مۇز ساياحاتى بۇكىل ەل بويىنشا 1 ـ قاتارعا ٴوتتى.
«التايىم»، «بازار قۋانىشى»، «قىزىل انار اسحاناسى» سياقتى شينجياڭنىڭ جاراتىلىستىق كورىنىسى مەن گۋمانيتارلىق سالت ـ ساناسىن ارتقى كورىنىس ەتكەن كينو، تەلەفيلمدەر دابىرالى قويىلىپ، ”قىزۋ قارسى الىنعان كينو، تەلەفيلمگە ىلەسىپ ساياحاتتاۋ“ ورلەۋىن كوتەرىپ، ەل ٴىشى ـ سىرتىنداعى كوپتەگەن ساياحاتشىلاردى ”شينجياڭ جاقسى جەر“ تارتىمدىلىعىن ىزدەۋگە باۋرادى. شينجياڭ مادەنيەت پەن ساياحاتتىڭ توعىسا دامۋىن ىشكەرىلەي ىلگەرىلەتتى، كاسىپ سالاسى باسەكەلىك قۋاتى ۇزدىكسىز جوعارىلادى. 2025 ـ جىلى الدىڭعى 10 ايدا بۇكىل رايوندا جالپى 299 ميلليون ساياحاتشى (رەت) قابىلداندى، ساياحاتشىلاردىڭ جۇمساعان اقشاسى 343 ميلليارد 278 ميلليون يۋان بولدى، سايكەس مەزگىلدەگىدەن جەكە ـ جەكە %8.47، %8.78 ارتتى.
بايلىق باسىمدىعىن دامۋ باسىمدىعىنا اينالدىرىپ، شينجياڭنىڭ قابىلەتى ارقىلى مەملەكەت قاجەتىنە قىزمەت ەتىپ، بۇقارانىڭ ارمان ـ تىلەگىن قاناعاتتاندىرىپ، ٴارى ٴبىر وڭىرگە داڭق اپەرىپ، ٴارى جالپى جاعدايعا ٴار قوسقان، شينجياڭنىڭ ەرەكشەلىككە، باسىمدىققا يە كاسىپ سالاسى دامۋىنىڭ قادامى تەز، ورنىقتى بولدى.
كاسىپ سالاسى شوعىرى سايكەستى جوعارىلادى
كاسىپ سالاسىنىڭ باسەكەلىك قۋاتىنىڭ نەگىزى كاسىپ سالاسى تىزبەگىنىڭ كەمەلدىلىگى مەن توزىمدىلىگىندە.
2025 ـ جىلى لۇڭما جارنا مەڭگەرۋ توبىنىڭ (شينجياڭ) جوعارى دەڭگەيلى جابدىق جاساۋ كاسىپ سالاسى بازاسى قۇمىل جوعارى، جاڭا تەحنولوگيا كاسىپ سالاسى اشۋ رايونىنا ىرگە تەۋىپ، جەل ەلەكتر گەنەراتور اگراگاتتارىنىڭ قۇيۋ، شىڭداۋ، دانەكەرلەۋ بولشەگى، كۇپشەك سياقتى شەشۋشى جابدىقتاردى جەرگىلىكتەندىرىپ وندىرۋدەگى ولقىلىقتاردى ٴبىر جولدا تولىقتاپ، قۇمىلدىڭ جەل ەلەكتر جابدىقتارى كاسىپ سالاسىنىڭ شەشۋشى ۇساق بولشەكتەرىن جەرگىلىكتەندىرىپ جاساۋ مولشەرىن %70تەن %90كە جوعارىلاتتى، ”سىرتتان اكەلىنگەن بولشەكتەردى قۇراستىرۋدان“ ”تۇتاس كاسىپ سالاسى تىزبەگىن جەرگىلىكتى ورىندا جاساۋعا“ دەيىنگى تاريحي سەكىرىستى جۇزەگە اسىردى.
بۇگىنگى قۇمىل سايكەستى كاسىپورىنداردى ەنگىزىپ، كاسىپ سالاسى تىزبەگىنىڭ ۇزىلگەن تۇيىندەرىن جالعاۋ، بوگەتتەردى اشۋ، قيىن تۇيىندەردى شەشۋ ارقىلى باتىس سولتۇستىكتەگى كولەمى ەڭ ۇلكەن، كاسىپ سالاسى تىزبەگى ەڭ كەمەلدى جەل ەلەكتر جابدىقتارىن جاساۋ بازاسىنا اينالىپ، بۇكىل ەلدىڭ جەل ەلەكتر كاسىپ سالاسىنىڭ دامۋىنا بەرىك ”شينجياڭ تىرەگىن“ ازىرلەدى.
ورتا ازيانى شارپىعان جابدىق جاساۋ بيىگىن قالىپتاستىرۋ ٴۇشىن، ٴۇرىمجى ەكونوميكالىق ـ تەحنولوگيالىق اشۋ رايونى (توۋتۇنحى رايونى) اۆتوموبيل، جەل ەلەكتر جابدىقتارىن، ەگىن، مال شارۋاشىلىق ماشينالارىن، توقىماشىلىق ماشينالارىن جاساۋدى وزەك ەتكەن كاسىپ سالاسى شوعىرىن قالىپتاستىردى.
2025 ـ جىلى 10 ـ ايدىڭ سوڭىندا شينجياڭ داداۋ شارۋاشىلىق قارجى قوسۋ شەكتى سەرىكتەستىگى قارجى قوسىپ سالعان ورتاشا قالىڭدىقتاعى تاقتايشالى تيەۋ جابدىعى نىسانى ٴۇرىمجى ەكونوميكالىق ـ تەحنولوگيالىق اشۋ رايونى (توۋتۇنحى رايونى) لياڭحى جوعارى دەڭگەيلى جابدىق جاساۋ عىلىم ـ تەحنولوگيالىق كاسىپ سالاسى باقشاسىندا رەسمي وندىرىسكە قوسىلدى. بۇل نىساننىڭ تياناقتانۋى شانشي اۆتوموبيل توبى شينجياڭ اۆتوموبيل شەكتى سەرىكتەستىگىنىڭ اۋىر جۇك كانتينەرلەرىن شينجياڭنىڭ سىرتىنان شينجياڭعا تاسىپ اكەلىپ قۇراستىرۋ تاريحىن اياقتاتىپ، جەرگىلىكتى ورىندا تىكە ساتىپ الۋدى جۇزەگە اسىرىپ، ٴوندىرىستىڭ وزىندىك قۇنىن ٴونىمدى تومەندەتتى.
شينجياڭ داداۋ شارۋاشىلىق قارجى قوسۋ شەكتى سەرىكتەستىگىنىڭ باس جوراسى ياڭ سىن مىنالاردى ٴبىلدىردى: شينجياڭداعى جابدىق جاساۋ كاسىپورىندارى ٴدوپ كەلىپ وتىرعان وزەكتى، شەشۋشى ۇساق بولشەكتەر جەتكىلىكسىز بولۋ، ٴوندىرىستىڭ وزىندىك قۇنى تىم جوعارى بولۋ جانە تەحنولوگيالىق كەدەرگىلەر سياقتى قيىن ماسەلەلەردە كەلەلى تابىستارعا قول جەتتى. ٴۇرىمجى ەكونوميكالىق ـ تەحنولوگيالىق اشۋ رايونىنداعى (توۋتۇنحى رايونى) جابدىق جاساۋداعى ”تىزبەك باسى“ كاسىپورنى رەتىندە، شينجياڭ داداۋ شارۋاشىلىق قارجى قوسۋ شەكتى سەرىكتەستىگى شانشي اۆتوموبيل توبى شينجياڭ اۆتوموبيل شەكتى سەرىكتەستىگى، شىعىس جەلى ساۋدالىق اۆتوموبيل شينجياڭ شەكتى سەرىكتەستىگى، گۋاڭجوۋ اۆتوكولىك توبى ٴمىنىس كولىگى شەكتى سەرىكتەستىگى شينجياڭ بولىمشە سەرىكتەستىگى سياقتى جوعارى، تومەنگى بۋىنداعى كاسىپورىنداردىڭ ٴوندىرىس قاجەتىن بايلانىستىرىپ، نازاردى جابدىق جاساۋداعى جالپىلىق تەحنولوگيا بۋىندارىنا شوعىرلاندىرىپ، ورتاشا قالىڭدىقتاعى تاقتايشالى تيەۋ جابدىعى، قالىپ، پىشىندەۋ، ماشينامەن وڭدەۋ، قۇيۋ، شىڭداۋ، جاساۋ، بەتىن ٴبىر جاقتى ەتۋ سىندى 6 ۇلكەن ورتاق يگىلىكتەنەتىن جاساۋ ورتالىعىن قۇرىپ، ”تۇعىر تاپسىرىس قابىلداۋ، جۇمىس ٴتارتىبى بويىنشا جىكتەۋ، كوپ زاۆود سايكەسۋ“ سىندى دامۋ ۇلگىسىن قالىپتاستىردى.
كومىردى تازا، جوعارى ٴونىمدى پايدالانۋ كاسىپ سالاسى شوعىرىنىڭ دامۋى دا شينجياڭنىڭ ابزال كاسىپ سالاسىنىڭ تىزبەكتەردى جالعاپ شوعىرعا اينالدىرۋداعى مىعىم قادامىن ايگىلەدى. شينجياڭ كومىرىنىڭ مەجەلەنگەن بايلىق مولشەرى 2 تريلليون 190 ميلليارد توننا بولىپ، بۇكىل ەل جالپى مولشەرىنىڭ %40.6ىن ۇستايدى. ٴبىر كەسەك كومىردى تولىق كادەگە جاراتىپ، كوپتەگەن كاسىپ سالاسى تىزبەگىنە اينالدىرىپ، كومىر حيميا ونەركاسىبى تەحنولوگياسى ارقىلى سۇيىق جانار زاتقا، حيميا ونەركاسىپ ونىمدەرىنە، جوعارى دەڭگەيلى ماتەريالدارعا اينالدىرۋ شينجياڭنىڭ كومىردى تازا، جوعارى ٴونىمدى پايدالانۋدى ىلگەرىلەتۋدەگى وزەكتى كاسىپ سالاسى جولى.
2025 ـ جىلى مەملەكەتتىك ەنەرگيا توبى جۇندۇڭ جىلىنا كومىردەن 2 ميلليارد تەكشەمەتر تابيعي گاز الۋ نىسانى قۇرىلىس باستادى. نىسان سالىنىپ بولعاننان كەيىن قۇبىر تابيعي گازى، سۇيىلتىلعان تابيعي گاز، ليگورين، كوكس مايى سياقتى ونىمدەر وندىرىلەدى، بۇل مەملەكەتتىڭ ەنەرگيا ستراتەگيالىق حاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋدە، كومىردەن تازا، جوعارى ٴونىمدى پايدالانۋدى ىلگەرىلەتۋدە، شينجياڭ ەكونوميكاسىنىڭ، قوعامىنىڭ جوعارى ساپالى دامۋىنا دەم بەرۋدە ماڭىزدى مانگە يە.
نازاردى ەرەكشەلىككە، باسىمدىققا يە كاسىپ سالالارىنا شوعىرلاندىرعان شينجياڭنىڭ جەر ـ جەرى تىزبەكتى ۇزارتۋدى، تىزبەكتى تولىقتاۋدى، تىزبەكتى كۇشەيتۋدى ۇزدىكسىز ىلگەرىلەتىپ، كاسىپ سالاسىنىڭ ”جالاڭ عانا تۇيىننەن قامال الۋدان“ ”شوعىرلى سەكىرۋگە“ قاراي بۇرىلىس جاساۋىن ىلگەرىلەتىپ، كاسىپ سالاسى تىزبەگىن ۇزدىكسىز كەمەلدەندىرىپ، كاسىپ سالاسىنىڭ شوعىرلانۋ اسەرىن ۇزدىكسىز جارىققا شىعاردى.
سيفر ارقىلى دەم بەرىلدى، كاسىپ سالاسى شىت جاڭا تۇسكە ەندى
2025 ـ جىلى 11 ـ ايدا تەڭىز دەڭگەيىنەن 5700 مەتر بيىكتىكتەگى شينجياڭ حوشاۋيۇن قورعاسىن ـ مىرىش كەنى جۇمىس ورنىندا شوفەرسىز 3 كەن اۆتوموبيلى ٴساتتى ىسكە قوسىلىپ، تەڭىز دەڭگەيىنەن بيىك ەرەكشە ناشار ورتادا ادامسىز تاسىمالداۋدى جۇزەگە اسىردى.
سيفرلاندىرىپ، زەردەلىلەندىرىپ تيپ جاڭالاپ، وزىندىك قۇندى تومەندەتىپ، ونىمدىلىكتى ارتتىرىپ، عىلىم ـ تەحنولوگيادا جاڭالىق اشۋدىڭ نەگىزىن كۇشەيتىپ قۋات ۇستەدى. شينجياڭ حوشاۋيۇن قورعاسىن ـ مىرىش كەنى قۇرىلعاننان بەرى، وسى زامانعى عىلىم ـ تەحنولوگيالىق تاسىلدەردەن تولىق پايدالانىپ، كەن قۇرىلىسىنىڭ زەردەلىلەنۋ، ادامسىزدانۋ بەتالىسىنا قاراي قادام تاستاۋىن ىلگەرىلەتتى. قازىر بۇل كەن بەيدوۋ جول نۇسقاۋ جۇيەسىن جاپپاي ەنگىزىپ، 5G حابارلاسۋ تەحنولوگياسىمەن ۇشتاستىرىپ، ساندى مالىمەتتەردى جيناۋ، تالداۋ جاساۋ جانە شەشىم جاساۋ ٴبىر تۇلعالانعان زەردەلى باسقارۋ ـ مەڭگەرۋ تۇعىرىن قۇرىپ، كەننىڭ تۇتاس بارىسىن شوعىرلى باسقاردى جانە زەردەلى ورنالاستىردى.
جاڭالىق اشۋ — كاسىپ سالاسىنىڭ شىت جاڭا تۇسكە ەنۋىندەگى وزەكتى قوزعاۋشى كۇش. شينجياڭ عىلىم ـ تەحنولوگيادا جاڭالىق اشۋدى جەتەكشى ەتۋگە تاباندى بولىپ، جاڭاشا وندىرگىش كۇشتەردى جەدەل جەتىلدىرىپ، ٴداستۇرلى كاسىپ سالالارىنىڭ دارەجەسىن جوعارىلاتۋدى، جاڭادان گۇلدەنگەن كاسىپ سالالارىنىڭ زورايۋىن، بولاشاق كاسىپ سالالارىنىڭ ورنالاسۋىن ىلگەرىلەتىپ، كاسىپ سالاسىنىڭ دامۋىندا ”كونە اعاشتان جاڭا بۇتاق شىعىپ، جاڭا اعاشتار تەرەڭ تامىر تارتقان“ جاندى جاعداي جارىققا شىعىپ، جاڭالىق اشۋ ومىرشەڭ كۇشى تولىق قاۋلادى.
شينجياڭ جۇڭحى جارنا شەكتى سەرىكتەستىگىنىڭ اليۋمين نەگىزدى ەلەكتروندى جاڭا ماتەريال زەردەلى زاۆودىنا بارعانىمىزدا، ”ادامسىز زەردەلى جاساۋ“ كارتيناسى كوز الدىمىزعا تارتىلدى: 26 ونەركاسىپ قۇلتەمىرى 13 زەردەلى ٴوندىرىس جەلىسىنە تارتىپپەن ورنالاسىپ، ەلەكترود جاپىراقشاسىنىڭ اۆتوماتتى ورامى، 18 ٴتۇرلى كەمىستىكتى دالمە ـ ٴدال تەكسەرۋدەن دايىن ٴونىمدى قوراپتاۋعا دەيىن جالپى بارىستى اۆتوماتتاندىرىپ جۇمىس جۇرگىزۋدى جۇزەگە اسىردى؛ AGV زەردەلى شاعىن اۆتوكولىگى ارلى ـ بەرلى زىمىراپ، شيكىزاتتى، جارتىلاي وڭدەلگەن بۇيىمدى جانە دايىن ٴونىمدى دالمە ـ ٴدال تاسىدى... زەردەلى زاۆود ”شام ٴسونىپ قالعان“ جاعدايدا دا ادامسىز ٴوندىرىستى جۇزەگە اسىرا الادى.
شينجياڭ سيفرلى قۋات ۇستەۋ ارەكەتىن تارتىپپەن ورىستەتىپ، سيفرلى ەكونوميكا مەن ناقتى ەكونوميكانىڭ ىشكەرىلەي توعىسۋىن ىلگەرىلەتتى. قازىر بۇكىل رايون بويىنشا 45 وزىق دارەجەلى زەردەلى زاۆود، 5G بۇكىلدەي تۇتاسقان 25 زاۆود تۇراقتاندىرىلدى، 6 كاسىپورىن ”مەملەكەت دارەجەلى“ ۇلگى كورسەتۋ زاۆودتارى مەن تاڭداۋلى كورىنىس تىزىمىنە ەنگىزىلدى. ونەركاسىپ جانە ينفورماتسيالاندىرۋ مينيسترلىگى جاريالاعان 2025 ـ جىلعى ەرەن زەردەلى زاۆود نىساندارىنىڭ تىزىمىندە شينجياڭنان 5 كاسىپورىن قاتاردان ورىن الدى.
نازاردى ستراتەگيالىق جاڭادان گۇلدەنگەن كاسىپ سالالارىنا شوعىرلاندىردى، شينجياڭ عىلىم ـ تەحنولوگيادا جاڭالىق اشۋ مەن كاسىپ سالاسىندا جاڭالىق اشۋدىڭ ىشكەرىلەي توعىسۋىن كۇشەيتىپ، جاڭالىق اشۋ، جاسامپازدىق ارقىلى جاڭاشا وندىرگىش كۇشتەردى تۋىنداتتى. جۇڭگو مۇناي حيميا توبى شينجياڭ كۇشار جاسىل سۋتەگىنەن ۇلگى كورسەتۋ نىسانىندا تابيعي گازعا سۋتەگى ارالاستىرۋدان پايدالانۋ جاعدايى تىڭنان قوسىلدى، جەرگىلىكتى تۇرعىندار پايدالانعان تابيعي گازعا %3 جاسىل سۋتەگى ارالاستىرىلدى؛ قۇمىل قالاسىندا ”جاڭا ەنەرگيادان سۋتەگىن ٴوندىرۋ + سۇرى سۋتەگىن تازارتۋ + سۋتەگىن ٴوندىرۋ، گازداندىرۋ ٴبىر تۇلعالانعان پۋنكت + سۋتەگىن جانار زات ەتكەن اۋىر جۇك كولىگى + سۋتەگىن جانار زات ەتكەن الەۋمەتتىك اۆتوبۋز“ سياقتى ٴبىرشاما كەمەلدى سۋتەگى ەنەرگياسىن قاتىناستا جانە قالا ىستەرىندە پايدالانۋدان ۇلگى كورسەتۋ جاعدايى قالىپتاستى... شينجياڭنىڭ سۋتەگى ەنەرگياسى كاسىپ سالاسىنىڭ قۇرىلىسى جەدەل ىلگەرىلەپ، جاسىل سۋتەگىن جاساۋ سياقتى شەشۋشى نىساندار تياناقتانىپ ونىمدىلىك كورسەتىپ، كاسىپ سالاسى تىزبەگى كۇن سايىن كەمەلدەندى.
كاسىپورىنداردىڭ زەردەلىلەندىرىپ جاڭالاۋىنىڭ، سيفرلاندىرۋعا قاراي بۇرىلىس جاساۋىنىڭ نەگىز تىرەگىن بەكەمدەۋ ٴۇشىن قارامايلىداعى ەسەپتەۋ قۋاتى 20 مىڭ Pعا جەتتى، ”شينجياڭنىڭ ەسەپتەۋ قۋاتىن چۇڭچيڭگە ەنگىزۋ“ ينجەنەرياسىنىڭ جۇڭگو جىلجىمالى حابارلاسۋ ـ الي بۇلتتىق زەردەلى ەسەپتەۋ ورتالىعى نىسانى اراتۇرىك اۋدانىندا قۇرىلىس باستادى... وڭىرلىك ورىن جانە ەنەرگيا باسىمدىعىن تياناق ەتىپ، شينجياڭ سيفرلى كاسىپ سالاسىنىڭ ورنالاسۋىن جەدەلدەتىپ، بۇلتتىق ەسەپتەۋ، ۇلكەن ساندى مالىمەت، ەسەپتەۋ قۋاتى تورىن وزەك ەتكەن سيفرلى كاسىپ سالاسى شوعىرى اعالاپ العا شىعىپ، ەرەكشەلىككە، باسىمدىققا يە كاسىپ سالاسى جوعارى دەڭگەيگە، زەردەلىلەنۋگە، جاسىلدانۋعا، توعىسۋعا قاراي ۇزدىكسىز قادام تاستادى.
شينجياڭ داشۋەسى ەكونوميكا جانە باسقارۋ شۋەيۋانىنىڭ پروفەسسورى چىن بيڭ مىنالاردى ٴبىلدىردى: ”سيفر ارقىلى باسىمدىققا يە كاسىپ سالالارىنا قۋات ۇستەۋ ٴداستۇرلى كاسىپ سالاسىنىڭ جۇمىس ٴتارتىبىن قايتا جاساۋدى، ونىمدىلىگىن جوعارىلاتۋدى جۇزەگە اسىرۋىن ىلگەرىلەتۋمەن بىرگە، ساندى مالىمەت توپتاۋ ارقىلى سيفردى مال ـ مۇلىككە اينالدىرۋدى جۇزەگە اسىرىپ، سول ارقىلى كاسىپ سالاسىنىڭ جالپىلىق قۋاتىن جوعارىلاتادى“.
ۋاقىت جاڭالانىپ، تيانشاندا تولقىن كوتەرىلدى. ەكونوميكا جاقسارۋعا بەت الىپ، كاسىپ سالاسى كۇن سايىن جاڭارۋدا؛ جاڭا بولۋعا، زەردەلىلەنۋگە بەت الىپ، تىزبەكتەردى جالعاپ شوعىرعا اينالدىرۋدا؛ شينجياڭ ەرەكشەلىگىنە جانە باسىمدىعىنا يە وسىزاماندانعان كاسىپ سالاسى جۇيەسى تولىسىپ، جەتىلىپ كەلەدى.
