انار بۇلت \ شينجياڭ گازەتىنىڭ ٴتىلشىسى رىن چۇنشياڭ، ەرىكتى ٴتىلشى ۋاڭ چاۋ
تاڭ سارىدەگى پامير ۇستىرتىندە سۋىق جەل سۇيەكتەن وتەدى، قىزىل كرەست بەلگىسى باسىلعان ٴبىر اق ٴتۇستى ەمدەۋ اۆتوكولىگى اقتاۋ اۋدانى مۇجى اۋىلى بۇلاق قىستاعىنا باياۋ كىردى. اۋىلدىق ەمحانانىڭ شيپاگەرى نۇرادىل وشۇر مەن قىزمەتتەستەرى الىپ جۇرۋگە قولايلى دياگنوز قويۋ، ەمدەۋ اسپاپتارىن الىپ اۆتوكولىكتەن تۇسكەندە، تىنىستارىنان شىققان ىستىق دەم لەزدە اق بۋعا اينالدى.
”اقجول اعاي، ۇيدەسىز بە؟ دەنساۋلىعىڭىزدى تەكسەرۋگە كەلدىك“. نۇرادىل قىستاق تۇرعىنى اقجول تۇردىنىڭ ەسىگىن قاقتى.
اقجول ولاردى قۋانا قارسى الىپ: ”مىنا سۋىق كۇندە تاعى كەلىپ جاپا شەكتىڭدەر، الدىمەن ۇيگە كىرىپ جىلىنىپ الىڭدار“، ـ دەدى.
مۇنداي جاعدايعا 28 جاستاعى نۇرادىل ابدەن كوندىگىپ كەتكەن. 3 جىلدىڭ الدىندا مۇجى اۋىلدىق ەمحاناعا كەلىپ قىزمەت ىستەگەننەن باستاپ، ول ٴۇرتىس 2 جىل قىزمەتتەستەرىمەن بىرگە جەرگىلىكتى ورىنداعى مالشىلاردىڭ جانە شەكارا قورعاۋشىلاردىڭ ۇيىنە بارىپ ارالاپ ەمدەپ، ٴاربىر قىستاق پەن مال فەرمالارىن تۇگەل ارالاپ شىقتى.
نۇرادىل قان قىسىمىن ولشەۋ اسپابىن، قانداعى قانت قۇرامىن ولشەۋ اسپابىن الىپ شىعىپ، شيراقى قيمىلمەن اقجولدى تەكسەرىپ بولعاننان كەيىن، داعدى بويىنشا بىرنەشە قاپ ٴدارىنى الىپ شىعىپ، دارىلەردى ساناي وتىرىپ: ”اعاي، تاياۋدان بەرى جاعدايىڭىز قالاي؟ ٴدارىنى ۋاعىندا ٴىشىپ ٴجۇرسىز بە“؟ ـ دەپ سۇرادى.
”ٴدارى ساناۋ“ ادەتى ونىڭ باستان وتكەرگەن كەشىرمەسىنەن كەلگەن. نۇرادىل ارالاپ ەمدەگەن كەزدە جوعارى قان قىسىم اۋرۋى مەن قانتتى نەسەپ اۋرۋىنا بىردەي شالدىققان مالشىلارعا ەرەكشە نازار اۋدارادى، كەيبىر مالشىلاردىڭ ۇمىتشاقتىعىنان ٴدارىنى ۋاعىندا ىشۋگە ٴمان بەرمەيتىندىگى، تاعى كەيبىر كاريالاردىڭ ٴدارى اقىسىنان الاڭداپ، ٴدارىنى ٴوز بىلگەنىنشە توقتاتۋى نەمەسە ازايتۋى سەبەپتى قان قىسىمنىڭ، قانداعى قانت قۇرامىنىڭ ويداعىداي مەڭگەرىلمەگەندىگىن، ٴدارى قابىنداعى قالعان ٴدارى سانىنىڭ ٴار جولى دۇرىس شىقپايتىندىعىن بايقايدى.
كەيىن نۇرادىل ٴار جولى ارالاپ ەمدەگەندە ٴدارىنى سانايتىن بولدى. ”ۇستىرتتە جول ۇزاق، اۋىلدىق ەمحانادان اۋدان ورتالىعىنداعى شيپاحاناعا دەيىن اۆتوكولىكپەن مولشەرمەن 4 ساعات جۇرەمىز، قىستاقتاعى قارتتار شۇعىل اۋىرىپ قالسا، قۇتقارۋ ۋاقىتى وتە شەكتى، ٴبىز جايشىلىقتاعى قىزمەتتى، ٴسوز جوق، وتە ەگجەي ـ تەگجەيلى ىستەۋىمىز كەرەك“، ـ دەدى ول.
”جايشىلىقتا قىستاق شيپاگەرلەرى بىزگە ايرىقشا كوڭىل بولەدى، اۋىلدىق ەمحانانىڭ شيپاگەرلەرى دە ۋاق ـ ۋاق كەلىپ تەكسەرىپ تۇرادى، تاعى ٴدارىنى اقىسىز بەرەدى، قازىر مەملەكەتتىڭ ساياساتى جاقسى، ٴبىزدىڭ قامىمىزدى جان ـ جاقتى ويلاستىرىپ جاتىر“، ـ دەدى اقجول تەبىرەنە.
اقجولدىڭ ۇيىنەن شىققاننان كەيىن، نۇرادىل تۇرعالي تۇرەك قاريانىڭ ۇيىنە ارنايى باردى. بىلتىر قارياعا جاتىر موينى راگىنا شالدىققان دەپ دياگنوز قويىلىپ، ۇرىمجىگە اپارىپ ەمدەۋ قاجەت بولادى، راسمياتتاردىڭ كۇردەلى، ەمدەۋ قاراجاتىنىڭ قىمبات بولۋىنان الاڭداپ بارمايدى. سول كەزدە ارالاپ ەمدەۋگە بارعان نۇرادىل قىستاق شيپاگەرىمەن بىرگە ونىڭ وتباسىنداعىلارىنا وزگە جەردە ەمدەلۋدى تىزىمگە الدىرۋدى قول تەلەفونمەن ٴبىتىرۋدى ۇيرەتىپ، جەر اۋىستىرىپ ەمدەۋ بارىسىن جانە ەمدەۋ قاراجاتىن ەسەپتەن كوتەرۋ ساياساتىن تاپتەشتەي تۇسىندىرەدى. سوڭىندا قاريا ٴساتتى تۇردە ەمدەۋگە اپارىلادى ٴارى وپەراتسيا جاساتادى.
”ۇرىمجىدە شيپاحانادان شىققان كەزدە ـ اق قاراجات توتە ەسەپتەن كوتەرىلدى، ٴبىز ەسەپتەن سىرتقى ٴبىر ٴبولىم قاراجاتتى عانا تولەدىك، وتە قولايلى بولدى“، ـ دەدى تۇرعالي قاريا. قازىر ۇيىندە دەمالىپ جاتقان ول بەلگىلى مەرزىم سايىن اۋداندىق شيپاحاناعا بارىپ ەمدەلىپ تۇرادى. ونىڭ وتباسىنداعىلارى تەبىرەنە: حالىققا تيىمدىلىك جاساۋ ساياساتى ناقتاپ تياناقتانىپ، مالشىلار تيىمدىلىكتەن شىنايى يگىلىكتەنىپ وتىر، ـ دەدى.
مالشى ايباس حالىق نۇرادىلدى كورە سالا دەرەۋ بارىپ ونىڭ قولىن قىسا ۇستادى. وتكەن جىلى قىستىڭ ٴبىر كۇنى ايباستىڭ كەۋدەسى قىسىلىپ، تىنىسى تارىلعانداي بولادى، باستابىندا تۇماۋراتىپ قالدىم دەپ ويلاپ، ۇيىندە 3 _ 2 كۇن جاتقاننان كەيىن، اقىرى شىداي الماي شۇعىل قۇتقارۋ تەلەفونىن جالعايدى. 120دان كەلگەن ينفورماتسيانى تاپسىرىپ العاننان كەيىن، نۇرادىل، ٴبىر جاعىنان، قىستاق شيپاگەرىمەن حابارلاسىپ ۇيىنە بارىپ جاعداي ۇعىسىپ، ايباسقا شۇعىل قۇتقارۋ ٴدارىسىن ىشۋگە جەتەكشىلىك ەتەدى، ٴبىر جاعىنان، ەمدەۋ اسپاپتارىن الىپ قىستاققا قاراي جۇرەدى.
قىستا قار قالىڭ، جول ٴجۇرۋ قيىن بولعاندىقتان، شۇعىل قۇتقارۋ اۆتوكولىگى شامامەن 40 مينۋتتا ارەڭ جەتەدى. نۇرادىل جۇرەك سۋرەتتەۋىش اپپارات سياقتىلارمەن تەكسەرۋ ارقىلى ايباستىڭ جۇرەك بۇلشىق ەتى تۇيىلگەن دەپ باستاپقى دياگنوزىن شىعارىپ، ونى دەرەۋ اۋداندىق شيپاحاناعا جەتكىزەدى. جولدا نۇرادىل ناۋقاس جاعدايىن قاداعالاۋمەن بىرگە، اۋداندىق شيپاحانانىڭ كوكىرەك اۋرۋى ورتالىعىنا حابارلاسىپ ”جاسىل ارنا“ اشقىزادى. 4 ساعاتتان استام ۋاقىتتان كەيىن، ولار اۋداندىق شيپاحاناعا جەتىپ، ەمدەۋ اترەتى دەرەۋ وپەراتسيا جاساپ، ايباستىڭ ٴومىرىن قۇتقارىپ قالادى.
اقتاۋ اۋداندىق ەمدەۋدى قامتاماسىزداندىرۋ مەكەمەسىنىڭ باستىعى شيرۋانگۇل يسلام: قازىر تۇتاس اۋداندا جوعارى قان قىسىم اۋرۋى، قانتتى نەسەپ اۋرۋى سىندى ”ەكى اۋرۋعا“ شالدىققان ناۋقاستاردىڭ امبولاتوريادا ٴدارى الۋىن قامتاماسىزداندىرۋ ساياساتىنىڭ قامتۋ مولشەرى %100كە جەتتى، ەسەپتەن كوتەرۋ سالىستىرماسى %50تەن جوعارى، ـ دەدى.
ٴار جولعى ارالاپ ەمدەۋدىڭ ٴبارى مەيىر جەتكىزۋ بولدى. باسقان ٴاربىر جولدىڭ ٴبارى جۇرتتىڭ الاڭسىزدىعىن قورعاۋ بولدى. جىلجىمالى ەمدەۋ اۆتوكولىگىمەن تاۋ اسىپ، تاس باسىپ ارالاپ ەمدەۋدەن باسقا جەردە ەمدەلۋ بويىنشا ەسەپ جابۋ سياقتى ساياساتتاردىڭ تياناقتانۋىنا دەيىن، ونان نەگىزگى ساتى دياگنوز قويۋ، ەمدەۋ اسپاپتارىنىڭ كۇننەن ـ كۇنگە كەمەلدەنۋىنە دەيىن، نەگىزگى ساتىنىڭ ەمدەۋدى قامتاماسىزداندىرۋ تورى بارعان سايىن ٴجيى توقىلىپ، ۇستىرتتەگى بۇقارانىڭ سالاماتتىعىن قورعاۋدا.
