□ شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ تىلشىلەرى ساۋ جيايۋە، دۇڭ شۋە
1 ـ ايدىڭ 16 ـ كۇنى تۇستەن بۇرىن مەملەكەت ٴتوراعاسى شي جينپيڭ بەيجيڭ حالىق سارايىندا جۇڭگودا تۇراتىن 18 باس ەلشى تاپسىرعان مەملەكەتتىك جولدامانى قابىلداپ، ەلشىلەردىڭ ”شىنايى، ستەرەولدى جۇڭگونى جان ـ جاقتى ىشكەرىلەي ٴتۇسىنىپ، جۇڭگونىڭ ٴار ەلمەن دوستىعىن، سەلبەستىگىن تەرەڭدەتۋگە بەلسەنە كۇش قوسۋىن“ شىنايى ٴۇمىت ەتتى.
ەلشى _ مەملەكەت پەن مەملەكەت اراسىنداعى بارىس ـ كەلىس كوپىرىن سالۋشى، سەلبەستىكتى ىلگەرىلەتۋشى، دوستىقتى جالعاستىرۋشى. وسى بورىشىن ويداعىداي اتقارۋ ٴۇشىن تۇرعان ەلدى جان ـ جاقتى ىشكەرىلەي ٴتۇسىنۋ كەرەك.
”بۇگىنگى جۇڭگو قانداي، كەيبىرەۋلەرىڭىزدىڭ كەلگەندەرىڭىزگە بىرنەشە اي بولدى، ٴبارىڭىز ٴتۇسىنىپ جاتىرسىزدار“. ٴتوراعا شي جينپيڭ جۇڭگوعا جاڭا مىندەت وتەۋگە كەلگەن ەلشىلەرگە ”سوقىردىڭ ٴپىلدى سيپاۋى“ دەگەن ٴتامسىلدى ايتىپ بەردى، ”ٴپىلدىڭ ٴبىر اياعىن سيپاسا، بۇل ٴبىر دىڭگەك دەيدى؛ ٴپىلدىڭ قارنىن سيپاسا، ٴبىر تام دەيدى. ٴبىراق بۇل ٴىس جۇزىندە تولىق ٴبىر ٴپىل ەمەس. جۇڭگو سىندى وسى جەردىڭ دامۋى دا بىركەلكى ەمەس، ونىڭ ۇستىنە مادەنيەتى دە كوپ نەگىزدى. ونى ٴتۇسىنۋ ٴۇشىن ەڭ سوڭىندا ٴبىر جالپىلىق اسەر ارقىلى شىنايى جۇڭگونى جان ـ جاقتى تانۋ كەرەك“.
وبرازدى تەڭەۋگە، جاندى بايانداۋعا ەلشىلەر ٴالسىن ـ ٴالى باس يزەدى.
”جۇڭگونى تۇسىنۋدە ٴبىر تۇيىنگە، ٴبىر جاققا عانا قاراۋعا بولمايدى، سوقىردىڭ ٴپىلدى سيپاۋى جايتىنەن قاتاڭ ساقتانۋ كەرەك.“ 2014 ـ جىلى ٴتوراعا شي جينپيڭ گەرمانياعا ساپارلاي بارعان كەزىندە گەرمانياداعى جۇڭگو تانۋشىلارمەن، كۇڭزى شۋەيۋانىنداعى وقىتۋشىلاردىڭ ۋاكىلدەرىمەن جانە حانزۋ ٴتىلىن ۇيرەنىپ جاتقان وقۋشىلاردىڭ ۋاكىلدەرىمەن اڭگىمەلەسكەندە ”سوقىردىڭ ٴپىلدى سيپاۋى“ دەگەن تامسىلدەن پايدالانىپ بىلاي دەپ باسا دارىپتەدى: جۇڭگونى تانىستىرۋدا ٴارى ەرەكشە جۇڭگونى تانىستىرۋ، ٴارى جان ـ جاقتى جۇڭگونى تانىستىرۋ كەرەك؛ ٴارى بايىرعى جۇڭگونى تانىستىرۋ، ٴارى قازىرگى زامانعى جۇڭگونى تانىستىرۋ كەرەك؛ ٴارى جۇڭگونىڭ ەكونوميكالىق، قوعامدىق دامۋىن تانىستىرۋ، ٴارى جۇڭگونىڭ ادامدارى مەن مادەنيەتىن تانىستىرۋ كەرەك.
جۇڭگونىڭ تاريحى ۇزاق، جەرى كەڭ، مادەنيەتى كوپ نەگىزدى، دامۋى دا وتە تەز، وزگەرىسى تەرەڭ، ٴارقانداي ”سوقىردىڭ ٴپىلدى سيپاۋى“ سياقتى ٴىشىنارالىق بايقاۋلار ارقىلى ونىڭ جالپى بەينەسىن قانىق بىلۋگە بولمايدى.
پارتيا 18 ـ قۇرىلتايىنان كەيىن، ٴتوراعا شي جينپيڭ كوپ رەت جۇڭگودا تۇراتىن ەلشىلەر تاپسىرعان مەملەكەتتىك جولدامالاردى قابىلدادى، بارىندە ولاردى جۇڭگونىڭ جەر ـ جەرىنە كوبىرەك بارىپ ارالاپ كورىپ، ”جۇڭگو بۇقاراسىنىڭ ٴۇنىن كوبىرەك تىڭداپ، تاريحتاعى جۇڭگونى، قازىرگى جۇڭگونى، بولاشاقتاعى جۇڭگونى جان ـ جاقتى تۇسىنۋگە“، ”جۇڭگونىڭ ٴداۋىر بەت ـ بەينەسىن، دامۋ جولىن، العا باسۋ بەتالىسىن وبيەكتيۆ بەينەلەۋگە“ شابىتتاندىردى.
”15 ـ بەسجىلدىق“ جوبا ۇسىنىسى الداعى 5 جىلداعى جۇڭگونىڭ ەكونوميكالىق، قوعامدىق دامۋىنا جوبا كەسكىندەدى ٴارى دۇنيە جۇزىنە ”وراي ٴتىزىمىن“ ازىرلەدى. ەلشىلەرمەن ىقىلاستى اڭگىمەلەسكەن ٴتوراعا شي جينپيڭ بولاشاقتاعى جۇڭگوعا بىلاي كوز جىبەردى: جۇڭگونىڭ اشىق ەسىگى بارعان سايىن ايقارا اشىلىپ، جوعارى ساپالى دامۋ ارقىلى دۇنيە جۇزىنە اناعۇرلىم كوپ ايقىندىلىق جانە جاڭا قوزعالىس قۋاتىن ۇستەپ، بىرگە دامۋدى، كوركەمدىكتەن بىرگە يگىلىكتەنۋدى جۇزەگە اسىرادى.
وسى ايقارا اشىلعان ەسىكتەن كىرىپ، جۇڭگونىڭ جەر ـ جەرىنە بارىپ كوبىرەك ارالاپ، كوبىرەك كورىپ، جۇڭحۋا وركەنيەتىنىڭ ۇزاق تاريحىن، دارقاندىعىن، جۇڭگو ۇلگىسىندەگى وسىزامانداندىرۋدىڭ الۋان ٴتۇرلى بەينەسىن تىكە سەزىنگەندە، جۇڭگودا تۇراتىن ەلشىلەر سەلبەسىپ تەڭ يگىلىككە كەنەلۋدىڭ اناعۇرلىم كوپ ورايىن بايقاپ، ٴوزارا تابىسقا جەتۋدىڭ اناعۇرلىم كوپ حيكايالارىن جەبەپ، سەنىمدى، سۇيكىمدى، قادىرلى جۇڭگو وبرازىن كورەتىن بولادى.
(شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ 1 ـ ايدىڭ 17 ـ كۇنى بەيجيڭنەن بەرگەن حابارى)
