جۇڭگو ەكونوميكاسىنىڭ ”14 ـ بەسجىلدىق“ اياقتايتىن جىلداعى جاۋاپناماسىنا نازار
□ شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ تىلشىلەرى \ ۋاڭ يۇيشياۋ، ۋي يۇيكۇن، جاڭ شياۋجيە
1 ـ ايدىڭ 19 ـ كۇنى 2025 ـ جىلعى جۇڭگو ەكونوميكاسىنىڭ ناتيجە تىزىمدىگى جاريالاندى _ ىشكى ٴوندىرىستىڭ جالپى قۇنى (GDP) تۇڭعىش رەت 140 تريلليون يۋاندىق ۇلكەن وتكەلدەن ٴوتىپ، الدىڭعى جىلداعىدان %5.0 ارتتى.
ەكونوميكا كولەمى دۇنيە ٴجۇزى بويىنشا 2 ـ ورىندى ورنىقتى ساقتادى، ارتۋ قارقىنى دۇنيە جۇزىندەگى نەگىزگى ەكونوميكالىق تۇلعالاردىڭ الدىڭعى قاتارىندا تۇردى، ”14 ـ بەسجىلدىقتاعى“ جىلدىق ورتاشا ارتۋ قارقىنى دۇنيە ٴجۇزىنىڭ ورتاشا دەڭگەيىنەن الدەقايدا اسىپ ٴتۇستى... ٴبىر قىدىرۋ كورسەتكىشتەر جۇڭگونىڭ ەرەكشە ۇلكەن كولەمدى ەكونوميكالىق تۇلعا رەتىندە، ورنىقتى، اقاۋسىز ىلگەرىلەگەن مىعىم بارىسىن ايقىن كورسەتتى.
وتە ەرەكشە بولعان 2025 ـ جىلى ەل ٴىشى ـ سىرتىنداعى ەكونوميكالىق ورتانىڭ كۇردەلى وزگەرىسى الدىندا، شي جينپيڭ جولداستى ۇيتقى ەتكەن پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ پارمەندى باسشىلىعىندا، جۇڭگو ەكونوميكاسى اساۋ تولقىنداردى جارىپ ٴوتىپ، دەڭگەيى اناعۇرلىم جوعارى، سەرپىمدىلىگى اناعۇرلىم كۇشتى جاۋاپنامامەن ”14 ـ بەسجىلدىقتى“ تولىق تابىسپەن اياقتاتتى، ”15 ـ بەسجىلدىقتا“ تاماشا باستاما اشۋعا بەرىك نەگىز قالادى.
جاڭا وتكەلدەن ٴوتىپ، ”14 ـ بەسجىلدىقتى“ جەڭىسپەن اياقتاتتى
140 تريلليون يۋاننان استى _ بۇل سيفر جۇڭگو ەكونوميكاسى دامۋىنىڭ جاڭا شكالاسىن كورسەتتى.
ۋاقىت ٴوسىن ۇزارتا قاراساق، دۇنيە جۇزىندەگى ەكىنشى ۇلكەن ەكونوميكالىق تۇلعا نىق قاداممەن العا ىلگەرىلەدى: ”14 ـ بەسجىلدىق“ مەزگىلىندە جۇڭگو ەكونوميكاسىنىڭ جالپى مولشەرى ىلگەرىندى ـ كەيىندى 110 تريلليون يۋاندىق، 120 تريلليون يۋاندىق، 130 تريلليون يۋاندىق، 140 تريلليون يۋاندىق جاڭا بەلەستەرگە قادام تاستاپ، ەكونوميكانىڭ جىلدىق ورتاشا ارتۋى %5.4 بولىپ، جان باسىندىق GDP ٴۇرتىس 3 جىل 13 مىڭ دوللاردان استى.
دۇنيە ٴجۇزى كوورديناتاسىنان قاراعاندا، %5.0تىك ارتۋ قارقىنى نەگىزگى ەكونوميكالىق تۇلعالاردىڭ ىشىندە الدىڭعى قاتاردا تۇر، دۇنيە ٴجۇزى ەكونوميكاسىنىڭ ارتۋىنا قوسقان ۇلەسى مەجەمەن %30 اينالاسىنا جەتەدى، جۇڭگو باستان ـ اياق دۇنيە ٴجۇزى ەكونوميكاسى ارتۋىنىڭ سەنىمدى ”قوزعاۋشى كۇش قاينارى“ جانە ”ورنىقتىرعىشى“ بولدى.
”2025 ـ جىلى حالىق شارۋاشىلىعى اينالىمى جوعارى قىسىمعا توتەپ بەرىپ العا ىلگەرىلەپ، جاڭالىققا، ساپالىلىققا قاراي بەت الدى، جوعارى ساپالى دامۋدا جاڭا ونىمدىلىككە قول جەتتى، ەكونوميكالىق، قوعامدىق دامۋدىڭ باستى نىسانا ـ مىندەتتەرى تولىق تابىسپەن ورىندالىپ، ’14 ـ بەسجىلدىق‘ جەڭىسپەن اياقتادى“، ـ دەپ باعا بەردى مەملەكەتتىك ساناق مەكەمەسىنىڭ باستىعى كاڭ ي.
”سيفر“ ارقىلى اۋقىمدى باعامداساق، وسى ٴبىر جىلدا جۇڭگو ەكونوميكاسىنىڭ تولىسۋ، زورايۋ بارىسى بارعان سايىن ايقىندالا ٴتۇستى _
”ورنىقتى بولۋ“ جاعدايى بەكەمدەلدى: كولەمنەن جوعارى ونەركاسىپتىڭ ارتقان قۇنى الدىڭعى جىلداعىدان %5.9 ارتتى، قالا ـ قالاشىقتاردا تەكسەرىلگەن جۇمىسسىزدىق مولشەرىنىڭ ورتاشا ٴمانى %5.2 بولدى، زات ساۋداسى كولەمى تاعى دا تىڭ ورەگە كوتەرىلدى، شەتەل اقشاسى قورىنىڭ قالدىق سوماسى 3 تريلليون 300 ميلليارد دوللاردان استى؛
”ىلگەرىلەۋ“ اياق الىسى پارمەندى بولدى: كولەمنەن جوعارى جوعارى تەحنولوگيالىق جاساۋ كاسىبى ارتقان قۇنىنىڭ كولەمنەن جوعارى ونەركاسىپتىڭ ارتقان قۇنىندا يەلەگەن سالىستىرماسى %17.1كە كوتەرىلدى، ەڭ سوڭعى تۇتىنۋ شىعىسىنىڭ ەكونوميكانىڭ ارتۋىنا قوسقان ۇلەسى %50تەن استى، تۇرعىنداردىڭ جان باسىندىق قولداعى تابىسى، ٴىس جۇزىندە، %5.0 ارتىپ، ەكونوميكانىڭ ارتۋىمەن قادامداس بولدى؛
”جاڭا“ قوزعالىس قۋاتى زورايدى: كولەمنەن جوعارى سيفرلى ونىمدەردى جاساۋ كاسىبىنىڭ ارتقان قۇنى الدىڭعى جىلداعىدان %9.3 ارتتى، جاسىل ەلەكتر، جاسىل ەنەرگيا، جاسىل ەكونوميكا قارىشتاپ دامىدى، جاڭا ەنەرگيالى اۆتوكولىكتەردىڭ ەل ىشىندەگى جاڭا اۆتوكولىكتەردىڭ ساتىلۋ مولشەرىندە يەلەگەن سالىستىرماسى %50تەن استى؛
”سەرپىمدىلىك“ ەرەكشەلىگى كورنەكتىلەندى: دۇنيە ٴجۇزىنىڭ ەكونوميكا ـ ساۋدا ٴتارتىبى اۋىر سوققىعا ۇشىراعان، ەل ىشىندەگى جاڭا، كونە قوزعالىس قۋاتتارىنىڭ اۋىسۋىندا تولعاقتى كەزەڭ ورىن تەپكەن جاعدايدا، ەلىمىز ەكونوميكاسىندا ٴباز ـ باياعىسىنداي ٴالى دە ”ساننىڭ ارتۋى“ مەن ”ساپانىڭ جوعارىلاۋى“ جۇزەگە اسىرىلدى، جۇڭگو 150دەن استام مەملەكەت پەن ٴوڭىردىڭ نەگىزگى ساۋدا سەرىگىنە اينالىپ، جوعارى تەحنولوگيالىق ونىمدەردىڭ ەكسپورت سوماسى الدىڭعى جىلداعىدان %13.2 ارتتى.
مۇنداي ەرەكشە جاۋاپناما ساياساتتىڭ بەلسەندى ىسكەرلىك كورسەتۋىنەن، ىرىقتىلىقپەن كۇش سالۋىنان ايرىلا المايدى.
”ەكى كەلەلى“، ”ەكىنى جاڭالاۋ“ ساياساتتارىنىڭ كولەمىن كۇش سالا كەڭەيتىپ، جۇمىستاندىرۋدى ورنىقتىرىپ، ەكونوميكانى ورنىقتىرىپ جوعارى ساپالى دامۋدى ىلگەرىلەتۋگە قاتىستى ٴبىرقانشا شارانىڭ شىعارىلۋىنان ”ىشكى قارا تالاسۋ ۇلگىسىندەگى“ باسەكەنى جان ـ جاقتى وڭاپ، ”جاساندى زەردە +“ ارەكەتىن كۇش سالا ىلگەرىلەتۋگە دەيىن... ٴبىر قىدىرۋ ساياساتتار سۇرانىستى كەڭەيتۋگە، قامداۋدى ساپالىلاندىرۋعا، ەكونوميكانى ورنىقتىرۋعا كۇش سالىپ، ەكونوميكانىڭ ورنىقتى جاقسارۋعا بەت الۋ اينالىمىنىڭ تىرەگى، قامتاماسىزدىعى اناعۇرلىم بەكەمدەلدى.
وتە ـ موتە، بۇل ناتيجە تىزىمدىگىنىڭ قات ـ قابات حاۋىپ ـ قاتەر، سىن ـ سايىستار قاباتتاسقان جاعدايدا قولعا كەلگەندىگىن كورە ٴبىلۋىمىز كەرەك: سىرتقى ورتا وزگەرىسىنىڭ ىقپالى تەرەڭدەدى، ەل ىشىندە قامداۋ كۇشتى، سۇرانىس ٴالسىز بولۋ سىندى قايشىلىق كورنەكتىلەندى، ٴتۇيىندى سالالارداعى كومەسكى حاۋىپ ـ قاتەرلەر ٴبىرشاما كوپ بولدى... جۇڭگو ەكونوميكاسى داۋىلدى تولقىنداردا دامۋ تاعانىن ورنىقتىرىپ، دامۋ نەگىزىن بەكەمدەدى.
”وسى ٴبىر جىلدا ەلىمىزدىڭ دامۋ بارىسى ەرەكشە وزگەشە بولىپ، قول جەتكىزگەن تابىستار ادامدى جەلپىندىرەدى“. كاڭ ي بىلاي دەدى: بۇل جۇڭگونىڭ ەكونوميكالىق نەگىزى ورنىقتى، باسىمدىعى كوپ، سەرپىمدىلىگى كۇشتى، كومەسكى قۋاتى زور بولۋىنىڭ ناقتى بەينەسى، بۇكىل ەل حالقىنىڭ ەرلىكپەن العا ۇمتىلۋىنىڭ، ۇدەرە العا تارتۋىنىڭ ناتيجەسى بولىپ، دامۋ نەگىزى مەن سەنىمىن بارىنشا كۇشەيتتى.
تاياۋدا نەگىزگى حالىقارالىق ۇيىمدار جۇڭگو ەكونوميكاسىنىڭ ارتۋى جونىندەگى مەجەسىن ىركەس ـ تىركەس جوعارىلاتتى. ”جۇڭگو ەكونوميكاسىنىڭ ارتۋى اناعۇرلىم ورنىقتى، اقاۋسىز بولدى، ساپاعا اناعۇرلىم ٴمان بەرەتىن ارتۋ ۇلگىسى اناعۇرلىم باياندىلىققا يە بولادى“. دۇنيە بانكەسى وسىلاي باعا بەردى.
جاڭا باسىمدىق سومدالدى، جوعارى ساپالى دامۋ ساپاسى اناعۇرلىم جەتكىلىكتى بولدى
2025 ـ جىلعى ناتيجە تىزىمدىگىنە ۇقىپتىلىقپەن ۇڭىلسەك، جۇڭگو ەكونوميكاسى ”ساننىڭ“ جيناقتالۋىنان ”ساپانىڭ“ جوعارىلاۋىنا قاراي تەز قارقىنمەن قادام تاستادى، جوعارى ساپالى دامۋ سەنىمى اناعۇرلىم مول، سەرپىمدىلىگى اناعۇرلىم كۇشتى بولدى.
جۇڭگونىڭ ەكونوميكالىق قۇرىلىم وزگەرىسىنە نازار سالساق، قامداۋ مەن سۇرانىس ماڭىزدى تەرەزە بولىپ وتىر.
قامداۋ جاعىندا، كولەمنەن جوعارى جابدىق جاساۋ كاسىبىنىڭ، جوعارى تەحنولوگيالىق جاساۋ كاسىبىنىڭ ارتقان قۇنى جەكە ـ جەكە %9.2 جانە %9.4 ارتىپ، ارتۋ قارقىنى كولەمنەن جوعارى ونەركاسىپتەن جەكە ـ جەكە 3.3 پايىز جانە 3.5 پايىز تەز بولدى؛ سۇرانىس جاعىندا، قوعامدىق تۇتىنۋ بۇيىمدارىنىڭ بولشەك ساتىلۋ جالپى سوماسى 50 تريلليون يۋاننان اسىپ، قىزمەت وتەۋ كاسىبىنىڭ بولشەك ساتۋ سوماسى %5.5 ارتىپ، ەڭ سوڭعى تۇتىنۋ شىعىسىنىڭ ەكونوميكانىڭ ارتۋىنا قوسقان ۇلەسى %52.0كە جەتتى... جۇڭگونىڭ ەكونوميكالىق قۇرىلىمى ساپالىلانىپ، ىشكى قوزعاۋشى كۇشى ۇزدىكسىز ارتتى.
جاڭالىق اشۋ _ دامۋعا جەتەكشىلىك ەتەتىن ٴبىرىنشى قوزعاۋشى كۇش.
وسى ٴبىر جىلدا سىرتقى ورتا وزگەرىسى ىقپالىنىڭ تەرەڭدەۋىنە مەڭزەس، ەلىمىز جاڭالىق اشۋ ارقىلى دامۋعا دەم بەرۋدە نىق قادام باستى، جاڭا قوزعالىس قۋاتى توپتالىپ اۋقىم قالىپتاستىرىپ، جاڭا باسىمدىق ۇزدىكسىز سومدالدى _
2025 ـ جىلى ەلىمىزدىڭ زەرتتەپ اشۋ قارجى ۇسىنىلىمىنىڭ كۇشەمەلىلىگى %2.8كە جەتىپ، الدىڭعى جىلداعىدان 0.11 پايىز جوعارىلاپ، ەكونوميكالىق سەلبەستىك جانە دامۋ ۇيىمىنا (OECD) مۇشە ەلدەردىڭ ورتاشا دەڭگەيىنەن تۇڭعىش رەت اسىپ ٴتۇستى. دۇنيە جۇزىلىك ٴبىلىم مەنشىك ۇقىعى ۇيىمىنىڭ ساندى مالىمەتىندە كورسەتىلۋىنشە، ەلىمىز جاڭالىق اشۋ كورسەتكىشى قاتارىندا تۇڭعىش رەت دۇنيە ٴجۇزى بويىنشا الدىڭعى 10نىڭ ىشىنە كىرگەن.
تومەن كەڭىستىك ەكونوميكاسى ”قاناتىن كەڭ جايىپ سامعاپ“، دەنەلىك زەردە ”اقىلدى دا يكەمدى“ بولىپ، حالىقتىق ۇشقىشسىز ۇشاق، ونەركاسىپ قۇلتەمىرىنىڭ ٴونىم مولشەرى وتكەن جىلداعىدان جەكە ـ جەكە %37.3 جانە %28 ارتتى.
بۇگىنگى جۇڭگودا جاڭالىق اشۋ ومىرشەڭ كۇشى جارىسا قاۋلادى: كەڭىستىكتە ”جيۋتيان“ اتتى ۇشقىشسىز ۇشاقتىڭ تۇڭعىش ۇشۋى ٴساتتى بولدى، تيانۋىن 2 ـ ٴنومىرلى ”پلانەتالاردى ارالاۋ“ ساپارىن باستادى؛ قۇرلىقتا دۇنيە جۇزىندەگى تۇڭعىش ساۋدالىق اسقىن كريزيستىك كومىر قىشقىل گازى ارقىلى ەلەكتر تاراتۋ اگراگاتتارى ساۋدالىق اينالىمعا ٴتۇستى، CR450 موتورلى ۆاگوندار قۇراماسى ”جۇڭگو قارقىنىن“ جاڭالادى؛ تەڭىزدە تۇڭعىش ەلەكتروماگنيتتىك سەرىپپەلى ۇشىرۋ تۇرپاتتى اۋياماتكا رەسمي قوسىنعا كىردى، ”جياۋلۇڭ“ اتتى تەرەڭگە سۇڭگۋ اسپابى ەلىمىز ٴۇشىن سولتۇستىك ۇيەك مۇزدىق وڭىرىندە تۇڭعىش رەت ادام الىپ تەرەڭ سۇڭگىدى...
”جاڭاشا وندىرگىش كۇشتەر ۇستانىم جاعىنداعى ورتاق تانىمنان دامۋ ناقتى ونىمدىلىگىنە اينالىپ، ەكونوميكالىق ارتۋدىڭ اناعۇرلىم ساپالى، اناعۇرلىم تەبىندى بولۋىنا مۇمكىندىك جاساۋدان تىس، ودان دا ماڭىزدىسى، جۇڭگو ەكونوميكاسىنىڭ كۇردەلى ورتادا ىرىقتىلىقپەن وزگەرىسكە تالپىناتىن، جاڭا بولۋعا سەرپىلىس جاسايتىن باتىل بەكىمى مەن پارمەندى ارەكەتىن دالەلدەدى“، ـ دەدى كاڭ ي.
2025 ـ جىل تۇنىق سۋ، جاسىل تاۋ _ باعالى بايلىق ۇستانىمىنىڭ العا قويىلعاندىعىنىڭ 20 جىلدىعى. قازىرگى جاعدايدى كوزدەۋگە، ۇزاق بولاشاقتىق جوسپار جاساۋعا تاباندى بولىپ، جاسىل دامۋدى ۇزدىكسىز ىلگەرىلەتىپ، جاسىل دامۋدىڭ جەتەكتەۋ كۇشى جاپپاي ايگىلەندى.
كولەمنەن جوعارى ونەركاسىپتىك سۋ ەلەكترى، يادرو ەلەكترى، جەل ەلەكترى، كۇن ەنەرگياسى سياقتى تازا ەنەرگيا ارقىلى تاراتىلعان ەلەكتر مولشەرى الدىڭعى جىلداعىدان %8.8 ارتىپ، قازىندى ەنەرگياعا جاتپايتىن ەنەرگيانىڭ ەنەرگيا تۇتىنۋ جالپى مولشەرىندە يەلەگەن سالىستىرماسى الدىڭعى جىلداعىدان شامامەن 2 پايىز جوعارىلادى؛ جاڭا ەنەرگيالى اۆتوكولىكتىڭ جىلدىق ٴونىم مولشەرى جانە ساتىلىم مولشەرى دەرلىكتەي 16 ميلليوننان اسىپ، ٴۇرتىس 11 جىل دۇنيە ٴجۇزى بويىنشا ٴبىرىنشى ورىندا تۇردى... ەكونوميكالىق، قوعامدىق دامۋدا جاپپاي جاسىل تيپ جاڭالاۋدى جەدەلدەتكەن كورىكتى جۇڭگونىڭ جاڭا تاراۋى جازىلدى.
شەتەل مەديالارىنىڭ ماقالاسىندا بىلاي دەپ اتاپ كورسەتىلدى: جۇڭگو جاسىل تەحنولوگيا سالاسىندا جەتەكشى ورىندا تۇراتىن باسىمدىققا يە، جاسىل تيپ جاڭالاۋدا قارىشتاپ دامۋدى جۇزەگە اسىرىپ، ادامدى تاڭ قالدىراتىن ىلگەرىلەۋشىلىككە قول جەتكىزدى.
دامۋ مەن حاۋىپسىزدىكتى ٴبىر تۇتاس جوسپارلاۋ _ ٴارقانداي كەزدە دە توتەنشە ماڭىزدى داۋىرلىك تاقىرىپ. جاڭا حاۋىپسىزدىك ارناسى ارقىلى جاڭا دامۋ ارناسى قامتاماسىز ەتىلدى، ەلىمىز ەكونوميكاسىنىڭ نەگىزگى تاعانى اناعۇرلىم بەرىك، حاۋىپ ـ قاتەرگە توتەپ بەرۋ قۋاتى اناعۇرلىم كۇشتى بولدى.
”ەكى اس كەسەسىن“ اناعۇرلىم مىقتى ۇستادى _ ”14 ـ بەسجىلدىق“ مەزگىلىندە استىقتىڭ جالپى ٴونىم مولشەرى 2021 ـ جىلداعى ٴبىر تريلليون 370 ميلليارد جىڭنان 2025 ـ جىلى ٴبىر تريلليون 430 ميلليارد جىڭعا جەتىپ، ٴۇرتىس 2 جىل ٴبىر تريلليون 400 ميلليارد جىڭدىق دەڭگەيدە ورنىقتى تۇردى؛ كوپ نەگىزدى ەنەرگيامەن قامداۋ جۇيەسى قۇرىلىپ، ٴبىر رەتكى ەنەرگيانىڭ ٴونىم جالپى مولشەرى جىلىنا ورتا ەسەپپەن %5 ارتتى.
كاسىپ سالاسى تىزبەگىنىڭ، قامداۋ تىزبەگىنىڭ سەرپىمدىلىگى ارتتى _ جاساۋ كاسىبىنىڭ ارتقان قۇنى ٴۇرتىس 16 جىل دۇنيە ٴجۇزى بويىنشا الدىڭعى ورىندا تۇردى، جابدىقتاردىڭ ەلىمىزدە ٴوندىرىلۋ مولشەرى ۇزدىكسىز جوعارىلاپ، ەلەكتر ماشينالارىمەن، قاتىناس ـ تاسىمال جابدىقتارىمەن جالپى قامداۋ جاعىندا ەل ىشىندە وندىرىلگەندەرىنىڭ يەلەيتىن سالىستىرماسى %95تەن استى.
”قىرۋار جەتىستىكتەر ەلىمىزدىڭ جوعارى ساپالى دامۋ جولىنىڭ دۇرىس، ٴونىمىنىڭ كورنەكتى ەكەندىگىن، ودان دا ماڭىزدىسى، بولاشاق دامۋعا كۇشتى قوزعالىس قۋاتىن توپتاعاندىعىن دالەلدەدى“، ـ دەدى كاڭ ي.
جەلكەن جايىپ جاڭا جورىققا اتتانىپ، ”15 ـ بەسجىلدىقتا“ جاقسى باستاما اشۋعا، جاقسى قادام تاستاۋعا شىنايى كەپىلدىك ەتتى
” 15 ـ بەسجىلدىقتىڭ“ باستاما جىلىندا جۇڭگو ەكونوميكاسى تىڭ پاراعىن اشتى.
ارتقان ٴاربىر سيفر باستاما جىلدا ەكونوميكانىڭ دامۋىنا جاندى تۇسىندىرمە جازدى: ەندى عانا وتكەن جاڭا جىل دەمالىسى كەزىندە ەل ىشىندە ساياحاتقا شىققاندار 142 ميلليون ادام (رەت) بولىپ، ەل ىشىندە ساياحاتتاۋعا جالپى جۇمسالعان اقشا 84 ميلليارد 789 ميلليون يۋان بولدى؛ ەركىن ساۋدا پورتىنىڭ جابىق كۇيدە جۇمىس جۇرگىزگەندىگىنە ٴبىر اي تولىپ، حايناننىڭ ارال اتتاعان باجىسىز زات ساتىپ الۋ سوماسى 4 ميلليارد 860 ميلليون يۋانعا جەتىپ، جاڭادان ارتىپ تىركەلگەن سىرتقى ساۋدا كاسىپورىندارى 5000نان استى...
”جۇڭگو ەكونوميكاسىنا نازار سالعاندا، ٴارى قازىرگى جاعدايعا كوز جىبەرۋ كەرەك، ونان دا ماڭىزدىسى، ۇزاق بولاشاقتىق جاعدايعا قاراۋ كەرەك. 2026 ـ جىلى تۇتاس جىل بويىنشا قاراعاندا، ەلىمىز ەكونوميكاسىنىڭ ۇزاق ۋاقىت جاقسارۋعا بەت الۋىنىڭ تىرەكتىك شارت ـ جاعدايى مەن نەگىزگى بەتالىسى وزگەرگەن جوق، ەكونوميكانىڭ جوعارى ساپالى دامۋىنىڭ ۇلكەن اۋقىمى وزگەرگەن جوق، ەكونوميكانىڭ ورنىقتى جاقسارۋعا بەت الۋ اينالىمىن ساقتاۋدا نەگىزىمىز بار، شارت ـ جاعدايىمىز بار“، ـ دەدى كاڭ ي.
نەگىزگە قارايتىن بولساق، 5 جىلدا ەكونوميكانىڭ ارتۋ مولشەرى 36 تريلليون يۋاننان اسىپ، زەرتتەپ اشۋ قارجى ۇسىنىلىمىنىڭ تەبىنى 0.44 پايىز جوعارىلادى... ”14 ـ بەسجىلدىقتا“ ەلىمىز ەكونوميكاسىنىڭ ناقتى قۋاتى، عىلىم ـ تەحنولوگيالىق ناقتى قۋاتى، جالپىلىق مەملەكەت قۋاتى تۇگەلدەي تىڭ بەلەسكە كوتەرىلىپ، 15” ـ بەسجىلدىق“ ٴۇشىن باسىمدىقتاردى بەكەمدەپ، سەنىم ۇستەدى؛
جاعدايعا قاراساق، 2025 ـ جىلى 9 ـ ايدان بەرى، وزەكتى CPIدىڭ سايكەس مەزگىلدەگىدەن ارتۋ مولشەرى ٴۇرتىس 4 اي %1تەن جوعارى بولىپ، 12 ـ ايدا جاساۋ كاسىبىنىڭ ساتىپ الۋ مەنەدجەرى كورسەتكىشى كەڭەيۋ ارالىعىنا قايتا ورالىپ، ادام اعىمى، زات اينالىمى، ينفورماتسيا اعىنى ٴبىرشاما تەز ارتۋدى ساقتاپ، ەكونوميكانىڭ ورنىقتىلىق بارىسىندا جاقسارۋعا بەت الۋىن ىلگەرىلەتەتىن بەلسەندى فاكتورلار ۇزدىكسىز جينالدى؛
قوزعالىس قۋاتىنا قاراساق، ەل ىشىندە وندىرىلگەن جاساندى زەردە ۇلكەن مودەلى جەدەل دامىپ، ورتا ەسەپپەن كۇنىنە 45 مىڭ جاڭا ەنەرگيالى اۆتوكولىك جاسالىپ، 500 ميلليوننان استام جەدەل جولداما جونەلتىلدى... جاڭا قوزعالىس قۋاتىنىڭ ۇزدىكسىز توپتالۋى تومەن قۇلدىراۋ قىسىمىنا توتەپ بەرۋگە، جوعارى ورلەۋ قوزعاۋشى كۇشىن ارتتىرۋعا ٴتيىمدى بولدى؛
تىرەككە قاراساق، ورتالىقتىڭ ەكونوميكالىق قىزمەت ماجىلىسىندە ”بۇرىننان بار ساياساتتار مەن جاڭادان ارتتىرىلعان ساياساتتاردىڭ شوعىرلى اسەرىن ساۋلەلەندىرىپ، كەرى پەريودتىق جانە پەريود اتتاپ رەتكە سالۋ تەبىنىن ارتتىرۋ“ ايقىن ورتاعا قويىلدى، اناعۇرلىم بەلسەندى دە ىسكەر ماكرولىق ساياسات ەكونوميكانىڭ ورنىقتى اينالىمىن قورعايدى.
سەنىم بەرىك نەگىزدەن كەلەدى، تىپتەن، ەكپىندەي ىلگەرىلەپ، ىسكەرلىك كورسەتۋدەن ايرىلا المايدى.
2026 ـ جىلعا اياق باسقاندا جەر ـ جەر باستاما جىلداعى ٴتۇيىندى مىندەتتەردى جابال جوسپارلادى: شاڭحاي، لياۋنيڭ، فۋجيان سياقتى ولكەلەر نازاردى شارۋاشىلىق ـ ساۋدا ورتاسىن ۇزدىكسىز ساپالىلاندىرۋعا شوعىرلاندىردى، حۋبەي بۇكىل ەل بويىنشا ىقپالعا يە عىلىم ـ تەحنولوگيادا جاڭالىق اشۋ بيىگىن جەدەل تۇلعالاۋدى ورنالاستىردى، چۇڭچيڭ چىڭدۋ _ چۇڭچيڭ ٴوڭىرى قوس قالا ەكونوميكالىق شەڭبەرىنىڭ دامۋ قابىلەت دەڭگەيىن جوعارىلاتۋعا كۇشىن شوعىرلاندىردى...
جىل ىشىندەگى تۇڭعىش رەتكى قۇرىلىمدىق ”ٴوسىمدى تومەندەتۋ“ تياناقتاندى؛ ”ەكىنى جاڭالاۋ“ ساياساتىن ساپالىلاندىرىپ اتقارىپ، 2026 ـ جىلعى ٴبىرىنشى توپتاعى 62 ميلليارد 500 ميلليون يۋاندىق اسا ۇزاق مەرزىمدى ارنايى زايوم ارقىلى تۇتىنۋ بۇيىمدارىنىڭ كونەسىنىڭ ورنىنا جاڭاسىن اۋىستىرۋعا قولداۋ كورسەتۋ قارجى جوسپارى الدىن الا ٴتۇسىرىلدى؛ قازىنا مەن فينانستى سايكەستىرىپ ىشكى سۇرانىستى جەبەۋگە قاتىستى ٴبىر قىدىرۋ ساياسات ـ شارالاردى ورنالاستىردى، اتقاردى... ٴبىر قىدىرۋ ساياسات ـ شارالار قازىرگىنى تياناق ەتىپ، ۇزاق بولاشاقتى جوسپارلاپ، ەكونوميكانىڭ جوعارى ساپالى دامۋىنا قوزعاۋشى كۇش ازىرلەدى.
”جىل باسىنان بەرى، جەر ـ جەر، تاراۋلار بەلگىلەنگەن نىسانالاردى كوزدەپ، بەلسەندىلىكپەن، ىرىقتىلىقپەن ىسكەرلىك كورسەتىپ، ساياسات ـ شارالاردا ۇزدىكسىز جاڭالىق اشىپ، ناقتى ارەكەت ارقىلى جوعارى ساپالى دامۋدى تىڭعىلىقتى ىلگەرىلەتتى“، ـ دەدى مەملەكەتتىك دامۋ جانە رەفورما كوميتەتى ماكرولىق ەكونوميكا زەرتتەۋ ورنىنىڭ زەرتتەرمەنى جاڭ لينشان.
جاڭا جىل باستالدى، شەتەل قارجىلاندىرعان كاسىپورىندار جۇڭگو بازارىنا جابال سەنىم ارتىپ، كوپتەگەن كاسىپورىندار قارجى قوسۋدى ارتتىرۋدى نەمەسە جاڭا قۇرىلعىلار جوباسىن باستاۋدى جاريالادى. تاياۋدا 2026 ـ جىلعى جۇڭگو ەكونوميكاسىنىڭ نەگىزگى جاعدايى مەن جۇڭگونىڭ مال ـ مۇلىك بولاشاعىنا مەڭزەس، كوپتەگەن حالىقارالىق قۇرىلىمدار ”سەنىمدىلىك بەلەتىن“ تاستادى.
شىندىق مىنانى تاعى ٴبىر رەت دالەلدەدى: جۇڭگو ەكونوميكاسى الىپ تەڭىز، ول شاعىن كولشىك ەمەس، بوران ـ شاشىننىڭ، ٴتىپتى، سۇراپىل داۋىلدىڭ سىنىنا دا توتەپ بەرە الادى.
”وسى بىرنەشە جىلدا جۇڭگو ەكونوميكاسى ٴدوپ كەلگەن سىن ـ سايىس ەجەلدەن ٴۇزىلىپ كورگەن ەمەس، دەسەدە وراي باستان ـ اياق سەرىك بولدى. ٴبىز سەنىمدى بەكەمدەپ، تاباندىلىقتى ساقتاپ، ورتاق تانىم ۇيىستىرىپ، قابىلەتتى شىڭداپ، جاڭالىق اشۋ ارقىلى دەم بەرۋدى كۇشەيتىپ، رەفورما جاساۋدى، ەسىك اشۋدى تەرەڭدەتىپ، ەل ٴىشى ۇلكەن اينالىمىن ۇزدىكسىز كۇشەيتىپ، ەكونوميكانىڭ ساپا جاعىندا ٴونىمدى ارتۋى مەن سان جاعىندا ۇيلەسىمدى ارتۋىن جۇزەگە اسىرۋدى ىلگەرىلەتىپ، ’15 ـ بەسجىلدىقتا‘ جاقسى باستاما اشۋدى، جاقسى قادام تاستاۋدى كۇش سالا جەبەۋىمىز كەرەك“، ـ دەدى كاڭ ي.
”15 ـ بەسجىلدىقتىڭ“ جاڭا باستاماسىندا تۇرىپ، شي جينپيڭ جولداستى ۇيتقى ەتكەن پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ توڭىرەگىنە اناعۇرلىم تىعىز ىنتىماقتاسىپ، ميلليونداعان حالىق ناقتى ىستەۋدى ماڭداي الدى ورىنعا قويىپ، ەل بىرلىگىنەن قامال السا، جۇڭگو ەكونوميكاسى الىپ كەمەسى، ٴسوز جوق، تولقىن جارىپ، اناعۇرلىم كەڭ شۇعىلالى بولاشاققا بەت الاتىن بولادى.
(شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ 1 ـ ايدىڭ 19 ـ كۇنى بەيجيڭنەن بەرگەن حابارى)
