□ انار بۇلت \ شينجياڭ گازەتىنىڭ تىلشىلەرى
2 ـ ايدىڭ 19 ـ كۇنى كورلا شاڭكۋ جوعارى، جاڭا تەحنولوگيالىق كاسىپ سالالارىن اشۋ رايونىنا ورنالاسقان مايتاۋ مۇناي حيميا ونەركاسىبى سەرىكتەستىگى تارىم ”حيميالىق تىڭايتقىش ٴوندىرىس قۇرىلعىسىن“ كوشىرۋ، جاڭالاۋ نىسانى قۇرىلىس ورنى قاۋىرت قاربالاستىققا شومىپ، جۇمىسشىلار ۇستەمەلەپ جۇمىس ىستەپ، نىساننىڭ ەرتەرەك وندىرىسكە قوسىلۋىنا كۇش سالۋدا.
□ سۋرەتتى انار بۇلت \ شينجياڭ گازەتىنىڭ ٴتىلشىسى ۋاڭ ليحۋا تۇسىرگەن
ەرلىكپەن العا تارتىپ، ناقتى ىستەپ ۇزدىك بولۋعا ۇمتىلدى. كوكتەم مەرەكەسى دەمالىسى كەزىندە تيانشان الابىندا كوكتەم لەبى ەسىپ، بارلىق جەردەن ەكپىندەي ىلگەرىلەۋگە جەبەيتىن جىگەر تاسقىندادى. ۇزدىكسىز قامال العان كەلەلى ينجەنەريا قۇرىلىسى جۇمىس باسىنان تاپسىرىستى ۇلگىرتىپ جاساپ جاتقان كاسىپورىن ٴوندىرىس سەحىنا دەيىن، ودان حالىققا قولايلىلىق جاساۋعا، حالىققا تيىمدىلىك جەتكىزۋگە قىزمەت وتەۋ ٴبىرىنشى شەبىنە دەيىن رايونىمىزداعى ٴار ۇلت كادر ـ بۇقاراسى جىگەرىن جانىپ، كۇش ـ قايراتىن توپتاپ، دامىل تاپپايتىن تەبىنمەن جۇمىس باستاۋدى يگەرىپ، ٴوندىرىس قاربالاستىعىنا ٴتۇسىپ، ساپالى قىزمەت وتەپ، جاڭا جىلدىڭ تاماشا باستاماسىنا كۇش سالا ۇمتىلىس جاساپ، ”15 ـ بەسجىلدىقتىڭ“ باستاما جىلىندا جوعارى ساپالى دامۋدىڭ جاڭا قوزعالىس قۋاتىن توپتادى.
ٴوندىرىستىڭ ٴبىرىنشى شەبىندە قارقىندى ۇدەتتى
2 ـ ايدىڭ 23 ـكۇنى شينجياڭ يۋان ـ ي عىلىم ـ تەحنولوگيادا جاڭالىق اشۋ شەكتى سەرىكتەستىگى سەحىندا 0.8 ميلليمەترلىك مايدالاعىش بولات قاعازدار ٴوندىرىس جەلىسىنەن تولاسسىز شىعارىلىپ، ساپا تەكسەرۋىنەن ٴوتىپ، تايلانىپ ۋاقىتتىق قامبالاۋ اۋماعىنا جەتكىزىلدى، ىلە ـ شالا تاس جول، تەمىر جول ارقىلى بۇكىل ەلدىڭ جەر ـ جەرىنە جەتكىزىلەدى.
”تاياۋدان بەرى تاپسىرىس جەتكىلىكتى، ٴوندىرىس جوسپارى 3 ـ ايدىڭ سوڭىنا دەيىن ورنالاستىرىلىپ بولدى“، ـ وسى سەرىكتەستىكتىڭ ۇنەمىلىك ىستەرگە جاۋاپتى ورىنباسار باس ديرەكتورى ياڭ حىڭجۇن تىلشىگە بىلتىرعىمەن سالىستىرعاندا، سەرىكتەستىكتىڭ شەتەلگە ەكسپورت ەتەتىن تاپسىرىسى كورنەكتى ارتقاندىعىن ايتتى.
مەملەكەت دارەجەلى ارنايىلاندىرىلعان، كەمەلدەندىرىلگەن، ەرەكشەلەندىرىلگەن، جاڭاشالاندىرىلعان ”شاعىن قۋاتتى“ كاسىپورىن رەتىندە، شينجياڭ يۋان ـ ي عىلىم تەحنولوگيادا جاڭالىق اشۋ شەكتى سەرىكتەستىگى جىلىنا 5000 توننادان استام ٴتۇرلى بولات قاعاز وندىرەدى. 2025 ـ جىلى سەرىكتەستىكتىڭ ساتۋ كىرىسى 84 ميلليون يۋان بولىپ، سايكەس مەزگىلدەگىدەن %9 ارتىپ، ٴوندىرىس نىساناسىن تابىسپەن ورىنداۋدى، تەحنولوگيا جاڭالاۋ نىسانىنىڭ تياناقتانىپ ونىمدىلىك كورسەتۋىن، سيفرلانۋعا قاراي تيپ جاڭالاپ ورنىقتىلىقپەن جاڭا جاعداي اشۋدى جۇزەگە اسىردى.
”قازىر سەرىكتەستىك زەرتتەپ اشقان ەرەكشە قالىڭ بولات قاعاز جاڭا ٴونىمى سىناق رەتىندە ٴوندىرىلىپ بولدى. جاڭا ٴبىر جىلدا ٴبىز عىلمي زەرتتەۋگە ۇسىنىلىمدى ۇزدىكسىز ارتتىرىپ، قالىڭ بولات قاعازدى تەحنولوگيالىق زەرتتەپ اشۋ، زور مولشەردە ٴوندىرۋ، توتەنشە جۇقا جانبايتىن بولات قاعازدى سىناق رەتىندە جاساۋ سياقتى نىسانداردى ىلگەرىلەتىپ، ٴونىم ٴتۇرىن مولايتىپ، وزەكتى باسەكەلىك قۋاتتى جوعارىلاتامىز“. ـ دەدى ياڭ حىڭجۇن.
سول كۇنى شينجياڭ گورۇڭ ەلەكترون عىلىم ـ تەحنولوگيا شەكتى سەرىكتەستىگىنىڭ ٴوندىرىس سەحىندا اۆتوماتتى ٴوندىرىس جەلىسى جوعارى جىلدامدىقپەن جۇمىس جۇرگىزىپ، قالىڭدىعى نەبارى 0.1 ميلليمەتر كەلەتىن ورام ـ ورام ەلەكتروحيميالىق جۇقا پلاستينكالاردى ۇزدىكسىز ٴوندىرىپ جاتتى.
شينجياڭ گورۇڭ ەلەكترون عىلىم ـ تەحنولوگيا شەكتى سەرىكتەستىگىنىڭ سەح مەڭگەرۋشىسى لەي يۇن بىلاي دەدى: ”جاڭا جىلدا تاپسىرىس كوپ، تاپسىرۋ ۋاقىتى تىعىز، سەرىكتەستىكتەگى بارلىق قىزمەتكەر 3 كەزەك اۋىسىپ ىستەپ، جابدىقتار تولىق كوتەرىمدىلىكپەن جۇمىس جۇرگىزىپ، كۇندىك ٴوندىرىس قۋاتى ورنىقتى جوعارىلادى. سونىمەن بىرگە تەحنولوگيالىق ساپا وتكەلىن قاتاڭ يگەرىپ، ونىمدەردىڭ ولشەمگە جەتىپ زاۆودتان شىعۋىنا شىنايى كەپىلدىك ەتىپ، ناقتى ىستەۋ ارقىلى ۋادەنى ورىنداپ، العاشقى ماۋسىمدا تاماشا باستاما اشۋعا كۇش سالا ۇمتىلىس جاسادىق.
ماكىت اۋدانى چىڭنان ونەركاسىپ باقشا رايونىنا ورنالاسقان شينجياڭ جينتاي توقىماشىلىق شەكتى سەرىكتەستىگىندە قىزمەتكەر انارگۇل سىمايىل كوز ىلەستىرمەيتىن جىلدامدىقپەن جۇمىس ىستەپ جاتقان جابدىقتار اراسىندا بىردە ٴجىپ تولىقتاپ، بىردە جابدىقتاردىڭ پارامەترلەرىن رەتتەپ ٴجۇر، ٴاربىر ارەكەتى شيراقى دا شاپشاڭ.
”سەرىكتەستىك جاپپاي جۇمىس باستادى، قىزمەتكەرلەر تۇگەلدەي جۇمىس ورىندارىنا قايتىپ كەلدى، ٴوندىرىس جەلىلەرى ٴتارتىپتى جۇمىس جۇرگىزۋدە، كۇندىك ٴونىم مولشەرى 21 توننانىڭ ۇستىندە“. شينجياڭ جينتاي توقىماشىلىق شەكتى سەرىكتەستىگىنىڭ جىڭىشكە ٴجىپ ٴيىرۋ جاۋاپتىسى ۋاڭ پەيحۇڭ مىنانى ٴبىلدىردى: جاڭا جىلدا كاسىپورىن تولىق كوتەرىمدىلىكپەن ٴوندىرىستى قاۋىرت جۇرگىزىپ، تاماشا باستاما اشۋ جولىندا قۇلشىنادى.
نىسان قۇرىلىسىنا بار قايراتتى سالدى
كوكتەم مەرەكەسىنىڭ 7 ـ كۇنى، كۇنلۇن تاۋىنىڭ سولتۇستىك باۋرايى. يۇرۇڭقاش سۋ يگىلىگى تورابى ينجەنەرياسى قۇرىلىس ورنىندا ماشينالاردىڭ گۇرىلى قۇلاق تۇندىرىپ، اۆتوكولىكتەر ارلى ـ بەرلى قايشالىسىپ ٴجۇر. جۇمىسشىلار ٴارقايسى جۇمىس ورنىندا قۇيۋ اۋىزدارىنا قاداعالاي نازار اۋدارىپ، ماشينا ـ جابدىقتارعا قولباسشىلىق ەتىپ، قۇرىلىستىڭ نازىك بۋىندارىن مەڭگەرىپ، جۇمىس تارتىپتەرىن تىعىز ۇشتاستىرىپ، تاۋ ـ شاتقالدار اراسىندا دابىرالى قامال الۋ كارتيناسىن سالۋدا.
يۇرۇڭقاش سۋ يگىلىگى تورابى ينجەنەرياسى مەملەكەتتىك كەڭەس تۇراقتاندىرعان 172 كەلەلى سۋ يگىلىگى ينجەنەرياسىنىڭ ٴبىرى، سۋ قويماسىنىڭ جالپى سيىمدىلىعى 536 ميلليون تەكشەمەتر، مەجەمەن 2028 ـ جىلى تۇڭعىش گەنەراتور اگراگاتىندا ەلەكتر تاراتىلادى. ينجەنەريا ەكولوگيالىق سۋ جەتكىزۋ، سۋارۋ ارقىلى سۋ تولىقتاۋدى نەگىز ەتىپ، تاسقىننان ساقتانىپ، ەلەكتر تاراتۋعا بىردەي ٴمان بەرەدى، قۇرىلىس سالىنىپ بولعاننان كەيىن ٴار جىلى تومەنگى اعارعا 830 ميلليون تەكشەمەتر سۋارۋعا پايدالانىلاتىن سۋ جەتكىزەدى، جاڭادان 180 مىڭ مۋ سۋارمالى جەر قوسىلادى.
”كوكتەم مەرەكەسى دەمالىسىندا جۇمىسكەرلەردىڭ ۇشتەن ٴبىرى جۇمىس ورنىنان تاپجىلماي، جۇمىس مەرزىمىنىڭ ٴساتتى ىلگەرىلەۋىنە شىنايى كەپىلدىك ەتتى“. شينجياڭ گىجوۋبا يۇرۇڭقاش سۋ يگىلىگى تورابىن اشۋ شەكتى سەرىكتەستىگى ينجەنەريا باسقارۋ ٴبولىمىنىڭ ورىنباسار مەڭگەرۋشىسى دۋ چىڭ بيىل كوكتەم مەرەكەسىندە جۇمىس ورنىنان تاپجىلماي جۇمىس ىستەۋدى تاڭدادى، ول بىلاي دەپ تانىستىردى: ”جوباداعى توسپانىڭ قۇيىپ تولتىرىلاتىن بيىكتىگى 233.5 مەتر، قازىر ينجەنەريا جۇمىسىنىڭ %70تەن استامى ورىندالىپ بولدى، توسپانىڭ ەڭ بيىك جەرىن تولتىرۋ سوڭعى نىساناسىنا قاراي نىق قاداممەن ىلگەرىلەۋدەمىز“.
تيانشان تاۋى باۋرايىندا شينجياڭ داشىشيا سۋ يگىلىگى تورابى ينجەنەرياسى قۇرىلىس ورنىندا قاربالاس جۇمىس ٴجۇرىلىپ جاتتى. نەشە ونداعان قۇرىلىسشى ەڭ سوڭعى گەنەراتور اگراگاتتارىنىڭ روتورىن قۇراستىرۋعا بار كۇشىن سالىپ، تاباندىلىعى جانە ناقتى ىستەۋ ارقىلى 2026 ـ جىلى تۇڭعىش توپتاعى گەنەراتور اگراگاتتارىنىڭ وندىرىسكە قوسىلىپ توك شىعارۋ نىساناسىن قامتاماسىز ەتۋگە اتوي سالدى.
شينجياڭ داشىشيا سۋ يگىلىگى تورابى ينجەنەرياسى 2019 ـ جىلدىڭ سوڭىندا جاپپاي قۇرىلىس باستادى، ەڭ ۇلكەن توسپانىڭ بيىكتىگى 247 مەتر، ول قازىر سالىنىپ بولعان جانە سالىنىپ جاتقان دۇنيە جۇزىندەگى ەڭ بيىك بەتون تاقتالى قۇم ـ شاعىل تاس توسپاسى. ينجەنەريا سالىنىپ بولعاننان كەيىن ٴار جىلى 650 مىڭ وتباسىنىڭ ٴبىر جىلدىق ەلەكتر قاجەتىن قاناعاتتاندىرىپ، تومەنگى اعارداعى سۋارمالى ٴوڭىردىڭ سۋ تاپشىلىعى ماسەلەسىن ٴونىمدى باسەڭدەتەدى.
”وسى كەلەلى حالىق تۇرمىسى ينجەنەرياسىنىڭ ەرتەرەك ويداعىداي سالىنىپ، وڭتۇستىك شينجياڭداعى ٴار ۇلت حالقىن باقىتقا كەنەلتۋدە ٴبىزدىڭ جاۋاپكەرشىلىگىمىز بار“. داشىشيا سۋ يگىلىگى تورابى ينجەنەرياسى 3 ـ مەردىگەرلىك نىسان ٴبولىمىنىڭ باس ەكونوميسى ۋاڭ پىڭ بىلاي دەدى: ەلەكتر گەنەراتور اگراگاتتارىنىڭ ٴدال ورناتىلۋىنا كەپىلدىك ەتۋ ٴۇشىن، جۇمىس بەتى تازا بولۋى كەرەك، ”ٴبىز گەنەراتور اگراگاتتارىنىڭ قاباتتامالى جاپىراقشاسىن ورناتۋ جۇمىستارىن تامامداۋعا كۇش سالىپ، 2026 ـ جىلى العاشقى توپتاعى گەنەراتورلاردىڭ وندىرىسكە قوسىلىپ توك تاراتۋ نىساناسىن جۇزەگە اسىرۋىن بار كۇشپەن قامتاماسىز ەتەمىز“.
قىزمەت وتەۋ قامتاماسىزدىعىن توقتاتپادى
2 ـ ايدىڭ 23 ـ كۇنى تاڭەرتەڭ التاي گەنەرال تاۋى حالىقارالىق شاڭعى دەمالىس اۋماعى اق كورپە جامىلدى. ساياحاتشىلارعا قىزمەت وتەۋ ورتالىعى، قار جابدىقتارى زالى، اسپالى جولدى قورعاۋ، قار جولىن كۇتىمدەۋ، حاۋىپسىزدىك بويىنشا قۇتقارۋ ـ كومەك بەرۋ، اس ـ سۋدى سايكەستىرۋ سياقتى قىزمەت ورنىنداعى قىزمەتكەرلەردىڭ رۋحى تاسقىنداپ، ٴارقايسىسى ٴوز قىزمەتتەرىن مۇقيات ىستەپ، جەر ـ جەردەن كەلگەن شاڭعى اۋەسكەرلەرىنىڭ حاۋىپسىز، ساپالى شاڭعى تەبۋىنە مۇمكىندىك جاراتتى.
بۇكىل ەل بويىنشا بىردەن ـ ٴبىر قالا ىشىنە ورنالاسقان تاۋ شاڭعى الاڭى رەتىندە، وسى دەمالىس اۋماعىنداعىلار باستان ـ اياق قىزمەت ورنىنان تاپجىلماي، تۇتاس بارىستا تاباندىلىقپەن قىزمەت وتەپ، كوكتەم مەرەكەسىندەگى قىزمەت وتەۋ قامتاماسىزدىعىنىڭ ۇزدىك جاۋاپناماسىن تاپسىردى.
”كوكتەم مەرەكەسى دەمالىسىندا دەمالىس اۋماعىنداعى شاڭعى الاڭدارى قالىپتى جۇمىس جۇرگىزدى، ٴبىر كۇندەگى شاڭعى الاڭىنا كەلگەن ساياحاتشى سانى سايكەس مەزگىلدەگىدەن زور مولشەردە ارتتى“. گەنەرال تاۋى حالىقارالىق شاڭعى دەمالىس اۋماعى ساياحاتشىلارعا قىزمەت وتەۋ ورتالىعى زالىنىڭ ديرەكتورى گۋان كىشين بىلاي دەدى: جاڭا جىلدا دەمالىس اۋماعى قار ـ مۇز ساياحاتىن ۇزدىكسىز دامىتىپ، قىزمەت وتەۋ ساپاسىن جوعارىلاتىپ، كاسىپ كۇيىن بايىتىپ، حاۋىپسىزدىك بويىنشا قامتاماسىز ەتۋدى كۇشەيتىپ، اناعۇرلىم جاناسىمدى، اناعۇرلىم جوعارى ٴونىمدى قىزمەت وتەۋ ارقىلى ٴاربىر شاڭعى اۋەسكەرىن قارسى الىپ، كوپشىلىكتىڭ گەنەرال تاۋىندا الاڭسىز، ەمىن ـ ەركىن ويناۋىنا مۇمكىندىك جاسايدى.
كوكتەم مەرەكەسىنىڭ 7 ـ كۇنى وتانىمىزدىڭ باتىس سولتۇستىك شەكاراسىنداعى الاتاۋ ساعاسى تاس جول شەكارا وتكەلى كەدەننەن وتكىزۋ جۇمىسىمەن قاربالاس بولىپ جاتتى. جولاۋشىلاردى تەكسەرۋ زالىندا مىندەت وتەپ جاتقان حالىق ساقشىلارى جولاۋشىلاردىڭ كۋالىگىن ەگجەي ـ تەگجەيلى تەكسەرىپ، مالىمدەۋ راسمياتتارىن بىتىرۋىنە جول كورسەتىپ، شىن ىقىلاسپەن جەتەكشىلىك ەتتى؛ زات تەكسەرۋ جۇمىس باسىندا حالىق ساقشىلارى قاقاعان ايازدا قىزمەت ورىندارىنان تاپجىلماي، شەكارادان كىرىپ ـ شىعاتىن جۇك اۆتوموبيلدەرىن ٴبىر ـ بىردەن تەكسەرىپ، جوعارى ونىمدىلىكپەن وتكىزىپ، شەكارا وتكەلىنىڭ حاۋىپسىز، ىركىلىسسىز بولۋىن بار كۇشپەن قورعادى.
كوكتەم مەرەكەسى دەمالىسىندا ەلىمىزدىڭ باتىسقا ەسىك اشۋداعى ماڭىزدى تورابى سانالعان الاتاۋ ساعاسى تاس جول شەكارا وتكەلىندە جۇك تاسىمالى قاۋىرت كوبەيىپ، كۇنىنە ورتا ەسەپپەن شەكارادان وتەتىن 500دەن استام جۇك اۆتوموبيلىن تەكسەرىپ وتكىزدى. مەرەكە كەزىندە شەكارادان وتەتىن زاتتىق ماتەريالداردىڭ شەكارادان جوعارى ٴونىمدى ٴوتۋىن قامتاماسىز ەتۋ ٴۇشىن شەكارا وتكەلى تەكسەرۋ بارىسىن ساپالىلاندىرىپ، جاسىل ارنا اشىپ، كەلە سالىسىمەن تەكسەرىپ، تەز وتكىزىپ، حالىق تۇرمىسىنا قاجەتتى زاتتىق ماتەريالدار مەن سىرتقى ساۋدا زاتتارىنىڭ ىركىلمەۋىنە شىنايى كەپىلدىك ەتتى.
”الاتاۋ ساعاسى شەكارا وتكەلىنىڭ كەدەننەن وتكىزۋ جۇمىسىنىڭ قىزمەت وتەۋى تاماشا، ونىمدىلىگى جوعارى، كوكتەم مەرەكەسى دەمالىسىندا دەمالماي، ٴبىرىنشى شەپتەن تاپجىلماعان حالىق ساقشىلارىنا القاۋ ايتامىز! ـ دەدى جۇك اۆتوموبيلى شوفەرى ۋاڭ چياڭ.
(ٴتىلشى ٴپاريزات ابدۇل، قاتىناسقان تىلشىلەر جاڭ جىلي، جاڭ تيڭ، ەرىكتى تىلشىلەر شۇي شياۋلۇڭ، شيڭ جىنجياڭ، گۇلميرا وسمان، دۇڭ شىجۇي، ۋىن ياحۇي)
