”بۇقارالىق ەمدەۋدىڭ نەگىزىن بىرتە - بىرتە قالاۋ كەرەك“
− باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ ساياسي كەڭەس ماجىلىسىنە قاتىناسىپ جاتقان جۇڭگو شارۋا - جۇمىسشى دەموكراتيالىق پارتياسىنداعى، ”3 - قىركۇيەك“ ءىلمي قوعامىنداعى، ەمدەۋ، ءدارى - دارمەك، دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى، قوعامدىق يگىلىك جانە قوعامدىق قامتاماسىزداندىرۋ سالاسىنداعى مۇشەلەرگە امانداسا بارعاندىعى ءارى بىرىككەن گرۋپپا جيىنىنا قاتىناسقاندىعى جونىندە ەستەلىك
□ شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ تىلشىلەرى لين حۇي، جاڭ يان
قار توقتاپ بۇلت سەيىلدى، استانا كۇن شۋاعىنا شومىلدى.
3 - ايدىڭ 6 - كۇنى تۇستەن كەيىن قىزۋ شاپالاق ءۇنى ىشىندە باس شۋجي شي جينپيڭ ءماجىلىس الاڭىنا كىرىپ، مەملەكەتتىك ساياسي كەڭەس 14 - كەزەكتى كوميتەتىنىڭ 4 - ماجىلىسىنە قاتىناسىپ جاتقان جۇڭگو شارۋا - جۇمىسشى دەموكراتيالىق پارتياسىنداعى، ”3 - قىركۇيەك“ ءىلمي قوعامىنداعى، ەمدەۋ، ءدارى - دارمەك، دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى، قوعامدىق يگىلىك جانە قوعامدىق قامتاماسىزداندىرۋ سالاسىنداعى مۇشەلەرگە امانداستى ءارى بىرىككەن گرۋپپا جيىنىنا قاتىناستى.
”كوپشىلىكپەن بىرگە تالقىلاپ، پىكىر جانە ۇسىنىس تىڭداعانىما وتە قۋانىشتىمىن“، - دەدى باس شۋجي ىقىلاستى تۇردە.
”2035 - جىلعا بارعاندا سالاماتتى جۇڭگو قۇرۋ − جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى ورتالىق كوميتەتى جاساعان ستراتەگيالىق شەشىم، ”15 - بەسجىلدىق“ − وسى نىسانانى جۇزەگە اسىرۋدىڭ شەشۋشى مەزگىلى، ءسوز جوق، ءبىر تۇتاس جوسپارلاپ - جوبالاپ، جەدەل ىلگەرىلەتىپ، شەشۋشى ىلگەرىلەۋشىلىككە قول جەتكىزۋگە قۇلشىنۋ كەرەك“. باس شۋجيدىڭ بۇل ءسوزى ”15 - بەسجىلدىقتىڭ“ باستاما جىلىندا مۇشەلەرمەن بىرگە مەملەكەت ءىسىن اقىلداسىپ، دەنساۋلىق ساقتاۋ، سالاماتتىق ىستەرىن تىلگە تيەك ەتكەندەگى تەرەڭ تولعانىستى ءبىلدىردى.
سالاماتتى جۇڭگو ىستەرىنە ۇزاق ۋاقىتتان بەرى نازار اۋدارىپ كەلە جاتقان مۇشە ۋاڭ لۋ ءبىرىنشى بولىپ ءسوز سويلەدى. ول باس شۋجيگە بىلاي دەپ مالىمەت بەردى: ”ءبىز جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسىنىڭ 18 - قۇرىلتايىنان بەرى اسپاننىڭ اناعۇرلىم اشىق، سۋدىڭ اناعۇرلىم تۇنىق بولعانىن، حالىق بۇقاراسىنىڭ اناعۇرلىم ساۋ - سالامات ۇزاق عۇمىر كەشكەنىن، 2025 - جىلى ەلىمىزدە ادامداردىڭ ورتاشا مەجەلى عۇمىرىنىڭ 2. 79 جاسقا جەتكەنىن قۋانىشپەن كورىپ وتىرمىز“.
باس شۋجي بىلاي دەپ اتاپ كورسەتتى: ”بۇل ارادا دا كەيبىر پارىقتار بار. ءارى ەر - ايەل پارقى، وڭىرلىك پارىق بار، ءارى الەۋمەتتىك دەنساۋلىق ساقتاۋ بويىنشا قىزمەت وتەۋ دەڭگەيىنىڭ، تۇرمىس ءتاسىلى پارقىنىڭ ىقپالىنا دا ۇشىرايدى، العا باسۋ جولىندا تاعى دا ونان ارى جوعارىلايتىن كەڭىستىك بار“.
ەجەلدەن بەرى، حالىق تۇرمىسىندا سالاماتتىق وتە ماڭىزدى بولعان. ”15 - بەسجىلدىق“ جوبا باعدارلاماسى جوباسىندا 2030 - جىلى ادامداردىڭ ورتاشا مەجەلى عۇمىرىن 80 جاسقا جەتكىزۋ نىساناسى العا قويىلدى، بۇل سول كەزدە ەلىمىز تۇرعىندارىنىڭ نەگىزگى سالاماتتىق كورسەتكىشىنىڭ جوعارى كىرىستى ەلدەر قاتارىنا قوسىلاتىندىعىن كورسەتەدى. باس شۋجي بىلاي دەپ قاداعالاي تاپسىردى: ”اقاۋسىز تۇرمىس ءتاسىلىن جەتىلدىرۋ، بۇقارالىق دەنە تاربيە ىستەرىن دامىتۋ توتەنشە ماڭىزدى“.
نيڭشيادان كەلگەن مۇشە ما شيۋجىن ۇزاق ۋاقىت ەمدەۋ سالاسىندا قىزمەت ىستەدى، ول AIدىڭ جاڭاشا نەگىزگى ساتى دياگنوز قويۋ - ەمدەۋ جۇيەسىنە قۋات ۇستەۋ جاعدايىن تانىستىردى.
باس شۋجي بىلاي دەدى: ”جەلىدەن تىسقارى دەنساۋلىق ساقتاۋدىڭ، سالاماتتىقتىڭ نەگىزىن ءالى دە بەكەمدەۋ كەرەك. شارت - جاعدايى بار جەرلەردىڭ جاساندى زەردە جونىندە ىزدەنىس جاساۋىنا بولادى، ايتسەدە، تاعى اقىرىن - اقىرىن كەلۋ، بۇقارالىق ەمدەۋدىڭ نەگىزىن بىرتە - بىرتە قالاۋ كەرەك“.
قارلى ۇستىرتتەن كەلگەن مۇشە باساڭ جوما ۇزاق ۋاقىت شيزاڭدا ەمدەۋ - دەنساۋلىق ساقتاۋ قىزمەتىمەن شۇعىلدانعان. ول باس شۋجيگە جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى ورتالىق كوميتەتىنىڭ پارمەندى باسشىلىعىندا جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ، سالاماتتىق قىزمەتكەرلەرىنىڭ ۇزدىكسىز قۇلشىنۋىندا، ءۇستىرت اۋرۋىنان ساقتانۋ جانە ونى ەمدەۋ قىزمەتىندە كورنەكتى ناتيجەگە قول جەتكەندىگىن، ۇستىرتتەگى قاتەرلى، سالماقتى ناۋقاستاردى قۇتقارۋ - ەمدەۋ سياقتى دۇنيە جۇزىلىك دەڭگەيدەگى قيىن ماسەلەلەردى شەشكەندىگىن مالىمدەدى.
باساڭ جوما بايانداعان چيڭحاي − شيزاڭ تەمىر جول قۇرىلىسى بارىسىندا بىردە - ءبىر ادام ءۇستىرت ناۋقاسىنان قايتىس بولماعاندىعىن، سىچۋان − شيزاڭ تەمىر جول قۇرىلىسىندا ”زەردەلى وتتەگى بولمەسى + قانداعى وتتەگىن ناقتى ۋاقىتتا باقىلاۋ - ولشەۋ“ سياقتى شارالار قولدانىلىپ، ءۇستىرت اۋرۋىنا شالدىعۋ مولشەرى كورنەكتى تومەندەگەندىگىن ەستىگەن باس شۋجي توتەنشە قۋانىپ: ”ءۇستىرت اۋرۋى ەجەلدەن بەرى ۇستىرتتەگى قىزمەتتە، تۇرمىستا جولىعىپ كەلە جاتقان ەڭ ۇلكەن قيىنشىلىق ەدى“، - دەدى.
”قازىر شارت - جاعداي، تەحنولوگيالىق دەڭگەي سياقتى كوپتەگەن جاقتاردىڭ بارىندە جەتىپ الدىق“، ”جوعارى قىسىمدى وتتەگى بولمەسى قۇرىلىسى ءتىپتى جالپىلاستى“، ”شەكارا قورعانىس جاۋىنگەرلەرىنىڭ شارت - جاعدايى جاقساردى، ىستىق سۋعا جۋىنا الاتىن بولدى“... باس شۋجي ءۇرتىس بىرنەشە جاققا توقتالدى. جۇڭگو ۇلگىسىندەگى وسىزامانداندىرۋ دۇنيەنىڭ جوتاسىندا ۇزدىكسىز جاڭا كەرەمەتتەر جاراتتى، ءۇستىرت اۋرۋىنان ساقتانۋ جانە ونى ەمدەۋ ءارى ونىڭ ىقشام كورىنىسى، ونان دا ماڭىزدىسى، پارمەندى دالەلى.
مۇشە جياڭ جياندۇڭ ءدارى - دارمەك زەرتتەۋشى، ول باس شۋجيگە بىلاي دەپ مالىمەت بەردى: ”وتكەن 20 نەشە جىلدا جۇڭگو ءدارى - دارمەك ءىلىمى ۇقساتىپ جاساۋدان ساپالىلاندىرۋعا، ونان جاڭالىق اشۋعا دەيىنگى 3 ساتىنى باسىپ ءوتىپ، تالاي رەت قارىشتاۋدى جۇزەگە اسىردى. ءدارى - دارمەك ءىلىمى سالاسىندا ەلىمىز 20 نەشە جىلدىڭ الدىندا دۇنيە ءجۇزى بويىنشا قاتارعا تۇرعىزۋدا الدىڭعى 20 قاتارىنا ىلىنبەۋدەن قازىر دامىپ، دۇنيە ءجۇزىنىڭ الدىڭعى قاتارىنا ءوتتى.“
بۇگىنگى ارقىلى كەشەگىنى ەسكە الساق، وراسان زور وزگەرىستەر تۋىلدى. ادامدى اسەرلەندىرەدى، سەنىمدى ەسەلەپ ارتتىرادى.
”جاڭا دارىلەردە، ءتول جاسامپازدىق دارىلەرىندە قازىر كوپ تۇيىندە سەرپىلىس جاسالدى“، - دەدى باس شۋجي تۇراقتاندىرىپ.
جياڭ جياندۇڭ: ”الدىڭعى شەپتە قىرپۋلى ەڭبەك ەتىپ، ۇدەرە العا تارتىپ، الداعى 5 − 10 جىلدا تىڭ ناتيجە جاراتۋعا قۇلشىنامىز“، - دەدى.
ماتەريال − تەحنولوگيا مەن كاسىپ سالاسىندا جاڭالىق اشۋدىڭ ىرگە تاسى. مەتال ماتەريال عىلىمىندا ۇزاق ۋاقىت قىرپۋلى ەڭبەك ەتكەن مۇشە لۋ كى سوزىندە عىلمي زەرتتەۋ قىزمەتىنىڭ ەڭ جاڭا جەتىستىكتەرىنەن مالىمەت بەردى.
تاجىريبەحانا قانداي دارەجەدە؟ زەرتتەۋ - اشۋ جەتىستىگى قاتىستى جاقتاردىڭ باعالاپ مويىنداۋىنا يە بولدى ما؟ ءونىم ءىس جۇزىندە قولدانىلدى ما؟ باس شۋجي ماتەريال عىلىم - تەحنولوگياسىندا جاڭالىق اشۋدىڭ اياق الىسىنا جانە عىلمي زەرتتەۋ جەتىستىكتەرىن كادەگە جاراتۋعا، قولدانۋعا توتەنشە كوڭىل ءبولدى.
كەسەتىمدى جاۋاپتى ەستىگەننەن كەيىن باس شۋجي: ”ءتول جاسامپازدىق تەحنولوگيادا ’0‘دەن ’1‘گە جەتىپ، تاجىريبە جاساۋدان كادەگە جاراتۋدى جۇزەگە اسىرۋ كەرەك، ول ديسسەرتاتسيا ساتىسىندا توقتاپ قالۋ ەمەس. بۇدان كەيىن دە ’1‘دى ۇزارتامىز، ىلگەرىلەتەمىز“.
”’14 - بەسجىلدىقتا‘ عىلىم - تەحنولوگيا دامۋىنىڭ جارقىن تۇيىندەرى ىركەس - تىركەس ايگىلەندى، بۇل عىلىم - تەحنولوگيادا قۋاتتى ەل ستراتەگياسىنىڭ دۇرىس ەكەندىگىن، ’15 - بەسجىلدىقتا‘ تاعى دا كۇشەيتىلە بەرەتىندىگىن تۇسىندىرەدى“. باس شۋجي بىلاي دەپ تەرەڭ اتاپ كورسەتتى: ”قازىر ءبىز ستراتەگيالىق جەتكىلىكسىزدىك ماسەلەسىن اناعۇرلىم كوپ شەشۋىمىز، ’سۇراپ الا الماۋ، ساتىپ الا الماۋ، ءوتىنىپ الا الماۋ‘ ماسەلەسىن شەشۋىمىز كەرەك. عىلىم - تەحنولوگيالىق دامۋدا بارىنە بىردەي جەتۋ مۇمكىن ەمەس، ىستەۋگە تيىستىلەرىن ىستەۋ، ىستەمەۋگە تيىستىلەرىن ىستەمەۋ كەرەك. ’ىستەۋگە تيىستىلەرىن ىستەۋدە‘ ماسەلەنى باعدار ەتۋگە، سۇرانىستى باعدار ەتۋگە كۇش سالىپ، كەزەك كۇتتىرمەيتىن مىندەتتەردى ايقىنداپ، كورەگەندىكپەن ورنالاستىرۋ جاساۋ كەرەك“.
مۇشە ليۋ چيفاڭ ۇزاق ۋاقىت الەۋمەتتىك يگىلىك قايىرىمدىلىق ءبىرىنشى شەبىندە قىزمەت ىستەگەن، ول ءوزىنىڭ ءتول اسەرىن اڭگىمەلەپ بىلاي دەدى: ”اتىز باسىندا جۇرگەندە، بۇقارانىڭ ۇيىنە بارعاندا، مەن بىرگە بايۋ دەگەن ءسوزدىڭ قاعازعا جازىلسا ساياسات ەكەندىگىن، تياناقتاندىرىلسا عانا سان مىڭداعان وتباسىنىڭ اس كەسەسى بولاتىندىعىن، ۇلكەندەر مەن بالالاردىڭ كۇلىمسىرەگەن ءجۇزى بولاتىندىعىن تەرەڭ سەزىندىم“.
ليۋ چيفاڭ باقىلاۋ - باسقارۋ جانە ءۇشىنشى جاقتىڭ باعالاۋ مەحانيزمىن ورناتىپ، ”جاريا جۇمىس جۇرگىزۋ“ ارقىلى قوعامدىق سەنىمدىلىكتى قورعاپ، ءاربىر ىزگى نيەتتى ەڭ قاجەتتى جەرگە جەتكىزۋدى ۇسىندى.
باس شۋجي: ”قايىرىمدىلىق ىستەرىنە توقتالساق، مۇندا تاعى اقاۋسىز، ءتارتىپتى دامۋعا قالاي جەتەكشىلىك ەتۋ ماسەلەسى بار“، - دەپ بيىكتە تۇرىپ الىستى بولجاي اتاپ كورسەتتى.
سالاماتتى جۇڭگو قۇرۋدا كۇندەلىكتى ىستەردى يگەرۋ، ناقتى يگەرۋ كەرەك.
باس شۋجي جان - جاقتى نازار اۋداردى: ”ادامداردى ۇيلەسىمدى ازىقتانۋعا جەتەكتەۋ، اقاۋسىز دەنە سالماعىن باسقارۋدى كۇشەيتۋ سياقتىلاردىڭ بارلىعىندا ناقتى شارا جانە ناقتى تۇتقا بولۋى كەرەك“. ءتۇيىندى قىزمەتتەر تياناقتى ىستەلسە، سالاماتتى جۇڭگو قۇرىلىسى تىڭعىلىقتى ىلگەرىلەتىلەدى“.
”مەن جىلىنا ءبىر رەت ساياسي كەڭەسكە كەلىپ، ۇسىنىس - پىكىرلەردى تىڭدايمىن. بۇل جولى وسى ارادا وتىرعان ساياسي كەڭەس مۇشەلەرى 4 سالانى قامتىدى، ۋاكىلدەر ءبىرشاما شوعىرلى، بايلانىستىلىعى ءبىرشاما جوعارى بولعانى دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە سالاماتتىق قىزمەتى بولدى. وسى سەبەپتى مەن بۇگىن سالاماتتى جۇڭگونى جەدەل قۇرۋ جونىندە ءبىراز ويلارىمدى ايتايىن“. 6 مۇشەنىڭ ءسوزىن تىڭداعان سوڭ باس شۋجي ”15 - بەسجىلدىق“مەزگىلىندە سالاماتتى جۇڭگو قۇرىلىسىندا شەشۋشى ىلگەرىلەۋشىلىككە قول جەتكىزۋدى ىلگەرىلەتۋ جونىندە ىشكەرىلەي ورنالاستىرۋ جاسادى.
حالىقتىڭ سالاماتتىعى ەمدەۋ - دەنساۋلىق ساقتاۋ بويىنشا قىزمەت وتەۋدىڭ ”شاعىن رەتسەبىنە“ سۇيەنەدى، اسىرەسە، قوعامنىڭ تۇتاس تۇلعالىق ىقپالداستىعىنىڭ ”ۇلكەن رەتسەبىنە“ سۇيەنەدى.
سول جەردەگى مۇشەلەرگە باس شۋجي بىلاي دەپ ءۇمىت ارتتى: ”ماماندىق باسىمدىقتان ويداعىداي پايدالانىپ، سالاماتتى جۇڭگو قۇرۋعا اقىل - پاراسات جانە كۇش - قۋات قوسۋلارىڭىز كەرەك“.
ءماجىلىس الاڭىندا قىزۋ شاپالاق ءۇنى كوتەرىلدى.
(شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ 3 - ايدىڭ 7 - كۇنى بەيجيڭنەن بەرگەن حابارى)
