شينجياڭنىڭ ”ءۇش تەرىستىك“ ينجەنەريالىق قۇرىلىسىندا كوكتەم لەبى ەستى
□ انار بۇلت \ شينجياڭ گازەتىنىڭ ءتىلشىسى ساۋ حۋا
كوكتەم سامالى جىلۋلىق اكەلىپ، قۇم تەڭىزىندەگى شايقاس باستالدى. قازىر جاسىل القاپتىڭ جيەگىنەن قۇمدى ءشول جيەگىن تورلاۋدىڭ ءبىرىنشى شەبىنە دەيىن شينجياڭنىڭ ”ءۇش تەرىستىك“ ينجەنەريالىق قۇرىلىسى قىزۋ ورلەۋگە كوتەرىلدى، جەر - جەر كۇش - قايراتتى توپتاپ، نىسانداردى ىلگەرىلەتۋ، عىلىم - تەحنولوگيا ارقىلى قۋات ۇستەۋ، كاسىپ سالالارىن توعىستىرۋ، جالپى حالىق ات سالىسۋ سياقتى تۇرلىشە فورمالارمەن ۇشى - قيىرسىز قۇم تەڭىزىنە جاسىل ءۇمىت شاشىپ، ناقتى ءىس ىستەۋ ارقىلى ”15 - بەسجىلدىقتا“ ەكولوگيانى قورعاۋ مەن حالىق تۇرمىسىن جاقسارتۋدىڭ سايكەسە دامۋىنىڭ جاڭا تاراۋىن قۇلشىنا جازۋدا.
3 - ايدىڭ 15 - كۇنى چارقىلىق اۋدانىنىڭ سولتۇستىگىنە ورنالاسقان ”شينجياڭ ەلەكترىن سىرتقا جەتكىزۋ“ 4 - ارناسى ەلەكتر كوزى نىسانىنىڭ جاڭا ەنەرگيا بولىگىنىڭ ەكولوگيالىق جولمەن قۇمدى تىزگىندەۋ ينجەنەرياسى جۇمىس باسىندا ايقىش - ۇيقىش ءشوپ شاقپاقتار كەڭ كوسىلگەن تورداي جايىلىپ، اقپا قۇمدى مىقتاپ تورلاپ، نەشە جۇزدەگەن قۇرىلىسشى ءبىرىنشى شەپتە ەرلىكپەن شايقاس جاساپ، 20 نەشە قۇرىلىس ماشيناسى ارلى - بەرلى قايشالىسىپ، ينجەنەريا قۇرىلىسىن بار كۇشپەن ىلگەرىلەتىپ جاتتى. بۇل ينجەنەريا جوسپار بويىنشا بيىل جاپپاي تاپسىرىلادى، سول كەزدە قۇرىلىس الاڭىنىڭ 30 كيلومەتر كولەمىندە جاسىل ەكولوگيالىق قالتقى قالىپتاسىپ، جاڭا ەنەرگيا بازاسىنىڭ ورنىقتى جۇمىس جۇرگىزۋىنە كەپىلدىك ەتىلەدى.
سونىمەن بىرگە تۇرپان قالاسى گاۋچاڭ رايونى كوكتەمگى ورمان ءوسىرۋدىڭ التىن مەزگىلىن مىقتى يگەرىپ، 2026 - جىلعى ”ءۇش تەرىستىك“ ينجەنەرياسى بويىنشا ورماندى، جايلىمدى، سازدىقتى، قۋاڭ دالانى ءبىر تۇلعالاندىرىپ قورعاۋ، قالپىنا كەلتىرۋ نىسانىن باستادى. جۇمىس باسىندا قىزمەتكەرلەر كۇرەكپەن شۇڭقىر قازىپ، قالامشا وتىرعىزىپ، توپىراق قومداپ، سۋارۋ جۇمىسىن قاتار ىلگەرىلەتتى. جالپى 23 ميلليون 670 مىڭ يۋان قارجى قوسىلعان بۇل نىسان 20 مىڭ مۋ جەردەگى قۋراعان سەكسەۋىل ورمانىن قالپىنا كەلتىرۋدى، 5593 مۋ جەردەگى كەرى شەگىنگەن تابيعي بيىك اعاش ورمانىن قالپىنا كەلتىرۋدى جانە 5. 5 كيلومەترلىك جايلىمدى قورشاۋ قۇرىلىسىن قامتىپ، عىلمي شارا قولدانۋ ارقىلى شولەيت وسىمدىك جامىلعىسىنىڭ بوراننان ساقتانۋ، قۇمدى تىزگىندەۋ يقۋاتى بار كۇشپەن قالپىنا كەلتىرىلەدى. ”بۇل نىسان ەكولوگيالىق حاۋىپسىزدىك قالتقىسىن بەكەمدەۋدىڭ شەشۋشى ينجەنەرياسى بولۋمەن بىرگە، ونان دا ماڭىزدىسى، جەرگىلىكتى بۇقاراعا تيىمدىلىك جەتكىزەتىن، اۋىل شارۋاشىلىعىندا ءونىمدى ورنىقتىرىپ، كىرىستى ارتتىرۋدى قامتاماسىز ەتەتىن حالىق تۇرمىسى ينجەنەرياسى“. تۇرپان قالاسى گاۋچاڭ رايوندىق ورمان شارۋاشىلىعى جانە جايلىم مەكەمەسى پارتيا باسشىلىق گرۋپپاسىنىڭ ورىنباسار شۋجيى، مەكەمە باستىعى تاڭ چۋان مىنالاردى ءبىلدىردى: ”ءبىز كوكتەمگى قۇرىلىس جۇرگىزۋدىڭ التىن مەزگىلىن مىقتى يگەرىپ، نىسان قۇرىلىسىن جوعارى ولشەممەن، جوعارى ساپامەن ىلگەرىلەتىپ، جىل سوڭىندا قۇرىلىستى جاپپاي اياقتاتۋعا كۇش سالىپ، تۇرپاننىڭ ەكولوگيالىق قالتقىسىن ويداعىداي قورعايمىز“.
عىلىم - تەحنولوگيامەن قولداۋ كورسەتۋدىڭ ارقاسىندا شينجياڭنىڭ قۇمدى تىزگىندەۋ ونىمدىلىگى ۇزدىكسىز جوعارىلادى. حوتان اۋدانى ارال − حوتان تاس جولىنىڭ باتىس جاعىنداعى اعاش ەگۋ اۋماعىندا بەيدوۋ جاساندى سەرىك جول نۇسقاۋ جۇيەسى ورناتىلعان ماشينالار ارلى - بەرلى قايشالىسىپ ءجۇر، ولار 5 سەكۋندتا ءبىر ءتۇپ كوشەت ەگىپ، ءبىر كۇندە 13 مىڭ تۇپكە جۋىق كوشەت وتىرعىزادى. جەرگىلىكتى ورىن ماشينامەن ەگۋ مەن سۋ ۇنەمدەپ، تامشىلاتىپ سۋارۋدى ءبىر تۇلعالاندىرۋ ۇلگىسىندە جاڭالىق اشىپ، كوشەتتىڭ قاتارعا قوسىلۋ سالىستىرماسىنىڭ ％85تەن جوعارى بولۋىنا شىنايى كەپىلدىك ەتتى، سونىمەن بىرگە قۇمدى جەردى شارۋالارعا كوتەرمەگە بەرىپ، ءار ۇلت بۇقاراسىنىڭ قۇمدى تىزگىندەۋ ىشكى قوزعاۋشى كۇشىن قاۋلاتتى. قازىر وسى اۋداندا 1800دەن استام وتباسىنداعى بۇقارا قۇمدى تىزگىندەۋگە ات سالىسىپ، 90 مىڭ مۋدان استام قۇمايتتانعان جەردى جونگە سالدى.
كەريا اۋدانى ەكولوگيانى وڭاۋدى كاسىپ سالاسىنىڭ دامۋىمەن ىشكەرىلەي توعىستىرىپ، ەكولوگيالىق ونىمدىلىكتى جوعارىلاتۋمەن بىرگە، بۇقارانىڭ كىرىس ارناسىن كەڭەيتتى. وسى اۋداننىڭ ۋانحۋايۋان قۇمايتتانۋدان ساقتانۋ، قۇمدى تىزگىندەۋدەن ۇلگى كورسەتۋ اۋماعىندا روزا گۇلىن باپتاۋ مەن دارىلىك وسىمدىكتەردى ەگۋدى قاتار ىلگەرىلەتىپ، ”بيىك وسەتىن اعاشتار مەن بۇتا - بۇرگەندى ۇشتاستىرۋ، ورمان مەن دارىلىك وسىمدىكتەردى كىرىكتىرىپ ەگۋ“ ۇلگىسىن قولدانىپ، جەرگىلىكتى شارۋا وتباسىلارى روزا گۇلى اتىزىنا پىشەنگۇل، توماعا ءشوپ سياقتى جۇڭي ءدارى ماتەريالدارىن كىرىكتىرىپ ەكتى، كاسىپورىندار ”پىستە + روزا گۇلىن“ كىرىكتىرىپ ەگۋدى جولعا قويدى ءارى جىنتىكتەي وڭدەۋ زاۆودىن قۇرىپ، تۇتاس كاسىپ سالاسى تىزبەگىنىڭ دامۋىن جۇزەگە اسىرىپ، بۇقارانى ورنىقتى جۇمىستاندىرىپ كىرىستەرىن ارتتىرۋعا باستادى. ”وتباسىمىز 105 مۋ قۇمدى جەردى كوتەرمەگە الدى، بيىل روزا گۇلى اتىزىنا دارىلىك وسىمدىكتەردى كىرىكتىرىپ ەكتىك. سۋارۋ، تىڭايتقىش بەرۋدەن جەر تەگىستەۋگە، جارعاق جابۋعا دەيىن تۇگەلدەي ارناۋلى ادام جەتەكشىلىك ەتتى، قۇمدى تىزگىندەپ، جاسىلدىقتى قورعاۋمەن بىرگە كىرىسىمىز ارتتى“، - دەدى كەريا اۋدانى ويتوعىراق اۋىلى بايراق قىستاعىنىڭ ديقانى ابدۇراحمان ىدىرىس.
قۇمدى تىزگىندەۋدە جالپى حالىقتىڭ كۇشىن بىرىكتىرگەندە عانا ”جاسىل القاپ ىلگەرىلەپ، قۇم شەگىنۋ“ ارمانىن رەالدىققا اينالدىرۋعا بولادى. يوپۇرعا اۋدانى اقۇنلقۇقۇم اۋىلىنىڭ كوكتەمگى مىندەتتى اعاش ەگۋ جۇمىس ورنىندا ءار ۇلت كادرلارى مەن بۇقاراسى جۇمىس ءبولىسى بويىنشا سەلبەسىپ، كۇرەكپەن توپىراق قومداپ، سۋارىپ باپتاپ، توراڭعى، سەكسەۋىل سياقتى قۋاڭشىلىققا ءتوزىمدى اعاشتاردى ەكتى. بيىل وسى اۋدان قۇمايتتانۋدان ساقتانۋ، قۇمدى تىزگىندەۋ كولەمىن 44 مىڭ 900 مۋعا جەتكىزۋدى جوسپارلادى، مۇنىڭ ىشىندە 34 مىڭ 300 مۋ جەر جيەگى تورلاناتىن ءشول دالا بولىپ، كوپ نەگىزدى شارالار ارقىلى ەكولوگيالىق قورعانىس تورىن بەكەمدەدى. كادرلار مەن جۇمىسشى - قىزمەتكەرلەردىڭ باستاماشىلدىقپەن قامال الۋىنان بۇقارانىڭ ىرىقتىلىقپەن ات سالىسۋىنا دەيىن، كاسىپورىنداردىڭ بەلسەنە ات سالىسۋىنان تەحنيكتەردىڭ جالپى بارىسقا جەتەكشىلىك ەتۋىنە دەيىن جالپى حالىق بىرگە قۇرىپ، بىرگە يگىلىكتەنەتىن قۇمدى تىزگىندەۋ جاعدايى بىرتىندەپ قالىپتاستى.
ءتىلشىنىڭ اۆتونوميالى رايوندىق ورمان شارۋاشىلىعى جانە جايلىم مەكەمەسىنەن ۇعىسۋىنشا، بيىل شينجياڭ ”ءۇش تەرىستىك“ ينجەنەرياسىن جونگە سالۋ مىندەتىن 10 ميلليون مۋعا جەتكىزىپ، تاكلاماكان ءشول جيەگىن تورلاۋ جەتىستىگىن ۇزدىكسىز بەكەمدەۋدى، كەڭەيتۋدى جوسپارلاعان. شينجياڭ جاسىلداندىرىپ جيەكتى كەڭەيتۋدى وزەك ەتىپ، جوعارى دەڭگەيلى جوبانى ونان ارى كەمەلدەندىرىپ، نىسان ارقىلى جەتەكتەۋدى مىقتى يگەرىپ، ساياساتتىق قامتاماسىزداندىرۋدى كۇشەيتىپ، تياناقتاندىرۋدى قاداعالاۋدى ناقتى يگەرىپ، ورماننىڭ، جايلىمنىڭ ساپاسىن جوعارىلاتۋدى ماڭىزدى ءتۇيىن ەتىپ، وڭاۋ ۇلگىسى مەن تەحنولوگيالىق جولدى عىلمي تۇراقتاندىرىپ، بوراننان ساقتانىپ، قۇمدى بوگەيتىن ورمان، جايلىمداعى قۇمدى تۇراقتاندىراتىن ميلليون مۋلىق 4 بەلدەۋ قۇرىلىسىن ىلگەرىلەتىپ، جيەكتى تورلاپ تۇتاستىرۋ نەگىزىندە ”جاسىل ءشارپىنى“ ونان ارى قالىڭداتتى.
شينجياڭنىڭ ”ءۇش تەرىستىك“ ينجەنەريا قۇرىلىسى جۇمىس باسىندا قۇمدى تىزگىندەۋ نىساندارى جەدەل ىلگەرىلەپ، جاسىل قالتقىلار ۇزدىكسىز كەڭەيىپ، ءار ۇلت كادر - بۇقاراسى ناقتى ءىس ىستەۋ، شىنايى اتقارۋ ارقىلى ەكولوگيانى قۇلپىرتىپ، مەكەندى قورعاۋدىڭ جاڭا ساپارىندا ەرلىكپەن العا ىلگەرىلەپ، كورىكتى شينجياڭ قۇرۋعا سارقىلماس قوزعاۋشى كۇش ۇستەۋدە.
