ساپانى جوعارىلاتىپ، كاسىپتى گۇلدەندىرىپ، حالىققا پايدا جەتكىزۋ − باس شۋجي مەملەكەت جەرىنىڭ جاسىلدانۋىن ىلگەرىلەتۋگە بەتالىس كورسەتتى
□ شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ ءتىلشىسى يان فۋجيڭ
كوكتەم سامالى ەسىپ، كۇللى تىرشىلىك جانداندى. 3 - ايدىڭ 30 - كۇنى باس شۋجي شي جينپيڭ بەيجيڭ چاڭپيڭ رايونى بايشان قالاشىعىنا كەلىپ، كادر - بۇقارامەن بىرگە استاناداعى مىندەتتى اعاش ەگۋ قيمىلىنا قاتىناستى.
بيىل − ”15 - بەسجىلدىقتىڭ“ باستاما جىلى، سونداي - اق جالپى حالىقتىق مىندەتتى اعاش ەگۋ ناۋقانى ورىستەتىلگەندىگىنىڭ 45 جىلدىعى. جاڭا جاعدايدا مەملەكەت جەرىنىڭ جاسىلدانۋىن قالاي ىلگەرىلەتۋ كەرەك؟ باس شۋجي شي جينپيڭ بىلاي دەپ ايقىن بەتالىس كورسەتتى: ”ساپانى جوعارىلاتۋعا، كاسىپتى گۇلدەندىرۋگە، حالىققا پايدا جەتكىزۋگە اناعۇرلىم ءمان بەرىپ، ەگۋ مەن باپتاۋدى بىرگە يگەرىپ، ەكولوگيا مەن كاسىپ سالاسىن بىرگە جەبەپ، ادام مەن تابيعاتتىڭ قاتار ءومىر ءسۇرۋىن جۇزەگە اسىرۋ كەرەك“.
ساپانى جوعارىلاتۋدا جاسىلدى ارتتىرۋ نەگىزىندە ورمان، ءشوپ ساپاسىن جوعارىلاتىپ، ەگۋ مەن باپتاۋدى بىرگە يگەرىپ، سان مەن ساپانى بىردەي جوعارىلاتۋ كەرەك.
ەڭ جاڭا جاريالانعان 2025 - جىلعى جۇڭگو مەملەكەت جەرىنىڭ جاسىلدانۋ جاعدايى جونىندەگى مازمۇندامادا كورسەتىلۋىنشە، وتكەن ءبىر جىلدا ەلىمىزدە كەڭ كولەمدى مەملەكەت جەرىن جاسىلداندىرۋ ارەكەتى ىشكەرىلەي ىلگەرىلەتىلىپ، ورمانمەن كومكەرىلۋ مولشەرى %09. 25كە جەتىپ، ورمان، شوپپەن كومكەرىلۋ مولشەرى %56تەن اسقان. باس شۋجي شي جينپيڭ ايتقانداي، ەلىمىز ”دۇنيە جۇزىندە جاسىلداندىرۋدا مولشەرى ەڭ كوپ، ەڭ تەز مەملەكەت، اسپانى اشىق، جەرى جاسىل، سۋى تۇنىق بولۋ قالىپتى جاعدايعا اينالدى“.
ناتيجە كورنەكتى بولۋمەن بىرگە، ءبىز كەيبىر جەرلەردىڭ جاسىلداندىرۋ كەڭىستىگى جەتكىلىكسىز، ساپاسى تومەن بولۋ سياقتى قيىنشىلىقتارعا دا ءدوپ كەلىپ وتىرمىز. ”15 - بەسجىلدىق“ مەزگىلىندە كومىر قىشقىل گازىنىڭ شىعارىلۋىن ەڭ جوعارى مانگە جەتكىزۋ نىساناسىن ۋاعىندا جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن، ورمان ساپاسىن تاباندىلىقپەن جوعارىلاتۋ، ەكولوگيالىق جۇيەنىڭ كومىر قىشقىل گازىن ءسىمىرۋ مولشەرىن كۇش سالا جوعارىلاتۋ كەرەك. بولاشاقتا سان مەن ساپاعا، قور مەن ارتۋ مولشەرىنە بىردەي ءمان بەرۋدى قالاي جۇزەگە اسىرۋ − مەملەكەت جەرىنىڭ جاسىلداندۋىن ىلگەرىلەتۋدە، ءسوز جوق، جاۋاپ بەرۋگە ءتيىستى كەلەلى تاقىرىپ.
ءبىر جاعىنان ”جەرگىلىكتى جاعدايعا قاراي جاسىلدى ارتتىرۋ قىزمەتىن ويداعىداي ىستەۋ كەرەك“. ەلىمىزدىڭ جەر بەدەرى مەن كليماتى كۇردەلى دە الۋان ءتۇرلى، تۇرلىشە وڭىرلەر تۇرلىشە اعاش ەگۋگە ۇيلەسەدى، ءبارىن ءبىر تاياقپەن ايداۋعا، ءىس جۇزىندىكتەن قول ۇزۋگە بولمايدى. وسى رەتكى اعاش ەگۋ قيمىلىندا باس شۋجي شي جينپيڭ ”جاسىلداندىرۋ كەڭىستىگىن ءبىر تۇتاس جوسپارلاپ پايدالانىپ، جەر ارقىلى جاسىل القاپتى تۇراقتاندىرۋ، سۋ ارقىلى جاسىل القاپتى تۇراقتاندىرۋ“، ”ورمان وسىرۋگە وڭتايلى بولسا ورمان ءوسىرۋ، ءشوپ ەگۋگە وڭتايلى بولسا ءشوپ ەگۋ“ كەرەكتىگىن باسا دارىپتەپ، عىلمي جاسىلداندىرۋعا تاماشا ءادىس - امال كورسەتتى.
ەندى ءبىر جاعىنان، ”اناعۇرلىم زور كۇش جۇمساپ، باسقارۋ - باپتاۋدى كۇشەيتۋ كەرەك“. ءبىر ءتۇپ اعاشتى ەگىپ قاتارعا قوسۋدىڭ تەتىگى باسقارۋ مەن باپتاۋدا. ”ورمان شارۋاشىلىعىن وڭىرلەر، تۇرلەر بويىنشا باياندى جۇرگىزىپ، جايلىمدى قورعاۋدى، قالپىنا كەلتىرۋدى پارمەندى، ءونىمدى ىلگەرىلەتىپ، ورماننىڭ، جايلىمنىڭ ساپاسىن جانە يقۋاتىن جاپپاي جوعارىلاتىپ، ورتتەن، زياندى جاندىكتەردەن ساقتانىپ، جاسىلداندىرۋ جەتىستىكتەرىن ويداعىداي قورعاۋ كەرەك“، باس شۋجي شي جينپيڭ باسقارۋ - باپتاۋدى كۇشەيتۋدىڭ ماڭىزدى مازمۇنىن ايقىن ءتۇسىندىرىپ، قول جەتۋى وڭايعا تۇسپەگەن جاسىل قوردى ويداعىداي قورعاۋدى ىلگەرىلەتتى.
كاسىپتى گۇلدەندىرۋدىڭ تەتىگى دامۋ كوزقاراسىندا بۇرىلىس جاساپ، ەكولوگيا مەن كاسىپ سالاسىن بىرگە جەبەۋدە.
كەڭ كوسىلگەن ورمان ەكولوگيالىق قۇندى جۇزەگە اسىرادى، سونداي - اق ول وراسان زور تابيعي بايلىق پەن قوعامدىق بايلىقتى دا قامتىپ جاتىر. ەرتەدە فۋجيان ولكەسىنىڭ نيڭدى قالاسىندا قىزمەت ىستەگەن كەزىندە شي جينپيڭ جولداس ”ورمان − سۋ قويماسى، اقشا قامباسى، استىق قامباسى“ دەگەن عىلمي تۇجىرىمدى ورتاعا قويعان ءارى ورمان شارۋاشىلىعىنىڭ اسا جوعارى ەكولوگيالىق ونىمدىلىگى مەن قوعامدىق ونىمدىلىگى بار، ورمان شارۋاشىلىعىن دامىتۋ − شىعىس فۋجياننىڭ كەدەيلىكتەن ارىلىپ بايۋىنىڭ باستى جولى دەپ اتاپ كورسەتكەن ەدى.
پارتيا 18 - قۇرىلتايىنان بەرى، باس شۋجي شي جينپيڭ ”جاسىلداندىرۋ دەگەنىمىز ارتىقشىلىقتى ارتتىرۋ، ورماندى قورعاۋ دەگەنىمىز بايلىقتى قورعاۋ ۇستانىمىن ورناتۋ“، ”ورماننىڭ ’سۋ قويماسىنىڭ، اقشا قامباسىنىڭ، استىق قامباسىنىڭ، كومىر قىشقىل گازى قامباسىنىڭ‘ اناعۇرلىم جاقسى بىرلەسە قيمىلداۋىن ىلگەرىلەتۋى“ كەرەكتىگىن ىشكەرىلەي باسا دارىپتەدى.
”15 - بەسجىلدىق“ جوبا باعدارلاماسىندا ”ورماندىق شارۋاشىلىقتى دامىتىپ، ورمان، جايلىم شارۋاشىلىعىن زورايتۋ“ ورتاعا قويىلدى. 2025 - جىلى ەلىمىزدىڭ ورمان، جايلىم شارۋاشىلىعىنىڭ جالپى ءونىم قۇنى 11 تريلليون يۋانعا تايادى، اعاش ماتەريالدارىن وڭدەۋ، ەكونوميكالىق ورمان، ورمان ساياحاتى، ورماندىق شارۋاشىلىق سياقتى ءونىم قۇنى ءبىر تريلليون يۋاننان اساتىن، باسىمدىققا يە 4 كاسىپ سالاسى تاعى دا تىڭ ساتىعا كوتەرىلىپ، ايتارلىقتاي ەكونوميكالىق ونىمدىلىك اكەلدى.
وسى رەتكى اعاش ەگۋ قيمىلىندا باس شۋجي شي جينپيڭ: ”ەكولوگيالىق ونىمدەردىڭ قۇنىن كادەگە جاراتۋ ارناسىن ىركىلىسسىزدەندىرىپ، ورمان، جايلىم شارۋاشىلىعىن زورايتىپ، ەكونوميكالىق قۇن مەن ەكولوگيالىق ونىمدىلىكتى قاتار جوعارىلاتۋ كەرەك“ دەپ ىشكەرىلەي اتاپ كورسەتتى.
ورماندىق سالاماتتىق كۇتىنۋ، قۇس تاماشالاۋ ەكونوميكاسىنىڭ ۇزدىكسىز ورلەۋىنە بايلانىستى، ورمان اراسىنداعى جۇڭي ءدارى ماتەريالدارى، ورماندىق كوكونىس ەگۋ جانە جيناۋ ورنىقتى دامىدى، جەر - جەر ءوز ارتىقشىلىقتارىنا سۇيەنىپ، تۇنىق سۋ، جاسىل تاۋدىڭ باعالى بايلىققا اينالۋ جولىن كەڭەيتىپ، ەكولوگيانىڭ كوركەمدىگىنىڭ، كاسىپ سالاسى دامۋىنىڭ، بۇقارانىڭ بايۋىنىڭ ورگانيكالى بىرلىگىن جەدەل جۇزەگە اسىرۋدا.
حالىققا پايدالى بولۋدا، ماڭىزدىسى، كوپ ءتۇرلى شارانى قاتار قولدانىپ، بۇقارانىڭ ماڭايىنداعى جاسىلدى، كوز الداعى كوركەمدىكتى ارتتىرىپ، ادام مەن تابيعاتتىڭ قاتار ءومىر ءسۇرۋىن جۇزەگە اسىرۋ.
حالىقتى باقىتقا كەنەلتۋ − اعاش ەگىپ ورمان وسىرۋدەگى اۋەلگى ماقسات. اعاش ەگۋ قيمىلىنا قاتىناسقاندا، باس شۋجي شي جينپيڭ وسى اۋەلگى ماقساتتى تالاي رەت باسا دارىپتەدى: ”شىن مانىندە حالىق ءۇشىن اعاش ەگىپ، بۇقارانى باقىتقا كەنەلتۋ كەرەك“، ”تۇرمىستىڭ جاقسارۋىنىڭ اسا ماڭىزدى ءبىر مازمۇنى − ەكولوگيا“...
بيىل كوكتەم مەرەكەسى قارساڭىندا بەيجيڭدە قىزمەت تەكسەرگەندە، باس شۋجي شي جينپيڭ بەيجيڭنىڭ اق قالدىرىپ جاسىل جەلەكپەن كومكەرۋ، بوس جەرگە اعاش ەگۋ، شاعىن باقشالاردى، شاعىن، ۇساق كوگالداردى جانە قالا ورمانىن تىڭنان ارتتىرۋ ءادىسىن تۇراقتاندىرىپ، ”بۇل قىزمەتتى قاجىماي - تالماي جالعاستىرا بەرۋىمىز كەرەك“ دەپ اتاپ كورسەتتى.
3 - ايدىڭ 23 - كۇنى حىبەي شيۇڭ - ان جاڭا رايونىندا قىزمەت تەكسەرگەندە، باس شۋجي شي جينپيڭ: ”اسپانى اشىق، جەرى جاسىل، سۋى تۇنىق كورىكتى شيۇڭ - ان قۇرۋدى“ باسا دارىپتەدى. 2017 - جىلى ”مىڭ جىلدىق كوركەم ورمان“ قۇرىلىسى باستالعاننان بەرى، شيۇڭ - ان جاڭا رايونىنىڭ جاڭادان وسىرىلگەن ورمان اۋماعى 483 مىڭ مۋعا جەتىپ، ”3 كيلومەتر جەردە ورمانعا كىرۋ، ءبىر كيلومەتر ارالىقتا ورمان بەلدەۋىنە كىرۋ، 300 مەتر جەردە باقشاعا كىرۋ“ سىندى ەكولوگيالىق ارمان بىرتىندەپ جۇزەگە استى.
جاسىلداندىرۋ ونىمدىلىگىنىڭ قانداي بولعاندىعى ەڭ سوڭىندا بۇقارانىڭ باقىت سەزىمىندە ايگىلەنەدى. وسى رەتكى اعاش ەگۋ قيمىلىندا باس شۋجي شي جينپيڭ: ”قالا مەن اۋىلدىڭ جاسىلدانۋىن، كورىكتەنۋىن سايكەستى ىلگەرىلەتىپ، بوس جەردەن تولىق پايدالانىپ بۇقارانىڭ ماڭايىنداعى جاسىل جەرلەردى مولايتىپ، قالا مەن اۋىل تۇرعىندارىن اناعۇرلىم كوپ جاسىل تابىس سەزىمىنە بولەۋ كەرەك“، - دەپ ماڭىزدى ءتۇيىندى العا قويدى.
اعاش ەگىپ ورمان ءوسىرۋ − كورىكتى جۇڭگو قۇرىلىسىنداعى ماڭىزدى مىندەت، تاماشا ەكولوگيادان بارلىق ادام تەڭ يگىلىكتەنەدى ءارى بۇل كۇش بىرىكتىرىپ بىرگە قۇرۋدى قاجەت ەتەدى. باس شۋجي شي جينپيڭ ايتقانداي: ”العان بەتتەن قايتپاي، قازىرگى جاعدايدى تياناق ەتىپ، ۇزاق بولاشاقتى كوزدەپ، كۇش جالعاپ ەكپىندەي ىلگەرىلەپ، مەملەكەتكە، حالىققا پايدالى وسى ءىرى ءىستى تىڭعىلىقتى، ويداعىداي ىستەۋ كەرەك“. ۇزدىكسىز قاجىماي كۇش سالاتىن قايسارلىقپەن تاۋ - وزەندەرگە، بايتاق دالاعا كورىك قوسساق، جۇڭگو ۇلگىسىندەگى وسىزامانداندىرۋدىڭ نەگىزگى ءتۇسى، ءسوز جوق، اناعۇرلىم جايناي تۇسەدى.
(شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ 3 - ايدىڭ 30 - كۇنى بەيجيڭنەن بەرگەن حابارى)




