رەفورمانى تەرەڭدەتۋدە تىڭ جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزدى
− باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ مەملەكەتتىك ەكى ءماجىلىس كەزىندەگى جاڭاشا وندىرگىش كۇشتەردى دامىتۋ جونىندەگى ماڭىزدى بايىمداۋلارىن ۇيرەنۋ، دايەكتىلەندىرۋ تۋرالى جەلىلەس شولۋ (4)
□ شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ ءتىلشىسى شىن چىڭ
جاڭاشا وندىرگىش كۇشتەردى دامىتۋ − ءارى دامۋ تاقىرىبى، ءارى رەفورما تاقىرىبى. بيىلعى مەملەكەتتىك ەكى ءماجىلىس كەزىندە باس شۋجي شي جينپيڭ جياڭسۋ ۋاكىلدەر ۇيىرمەسىنىڭ باياندامانى قاراۋىنا قاتىناسقاندا بىلاي دەپ باسا دارىپتەدى: رەفورمانى ونان ارى تەرەڭدەتۋ، جاڭاشا وندىرگىش كۇشتەردىڭ دامۋىنا تۇساۋ بولاتىن ءتۇزىلىس - مەحانيزمدىك كەدەرگىلەردى الاستاۋ جاعىندا تىڭ جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزۋ كەرەك.
باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ ماڭىزدى بايىمداۋلارى رەفورمانى تەرەڭدەتۋدىڭ جاڭاشا وندىرگىش كۇشتەردى دامىتۋداعى كەلەلى ماڭىزى مەن امالياتتىق تالابىن ىشكەرىلەي اشىپ كورسەتىپ، جاڭاشا وندىرگىش كۇشتەردىڭ دامۋىنا تۇساۋ بولاتىن كەدەرگىلەردى، بوگەتتەردى تالقانداۋعا، جاڭالىق اشۋ، جاسامپازدىق ومىرشەڭ كۇشىن اناعۇرلىم ويداعىداي تاسقىنداتۋعا ءتۇبىرلى بويسۇنۋ ولشەمىن جانە عىلمي جەتەكشىلىك ازىرلەدى.
جاڭاشا وندىرگىش كۇشتەردىڭ قالىپتاسۋى مەن دامۋى قازىرگى وندىرىستىك قاتىناستىڭ ۇيلەسىمدىلىگىن رەتتەۋدەن قول ۇزە المايدى. ەگەر ءتۇزىلىس - مەحانيزم تىم شىركىن - اي بولماسا، جاڭالىق اشۋ، دامۋ، قولدانۋ سياقتى بۋىنداردا كەدەرگىلەر، بوگەتتەر وڭاي قالىپتاسىپ، جاڭاشا وندىرگىش كۇشتەرمەن سايكەسەتىن وندىرىستىك قاتىناس قالىپتاسپايدى.
”رەفورما جاساۋ − قوعامدىق وندىرگىش كۇشتەردى ازات ەتۋدىڭ جانە دامىتۋدىڭ تەتىگى، مەملەكەتتىڭ دامۋىن ىلگەرىلەتۋدىڭ ءتۇبىرلى قوزعاۋشى كۇشى“، ”جاڭاشا وندىرگىش كۇشتەردى دامىتۋدا، ءسوز جوق، رەفورمانى ونان ارى جاپپاي تەرەڭدەتىپ، وعان ۇيلەسەتىن جاڭاشا وندىرىستىك قاتىناستى قالىپتاستىرۋ كەرەك“، باس شۋجي شي جينپيڭ رەفورما مەن دامۋدىڭ ديالەكتيكالىق قاتىناسىن سىندارلى بايىمدادى.
پارتيا 18 - قۇرىلتايىنان بەرى، جاڭاشا وندىرگىش كۇشتەردىڭ دامۋىنا كەدەرگى بولاتىن ءتۇزىلىس - مەحانيزمدىك كەدەرگىلەر رەفورمانى جاپپاي تەرەڭدەتۋ بارىسىندا ۇزدىكسىز الاستالىپ، جاڭا قوزعالىس قۋاتى كۇشەيىپ اۋقىم قالىپتاستىرىپ، جاڭا ابزالدىلىق ۇزدىكسىز قالىپتاستى. الايدا جەر - جەردىڭ امالياتى بارىسىندا عىلىم - تەحنولوگيادا جاڭالىق اشۋ، فاكتورلاردىڭ اينالىمى، بازارعا كىرۋ رۇقساتى سياقتى سالالاردا ءالى دە بوگەتتەر، كەدەرگىلەر ورىن تەۋىپ وتىر، ءىشىنارا ءداستۇرلى ءتۇزىلىس - مەحانيزمدەر جاڭالىق اشۋ ارقىلى دامۋعا دەم بەرۋگە ۇيلەسپەي، وندىرگىش كۇشتەردىڭ العا ىلگەرىلەۋىنە تۇساۋ بولاتىن ”ءپىشىنسىز اجىرعىعا“ اينالدى، ءسوز جوق، رەفورمانى ونان ارى تەرەڭدەتۋ ارقىلى كەدەرگىلەردى الاستاپ، شىعار جول قاراستىرۋ كەرەك.
”ەكونوميكالىق ءتۇزىلىس، عىلىم - تەحنولوگيا ءتۇزىلىسى سياقتى رەفورمالاردى تەرەڭدەتىپ، جاڭاشا وندىرگىش كۇشتەردىڭ دامۋىنا تۇساۋ بولىپ وتىرعان بوگەتتەردى، كەدەرگىلەردى كۇش سالا الاستاۋ كەرەك“، ”جوعارى ولشەمدى بازار جۇيەسىن قۇرىپ، ءوندىرىس فاكتورلارىن ورنالاستىرۋ تاسىلىندە جاڭالىق اشىپ، ءتۇرلى وزىق، ساپالى ءوندىرىس فاكتورلارىنىڭ جاڭاشا وندىرگىش كۇشتەردى دامىتۋعا قاراي ىركىلىسسىز جىلجۋىنا مۇمكىندىك جاساۋ كەرەك“... رەفورما ارقىلى جاڭاشا وندىرگىش كۇشتەردىڭ دامۋىن ىلگەرىلەتۋدى ارقاۋ ەتىپ، باس شۋجي شي جينپيڭ ماڭىزدى بايىمداۋ جاسادى.
پارتيا 20 - كەزەكتى ورتالىق كوميتەتىنىڭ ءۇشىنشى جالپى ماجىلىسىندە ورنالاستىرىلعان 300دەن استام رەفورما شاراسىنىڭ ىشىندە كوپتەگەن ماڭىزدى ورنالاستىرۋلار نازاردى ەكونوميكالىق ءتۇزىلىس، عىلىم - تەحنولوگيا ءتۇزىلىسى سياقتى سالالارداعى رەفورمانى تەرەڭدەتۋگە شوعىرلاندىرىپ، جاڭاشا وندىرگىش كۇشتەردى جەرگىلىكتى جاعدايعا قاراي دامىتۋ ءتۇزىلىس - مەحانيزمىن اقاۋسىزداندىرىپ، دامۋدىڭ جاڭا قوزعالىس قۋاتىن، جاڭا ارتىقشىلىعىن جەدەل سومداۋعا ايقىن بەتالىس كورسەتتى.
جاڭاشا وندىرگىش كۇشتەردى دامىتۋ ءتۇرلى ءوندىرىس فاكتورلارىنىڭ جوعارى ءونىمدى شوعىرلانۋى مەن ساپالى ورنالاستىرىلۋىن قاجەت ەتەدى. نازاردى ءوندىرىس فاكتورلارىن جاسامپازدىقپەن ورنالاستىرۋعا شوعىرلاندىرىپ، ەكونوميكالىق ءتۇزىلىس رەفورماسىن ۇزدىكسىز تەرەڭدەتۋ كەرەك.
بيىل 1 - ايدا گۋاڭجوۋ چىڭشى كىشين ساندى مالىمەت كەڭىستىگى قوعامعا ينتەرنەتكە كىرۋ جولىن جاپپاي اشىپ، تەحنولوگيالىق قامالدى بۇزىپ، ساندى مالىمەتتەردى قابىلداۋ شارتىن تومەندەتىپ، ءتۇرلى تۇلعالاردى ساندى مالىمەت فاكتورلارىنىڭ دامۋ پايداسىنان تەڭ يگىلىكتەندىردى. 2025 - جىلى 9 - ايدان باستاپ ەلىمىز 10 وڭىردە فاكتورلاردى بازارلاندىرىپ جايعاستىرۋ جالپىلىق رەفورماسىن تۇيىندە سىناق ەتۋدى ورىستەتۋ ورنالاستىرۋىن جاساپ، فاكتورلاردىڭ ەركىن اينالىمىنا جانە جوعارى ءونىمدى ورنالاستىرىلۋىنا تۇساۋ بولاتىن ءتۇزىلىس - مەحانيزمدىك كەدەرگىلەردى كۇش سالا الاستادى.
فاكتورلاردى بازارلاندىرۋ رەفورماسىن تەرەڭدەتىپ، فاكتورلاردىڭ ءتارتىپتى اينالىم ارناسىن ىركىلىسسىزدەندىرىپ، ارتۋ مولشەرىن ساپالىلاندىرۋدى جانە ىركىندى مولشەردى جانداندىرۋدى ءبىر تۇتاس جوسپارلاپ، ءتۇرلى فاكتورلار بايلىعىن جوعارى ونىمدىلىكپەن ورنالاستىرۋدى جەبەدى؛ مەملەكەتتىك ءبىر تۇتاس ۇلكەن بازار قۇرىلىسىنا تۇساۋ بولعان كەدەرگىلەردى، بوگەتتەردى باتىل الاستاپ، جەرگىلىكتى قورعامپازدىقتى، بازاردى ءبولۋدى جويىپ، تاۋار فاكتورلارى بايلىعىنىڭ ءتىپتى دە كەڭ اۋماقتاعى ىركىلىسسىز اينالىمىن جەبەدى... ”15 - بەسجىلدىق“ جوبا باعدارلاماسىنىڭ ورنالاستىرۋىنا ساي، ءتۇرلى رەفورمانى جەدەلدەتە ءتۇسىپ، ءوندىرىس فاكتورلارىنىڭ اناعۇرلىم وزىق، اناعۇرلىم جەتكىلىكتى بولۋىن ىلگەرىلەتىپ، جاڭاشا وندىرگىش كۇشتەردىڭ جەدەل دامۋىن ىلگەرىلەتۋگە تىرەك ازىرلەدى.
جاڭاشا وندىرگىش كۇشتەردى دامىتۋدا عىلىم - تەحنولوگيادا جاڭالىق اشۋ − وزەكتى فاكتور. نازاردى جوعارى دەڭگەيدەگى عىلىم - تەحنولوگيادا ءوز كۇشىنە سۇيەنۋدى، ءوزىن الۋەتتەندىرۋدى ىلگەرىلەتۋگە شوعىرلاندىرىپ، عىلىم - تەحنولوگيا ءتۇزىلىس رەفورماسىن ۇزدىكسىز تەرەڭدەتۋ كەرەك.
باس شۋجي شي جينپيڭ بىلاي دەپ اتاپ كورسەتتى: ”ەلىمىزدىڭ عىلىم - تەحنولوگيا قوسىنىندا جاڭالىق اشۋدىڭ وراسان زور كومەسكى قۋاتى بار، مۇنداعى شەشۋشى ءتۇيىن − عىلىم - تەحنولوگيا ءتۇزىلىس رەفورماسىن تەرەڭدەتۋ ارقىلى وسىنداي كومەسكى قۋاتتى ءونىمدى جارىققا شىعارۋ“.
عىلىم - تەحنولوگيا جەتىستىكتەرىنىڭ ”كىتاپ سورەسىنەن“ ”زات سورەسىنە“ قاراي اناعۇرلىم ويداعىداي بەت الۋىن ىلگەرىلەتۋ ءۇشىن، ەلىمىز مىندەت كولەمىندەگى عىلىم - تەحنولوگيا جەتىستىكتەرىنە ۇقىق بەرۋ، مىندەت كولەمىندەگى عىلىم - تەحنولوگيا جەتىستىكتەرى مال - مۇلكىن بولەك باسقارۋ، عىلىم - تەحنولوگيا جەتىستىكتەرىن باعالاۋ سىندى 3 ءتۇرلى رەفورمانى تۇيىندە سىناق ەتۋدى ىلگەرىلەتىپ، عىلمي زەرتتەۋ قىزمەتكەرلەرىنىڭ جەتىستىكتەردى كادەگە جاراتۋ بەلسەندىلىگىن جۇمىلدىردى. مىندەت كولەمىندەگى عىلىم - تەحنولوگيا جەتىستىكتەرىنە ۇقىق بەرۋ رەفورماسىن تۇيىندە سىناق ەتۋ مەزگىلىندە 40 ورىنداعى عىلمي زەرتتەۋ قىزمەتكەرلەرىنە ۇقىق بەرىلگەن جەتىستىك 4000نان اسىپ، عىلىم - تەحنولوگيا جەتىستىكتەرى ناقتى وندىرگىش كۇشكە اينالدىرىلدى.
عىلىم - تەحنولوگيا ساياساتتارىن ءبىر تۇتاس جوسپارلاۋدى كۇشەيتىپ، عىلىم - تەحنولوگيا جانە قازىنا - باجى، فينانس، كاسىپ سالاسى، وقۋ - اعارتۋ، دارىندى سياقتى ساياساتتار اناعۇرلىم سايكەستى، جوعارى ءونىمدى بولدى؛ مەملەكەتتىڭ كەلەلى عىلىم - تەحنولوگيا مىندەتتەرىن ۇيىمداستىرۋ مەحانيزمىن كەمەلدەندىرىپ، قاراجاتتى ”كوتەرمەگە الۋ ءتۇزىمىن“ كەمەلدەندىرۋ جونىندە ىزدەنىس جاسادى؛ عىلىم - تەحنولوگيا فينانس ءتۇزىلىسىن اقاۋسىزداندىرىپ، عىلىم - تەحنولوگيا فينانس ساياساتىنىڭ ”كەشەندى شارالارىن“ العا قويدى؛ عىلىم - تەحنولوگيادا كوشباسشى كاسىپورىندار مەحانيزمىن ورناتىپ، جەتىلدىرىپ، زورايتىپ، كاسىپورىنداردىڭ عىلىم - تەحنولوگيادا جاڭالىق اشۋداعى تۇلعالىق ورنىن ءتۇزىم جاقتان تياناقتاندىردى... نازاردى عىلىم - تەحنولوگيا تۇزىلىسىنە شوعىرلاندىرعان ءبىر قىدىرۋ رەفورمانى ۇزدىكسىز تەرەڭدەتىپ، جاڭالىق اشۋ ومىرشەڭدىگىن تولىق تاسقىنداتا ءتۇستى.
جاڭاشا وندىرگىش كۇشتەردى دامىتۋدا ادام − ەڭ جاندى فاكتور ءارى ەڭ شەشۋشى كۇش.
باس شۋجي شي جينپيڭ بىلاي دەپ اتاپ كورسەتتى: ”جاڭاشا وندىرگىش كۇشتەردى دامىتۋدىڭ تالابى بويىنشا وقۋ - اعارتۋدىڭ، عىلىم - تەحنولوگيانىڭ، دارىندىلاردىڭ ۇتىمدى اينالىسىن ىركىلىسسىزدەندىرىپ، دارىندىلاردى باۋلۋ، ەنگىزۋ، ىستەتۋ، ۇيلەسىمدى اينالىمعا ءتۇسىرۋ قىزمەت مەحانيزمىن كەمەلدەندىرۋ كەرەك“.
فۋدان داشۋەسىنىڭ شياڭحۇي زەرتتەۋ ورنىندا عىلمي زەرتتەۋ قىزمەتكەرلەرىنىڭ بار ىنتا - پەيىلىمەن، زەر سالا زەرتتەۋ جۇرگىزۋىنە 10 جىلدان استام ۇزاق پەريودتى قولداۋ كورسەتىپ، ىنتالاندىرىپ، ”جاي ساۋاتقا جاتپايتىن، حاۋىپ - قاتەرى جوعارى، تۇبەگەيلى وزگەرىس سيپاتىنداعى“ ەركىن ىزدەنىس جاساۋدى ورىستەتىپ، عالىمداردىڭ زەرتتەۋ ورنىندا تاپجىلماي وتىرىپ، عىلىمداعى ”ادامسىز وڭىرگە“ قاراي ەرلىكپەن العا ىلگەرىلەۋىنە مۇمكىندىك جاسادى.
جاڭالىق اشۋ قابىلەتىن، ساپاسىن، ناقتى ءونىمىن، ۇلەسىن باعدار ەتكەن دارىندىلاردى باعالاۋ جۇيەسىن ورناتۋدان ”قابىلەتتىلەر باستاماشى بولىپ ىستەۋگە“، ”باسەكە ءتۇزىمى“ ارقىلى عالىمداردىڭ جۇرەكتىلىكپەن ىزدەنىس جاساۋىنا قولداۋ كورسەتۋگە دەيىن؛ ءۇش رەتكى اۋىرتپالىقتى جەڭىلدەتۋ ارەكەتىندە عىلمي زەرتتەۋ قىزمەتكەرلەرىن اۋىرتپالىقتان ارىلتىپ، جۇگىن جەڭىلدەتۋدەن ۇيرەنۋ ستيلى قۇرىلىسىندا عىلمي زەرتتەۋ ەكولوگياسىن ۇزدىكسىز ساپالىلاندىرۋعا دەيىن... سوڭعى جىلدارى ەسكىنى جويىپ، جاڭانى ورناتۋدى قاتار جۇرگىزۋ سىندى جان - جاقتى رەفورما شارالارى جاڭاشا وندىرگىش كۇشتەردىڭ دامۋىنا ۇيلەسەتىن جوعارى دەڭگەيدەگى بەساسپاپ ەڭبەكشىلەر قوسىنىنىڭ ۇزدىكسىز زورايۋىن ىلگەرىلەتتى، ەلىمىزدە قازىر دۇنيە بويىنشا كولەمى ەڭ ۇلكەن زەرتتەۋ - اشۋ قىزمەتكەرلەرى قوسىنى بار.
”15 - بەسجىلدىقتىڭ“ جاڭا باستاماسىندا رەفورما كۇشى ارقىلى جەرگىلىكتى جاعدايعا قاراي جاڭاشا وندىرگىش كۇشتەردى دامىتۋ ءتۇزىلىس - مەحانيزمىن اقاۋسىزداندىرىپ، ەڭبەكشىلەردىڭ، ەڭبەك قۇرال - جابدىقتارىنىڭ، ەڭبەك وبيەكتىلەرىنىڭ جانە ولاردىڭ ساپالى بىرىگۋىنىڭ ۇزدىكسىز العا باسۋىن ىلگەرىلەتىپ، جاڭاشا وندىرگىش كۇشتەردىڭ تاسقىنداعان قوزعالىس قۋاتىن تولىق قاۋلاتىپ، جۇڭگو ۇلگىسىندەگى وسىزامانداندىرۋ قۇرىلىسىنىڭ ورنىقتى قاداممەن العا باسۋىن ىلگەرىلەتۋ كەرەك.
(شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ 4 - ايدىڭ 3 - كۇنى بەيجيڭنەن بەرگەن حابارى)
