− شينجياڭنىڭ جەر ـ جەرى كوكتەمگى وڭتايلى ساتتەن پايدالانىپ اعاش ەگىپ جاسىلداندىردى
□ انار بۇلت \ شينجياڭ گازەتىنىڭ ٴتىلشىسى ساۋ حۋا
3 ـ ايدىڭ 30 ـ كۇنى باس شۋجي شي جينپيڭ استانادا مىندەتتى اعاش ەگۋ قيمىلىنا قاتىناسقاندا بىلاي دەپ باسا دارىپتەدى: تاماشا ەكولوگيادان بارلىق ادام تەڭ يگىلىكتەنەدى ٴارى ول كۇش بىرىكتىرىپ بىرگە قۇرۋدى قاجەت ەتەدى. بۇكىل قوعامدى اعاش ەگىپ ورمان وسىرۋگە كەڭ كولەمدە ات سالىسۋعا ۇيىمداستىرىپ، جۇمىلدىرىپ، تاۋ ـ وزەندەرگە، بايتاق دالاعا كورىك قوسىپ، جۇڭگو ۇلگىسىندەگى وسىزامانداندىرۋدىڭ نەگىزگى ٴتۇسىن اناعۇرلىم جايناتۋ كەرەك.
بيىل − ”15 ـ بەسجىلدىقتىڭ“ باستاما جىلى، سونداي ـ اق جالپى حالىقتىق مىندەتتى اعاش ەگۋ قيمىلى ورىستەتىلگەندىگىنىڭ 45 جىلدىعى. ٴدال اعاش ەگىپ ورمان ٴوسىرۋدىڭ تاماشا مەزگىلىندە شينجياڭنىڭ جەر ـ جەرى ”ٴۇش تەرىستىك“ ينجەنەرياسىنان قامال الۋ شايقاسىمەن جانە تاكلاماكان ٴشول جيەگى توسقاۋىل شايقاسىمەن تىعىز بايلانىستىرىپ، ورايدى مىقتى يگەرىپ، اعاش ەگىپ ورمان ٴوسىرۋدى باتىس بولىكتىڭ ەكولوگيالىق حاۋىپسىزدىك قالتقىسىن بەكەمدەۋدىڭ شەشۋشى تۇتقاسى ەتىپ، ۋاقىت كۇتىپ تۇرمايدى دەيتىن، ۋاقىتپەن جارىساتىن ەكپىندەي ىلگەرىلەۋ بەينەسىمەن جاسىل جامىلعى ەگىپ، جاسىل جامىلعىنى قورعاۋ ارەكەتىنە ات سالىسىپ، تيانشان الابىنداعى ۇلان ـ بايتاق دالاعا جاسىل ٴۇمىت تۇقىمىن سەپتى، جالپى حالىق جاسىل جامىلعى ەگىپ، جاسىل جامىلعىنى عىلمي قورعاپ، كۇش بىرىكتىرە وتىرىپ جاسىل جامىلعىنى كوركەيتكەن ەكولوگيالىق كارتينا بىرتىندەپ قالىپتاستى.
بۇيرىقتى ەستي سالا اتتانىسقا كەلدى
جاسىلداندىرۋ ”دابىلى“ قاعىلدى
”ٴبىز كوكتەمدى بۇيرىق دەپ ٴبىلىپ، جاسىل بولۋعا قاراي قادام تاستاپ، تاكلاماكان ٴشولىنىڭ سولتۇستىك جيەگىندەگى ەكولوگيالىق حاۋىپسىزدىك ۇلگى اۋماعىن قۇلشىنا تۇلعالايمىز.“ 3 ـ ايدىڭ 24 ـ كۇنى شايار اۋدانىندا وتكىزىلگەن تاكلاماكان ٴشول جيەگى توسقاۋىل شايقاسى مەن 2026 ـ جىلعى كوكتەمگى مىندەتتى اعاش ەگۋگە جۇمىلدىرۋ ماجىلىسىندە اۋداندىق پارتكومنىڭ ورىنباسار شۋجيى، اۋدان اكىمى وسمان ٴتالىپتىڭ جۇمىلدىرۋ سوزدەرى توتەنشە كەسكىن بولدى. سول كۇنى وسى اۋدانداعى ٴار ۇلت كادر ـ بۇقاراسى بىرگە كۇرەكپەن بار پارمەندەرىمەن توپىراق كۇرەپ، كوكتەمگى ورمان ٴوسىرۋدىڭ شىمىلدىعىن اشتى.
3 ـ اي كەلىسىمەن شينجياڭنىڭ جەر ـ جەرى ىلگەرىندى ـ كەيىندى كوكتەمگى اعاش ەگىپ ورمان ٴوسىرۋ قىزمەتىن ىلگەرىلەتۋ ٴماجىلىسىن اشىپ، ورمان ٴوسىرۋ نىساناسىن اۋداندارعا، اۋىلدارعا، قىستاقتارعا دەيىن ٴبولىپ، پارتيا، ۇكىمەت ورگاندارى باستاماشىلدىقپەن ۇلگى كورسەتىپ، كاسىپورىندار مەن ورىندار سەلبەسىپ كۇش سالدى، ٴار ۇلت بۇقاراسى جابال ات سالدى، جالپى حالىق قاتىناسقان جاسىلداندىرۋ قيمىلدارى تيانشان الابىندا دابىرالى ورىستەتىلدى.
3 ـ ايدىڭ 23 ـ كۇنى لوپنۇر اۋدانى كوكتەمگى جالپى حالىقتىق مىندەتتى اعاش ەگۋگە جۇمىلدىرۋ ٴماجىلىسىن اشىپ، 4225.8 مۋ جەرگە ەكپە ورمان ٴوسىرۋ وزەكتى مىندەتىن ”ٴۇش تەرىستىك“ ينجەنەرياسىمەن ىشكەرىلەي توعىستىرىپ، ەكولوگيانىڭ نەگىزىن ۇزدىكسىز بەكەمدەپ، تاكلاماكان ٴشول جيەگى ەكولوگيالىق حاۋىپسىزدىك قالتقىسىن بەكەمدەدى. اعاش ەگۋ ورنىندا تەحنيكتەر جەر تەگىستەۋ، شۇڭقىر قازۋ، ەگۋ سياقتى جالپى بارىستىق تەحنولوگيالىق ولشەمدەردى ەگجەي ـ ەگجەيلى ٴتۇسىندىرىپ، جوعارى ساپالى ورمان وسىرۋگە تەحنولوگيالىق تىرەك ازىرلەدى.
تاكلاماكان ٴشولىنىڭ وڭتۇستىك جيەگىندەگى حوتان ايماعى − قۇمايتتانۋدان ساقتانۋدىڭ، قۇمدى تىزگىندەۋدىڭ نەگىزگى شايقاس الاڭى. جەرگىلىكتى ورىن ەرتە باستان جوسپارلاپ، الدىن الا ورنالاستىردى، 7 اۋدان، ٴبىر قالا كوكتەمگى جالپى حالىقتىق مىندەتتى اعاش ەگۋ قيمىلىن تەڭ باستادى، ولشەمدەنگەن 11 مىندەتتى اعاش ەگۋ بازاسىندا بىردەي جۇمىس باستالىپ، 110 مىڭعا جۋىق ٴار ۇلت كادر ـ بۇقاراسى، شينجياڭعا كومەككە كەلگەن كادر ـ دارىندىلار، جاس ەرىكتىلەر، جەلەكتى ەرىكتىلەر ورمان ٴوسىرۋ جۇمىس باسىندا باس قوسىپ، كوكتەمگى جاسىلداندىرۋدان قامال الۋ شايقاسىن قول ۇستاسا باستادى. جەرگىلىكتى ورىن ”شينجياڭعا كومەكتەسۋ ورمانى“، ”جاستار ورمانى“، ”جەلەكتىلەر ورمانى“ ، ”ۇلتتار ىنتىماعى ورمانى“ سياقتى نەگىزگى تاقىرىپتىق ورماندى جاڭالىق اشا بەلگىلەپ، 144 ورىن تۇيىندە كوتەرمەگە الىپ، ورمان ٴوسىرۋ جاۋاپكەرلىك اۋماعىن تاپسىرىپ الدى، پارتيا مۇشەلەرى مەن كادرلار اتويلاپ الدا ٴجۇرىپ، بۇقارانى باستاپ ورمان ٴوسىرۋدىڭ ٴبىرىنشى شەبىندە شايقاس جاساپ، ”جاسىل جامىلعى ەگۋ، جاسىل جامىلعىنى ايالاۋ، جاسىل جامىلعىنى قورعاۋ، جاسىل جامىلعىنى كوركەيتۋ“ سىندى ەكولوگيا ۇستانىمىنىڭ سان مىڭداعان وتباسىنا تەرەڭ تامىر تارتۋىنا مۇمكىندىك جاسادى. اعاش ەگۋ مەرەكەسى كۇنىنىڭ وزىندە حوتان ايماعى جيدە، توراڭعى، سەكسەۋىل سياقتى قالامشالاردان ٴبىر ميلليون 500 مىڭ تۇپتەن استام قالامشا ەگىپ، 8000 مۋدان استام جەرگە ورمان ٴوسىرىپ، تاكلاماكان ٴشولىنىڭ جيەگىن تورلاۋ ينجەنەرياسىنا جاسىل نەگىز قالادى.
اقسۋ ايماعى جۇڭگو مۇناي ـ تابيعي گاز توبى شەكتى سەرىكتەستىگى، جۇڭگو مۇناي حيميا ونەركاسىپ توبى شەكتى سەرىكتەستىگى سياقتى مۇناي ـ تابيعي گاز كاسىپورىندارىمەن بىرلەسىپ، مۇناي الابىندا بىرلەسىپ ساقتانۋ، بىرلەسىپ جونگە سالۋدى ىلگەرىلەتۋ ٴماجىلىسىن اشىپ، قۇمايتتانۋدان ساقتانۋ، قۇمدى تىزگىندەۋ سەلبەستىك كەلىسىمىنە قول قويدى، كاسىپورىندار ٴبىر ميلليون 200 مىڭ يۋاندىق قۇمايتتانۋدان ساقتانۋ، قۇمدى تىزگىندەۋ بۇيىمدارىن ىرىقتىلىقپەن جىلۋعا اتاپ، جەرگىلىكتى ورىنداعى كادر ـ بۇقارامەن قول ۇستاسا ٴۇشتۇرپان اۋدانى اقيار قالاشىعىندا قاتار ـ قاتار جەمىس اعاشى قالامشالارىن ەگىپ، ەكولوگيالىق قالتقىنى بەكەمدەۋمەن بىرگە، ەرەكشە جەمىس ورمانى كاسىپ سالاسىنىڭ دامۋىن دا ىلگەرىلەتتى. بيىل اقسۋ ايماعى 2 ميلليون 85 مىڭ 800 مۋ جەردە قۇمايتتانۋدان ساقتانۋ، قۇمدى تىزگىندەۋ مىندەتىن ورىنداۋدى جوسپارلاپ، ٴشول جيەگىن تورلاۋ ينجەنەرياسى ٴۇشىن ۇزدىكسىز ”جيەك كولەمىن كەڭەيتىپ، جاسىلدىقتى ارتتىردى“.
ۇعىسۋعا قاراعاندا، بيىل شينجياڭ ”ٴۇش تەرىستىك“ ينجەنەرياسى بويىنشا وڭاۋ مىندەتىن 10 ميلليون مۋعا جەتكىزىپ، تۇتاس جىلدا ٴبىر ميلليون مۋ جەرگە ورمان ٴوسىرۋدى جوسپارلاعان. كوكتەمگى اعاش ەگۋ 3 ـ ايدىڭ باسىندا وڭتۇستىك شينجياڭ وڭىرىندە الدىمەن جاپپاي باستالدى، سولتۇستىك شينجياڭ وڭىرىندە 4 ـ ايدا ىركەس ـ تىركەس ورىستەتىلەدى.
عىلىم ـ تەحنولوگيا قۋات ۇستەدى
جاسىل ەكولوگيالىق قالتقىنى بەكەمدەدى
شينجياڭ باتىس سولتۇستىكتەگى قۋاڭ، جارتىلاي قۋاڭ وڭىرگە ورنالاسقان، سۋ بايلىعى تاپشى، ەكولوگيالىق ورتاسى ٴالسىز، اعاش ەگىپ ورمان ٴوسىرۋ جاراتىلىستىق شارت ـ جاعدايدىڭ قات ـ قابات سىناعىنا ٴدوپ كەلىپ وتىر. بيىل كوكتەمدە جەر ـ جەر ۇتىمسىز ورمان ٴوسىرۋ ۇلگىسىنەن باز كەشىپ، ”سۋعا قاراي ورمان ٴوسىرۋ، سۋعا قاراي جاسىلداندىرۋدى بەلگىلەۋ، جەرگە قاراي اعاش ەگۋ“ پرينسيبىنە تاباندى بولىپ، عىلىم ـ تەحنولوگيا ارقىلى قۋات ۇستەپ، ورمان ٴوسىرۋ ساپاسىن جوعارىلاتىپ، ”ەگە ٴبىلۋ، باپتاي ٴبىلۋ، وسىرە ٴبىلۋ، ٴونىمىن كورە بىلۋگە“ شىنايى كەپىلدىك ەتىپ، ٴار قالامشانىڭ شينجياڭنىڭ بايتاق دالاسىندا تامىر تارتىپ وركەن جايۋىنا مۇمكىندىك جاسادى.
حوتان اۋدانىنداعى اعاش ەگۋ ورنىندا بەيدوۋ جول نۇسقاۋ جۇيەسى ورناتىلعان اعاش ەگۋ ماشيناسى ارلى ـ بەرلى قايشالىسىپ، ورىندى دالمە ـ ٴدال تۇراقتاندىرىپ، شۇڭقىردى ولشەممەن قازىپ، جوعارى ٴونىمدى ەگىپ، 5 سەكۋندتا ـ اق ٴبىر ٴتۇپ قالامشانى ەگۋ ٴتارتىبىن ورىندادى، ماشينامەن ەگۋدىڭ كۇندىك مولشەرى 13 مىڭ تۇپكە تايادى. سونىمەن بىرگە جەرگىلىكتى ورىندار ماشينامەن ەگۋ مەن سۋ ۇنەمدەپ تامشىلاتىپ سۋارۋدى ٴبىر تۇلعالاندىرۋ ۇلگىسىن اتقارىپ، قالامشا ەگىلگەننەن كەيىن دەر كەزىندە سۋارىپ، دالمە ـ ٴدال سۋ تولىقتاپ، قالامشانىڭ قاتارعا قوسىلۋ مولشەرىن ٴونىمدى جوعارىلاتتى.
تۇرپان قالاسى گاۋچاڭ رايونىندا جيىنى 23 ميلليون 670 مىڭ يۋان قارجى قوسىلعان ەكولوگيانى قالپىنا كەلتىرۋ نىسانىندا ٴشوپ شاقپاقپەن قۇمدى تۇراقتاندىرۋ، تامشىلاتىپ سۋارۋ ارقىلى سۋ ساقتاۋ، قالامشانى تولىقتاپ ەگۋ سياقتى جالپىلىق تەحنولوگيالار قولدانىلىپ، شولەيت وسىمدىك جامىلعىسىنىڭ بوراننان ساقتانىپ قۇمدى تۇراقتاندىرۋ يقۋاتى عىلمي قالپىنا كەلتىرىلدى؛ اقسۋ ايماعى ەگىنجاي ىقتاسىن ورمان قۇرىلىسىندا تار ورمان بەلدەۋى، شاعىن توركوزدى ورمان ٴوسىرۋ ۇلگىسىن جالپىلاستىرىپ، تامشىلاتىپ سۋارۋ، بۇركىپ سۋارۋ سياقتى سۋ ۇنەمدەۋ قۇرىلعىلارىن سايكەستىرىپ، ەكولوگيانى قورعاۋ مەن سۋ ۇنەمدەپ ونىمدىلىكتى ارتتىرۋدى تىعىز ۇشتاستىردى؛ لوپنۇر اۋدانى قۇمدى ٴشول جيەگىنە ورمان وسىرۋدە ”سەكسەۋىل + ەتتى سۇڭعىلا“ كىرىستىرە ەگۋ ۇلگىسىن قولدانىپ، قۇمدى ٴشولدىڭ جاسىلدانعان اۋماعىن ارتتىرۋمەن بىرگە، بۇقارانى قۇم شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا جەتەكتەپ، عىلمي ورمان ٴوسىرۋدى ەكولوگيانى جاقسارتۋ مەن بۇقارانىڭ كىرىسىن ارتتىرۋدىڭ دانەكەرىنە اينالدىردى.
مۇنان سىرت، شينجياڭنىڭ جەر ـ جەرى تاعى ”ەگۋ − باپتاپ ـ باسقارۋ − تەكسەرىپ وتكىزىپ الۋ − جاۋاپكەرشىلىكتى قۋزاستىرۋ“ سىندى جالپى بارىستىق باسقارۋ ـ مەڭگەرۋ جۇيەسى جونىندە ىزدەنىس جاساپ، ورناتىپ، ورمان وسىرىلەتىن جەرلەردى شىن اتى ـ ٴجونى بويىنشا باسقارىپ، باپتاپ ـ باسقارۋعا جاۋاپتى ادامدى، باپتاۋ ـ باسقارۋ مەرزىمىن جانە باپتاۋ ـ باسقارۋ تالابىن ايقىنداپ، ورمان ٴوسىرۋ مەن باپتاپ ـ باسقارۋدى ۇشتاستىرىپ، ۇقىق پەن جاۋاپكەرشىلىكتى ايقىنداپ، ورمان ٴوسىرۋ قىزمەتىنىڭ تياناقتانىپ ونىمدىلىك كورسەتۋىنە شىنايى كەپىلدىك ەتىپ، جاڭادان جاسىلداندىرىلعان جەردىڭ تۇگەلدەي شينجياڭ ەكولوگياسىن قورعايتىن بەرىك قالتقىعا اينالۋىنا مۇمكىندىك جاسادى.
ەكولوگيا ارقىلى حالىققا تيىمدىلىك جەتكىزدى
جاسىل دامۋدىڭ جاڭا تاراۋىن جازدى
باس شۋجي شي جينپيڭ بىلاي دەپ باسا دارىپتەدى: جاڭا جاعدايدا مەملەكەت جەرىن جاسىلداندىرۋدى ىلگەرىلەتۋدە ساپانى جوعارىلاتۋعا، كاسىپ سالاسىن گۇلدەندىرۋگە، حالىققا پايدا جەتكىزۋگە اناعۇرلىم ٴمان بەرىپ، ەگۋ مەن باپتاپ ـ باسقارۋدى بىرگە يگەرىپ، ەكولوگيا مەن كاسىپ سالاسىن بىرگە جەبەپ، ادام مەن تابيعاتتىڭ قاتار ٴومىر ٴسۇرۋىن جۇزەگە اسىرۋ كەرەك.
شينجياڭ اعاش ەگىپ ورمان ٴوسىرۋدى ەكولوگيانى قورعاۋمەن، كاسىپ سالاسىن دامىتۋمەن، حالىق تۇرمىسىن جاقسارتۋمەن تىعىز ۇشتاستىرۋعا تاباندى بولىپ، ٴار ۇلت بۇقاراسىن جاسىلداندىرۋ، جاسىل جامىلعىنى قورعاۋ بارىسىندا ەكولوگيانىڭ پايداسىنان ورتاق يگىلىكتەنۋىنە مۇمكىندىك جاساپ، ەكولوگيالىق ونىمدىلىكتىڭ، ەكونوميكالىق ونىمدىلىكتىڭ جانە قوعامدىق ونىمدىلىكتىڭ تىعىز بىرلىگىن جۇزەگە اسىردى.
اقسۋ، حوتان، قاشقار سياقتى جەرلەر اعاش ەگىپ ورمان ٴوسىرۋدى ەرەكشە جەمىس ورمانى كاسىپ سالاسىنىڭ دامۋىمەن ىشكەرىلەي توعىستىرىپ، ىقتاسىن ورمان، ەكولوگيالىق ورمان وسىرۋمەن بىرگە، جەمىس اعاشتارىنىڭ قالامشاسىن كۇش سالا ەگىپ، وعان جۇڭگوشا ٴشوپ دارىلەرىن كىرىستىرە ەگىپ، ەكولوگيالىق ورماندى ”بايۋ ورمانىنا“ اينالدىردى.
كەريا اۋدانى ۋانحۋايۋان قۇمايتتانۋدان ساقتانۋ، قۇمدى تىزگىندەۋ ۇلگى اۋماعىندا شارۋالار روزا گۇلى اتىزىنا پىشەنگۇل، توماعا ٴشوپ سياقتى جۇڭگوشا ٴدارى ماتەريالدارىن كىرىستىرە ەگۋمەن قاربالاس، كاسىپورىن ”پىستە + روزا گۇلى“ سىندى كىرىستىرە ەگۋ ۇلگىسىن جالپىلاستىرىپ، جىنتىكتەي وڭدەۋ زاۆود اۋماعىن قۇرىپ، تۇتاس كاسىپ سالاسى تىزبەگىن دامىتتى. مۇنداي ”بيىك وسەتىن اعاشتار مەن بۇتا ـ بۇرگەندى ۇشتاستىرۋ، ورمان مەن دارىلىك وسىمدىكتەردى كىرىكتىرىپ ەگۋ“ ۇلگىسى ەكولوگيانى وڭاۋ مەن كاسىپ سالاسىنىڭ دامۋىن ىشكەرىلەي توعىستىرىپ، بۇقارانىڭ كىرىسىن ارتتىرۋ جولىن كەڭەيتۋمەن بىرگە، سارى قۇمدى قۇنارلى توپىراققا اينالدىردى.
”وتباسىمىز 105 مۋ قۇمدى جەردى كوتەرمەگە الدى، بيىل روزا گۇلى اتىزىنا دارىلىك وسىمدىكتەردى كىرىستىرىپ ەكتىك. سۋارۋ، تىڭايتقىش بەرۋدەن تارتىپ جەر تەگىستەۋ، جارعاق جاتقىزۋعا دەيىن بۇكىل بارىسقا ارناۋلى ادام جەتەكشىلىك ەتتى، قۇمدى تىزگىندەپ، جاسىل جامىلعىنى قورعاۋمەن بىرگە، كىرىستى ارتتىرۋعا دا بولادى ەكەن، بولاشاقتاعى جاقسى تۇرمىسقا سەنىمىمىز كامىل“، ـ دەدى كەريا اۋدانى ويتوعراق اۋىلى بايراق قىستاعىنىڭ ديقانى ابدىراحمان ىدىرىس.
بيىل كەلپىن اۋدانىنداعى اعاش ەگىپ ورمان ٴوسىرۋ جانە تولىقتاپ ەگۋ، تولىقتاپ ٴوسىرۋ اۋماعى 6895.17 مۋعا جەتتى، جەرگىلىكتى ورىن ەكولوگيانى الدىڭعى ورىنعا قويۋعا تاباندى بولۋ نەگىزىندە جاسىلداندىرۋ مەن بايۋدى بىرگە گۇلدەندىرۋگە تاباندى بولىپ، جاڭادان 1000 مۋ جەمىس باعىن ەگۋدى جوسپارلاپ، بادامدى، المانى سىناق رەتىندە ەگىپ، ساپالى جەمىس ورمانى تۇقىمىن كۇش سالا جەتىلدىردى. 2025 ـ جىلى كەلپىن اۋدانى 15 شوعىرلى تۇتاسقان جەمىس ورمانى ۇلگى باقشاسىن قۇرىپ، ٴداستۇرلى بىتىراڭقى ەگۋ ۇلگىسىن وزگەرتىپ، جەمىس ورمانى كاسىپ سالاسىنىڭ ولشەمدەنۋ، شوعىرلانۋ، كولەمدەنۋگە قاراي بۇرىلىس جاساۋىن ىلگەرىلەتىپ، ەكولوگيانىڭ جاسىلدانۋىن كەڭەيتۋ، كاسىپ سالاسىنىڭ ونىمدىلىگىن ارتتىرۋ، شارۋالاردىڭ كىرىسىن ارتتىرۋ سىندى كوپ جاق يگىلىككە كەنەلگەن جاعدايدى جۇزەگە اسىردى.
”ٴبىز ەكولوگيالىق قۇرىلىس پەن جەمىس ورمانى كاسىپ سالاسىنىڭ جوعارى ساپالى دامۋىن ۇزدىكسىز ىلگەرىلەتىپ، بۇقارانى اناعۇرلىم كوپ جاسىلداندىرۋ جونىندەگى تابىس سەزىمىنە كەنەلتەمىز“، ـ دەدى كەلپىن اۋداندىق ورمان ـ جايلىم مەكەمەسىنىڭ باستىعى امەتجان راحمان.
ٴشول دالادا كوكتەم سامالى ەسىپ، تيانشان الابىندا جاسىلداندىرۋ ورلەۋى ۇزدىكسىز كوتەرىلدى. قۇمدى تىزگىندەۋ نىساندارى جەدەل ىلگەرىلەپ، جاسىل قالتقىلار ۇزدىكسىز كەڭەيىپ، ٴار ۇلت كادر ـ بۇقاراسى ناقتى ٴىس ىستەۋ، شىنايى اتقارۋ ارقىلى ەكولوگيانى قۇلپىرتىپ، مەكەندى قورعاۋدىڭ جاڭا ساپارىندا ەرلىكپەن العا ىلگەرىلەپ، كورىكتى شينجياڭ قۇرۋعا سارقىلماس قوزعاۋشى كۇش ۇستەۋدە.
