اناعۇرلىم قۇدىرەتتى قاھارمان ارميا تۇلعالادى

− ٴتوراعا شي جينپيڭ بۇكىل ارميانىڭ وزىنە ـ ٴوزى توڭكەرىس جاساۋ رۋحى ارقىلى ساياسي جاقتان رەتتەۋ ـ تاربيەلەۋدى تەرەڭدەتۋىنە جەتەكشىلىك ەتتى

□ شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ تىلشىلەرى مەي چاڭۋي، ازاتتىق ارميا گازەتىنىڭ تىلشىلەرى وۋ سان، في شىتيڭ، يان شان، چيان زۇڭياڭ

　　دۇنيە جۇزىندەگى ەڭ ٴىرى ماركسيزمدىك بيلىك باسىنداعى پارتيا قايتكەندە تىنىشتىق ـ بىلىقپالىق، گۇلدەنۋ ـ قۇلدىراۋ سىندى تاريح پەريودىنان اتتاپ ٴوتىپ، ماڭگىلىك سيپاتىنىڭ وزگەرمەۋىنە، ٴتۇسىنىڭ وزگەرمەۋىنە، قاسيەتىنىڭ وزگەرمەۋىنە شىنايى كەپىلدىك ەتە الادى؟

　　جاڭا داۋىردەگى جۇڭگو كوممۋنيستەرى ماۋ زىدۇڭ جولداستىڭ سول جىلدارى بەرگەن ”حالىققا ۇكىمەتتى باقىلاتۋ“ سىندى ٴبىرىنشى جاۋابى نەگىزىندە، ەكىنشى جاۋاپتى بەردى، بۇل ”پارتيانىڭ وزىنە ـ ٴوزى توڭكەرىس جاساۋى“ ەدى.

　　الدا ارميا قۇرىلعاندىعىنىڭ 100 جىلدىعىن قارسى الاتىن حالىق ارمياسى دۇنيە ٴجۇزى جاعدايىنىڭ، مەملەكەت جاعدايىنىڭ، پارتيا جاعدايىنىڭ، ارميا جاعدايىنىڭ كۇردەلى دە تەرەڭ وزگەرىسى الدىندا، قايتكەندە ساياسي ابزالدىلىقتى ۇزدىكسىز كۇشەيتىپ، دۇنيە ٴجۇزى بويىنشا بىرەگەي بولۋعا ارشىندى قادام تاستاي الادى؟

　　ٴتوراعا شي جينپيڭ بىلاي دەپ ىشكەرىلەي اتاپ كورسەتتى: ارميانى ساياسي جاقتان قۇرۋ سىندى ٴداۋىر تالابىن مىقتاپ يگەرىپ، ارميانى ساياسي جاقتان قۇرۋدى ٴبىر ٴسات تە توقتاتپاي ىلگەرىلەتىپ، حالىق ارمياسىنىڭ سيپاتىن، باس ماقساتىن ماڭگى ساقتاۋىنا، قاشاندا جۇرەكتىلىكپەن شايقاس جۇرگىزىپ، ٴسوزسىز، جەڭىسكە جەتۋىنە، قاشاندا ىنتىماقتاسا كۇرەس جۇرگىزۋىنە، قاشاندا دارىندىلاردىڭ مولىنان شىعۋىنا، قاشاندا كىرشىكسىز، داڭقتى بولۋىنا، قاشاندا زاڭ ـ ٴتارتىبى قاتاڭ، ايقىن بولۋىنا شىنايى كەپىلدىك ەتۋ كەرەك.

　　”ارميانى قۇدىرەتتەندىرۋ ٴۇشىن الدىمەن ساياسي جاقتا قۇدىرەتتەنۋ كەرەك، ساياسي جاقتا قۇدىرەتتەنۋ ەڭ ٴتۇبىرلى قۇدىرەتتەنۋ سانالادى“. جاڭا داۋىرگە قادام تاستاعاننان بەرى، شي جينپيڭ جولداستى ۇيتقى ەتكەن پارتيا ورتالىق كوميتەتى ارميانى قۇدىرەتتەندىرۋ، ارميانى گۇلدەندىرۋ تاريحي ىرىقتىلىعىنا قول جەتكىزۋ ستراتەگيالىق تۇرعىسىندا تۇرىپ، وراسان زور ساياسي باتىلدىق پەن كۇشتى تاريحي جاۋاپكەرشىلىك ارقىلى ارميانى ساياسي جاقتان قۇرۋدى ىلگەرىلەتۋگە، ساياسي جاقتان رەتتەۋ ـ تاربيەلەۋدى تەرەڭدەتۋگە باسشىلىق ەتىپ، حالىق ارمياسىنىڭ ساياسي قاسيەتىن باتىل قورعاپ، ساياسي جاقتان رەتتەۋ ـ تاربيەلەۋ ارقىلى حالىق ارمياسىن قايتا سومداۋدىڭ جاڭا جورىعىن باستادى.

”جاڭا داۋىردەگى ارميامىزدىڭ پارتيا باسشىلىعى مەن پارتيا قۇرىلىسى قىزمەتىن جاپپاي كۇشەيتىپ، ارميانى قۇدىرەتتەندىرۋ ىستەرىنىڭ جاڭا جاعدايىن اشۋعا پارمەندى ساياسي كەپىلدىك ازىرلەۋ كەرەك“

　　2025 ـ جىلى 9 ـ ايدىڭ 3 ـ كۇنى جۇڭگو حالقىنىڭ جاپون شاپقىنشىلارىنا قارسى سوعىس جەڭىسىن ەسكە ٴتۇسىرۋ كۇنى. حالىق ارمياسى ساياسي جاقتان رەتتەۋ ـ تاربيەلەۋدىڭ جاڭا بەت ـ بەينەسىمەن، كۇش قۇرىلىمىنىڭ جاڭا ورنالاسىمىمەن، وسىزامانداندىرۋ قۇرىلىسىنىڭ جاڭا ىلگەرىلەۋشىلىگىمەن، سوعىسقا دايىندالۋدىڭ، سوعىس جۇرگىزۋدىڭ جاڭا جەتىستىكتەرىمەن ٴتوراعا شي جينپيڭنىڭ كوزدەن كەشىرۋىن، پارتيا مەن حالىقتىڭ كوزدەن كەشىرۋىن داڭقپەن قابىلدادى.

　　پاراتتان وتكەن اسكەري ٴبولىمنىڭ ەڭ الدىڭعى جاعىندا جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسىنىڭ پارتيا تۋى، جۇڭحۋا حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەت تۋى، جۇڭگو حالىق ازاتتىق ارمياسىنىڭ ارميا تۋى قۇرمەت قاراۋىلى شارشى توبىنىڭ قورعاۋىندا جەلبىرەپ تۇردى.

　　وسىناۋ سالتاناتتى اسكەري پاراتتا 1 ـ تامىز ارميا تۋى، ارميا تۇرلەرىنىڭ ارميا تۋى، اسكەر تۇرلەرىنىڭ ارميا تۋى جانە قارۋلى ساقشى اسكەري بولىمدەرى تۋى تۇڭعىش رەت اسكەري پارات الاڭىندا شوعىرلى بوي كورسەتتى، تۋ بەتى قىزىل بولىپ، ۇستىنە سارى ٴتۇستى بەس جۇلدىز بەن ”1 ـ تامىز“ دەگەن ەكى ٴارىپ ورنەكتەلىپتى.

　　ارميا رۋحى ماڭگى وزگەرمەيدى، ارميا تۋى ماڭگى پارتيا ٴۇشىن جەلبىرەيدى. پارتيانىڭ ارمياعا شارتسىز باسشىلىعىنا بۇلجىماي تاباندى بولعان حالىق ارمياسى باستان ـ اياق وسكەلەڭ ورتالىقتانعان بىرلىكپەن، بىركەلكى اياق الىسپەن العا تارتتى.

　　پارتيانىڭ باسشىلىعى مەن پارتيا قۇرىلىسى − ارميامىزدىڭ قۇرىلىسى مەن دامۋىنىڭ تەتىگى، ارميانى قۇدىرەتتەندىرۋ ىستەرىنىڭ كوركەيۋىنە، قۇرىپ ـ جوعالۋىنا، ٴساتتى ـ ٴساتسىز بولۋىنا قاتىستى، پارتيا مەن مەملەكەتتىڭ باياندى تىنىشتىعىنا قاتىستى.

　　پارتيا 18 ـ قۇرىلتايىنان بۇرىن حالىق ارمياسىندا ٴبىر مەزەت پارتيا باسشىلىعىنىڭ السىرەۋى، پارتيا قۇرىلىسىندا ولقىلىق بولۋ، پارتيانى جاپپاي قاتاڭ باسقارۋدىڭ پارمەنسىز بولۋى سىندى ماسەلەلەر جارىققا شىقتى، ەگەر بۇلار تۇبەگەيلى شەشىلمەسە، ارميانىڭ جاۋىنگەرلىك قۋاتىنا ىقپال جاساپ قانا قويماي، ونىڭ ۇستىنە پارتيانىڭ قارۋلى كۇشتەرگە قولباسشىلىق ەتۋى سىندى كەلەلى ساياسي پرينسيپكە دە ساياتىن ەدى.

　　كەلەلى تاريحي ساتتە، شي جينپيڭ جولداستى ۇيتقى ەتكەن پارتيا ورتالىق كوميتەتى پارتيانىڭ ارمياعا شارتسىز باسشىلىعىنا تاباندى بولۋ سىندى وسى ٴتۇبىردى مىقتاپ يگەرىپ، ساياسي جاقتان رەتتەۋ ـ تاربيەلەۋدى بۇلجىماي ىلگەرىلەتىپ، جاڭا داۋىردەگى ارميامىزدىڭ پارتيا باسشىلىعى مەن پارتيا قۇرىلىسىن جاپپاي كۇشەيتتى.

　　باتىس فۋجيانداعى گۋتيان − پارتيانى يدەيالىق جاقتان قۇرۋ، ارميانى ساياسي جاقتان قۇرۋ پرينسيبى تۇراقتاندىرىلعان جەر. ٴتوراعا شي جينپيڭ تىكەلەي شەشىم جاساپ، وسى ارادا بۇكىل ارميانىڭ ساياسي قىزمەت ٴماجىلىسىن اشىپ، جاڭا داۋىردە ارميانى ساياسي جاقتان قۇرۋ جونىندە ورنالاستىرۋ جاساپ، ستيل دۇرىستاۋ رۋحى ارقىلى ساياسي جاقتان رەتتەۋ ـ تاربيەلەۋدى ىلگەرىلەتىپ، حالىق ارمياسىنىڭ قايتالاي رەتكە سالىنىپ، تاعى دا جورىققا اتتانۋىنا جەتەكشىلىك ەتتى.

　　سولتۇستىك شانشيدەگى يان ـ ان − جۇڭگو توڭكەرىسىنىڭ قاسيەتتى جەرى، ستيل دۇرىستاۋ قوزعالىسىنىڭ وشاعى. وسى ارادا اشىلعان ورتالىق اسكەري ىستەر كوميتەتىنىڭ ساياسي قىزمەت ماجىلىسىندە ٴتوراعا شي جينپيڭ جاڭا داۋىردە ارميانى ساياسي جاقتان قۇرۋ جالپى جوباسىنداعى ”وندى ايقىنداۋ“ ماندىك تالابىن عىلمي قورىتىندىلاپ، ”وزىنە ـ ٴوزى تۇبەگەيلى توڭكەرىس جاساۋ رۋحىن ساۋلەلەندىرىپ، ساياسي جاقتان رەتتەۋ ـ تاربيەلەۋدى ۇزدىكسىز تەرەڭدەتۋدى“ باسا دارىپتەدى.

　　”ساياسي جاقتان رەتتەۋ ـ تاربيەلەۋدە ساياسي جاقتان يگەرۋگە تاباندى بولىپ، پارتيانىڭ ارمياعا شارتسىز باسشىلىعى سىندى ٴتۇبىرلى ماسەلەنى كۇش سالا شەشۋ كەرەك“. وسى جىلداردا حالىق ارمياسى ساياسي جاقتان رەتتەۋ ـ تاربيەلەۋدى بۇلجىماي ىلگەرىلەتىپ، يدەيانى دۇرىستاپ، ادام ىستەتۋدى دۇرىستاپ، ۇيىمدى دۇرىستاپ، ستيلدى دۇرىستاپ، ٴتارتىپتى دۇرىستاپ، پارتيانىڭ ارمياعا شارتسىز باسشىلىعىن السىرەتەتىن كورنەكتى ماسەلەلەردى ٴونىمدى شەشىپ، پارتيانىڭ ارمياعا شارتسىز باسشىلىعى تۇزىمىنە تاباندى بولىپ، ونى بەكەمدەپ جانە كەمەلدەندىرىپ، توڭكەرىستىك شىڭدالۋ بارىسىندا تامىرى مەن رۋحىن ساقتاپ قالدى.

　　پارتيا ورتالىق كوميتەتى مەن ورتالىق اسكەري ىستەر كوميتەتى پارتيانىڭ ارمياعا شارتسىز باسشىلىعىن ارقاۋ ەتىپ، ٴبىر قىدىرۋ ساياسي جوبا جانە تۇزىمدىك ورنالاستىرۋ جاساپ، كەلەلى نازاريالىق جەتىستىككە، امالياتتىق جەتىستىككە، تۇزىمدىك جەتىستىككە قول جەتكىزدى −

　　”پارتيانىڭ حالىق ارمياسىنا شارتسىز باسشىلىعىنا تاباندى بولۋ“ جاڭا داۋىردە جۇڭگوشا سوتسياليزمگە تاباندى بولۋدىڭ جانە ونى دامىتۋدىڭ ٴبىر نەگىزگى جالپى جوباسى دەڭگەيىنە كوتەرىلدى. ورتالىق اسكەري ىستەر كوميتەتىندە ٴتوراعاسى جاۋاپتى بولۋ ٴتۇزىمىن اتقارۋ سىندى وسى ٴتۇزىم پارتيا ۋستاۆىندا تۇراقتاندىرىلدى. مەملەكەت قورعانىسى مەن ارميا رەفورماسىن تەرەڭدەتىپ، اسكەري ىستەر كوميتەتى جالپى جاقتان باسقاراتىن، سوعىس رايوندارى سوعىس جۇرگىزۋگە جاۋاپتى بولاتىن، ارميا تۇرلەرى ارميا قۇرىلىسىنا جاۋاپتى بولاتىن جاڭا جاعداي قالىپتاستىرىپ، ارميانىڭ ەڭ جوعارى باسشىلىق ۇقىعى مەن قولباسشىلىق ۇقىعىن پارتيا ورتالىق كوميتەتى مەن ورتالىق اسكەري ىستەر كوميتەتىنە اناعۇرلىم ويداعىداي شوعىرلاندىردى.

　　نۇسقاۋ سۇراۋ ـ مالىمەت بەرۋ، قۋزاۋ ـ تەكسەرۋ، ينفورماتسيالىق قىزمەت وتەۋ سىندى ٴۇش ٴتۇرلى مەحانيزمدى ورناتىپ، كەمەلدەندىرىپ، كەلەلى ىستەردە نۇسقاۋ سۇراۋ ـ مالىمەت بەرۋ، نۇسقاۋ بەرۋ ـ بەكىتۋ، قۋزاپ ٴبىتىرۋ، تياناقتاندىرۋ، باقىلاۋ، جاۋاپقا تارتۋ، ۇيرەنۋ تاربيەسى جوباسى سياقتى جاقتاردا پىكىرلەر مەن بەلگىلەمەلەر شىعارىپ، اسكەري ىستەر كوميتەتىنىڭ ٴتوراعاسى جاۋاپتى بولۋ ٴتۇزىمىنىڭ مەملەكەت قورعانىسى مەن ارميا قۇرىلىسىنىڭ ٴار سالاسىنىڭ تۇتاس بارىسىندا دايەكتىلەنۋىن ىلگەرىلەتتى.

　　پارتيانى يدەيالىق جاقتان قۇرۋ مەن ٴتۇزىم ارقىلى باسقارۋعا بىردەي كۇش سالۋعا تاباندى بولىپ، «جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسىنىڭ ارميانىڭ پارتيا قۇرىلىسى ەرەجەسى» مەن «جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسىنىڭ ارميا كوميتەتتەرىنىڭ (ياچەيكاسى) قىزمەت بەلگىلەمەسى»، «ارميا پارتكومدارىنىڭ پارتيانى جاپپاي قاتاڭ باسقارۋ نەگىزگى تۇلعالىق جاۋاپكەرشىلىگىن تياناقتاندىرۋ جونىندەگى بەلگىلەمە» سياقتى زاڭ ـ ەرەجە، تۇزىمدەردى شىعارىپ، «ارميانىڭ ساياسي قىزمەت ەرەجەسىنە» وزگەرىس ەنگىزىپ، ارميانىڭ پارتيا قۇرىلىسى ٴتۇزىمى بەلگىلەمەسىن جۇيەلى جاسادى...

　　بۇكىل ارمياداعى وفيتسەرلەر مەن اسكەرلەر ”ەكىنى تۇراقتاندىرۋدىڭ“ شەشۋشى ٴمانىن تەرەڭ ٴتۇسىنىپ، ”ٴتورت تانىمدى“ كۇشەيتىپ، ”ٴتورت سەنىمدى“ بەكەمدەپ، ”ەكىنى قورعاۋدى“ ورىنداپ، اسكەري ىستەر كوميتەتىنىڭ ٴتوراعاسى جاۋاپتى بولۋ ٴتۇزىمىن دايەكتىلەندىرىپ، ۇيتقىعا ادال بولۋدان، ۇيتقىنى ارداقتاۋدان، ۇيتقىنى قورعاۋدان، ۇيتقىنى قولداۋدان بۇلجىمادى.

　　جياڭشيدىڭ يۇڭشينىنداعى جاسىل تاۋ، تۇنىق سۋدىڭ اراسىندا ايبىندى سانۋان قايتا قۇرۋ ەسكەرتكىشى اسقاق بوي سوزىپ تۇر. ٴتوراعا شي جينپيڭ ٴبىر جولى اسكەري بولىمدەردى كوزدەن كەشىرگەندە، قىزىل ارميا العاش قۇرىلعان كەزدە وسى ارادا تۋىلعان حيكايانى تەرەڭ سۇيىسپەنشىلىكپەن باياندادى: ”54 ـ جيتۋانجۇندە اتى ايگىلى ’قىزىل 1 ـ ليان‘ بولعان، 1927 ـ جىلى 9 ـ ايدا ’سانۋانداعى قايتا قۇرۋ‘ كەزىندە ماۋ زىدۇڭ جولداس وسى ليان ـ دۇيدە ٴوزى پارتيا ياچەيكاسىن قۇرعان ٴارى 6 جاڭا پارتيا مۇشەسىن قابىلداپ، ارميامىزدىڭ ’ياچەيكانى لياندە قۇرۋ‘ باستاماسىن كوتەرگەن“.

　　جاڭا داۋىردە ارميانىڭ ۇيىمدىق قۇرىلىمى مەن كۇش جۇيەسىندە تۇتاس تۇلعالىق سيپاتتى، توڭكەرىس سيپاتتى قايتا سومداۋ جۇزەگە استى، ٴار دارەجەلى، ٴار ٴتۇرلى پارتيا ۇيىمدارىنىڭ جۇيە قۇرىلىمى، تيبىن بەلگىلەۋ، فۋنكتسياسىن ورنالاستىرۋ سياقتىلاردا سايكەستى زور وزگەرىستەر تۋىلدى.

　　”پارتيانىڭ ٴار دارەجەلى ۇيىمدارى تۇگەلدەي اقاۋسىز بولىپ، تۇگەلدەي شىڭدالىپ، جوعارى مەن تومەن جالعاسقان، پارمەندى اتقارۋ قابىلەتىنە يە قاتاڭ ۇيىمدىق جۇيە قالىپتاستىرعاندا عانا پارتيانىڭ باسشىلىعى ’دەنەنىڭ بىلەكتى ىسكە قوسقانىنداي، بىلەكتىڭ ساۋساقتى ىسكە قوسقانىنداي‘ بولادى. بۇل جاڭا داۋىردەگى پارتيانىڭ ۇيىمدىق لۋشيانىندا ”ۇيىمدىق جۇيە قۇرىلىسىن ماڭىزدى ٴتۇيىن ەتۋدى“ باسا دارىپتەۋدىڭ قيسىنى سانالادى.

　　ارميانىڭ ٴتۇزىلىسىن، شتاتىن رەتتەۋگە سايكەسىپ، ٴار دارەجەلى، ٴار ٴتۇرلى پارتيا ۇيىمدارىنىڭ فۋنكتسيالىق ورنىن، قۇرىلۋىن جانە باستى مىندەتتەرىن ارناعا ٴتۇسىرىپ، باسشىلىق ەتۋ، قولباسشىلىق ەتۋ جاڭا تۇزىلىسىمەن ٴوزارا ۇشتاسقان، جاڭا كولەم ـ قۇرىلىممەن جانە كۇش قۇرامىمەن ٴوزارا سايكەسكەن، جاڭا داۋىردەگى ارميانىڭ بورىش ـ مىندەتىن ٴونىمدى اتقارۋمەن ٴوزارا توعىسقان پارتيا ۇيىمى جۇيەسىن قۇردى... ٴتوراعا شي جينپيڭ بۇكىل ارميانىڭ پارتيا ۇيىمى قۇرىلىسى سىندى وسى نەگىز بەن تەتىكتى مىقتى يگەرۋىنە جەتەكشىلىك ەتىپ، ۇيىمدى كۇشەيتۋگە، يقۋاتتى كۇشەيتۋگە، قوسىندى كۇشەيتۋگە ساباقتاستىرا كۇش سالىپ، قالىڭ وفيتسەر مەن اسكەردى ۇيىمداستىرىپ، جۇمىلدىرىپ، ىنتىماقتاستىرا وتىرىپ ”بەرىك قۇرىشقا“ اينالدىردى.

　　جۇن دارەجەلىدەن جوعارى بولعان جوعارى دارەجەلى پارتكومداردىڭ ارميامىزدىڭ پارتيا ۇيىمى جۇيەسىندەگى ورنى ماڭىزدى، جاۋاپكەرشىلىگى اۋىر. 2023 ـ جىلى 7 ـ ايدا ٴتوراعا شي جينپيڭ باتىس بولىك سوعىس رايونى اۋە ارمياسىن كوزدەن كەشىرگەندە بىلاي دەپ باسا دارىپتەدى: جوعارى دارەجەلى پارتكومداردى مىقتى يگەرىپ، جوعارى ارقىلى تومەنگە باستاماشى بولۋعا، قاتاڭ تالاپ قويۋعا تاباندى بولىپ، ساياسي تۇجىرىمداۋ قابىلەتىن، ساياسي ٴتۇسىنۋ قابىلەتىن، ساياسي اتقارۋ قابىلەتىن جوعارىلاتىپ، سوعىس دايىندىعىنا، سوعىس جۇرگىزۋگە باسشىلىق ەتۋ قابىلەتىن جوعارىلاتىپ، پارتكوم القاسىنىڭ وزىندىك قۇرىلىسىن شىڭداۋ كەرەك.

　　بۇكىل ارميا جوعارى دارەجەلى پارتكومداردىڭ وزىندىك قۇرىلىسى مەن سوعىسقا جەتەكشىلىك ەتۋ، قۇرىلىستى يگەرۋ قابىلەتىن جوعارىلاتۋدى كوزدەپ، ساياسي قابىلەتكە جاتتىعۋ مەن ساياسي توسەلۋدى كۇشەيتىپ، دەموكراتيالىق ورتالىقتاندىرۋ ٴتۇزىمىن دايەكتى اتقارۋداعى ۇنەمىلىك ۇيرەنۋ تاربيەسىن كۇشەيتىپ، پارتكومنىڭ كەڭەسۋ، شەشىم جاساۋ ەرەجەسى مەن شەشىم جاساۋدى باقىلاۋ مەحانيزمىن كەمەلدەندىرىپ، تياناقتاندىرىپ، جۇن دارەجەلىدەن جوعارى ورىنداردىڭ پارتكومدارىن يدەيالىق جاقتان اداقتاۋ بويىنشا ”قايتا قاداعالاۋ“ ورىستەتۋگە ۇيىمداستىرىپ، ”بەستى رەتتەۋدى“ ارقاۋ ەتە وتىرىپ ىشكەرىلەي تەكسەرىپ، ەگجەي ـ تەگجەيلى سالىستىرىپ، پارتكوم باسشىلىق القاسىنىڭ وزىندىك قۇرىلىس شارالارىن ۇزدىكسىز كەمەلدەندىردى.

　　پارتيانىڭ كۇشى ۇيىمنان كەلەدى، ۇيىم كۇشەيسە، ارميا دا قۇدىرەتتەنەدى. نازاردى پارتيانىڭ باسشىلىق ابزالدىلىعىن دامۋ ابزالدىلىعىنا اينالدىرۋعا شوعىرلاندىرىپ، بۇكىل ارميا ساياسيدا تاباندى، قابىلەتى مىعىم پارمەندى پارتيا ۇيىمىن كۇش سالا تۇلعالاپ، پارتيا ۇيىمىنىڭ باسشىلىق قابىلەتىن، ۇيىمداستىرۋ قابىلەتىن، اتقارۋ قابىلەتىن ۇزدىكسىز جوعارىلاتىپ، بورىش پەن مىندەت قاي جەرگە دەيىن كەڭەيسە، پارتيا ۇيىمىنىڭ فۋنكتسيالىق رولىن سول جەرگە دەيىن ساۋلەلەندىردى −

　　”ٴمولدىر ماحابباتىم تەك جۇڭگوعا ارنالادى“. قارلى ۇستىرتتە ارميامىزدىڭ شەكارا قورعانىس اسكەري بولىمدەرىندەگى ٴار دارەجەلى پارتيا ۇيىمدارى ٴبىرىنشى شەپتە ەڭسە كوتەردى، پارتيالى باسشى كادرلار جاۋاپكەرشىلىكتى باتىل ارقالاپ، قالىڭ وفيتسەر مەن اسكەردى باتىلدىقپەن كۇرەس جۇرگىزۋگە، جەڭىسكە جەتۋگە باستاپ، مەملەكەتتىڭ يەلىك ۇقىعى مەن تەرريتوريا تۇتاستىعىن باتىل قورعادى.

　　زەڭگىر كوكتە ادالدىقتى ايگىلەپ، قايراتتانا سامعادى. اۋە ارمياسى اۆياتسيا اسكەرلەرى بەلگىلى شىسى تالاي رەت ماڭىزدى مانەۆرگە، جاتتىعۋعا قاتىناسىپ، مەملەكەت قاقپاسىنان ۇشىپ شىعىپ ادامگەرشىلىك قۇتقارۋ ـ كومەكتەسۋ مىندەتىن اتقاردى، شى پارتكومى سىرت جەرلەردەگى ۋاقىتتىق پارتيا ۇيىمىنىڭ يقۋات رولىن ويداعىداي ساۋلەلەندىرۋىنە جەتەكشىلىك ەتىپ، ۇيىمنىڭ كەمەلدەنۋىنە، ورنىنىڭ وگەيسىمەۋىنە، ۇيىمدىق تۇرمىستىڭ ۇزىلمەۋىنە شىنايى كەپىلدىك ەتتى.

　　شالعاي تەڭىز ـ مۇحيتتا جۇرسە دە جۇرەكتەرى وتان دەپ سوقتى. تەڭىز ارمياسى تەڭىز قاتىناسىن قورعاۋ قۇراما اترەتى ۇزاق ۋاقىت سوماليدا، ادەن شىعاناعىنداعى تەڭىز ايدىنىندا داۋىلدى تولقىندارمەن ايقاستى، قۇراما اترەتتىڭ ۋاقىتشا پارتكومى ارەكەت بارىسىندا ٴتالىم ـ تاربيە بەرۋگە، ارەكەت بارىسىندا قۇرىلىستى يگەرۋگە تاباندى بولىپ، كوگىلدىر تەڭىز جولىندا بەرىك جاۋىنگەرلىك قامال ورناتىپ، كەمەلەردىڭ سان مىڭ شاقىرىم جولدا باعىتتان اداسپاۋىنا مۇمكىندىك جاسادى...

”مىلتىقتىڭ پارتياعا ادال، سەنىمدى ادامداردىڭ قولىندا بولۋىنا شىنايى كەپىلدىك ەتۋ كەرەك“

　　كوكتەم سامالى ەسىپ، بەيجيڭنىڭ باتىس قالا ماڭىنداعى بايۋاڭشان تاۋى جاسىل جەلەك جامىلىپ، تاۋ گۇلدەرى قۇلپىرا ٴتۇستى. تاۋ بوكتەرىندەگى مەملەكەت قورعانىسى داشۋەسى تاعى ٴبىر توپ شىڭدالعان اسكەري قولباسشىلاردى قارسى الدى.

　　ادام − جاۋىنگەرلىك قۋاتتىڭ وزەكتى فاكتورى ٴارى وسىزامانداندىرۋ قۇرىلىسىنىڭ شەشۋشى فاكتورى. ەلىمىزدىڭ ەڭ جوعارى اسكەري ىستەر وقۋ ورداسى رەتىندە، مەملەكەت قورعانىسى داشۋەسى قىزىل جيڭگاڭشانعا تامىر تارتىپ، جۇڭگو حالىق جاپون شاپقىنشىلارىنا قارسى قىزىل ارميا داشۋەسى مەن جۇڭگو حالىق جاپون شاپقىنشىلارىنا قارسى اسكەري ىستەر ساياسي داشۋەسىنىڭ قان تامىرىن جالعاستىرىپ، بىرلەسىپ سوعىس جۇرگىزەتىن دارىندىلار مەن جوعارى، ورتا دارەجەلى باسشى كادرلاردى جەتىلدىرەتىن ماڭىزدى بازا بولدى.

　　2016 ـ جىلى كوكتەمدە ٴتوراعا شي جينپيڭ مەملەكەت قورعانىسى داشۋەسىندە قىزمەتتى كوزدەن كەشىرگەندە بىلاي دەپ ىشكەرىلەي اتاپ كورسەتتى: ”كادرلار مەملەكەت قورعانىسى داشۋەسىنە بارىپ ۇيرەنۋدە، ەڭ اۋەلى، پارتيانىڭ نازارياسىن ۇيرەنۋى، پارتيالىلىق تاربيەسىن قابىلداۋى، ساياسي دەڭگەيى مەن نازاريالىق دەڭگەيىن جوعارىلاتۋى كەرەك. مۇنى، ٴسوزسىز، كورنەكتىلەندىرۋ، تۋ ايقىن بولۋدى ورىنداۋ قاجەت“.

　　ارميامىزدىڭ ساياسي جاقتا ٴدوپ كەلىپ وتىرعان سىناقتارى توتەنشە كۇردەلى، قايتكەندە مىلتىقتىڭ پارتياعا ادال، سەنىمدى ادامداردىڭ قولىندا بولۋىنا، پارتيا مەن ارميانىڭ ىستەرىنە مۇراگەرلىك ەتەتىن ٴىزباسارلاردىڭ بولۋىنا شىنايى كەپىلدىك ەتۋگە بولادى؟

　　”ساياسي وتكەلدى مىقتى يگەرىپ، يدەيالىق ساياسي قۇرىلىستى كۇشەيتىپ، رۋحتى سومداپ، ادام تاربيەلەۋ جانە ساياسي تەكسەرۋ قىزمەتىن ويداعىداي ىستەپ، تاربيەلەنگەن جانە ىستەتىلەتىن دارىندىلاردىڭ ساياسي جاقتا مۇلدەم شىڭدالۋىنا شىنايى كەپىلدىك ەتۋ كەرەك“. ادامنىڭ سوعىستا جەڭىسكە جەتۋدەگى شەشۋشى فاكتور ەكەنىن يگەرگەن ٴتوراعا شي جينپيڭ بۇكىل ارميانى نەگىزدى بەكەمدەۋدى يگەرۋگە باستاپ، ارميانى قۇدىرەتتەندىرۋدىڭ اۋىر جۇگىن ارقالاي الاتىن جوعارى ساپالى دارىندىلار قوسىنىن كۇش سالا تۇلعالادى −

　　”جاڭا جاعدايدا رۋحتى سومداپ، ادام تاربيەلەۋدىڭ ەرەكشەلىگى مەن زاڭدىلىعىن يگەرىپ، رۋحتى، قابىلەتتى، جىگەرلى، ٴمورالدى جاڭا بۋىن توڭكەرىستىك اسكەريلەرىن كۇش سالا باۋلۋدى“ باسا دارىپتەدى؛ ”پارتياعا ادال، سوعىس جۇرگىزۋگە شەبەر، جاۋاپكەرشىلىك ارقالاۋعا باتىل، ناقتى ناتيجەسى كورنەكتى، پاك، كىرشىكسىز بولۋ“ سىندى ارميانىڭ جاقسى كادر ولشەمىن العا قويدى؛ ”ساياسي ولشەم ارميامىز دارىندىلارىنا قويىلاتىن ٴبىرىنشى ورىنداعى ولشەم، ساياسي تالاپ ارميامىز دارىندىلارىنا قويىلاتىن ەڭ ٴتۇبىرلى تالاپ“ دەپ ايقىندادى...

　　بيىلعى مەملەكەتتىك ەكى ماجىلىستە ٴتوراعا شي جينپيڭ ازاتتىق ارميا جانە قارۋلى ساقشى بولىمدەرى ۋاكىلدەر ۇيىرمەسىنىڭ جالپى ماجىلىسىنە قاتىناسقاندا مىنانى ايقىن تالاپ ەتتى: توڭكەرىسشىل، ماماندانعان دارىندىلار قوسىنى قۇرىلىسىن كۇشەيتىپ، پارتيانىڭ جاسامپازدىق نازارياسىمەن رۋحتى سومداپ، ادام تاربيەلەۋدەن جازباي، وفيتسەرلەر مەن اسكەرلەردىڭ پارتيانىڭ سوزىنە قۇلاق اسۋ، پارتياعا ىلەسۋ يدەيالىق نەگىزىن بەكەمدەپ، وسىزاماندانعان قارۋ ـ جاراقتاردىڭ توڭكەرىسشىل دارىندىلار قوسىنىنىڭ قولىندا بولۋىنا شىنايى كەپىلدىك ەتۋ كەرەك.

　　− نازاريامەن قارۋلانىپ، نەگىزدى بەكەمدەپ، قۋاتتى جەتىلدىردى.

　　تارتىمدى ساباق ٴوتتى، نازاريا زەرتتەۋشى ماماندار ۇگىت لەكسيا جاساپ، جەتەكشىلىك ەتىپ، جۇيەلى ٴتۇسىندىردى؛ ٴار رەت ۇستىندە زەرتتەپ ـ تالقىلادى، پارتكوم نازاريا ۇيرەنۋ وزەكتى گرۋپپاسىنىڭ مۇشەلەرى ٴىس جۇزىندىكپەن بىرلەستىرىپ قىزۋ تالقى جۇرگىزدى؛ كوپ رەت يدەيالىق تالداۋ جاسادى، پارتكوم شۋجيى باستاماشىلدىقپەن يدەيالىق جاقتان قاداعالادى جانە ماسەلەلەرگە تالداۋ جاسادى...

　　2024 ـ جىلى بۇكىل ارميا ٴارقايسى تاراۋلاردىڭ، ورىنداردىڭ پارتكومدارىنا جانە وعان قاراستى ورىنباسار سوعىس رايونى دارەجەلىدەن جوعارى ورىنداردىڭ پارتكومدارىنا باعىتتاي وتىرىپ، جوعارى دارەجەلى پارتكومداردىڭ نازاريالىق تارتىمدى لەكسيا سويلەۋ قيمىلىن ۇيىمداستىرىپ ورىستەتىپ، جوعارى دارەجەلى كادرلار الدىمەن تاربيە الاتىن، شىنايى تاربيە الاتىن ۇلگى كورسەتۋ بەتالىسىن قالىپتاستىردى.

　　جۇرەككە جەتەتىن قىزمەت وتەۋ ارقىلى نازاريانى ٴتۇسىندىرىپ، اقيقاتتىڭ باۋراعىشتىعى ارقىلى وفيتسەرلەر مەن اسكەرلەردى اسەرلەندىردى. باتىس سولتۇستىكتەگى شەكارادا ۇگىت لەكسيا شاعىن اترەتى شەكاراداعى شايقاس ورىندارىنا دەيىن بارىپ كۇدىك ـ كۇماننان ارىلتتى؛ نانحاي تەڭىزىنىڭ تەرەڭ قويناۋىندا نازاريا ۇيرەنۋ تىرەكتىلەرى كەمەگە ىلەسىپ تەڭىزگە شىعىپ، ”كوگىلدىر تەڭىزدەگى نازاريا ساباقحاناسىن“ اشتى... وسى جىلدارى نازاريالىق قىزمەت وتەۋدىڭ نەگىزگى ساتىعا بارۋ قيمىلى ۇزدىكسىز ورىستەتىلىپ، پارتيانىڭ جاسامپازدىق نازارياسىنىڭ وفيتسەرلەر مەن اسكەرلەردىڭ كوكەيىنە اناعۇرلىم ويداعىداي ۇيالاۋىن ىلگەرىلەتتى.

　　يدەيانى ۇيرەنىپ، ادالدىقتى سومدادى. 2024 ـ جىلدىڭ سوڭىندا ”ۇلكەن ەڭبەك سىڭىرگەن 3 ـ ليان“ تۇتاس قۇرىلىم بويىنشا وڭتۇستىك سۋدانعا بارىپ بەيبىتشىلىكتى قورعاۋ مىندەتىن اتقاردى. كۇردەلى ورتا، جاپالى شارت ـ جاعداي سىناعىنا ٴدوپ كەلگەندە، ليان ـ دۇي اي سايىن ”جاۋىنگەرلەردىڭ لەكسيا سويلەۋ مىنبەسىن“ ۇيىمداستىرىپ، مىندەت ارەدىگىندە ميكرو ساباقحانا اشىپ، نازاريا ۇيرەنۋدى كۇندەلىكتى ۇساق ـ تۇيەك ىستەرگە ٴسىڭىرىپ، وفيتسەرلەر مەن اسكەرلەردى شىجىعان ىستىققا قاراماي قۇمدى بورانمەن شايقاسۋعا شابىتتاندىرىپ، بىرلەسىپ شارلاۋ جۇرگىزۋ، قارۋلى قورعاۋ سياقتى مىندەتتەردى ايتارلىقتاي ورىنداپ، جۇڭگو ارمياسىنىڭ تاماشا وبرازىن ايگىلەدى.

　　بەيبىتشىلىكتى قورعاۋ سوعىس مايدانىنان اپاتتان قۇتقارۋدىڭ ٴبىرىنشى شەبىنە دەيىن، ۇستىرتتەردەن، تەڭىز ارالدارىنان ٴشول ـ جازيراعا دەيىن... بۇكىل ارمياداعى ٴار دارەجەلى ورىندار ولشەمدى اناعۇرلىم جوعارىلاتۋعا، الدىڭعى لەكتە جۇرۋگە تاباندى بولىپ، نازاريامەن قارۋلانۋدى ۇزدىكسىز تەرەڭدەتىپ، پارتكوم نازاريا ۇيرەنۋ وزەكتى گرۋپپاسىنىڭ ۇيرەنۋىن، اسكەري بولىمدەردىڭ يدەيا ـ ساياسي تاربيەسىن، مەكتەپتەردىڭ ساياسي نازاريا وقىتۋىن مىقتى يگەرىپ، ٴتۇپ نۇسقانى وقۋعا، ٴتۇپ نۇسقانى ۇيرەنۋگە، قاعيدانى تۇسىنۋگە تاباندى بولىپ، جاڭا داۋىردەگى ارميانى قۇدىرەتتەندىرۋ ىستەرىندە قول جەتكىزگەن تاريحي تابىستارمەن بايلانىستىرا وتىرىپ اقيقاتتىڭ كۇشى مەن امالياتتىڭ كۇشىن سەزىنىپ، پارتيانىڭ جاسامپازدىق نازارياسىن ساياسي جاقتان شىنايى مويىنداۋدى، يدەيالىق جاقتان شىنايى مويىنداۋدى، نازاريالىق جاقتان شىنايى مويىنداۋدى، سۇيىسپەنشىلىك جاقتان شىنايى مويىنداۋدى ۇزدىكسىز كۇشەيتتى. «جاڭا داۋىردەگى حالىق ارمياسىنىڭ يدەيالىق ساياسي تاربيە جۇيەسىن ورناتۋ جونىندەگى پىكىر»، «ارميانىڭ يدەيالىق ساياسي تاربيە بەلگىلەمەسى» سياقتىلاردى باسىپ تاراتىپ، ۇيرەنۋ تاربيەسىنىڭ مازمۇنىن، كۇش ـ قۋاتىن، قىزمەت اينالىمىن جانە ٴتۇزىم مەحانيزمىن جۇيەلى قايتا سومداپ، وفيتسەرلەر مەن اسكەرلەردىڭ پارتيانىڭ سوزىنە قۇلاق اسۋ، پارتياعا ىلەسۋ يدەيالىق نەگىزىن ۇزدىكسىز بەكەمدەدى.

　　− يدەيانى جاڭارتىپ، ”دۇنيەگە كوزقاراستى، ومىرگە كوزقاراستى، قۇن كوزقاراسىن“ تۇزەتتى.

　　”يدەيادا از بوساڭسۋ بولسا، ارەكەتتە كوپ شاشاۋ شىعادى“. ٴتوراعا شي جينپيڭ مىنانى قاتاڭ ەسكەرتتى: يدەيالىق جاقتاعى قۇلدىراۋ − ەڭ اۋىر اۋرۋ وزگەرىسى، ”باس ايىرىپ ـ قوسقىشتى“ مىقتاپ بۇراماسا، ۇكىمەت پەن جەكەنىڭ قاتىناسىن دۇرىس ٴبىر جاقتى ەتۋگە كەلمەيدى، دۇرىس تۋرا ـ قاتە كوزقاراسى، بورىش ـ مۇددە كوزقاراسى، ۇقىق كوزقاراسى، كاسىپ كوزقاراسى جەتكىلىكسىز بولسا، ٴتۇرلى تۇستەگى جولدان تايىپ، شەكتەن شىعۋدان، ٴتۇرلى كىناراتتاردان اۋلاق بولۋ قيىن.

　　2024 ـ جىلى جازدا ورتالىق اسكەري ىستەر كوميتەتىنىڭ ساياسي قىزمەت ماجىلىسىندە ٴتوراعا شي جينپيڭ كەزەكتەگى ارميانى ساياسي جاقتان قۇرۋدا شەشۋگە ٴتيىستى تەرەڭ قاتپارلى قايشىلىقتار مەن ماسەلەلەرگە ىشكەرىلەي تالداۋ جاساپ، مىنانى تالاپ ەتتى: ٴار دارەجەلى كادرلار، اسىرەسە، جوعارى دارەجەلى كادرلار وزىمەن شىنايى بايلانىستىرىپ، بەتىڭ ـ ٴجۇزىڭ دەمەي ايىبىن اشىپ، كەمىستىگىن كورسەتەتىن باتىلدىقپەن، ٴتۇپ تامىرىن تەرەڭ قازاتىن، جان جۇيەسىن وياتاتىن پوزيتسيامەن تەرەڭ تولعانىپ، مۇقيات رەتتەپ ـ تۇزەتىپ، يدەيالىق تامىرداعى ماسەلەنى ويداعىداي شەشىپ، ارميانى ساياسي جاقتان قۇرۋدىڭ تەرەڭدەۋىن، ناقتىلانۋىن ىلگەرىلەتۋى كەرەك.

　　نە ٴۇشىن پارتياعا كىرەمىز؟ نە ٴۇشىن اسكەر بولامىز؟ نە ٴۇشىن قولباسى بولامىز؟ بۇكىل ارمياداعى تۋان دارەجەلىدەن جوعارى ورىندار پارتكوم باسشىلىق القالارىنىڭ دەموكراتيالىق تۇرمىس جيىنىن قاتاڭ، مۇقيات اشىپ، ىشكەرىلەي تالداۋ جاساپ، ماسەلەنى تاۋىپ، قاتاڭ ويلانىپ ٴوزىن تەكسەردى؛ ۋىت جۇعۋدان بولعان قاتە ٴسوز ـ ارەكەتتەر مەن ناشار ىستەردى دارەجە بويىنشا تەكسەرىپ ورتاعا سالىپ، تۇزەتىپ، مۇرات ـ سەنىم، پارتيالىلىق جەتىلىم، ۇلىقتىق ٴمورال، كىسىلىك قاسيەت سياقتى يدەيالىق تامىر ماسەلەسىن كۇش سالا شەشتى؛ دۇرىس ناتيجە كوزقاراسىن ورناتۋ جانە امالياتتا ايگىلەۋ ۇيرەنۋ تاربيەسىن تىڭعىلىقتى ورىستەتىپ، مىندەت اتقارۋ ماقساتى كىرشىكسىز بولماۋ، ٴمانساپتى بولىپ ۇقىقتى دۇرىس جۇرگىزبەۋ، قىزمەت ستيلى شىنايى بولماۋ سياقتى ماسەلەلەردى تۇزەتتى... كوپ رەتكى تالقىلار، تالداۋلار بەت قىزارتىپ، تەر شىعارىپ، جان دۇنيەگە اسەر ەتتى، تالاي رەتكى ساقتاندىرۋ تاربيەسى دەلونى اينا ەتىپ سەسكەندىرىپ، سەرگىتتى.

　　يدەيالىق جاقتان شىڭدالۋ رۋحتىڭ تەرەڭ تۇكپىرىندەگى تۇبەگەيلى جاڭارۋ بولىپ تابىلادى. ٴار دارەجەلى ورىندار ساياسي جاقتان جەتەكشىلىك ەتۋگە تاباندى بولىپ، يدەيالىق جاقتان شىڭدالۋدى كۇشەيتىپ، يدەيالىق جاقتان اداقتاۋدى ىشكەرىلەي ىلگەرىلەتىپ، نازاريالىق جاقتان تالداۋ جاساۋدى ۇزدىكسىز تەرەڭدەتىپ، قاتە يدەيانىڭ تامىرىنا كۇش سالا بالتا شاۋىپ، دۇرىس قۇن كوزقاراسىن ورناتتى. قۇرلىق ارمياسى بەلگىلى اسكەري ٴبولىمى ورگان كادرلارىن شەڭبەر مادەنيەتى، ەرەكشە ۇقىق يدەياسى، ٴىشى مەن سىرتى بىردەي بولماۋ سياقتى ماسەلەلەردىڭ يدەيالىق تۇيىندەرىنە تالداۋ جاساۋعا ۇيىمداستىرىپ، ”يدەياداعى شاڭ ـ توزاڭدى“ ۇنەمى قاعىپ، ”قوماعايلىقتىڭ زيانداۋىن“ كوبىرەك ويلاپ، ”پاسىق ويدى“ دامىلسىز جويىپ، ورىنسىز ويدا بولماۋ ارقىلى وعاش ارەكەتكە بارماۋعا كەپىلدىك ەتتى؛ قارۋلى ساقشى گۋاڭدۇڭ باس اترەتى جالعاندىقپەن اسىرەلەۋ، سىلدىر ٴسوز ايتۋ سىندى قىزمەت ادىستەرىن كۇش سالا تۇزەتىپ، سۋبيەكتيۆ ويجوتا تۇجىرىم جاساۋ، وڭاي ولجاعا ۇمتىلۋ، ٴىس جۇزىندىكتەن الشاقتاۋ سىندى قىزمەت وي جەلىسىن تۇزەتىپ، ساياسي قىزمەتتىڭ بەدەلىن قايتا ورناتىپ، ساياسي كادرلاردىڭ وبرازىن قايتا سومدادى...

　　− ۇيرەنۋ ستيلىن جاقسارتىپ، تانىم مەن ارەكەتتى بىرلىككە كەلتىردى.

　　نازاريانىڭ كۇشىن اماليات ارقىلى عانا ساۋلەلەندىرۋگە بولادى؛ ۇيرەنۋ جەتىستىكتەرىن ٴىس جۇزىندىك ناتيجە ارقىلى سىننان وتكىزۋگە بولادى.

　　ٴتوراعا شي جينپيڭ جانگو داۋىرىندەگى جاۋ كونىڭ ”قۇر سوزدەن قۋىرداق قۋىرۋ“، ەكى جين داۋىرىندەگى وقىمىستىلاردىڭ ”سىلدىر سوزگە سالىنىپ ٴىس تىندىرماۋى“ سىندى تاريحي ساباقتار ارقىلى باسشى كادرلارعا نازاريانى امالياتپەن ۇشتاستىرۋ سىندى ماركسيزمدىك ۇيرەنۋ ستيلىن ساۋلەلەندىرۋ كەرەكتىگىن، ”كوپىرمەشىلىككە سالىنىپ، ’ماقتانشاقتىقتىڭ‘ قۇيىنا باتۋعا استە بولمايتىندىعىن“ ەسكەرتتى؛ ۇيرەنۋدى، وي جۇگىرتۋدى، قولدانۋدى ساباقتاستىرۋعا، تانىمدى، سەنىمدى، ارەكەتتى بىرلىككە كەلتىرۋگە تاباندى بولىپ، ۇيرەنۋدى وزگەرتۋدى، يدەيانى وزگەرتۋدى كورنەكتىلەندىرىپ، شىن مانىندە جەتە ۇيرەنۋدى، جەتە يگەرۋدى، ناقتى ىستەۋدى تالاپ ەتتى.

　　اۋە ارمياسى بەلگىلى ٴبولىمى پارتكومى ۇيرەنۋ مەن قولدانۋ ”ٴبىر ـ بىرىنە ساي كەلمەۋ“ ماسەلەسىن كۇش سالا شەشتى، پارتكوم باسشىلىق القاسىنداعىلار شي جينپيڭ ارميانى قۇدىرەتتەندىرۋ يدەياسىندا قامتىلعان اسكەري ىستەر كوزقاراسى مەن ٴادىسنامانى مۇقيات ۇيرەنىپ، ٴتۇسىنىپ، جاڭاشا جاۋىنگەرلىك قۋات قالىپتاستىرۋدى جەدەلدەتۋ، دارىندىلاردى باۋلۋ ۇلگىسىندە جاڭالىق اشۋ سياقتى تاقىرىپتار توڭىرەگىندە تىڭعىلىقتى تەكسەرۋ ـ زەرتتەۋ جۇرگىزىپ، ناقتى، جارامدى ٴادىس ۇسىندى؛ زىمىران ارمياسىنىڭ بەلگىلى لۇيى ارناۋلى تاقىرىپتىق ۇيرەنۋ مەن ارناۋلى مىندەتتى ۇشتاستىرىپ، نازاريا ۇيرەنۋ ارقىلى تاقىرىپتىق قامال الۋعا دەم بەرىپ، سوعىس دايىندىعىن جەدەلدەتۋ ونىمدىلىگىن جوعارىلاتۋعا تۇساۋ بولاتىن بوگەتتەردى اشتى...

　　بۇكىل ارميا نازاريانى امالياتپەن ۇشتاستىرۋ سىندى تاماشا ۇيرەنۋ ستيلىن بارىنشا ساۋلەلەندىرىپ، جۇڭشياۋدان جوعارى دارەجەلى جۇنگۋانداردىڭ ۇيرەنۋ ستيلىن جاقسارتۋ شارالارىن اقىلداسىپ بەلگىلەپ، «يدەيالىق ساياسي تاربيەنى ٴىس جۇزىندىك ونىمدىلىك ارقىلى سىننان وتكىزۋ ٴادىسىن (سىناق رەتىندە اتقارىلادى)» باسىپ تاراتىپ، جاڭا داۋىردەگى پارتيانىڭ جاسامپازدىق نازارياسىن شىنايى ۇيرەنۋدى، شىنايى ٴتۇسىنۋدى، وعان شىنايى سەنۋدى، ونى شىنايى قولدانۋدى ىلگەرىلەتتى. ٴار دارەجەلى ورىندار ماسەلەگە تىكە قاراپ تەكسەرۋ ـ زەرتتەۋ جۇرگىزىپ، شىنداپ كىرىسىپ، قيىن تۇيىندەرگە سايىس جاريالاپ، رەتتەۋ ـ تۇزەتۋدى يگەرىپ، كوڭىل قويىپ، كۇش سالىپ قيىن ماسەلەلەردى شەشىپ، ۇيرەنۋ ونىمدىلىگىن كۇش ـ قۋاتتى شوعىرلاندىرىپ سوعىسقا دايىندالۋدىڭ، سوعىس جۇرگىزۋدىڭ ارميانى قۇدىرەتتەندىرۋ ىستەرىن ىلگەرىلەتۋدىڭ جاندى امالياتىنا اينالدىردى.

　　يدەيانىڭ كۇشى تەرەڭ سۋدىڭ تىنىپ اققانىنداي؛ نازاريانىڭ نارلەندىرۋى ٴۇن ـ ٴتۇنسىز بولادى.

　　قۇرلىق ارمياسى بەلگىلى لۇيى ”ارميانى قۇدىرەتتەندىرۋدە سايىسقا توسەلگەن قىزىل 4 ـ ليانىندەگى“ وفيتسەر ـ اسكەرلەر باس قولباسشىنىڭ تاپسىرماسىن قاي ـ قاشان دا ەستە بەرىك ساقتاپ، اتويلاپ العا شىعۋ بەينەسىمەن ارميانى قۇدىرەتتەندىرۋدىڭ امالياتىنا ات سالىستى، جاڭا جابدىقتار ىستەتىلگەن سوڭ 100 كۇنگە جەتپەيتىن ۋاقىتتا شايقاستىق نىسانا اتۋدا بارلىق ادام ولشەمگە جەتتى، جوعارى دارەجەلى ورىننىڭ سايىسكەرلىك سىناعىنا قاتىناسىپ، 7 تۇردەن رەكورد جاڭالادى، كوپتەگەن ماڭىزدى مانەۆر ـ جاتتىعۋ مىندەتتەرىن تولىق تابىسپەن ورىنداپ، قۇرلىق ارمياسى جاعىنان ”ارميانى قۇدىرەتتەندىرۋ نىساناسىن امالياتتا ايگىلەۋدەگى ۇلگىلى ورىن“ بولىپ ماداقتالدى.

　　نانحايدا سوعىستىق شارلاۋ جۇرگىزدى، دۇڭحايدا ساقتىق شارلاۋىن جۇرگىزدى، ستراتەگيالىق شارلاۋ جۇرگىزدى ... اۋە ارمياسى بەلگىلى لۇيى ”ارميانى قۇدىرەتتەندىرۋدەگى اۆانگارد ۇشۋ ۇلكەن اترەتى“ نازاريامەن قارۋلانۋدى ۇزدىكسىز كۇشەيتىپ، وفيتسەر ـ اسكەرلەردىڭ پارتيانىڭ قولباسشىلىعىنا قۇلاق اساتىن، شارتسىز ادال بولاتىن ساياسي قاسيەتىن جەتىلدىرىپ، سومداپ، بار كۇشپەن اسكەر جاتتىقتىرىپ، سوعىسقا دايىندالىپ، ناقتى شايقاستى، ناقتى جاتتىعۋدى كورنەكتىلەندىردى، ۇشقىشتار جاڭا ۇشاق تۇرلەرىن جىلدام مەڭگەرىپ، جوعارى شەككە دەيىن ۇشتى، شەكاراعا دەيىن قۋعىنداپ سوققى بەردى، جۇيەنى كۇشەيتتى، كوبى اۋە ارمياسىنىڭ قارسىلاسۋ ونەر باسەكەسىندە ”التىن دۋلىعا“ الدى.

　　”قارلى ۇستىرتتە شەكارانى قورعاۋداعى ۇلگىلى ليان“، ”عارىش ىستەرىندە وتان ٴۇمىتىن اقتاعان ۇلگىلى جەر بەتى پۋنكتى“، ”لاڭكەستىككە قارسى اتويشى ورتا اترەت“، ”جەردەن اۋەگە اتىلاتىن باسقارىلمالى بومبى ۇلگىلى يىڭى“... بۇكىل ارمياعا نازار سالساق، شي جينپيڭ ارميانى قۇدىرەتتەندىرۋ يدەياسىنىڭ جەتەكشىلىگىندە، ”تورتكە يە“ جاڭا ٴداۋىر توڭكەرىستىك اسكەريلەرى تولىسا جەتىلىپ، ”تورتتە مىزعىمايتىن“ ىسىلعان اسكەري بولىمدەر جەدەل تۇلعالانىپ، جاڭا داۋىردەگى ارميانى قۇدىرەتتەندىرۋ ىستەرىنە سارقىلماس قوزعاۋشى كۇش ۇستەدى.

”پارتيامىزدىڭ، ارميامىزدىڭ داڭقتى ٴداستۇرىن جانە تاڭداۋلى ستيلىن ويداعىداي جالعاستىرىپ، ويداعىداي ساۋلەلەندىرىپ، ۇرپاقتان ـ ۇرپاققا جالعاستىرىپ، ساقا قىزىل ارميا جاۋىنگەرلەرىنىڭ قاسيەتىن ماڭگى ساقتاۋ كەرەك“

　　جاڭا داۋىردە پارتيامىزدىڭ، ارميامىزدىڭ داڭقتى ٴداستۇرى مەن تاڭداۋلى ستيلىن قالاي ويداعىداي جالعاستىرۋ، ويداعىداي ساۋلەلەندىرۋ − ٴتوراعا شي جينپيڭ نازار اۋدارىپ وتىرعان كەلەلى ماسەلە.

　　ورتالىق اسكەري ىستەر كوميتەتىنىڭ ٴبىر رەتكى ماڭىزدى ماجىلىسىندە ٴتوراعا شي جينپيڭ بىلاي دەپ ايقىن اتاپ كورسەتتى: ”ارميامىز − پارتيا قۇرعان جانە باسشىلىق ەتكەن حالىق ارمياسى، پارتيامىزدىڭ، ارميامىزدىڭ داڭقتى ٴداستۇرى مەن تاڭداۋلى ستيلىن ساقتاي الۋ ـ ساقتاي الماۋ ارميانىڭ ٴومىر ٴسۇرۋى مەن قۇرىپ ـ جوعالۋىنا سايادى، پارتيا مەن مەملەكەت ىستەرىنىڭ گۇلدەنۋى مەن قۇلدىراۋىنا، ٴساتتى ـ ٴساتسىز بولۋىنا سايادى، سوتسياليستىك قىزىل بيلىكتىڭ ٴتۇسىنىڭ وزگەرۋ ـ وزگەرمەۋىنە سايادى“.

　　”مۇرات ـ سەنىمنىڭ ۇشقىنىن، قىزىل ٴداستۇردىڭ گەنىن ۇرپاقتان ـ ۇرپاققا جالعاستىرىپ، توڭكەرىس ىستەرىنىڭ ۇشقىنىن ۇرپاقتان ـ ۇرپاققا جالعاستىرىپ، تامىردى ماڭگى جالعاستىرىپ، ساقا قىزىل ارميا جاۋىنگەرلەرىنىڭ قاسيەتىن ماڭگى ساقتاۋ كەرەك“. سوڭعى جىلدارى ٴتوراعا شي جينپيڭ بۇكىل ارمياعا جەتەكشىلىك ەتىپ، پارتيامىزدىڭ، ارميامىزدىڭ تاڭداۋلى ٴداستۇرىن جالعاستىرۋدى جانە ساۋلەلەندىرۋدى ارميانى ساياسي جاقتان قۇرۋدى ىلگەرىلەتۋدىڭ، ساياسي جاقتان رەتتەۋ ـ تاربيەلەۋدى تەرەڭدەتۋدىڭ ماڭىزدى مازمۇنى ەتىپ، ۇنەمى بۇلجىماي مىقتى يگەرىپ، ۇزدىكسىز قاجىماي كۇش سالىپ، تاڭداۋلى داستۇرگە قايتا ورالۋدى، اۋەلگى ماقساتقا، قاسيەتكە قايتا ورالۋدى ىلگەرىلەتتى.

　　شاڭحايداعى جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسىنىڭ 1 ـ قۇرىلتايى اشىلعان جەر، جىجياڭ جياشيڭ نانحۋ كولىندەگى قىزىل قايىق، قىزىل ارميا ۇزاق جورىعىنداعى شياڭجياڭ شايقاسىن ەسكە ٴتۇسىرۋ باقشاسى، حۋبەي − حىنان − انحۇي سوۆەت رايونى ورتالىعى قۇرباندار قابىرستانى... ”پارتيا 18 ـ قۇرىلتايىنان بەرى جەرگىلىكتى ورىندارعا بارىپ قىزمەت تەكسەرگەندە تۇگەلدەي پارتيامىز جونىنەن كەلەلى تاريحي ٴمانى بار توڭكەرىستىك قاسيەتتى جەرلەردى، قىزىل بايىرعى جۇرتتاردى، توڭكەرىستىك تاريحي ەسكەرتكىش ورىندارىن ىزەت ـ قۇرمەتپەن كوردىم، باستى ورىنداردىڭ بارىنە نەگىزىنەن باردىم“. ٴتوراعا شي جينپيڭ بىلاي دەدى: ”ٴار رەت تۇگەلدەي ىزەت ـ قۇرمەتكە تولى كوڭىلمەن بارىپ، كوپتەگەن اسەرگە يە بولىپ قايتتىم“.

　　باتىس فۋجيان اعا بۋىنداردىڭ ىستىق قانى سىڭگەن جەر. ٴار جولى وسىندا كەلگەن سايىن، ٴتوراعا شي جينپيڭ ۋاقىت شىعارىپ، توڭكەرىستىك اعا بۋىندارعا امانداسا بارىپ، ولاردان حال سۇرادى.

　　”تاعى كەزدەستىك، قازىر دەنساۋلىقتارىڭىز قانداي ...“ گۋتيانداعى بۇكىل ارميانىڭ ساياسي قىزمەت ٴماجىلىسى كەزىندە ٴتوراعا شي جينپيڭ ساقا قىزىل ارميا جاۋىنگەرلەرى، اسكەري قۇربانداردىڭ وتباسىنداعىلار جانە ”ساقا استىرتىن پارتيا مۇشەلەرى، ساقا پارتيزاندار، ساقا حابارشىلار، ساقا بايلانىسشىلار، كونە سوۆەت رايونىنداعى اۋىل كادرلارى“ ۋاكىلدەرىنەن 10 ادامدى ٴماجىلىس ورنىنا ارنايى ۇسىنىس ەتىپ، كوپشىلىكپەن بىرگە وتكەندى ەسكە الىپ، ٴداستۇردى تىلگە تيەك ەتتى، كەڭەس قۇردى.

　　تۇسكى اس ۋاقىتىندا ٴتوراعا شي جينپيڭ اسكەري بولىمدەردىڭ نەگىزگى ساتىداعى كادرلارى مەن قاھارمان ۇلگىلەر ۋاكىلدەرىنەن 11 اداممەن قورالانا وتىرىپ ”قىزىل ارميا تاماعىن“ بىرگە جەدى، ول كوپشىلىككە مىنالاردى شىنايى تاپسىردى: ”جاستار − پارتيا مەن ارميانىڭ بولاشاعى جانە ٴۇمىتى، توڭكەرىس ىستەرى سىزدەردىڭ ۇزدىكسىز كۇرەس جاساۋلارىڭىزعا سۇيەنەدى، تاڭداۋلى ٴداستۇر سىزدەردىڭ مۇراگەرلىك ەتۋلەرىڭىزگە جانە ساۋلەلەندىرۋلەرىڭىزگە سۇيەنەدى“.

　　وسى رەتكى ماجىلىستە ٴتوراعا شي جينپيڭ ارميامىزدىڭ ”11گە تاباندى بولۋ“ سىندى ساياسي قىزمەت تاڭداۋلى ٴداستۇرىن ەگجەي ـ تەگجەيلى جيناقتاپ، ”وسى تاڭداۋلى ٴداستۇر ارميامىزدىڭ ساياسي قىزمەتىنىڭ ٴتۇبىرلى پرينسيبى جانە مازمۇنى“، ”قالپىنا كەلتىرۋ جانە ساۋلەلەندىرۋ“، ارميانىڭ ٴتۇرلى قۇرىلىسى مەن قىزمەتىن اناعۇرلىم ويداعىداي العا ىلگەرىلەتۋ كەرەك دەپ باسا دارىپتەدى.

　　اسقارالى باۋتاشان تاۋى، ارقىراعان يانحى وزەنى. توڭكەرىستىك قاسيەتتى جەر يان ـ ان اعا بۋىن توڭكەرىسشىلەردىڭ قارا استىق جەپ، ماتا كيىم كيىپ، ”يان ـ ان ستيلىمەن“ ”شي ـ ان ستيلىن“ جەڭۋدىڭ شۇعىلالى بارىسىنا كۋا بولدى.

　　”سول جىلداردا سولتۇستىك شانشيدە ٴوندىرىس دۇيىنە تۇسكەن كەزدە، ٴار رەت يان ـ اننان وتكەندە، مەن، ٴسوز جوق، 7 ـ قۇرىلتاي اشىلعان جەر، ياڭجياليڭ، زاۋيۋان، فىڭحۋاڭشان سياقتى توڭكەرىستىك بايىرعى جۇرتتارعا كەلىپ كورىپ كەتەتىنمىن“. ٴتوراعا شي جينپيڭنىڭ كوڭىلىندە وسى كونە جۇرتتار ”ماڭگى وقىپ تاۋىسۋعا بولمايتىن كىتاپ“ ەدى.

　　”10 جىلدىڭ الدىندا ٴبىز گۋتيانعا بارىپ بۇكىل ارميانىڭ ساياسي قىزمەت ٴماجىلىسىن اشتىق، بۇگىن ٴبىز يان ـ انعا كەلىپ اسكەري ىستەر كوميتەتىنىڭ ساياسي قىزمەت ٴماجىلىسىن اشىپ، تاعى ٴبىر رەت توركىنىمىزدى، قاينارىمىزدى ىزدەپ وتىرمىز.“ 2024 ـ جىلى 6 ـ ايدىڭ 17 ـ كۇنى ورتالىق اسكەري ىستەر كوميتەتىنىڭ ساياسي قىزمەت ٴماجىلىسى كەزىندە ٴتوراعا شي جينپيڭ ماجىلىسكە قاتىناسقان ۋاكىلدەردى باستاپ، جۇڭگونىڭ بولاشاعى مەن تاعدىرىن وزگەرتكەن وسى قىزىل ىرىستى جەرگە قايتا ورالىپ، جاڭا داۋىردەگى جاڭا جورىقتا پارتيانىڭ يدەيالىق جاقتان، ساياسي جاقتان، ۇيىمدىق جاقتان ارميانى قۇرۋىنىڭ جانە يگەرۋىنىڭ كەلەلى ماسەلەلەرىن اقىلداسىپ ورنالاستىردى.

　　وسى رەتكى ماجىلىستە ٴتوراعا شي جينپيڭ جاڭا جورىقتا ارميانى ساياسي جاقتان قۇرۋدى ىلگەرىلەتۋدە ويداعىداي يگەرۋگە ٴتيىستى 6 جاقتاعى ٴتۇيىندى قىزمەتتى تەرەڭ بايىمدادى، مۇنىڭ ٴبىرى، ”ساياسي قىزمەت تاڭداۋلى ٴداستۇرىن قالپىنا كەلتىرۋ جانە اسقاقتاتۋ“. ول بىلاي دەپ باسا دارىپتەدى: شىندىقتى ٴىس جۇزىنەن ىزدەۋگە تاباندى بولۋ، سوزبەن تاربيەلەۋدەن گورى ٴوزى ونەگە كورسەتىپ تاربيەلەۋ ٴونىمدى بولاتىنىنا تاباندى بولۋ كەرەك، ٴار دارەجەلى كادرلار، اسىرەسە، جوعارى دارەجەلى كادرلار وزدەرى ونەگە بولىپ، باستاماشىلدىقپەن ۇلگى كورسەتىپ، ىسىلعان ستيل جانە وبراز ارقىلى اسكەري بولىمدەردى شابىتتاندىرۋى، جەتەكتەۋى كەرەك.

　　مازمۇنى تەرەڭ، ٴمانى زور ٴۇمىت، شىنايى ىقىلاسقا تولى تاپسىرما پارمەندى شابىتتاندىرۋ، جەتەكشىلىك ەتىپ ىلگەرىلەتۋ بولماق.

　　تەگىن ىزدەپ، رۋحتى سومداپ، قىزىل گەندى جالعاستىردى −

　　ساياسي جاقتان رەتتەۋ ـ تاربيەلەۋدى تەرەڭدەتۋ بارىسىندا توڭكەرىستىك قاسيەتتى جەرلەر شار تاراپتان ”تەگىن ىزدەپ“ كەلگەن شاعىن اترەتتەردى قارسى الىپ، اسكەري بولىمدەردىڭ ناقتى ورىندا ساباق وتەتىن، قىزىل تامىردى جالعاستىراتىن ۇلكەن ساباقحاناسىنا اينالدى.

　　جيڭگاڭشان تاۋى − توڭكەرىستىك تاۋ، جاۋىنگەر تاۋ ٴارى قاھارماندار تاۋى، داڭق تاۋى. كوكتەم باسى، قۇرلىق ارمياسى جاياۋ اسكەرلەر شۋەيۋانىنىڭ ”تەگىن ىزدەۋ“ شاعىن اترەتى تاعى ٴبىر رەت وسى اراعا كەلىپ، توڭكەرىستىك اعا بۋىنداردىڭ شايقاس ىزدەرىن ىزدەپ، سەنىمدى بەكەمدەۋ، قاجىرلىلىقپەن كۇرەس جۇرگىزۋ، شىندىقتى ٴىس جۇزىنەن ىزدەۋ، باتىلدىقپەن جاڭا جول اشۋ، بۇقاراعا سۇيەنۋ، ەرلىكپەن جەڭىسكە جەتۋ سىندى جيڭگاڭشان رۋحىن تەرەڭ سەزىندى.

　　ۇزاق ۋاقىتتان بەرى، بۇل شۋەيۋان قىزىل بايلىق ابزالدىلىعىن ساۋلەلەندىرۋگە تاباندى بولىپ، قىزىل گەن ارقىلى رۋحتى سومداپ، ادام تاربيەلەۋ جاعىندا بەلسەنە ىزدەنىس جاسادى. 2019 ـ جىلى 5 ـ ايدا ٴتوراعا شي جينپيڭ شۋەيۋاننىڭ قىزىل بايلىقتى زەرتتەۋ ورتالىعىنا كەلىپ، قاتىستى جاعدايلار جونىندەگى تانىستىرۋدى تىڭداپ، قىزىل بايلىقتان ويداعىداي پايدالانىپ، قىزىل گەندى ويداعىداي جالعاستىرىپ، ۇرپاقتان ـ ۇرپاققا جالعاسقان توپ ـ توپ تولىمدى قىزىل ارميا ٴىزباسارلارىن تاربيەلەۋدى باسا دارىپتەدى.

　　قىزىل گەندى كۇش سالا جالعاستىرۋ − جاڭا داۋىردە ارميانى ساياسي جاقتان قۇرۋداعى ستراتەگيالىق مىندەت جانە نەگىزدىك ينجەنەريا. ورتالىق اسكەري ىستەر كوميتەتى «قىزىل گەندى جالعاستىرۋدى اتقارۋ باعدارلاماسىن» باسىپ تاراتىپ، قىزىل گەندى جالعاستىرۋدىڭ جەتەكشى يدەياسىن، نەگىزگى پرينسيبىن، كۇش سالۋ ٴتۇيىنىن جانە باستى قىزمەتتەرىن ايقىندادى. بۇكىل ارميا پارتيا تاريحى، ارميا تاريحى جونىندەگى ۇگىت تاربيەسىن كۇش سالا ورىستەتىپ، تاريحتى ساقتاۋدى، تاريحتى جازۋدى، تاريحتى زەرتتەۋدى كۇشەيتىپ، ماڭىزدى ەسكە ٴتۇسىرۋ قيمىلدارىن ورىستەتىپ، ارميا تاريحى الاڭ ـ سارايلارىن ويداعىداي قۇرىپ جانە ودان ويداعىداي پايدالانىپ، قىزىل توڭكەرىستىك مادەنيەتتى اشىپ، قىزىل گەننىڭ ومىرشەڭ كۇشىن ماڭگى ساقتاپ، قۇدىرەتىن ايگىلەۋگە مۇمكىندىك جاسادى.

　　قاسيەتتى ساقتاپ، تاڭداۋلى ستيلدى اسقاقتاتتى −

　　ۇيقىداعى جاۋىنگەرلەردىڭ قورىلىن تاعى ەستىدى، جۇلدىزدى كەشتە كۇزەتتە تۇردى. بەرتىنگى جىلدارى توپ ـ توپ ورگان كادرلارى سومكەلەرىن اسىپ، بۇكىل ارميانىڭ شەت، شالعاي جاپالى وڭىرلەردە تۇراتىن نەگىزگى ساتى ورىندارىنا بارىپ اسكەر بولىپ ليان ـ دۇيلەردە تۇرىپ، جاي اسكەر بەلگىسىن اۋىستىرىپ تاعىپ، وفيتسەر ـ اسكەرلەرمەن ”بەستە بىرگە بولىپ“، ”اسكەر بولعان العاشقى مەزگىلىنە“ قايتا ورالدى.

　　2013 ـ جىلى 5 ـ ايدا ٴتوراعا شي جينپيڭ كادرلاردىڭ ليانعا بارىپ اسكەر بولۋ شاراسىن تۇڭعىش جاسامپازدىقپەن قولدانعان بۇرىنعى چىڭدۋ اسكەري رايونىن كوزدەن كەشىرگەندە، ارناۋلى تۇردە بىلاي دەپ باسا دارىپتەدى: ”اسكەر بولعان ەكەنبىز، شىنايى بولۋىمىز، ليان ـ دۇيلەردە تۇرساق شىنايى تۇرىپ، شىنايى سۇيىسپەنشىلىك ورناتىپ، جاقسى ستيل قالىپتاستىرۋىمىز كەرەك“. ول اسكەر بولىپ ليان ـ دۇيلەردە تۇرۋ قىزمەتى جونىندە تالاي رەت ماڭىزدى نۇسقاۋ بەرىپ، اسكەر بولىپ ليان ـ دۇيلەردە تۇرۋ قيمىلىن ۇزدىكسىز ورىستەتىپ، وفيتسەر ـ اسكەرلەردىڭ قاتىناسىن قويۋلاتىپ، قىزمەت ستيلىن جاقسارتۋعا جەتەكشىلىك ەتتى، ىلگەرىلەتتى.

　　”ستيل تاماشا بولعاندا عانا قاھارمان قوسىن سومداۋعا بولادى، ستيل بوساڭ بولسا، جەڭىمپاز قوسىن دا كۇيرەيدى“. بۇكىل ارميا ورتالىقتىڭ 8 ٴتۇرلى بەلگىلەمەسىنىڭ رۋحىن، اسكەري ىستەر كوميتەتىنىڭ 10 ٴتۇرلى بەلگىلەمەسىنىڭ جانە ونى اتقارۋدىڭ ەگجەي ـ تەگجەيلى ەرەجەسىنىڭ رۋحىن ىشكەرىلەي ۇيرەنىپ، دايەكتىلەندىرىپ، ”8 ارناۋلى اداقتاۋدى، وڭاۋدى“ ىشكەرىلەي ورىستەتىپ، ارميانىڭ اقىلى قىزمەت وتەۋىن جاپپاي توقتاتىپ، بەلگىلەمەگە قايشى قوناعاسى بەرىپ، اراق ىشۋگە قاتاڭ تيىم سالۋ، بەلگىلەمەگە قايشى تيجارات جۇرگىزىپ، پايدا تابۋعا قاتاڭ تيىم سالۋ سياقتى ٴتارتىپ جاعىنداعى تيىم بۇيرىقتارىن شىعاردى. باسشى كادرلار سىندى وسى ”شەشۋشى ازشىلىقتى“ مىقتى يگەرىپ، مامىلە جونىندەگى بەلگىلەمەلەردى تياناقتاندىرۋ، وتباسىنداعىلاردى، پەرزەنتتەرىن باسقارۋ، ويداعىداي باسقارۋ سياقتى ىستەر جونىندەگى تەجەۋدى جانە باقىلاۋدى كۇشەيتىپ، ”شەشۋشى ازشىلىق“ ارقىلى ”باسىم كوپشىلىككە“ ىقپال جاساپ، جەتەكشىلىك ەتتى. فورماشىلدىقتى، تورەشىلدىكتى كۇش سالا تۇزەتىپ، ”بەس كوپ“ ماسەلەسىن ۇزدىكسىز شەشىپ، نەگىزگى ساتىنىڭ اۋىرتپالىعىن جەڭىلدەتىپ، كوكىرەك كەرنەگەن قىزۋ ىنتامەن وفيتسەر ـ اسكەرلەردىڭ مۇڭ ـ مۇقتاجىن شەشىپ، ٴىس تىندىرىپ ناتيجە شىعارۋ قوزعاۋشى كۇشىن، ومىرشەڭ كۇشىن قاۋلاتتى.

　　جىگەردى جانىپ، جاۋىنگەرلىك رۋحتى شىڭدادى −

　　”ارميا سوعىس جۇرگىزەدى، سوعىس جۇرگىزگەندە سوعىس جۇرگىزەتىن بەينە بولۋى كەرەك، بىرىنشىدەن، جاپادان قورىقپاۋ كەرەك، ەكىنشىدەن، ولىمنەن قورىقپاۋ كەرەك. ’ەكىدەن قورىقپاۋ‘ رۋحى بۇرىن دا، قازىر دە، بولاشاقتا دا ٴبىزدىڭ قىمباتتى رۋحاني بايلىعىمىز“.

　　2017 ـ جىلى 12 ـ ايدىڭ 13 ـ كۇنى ٴتوراعا شي جينپيڭ 71 ـ جيتۋانجۇن بەلگىلى لۇيى ”ۋاڭ جيە بانىنە“ كەلىپ، شىن ىقىلاسپەن جاۋىنگەرلەردى قورالاي وتىرۋعا شاقىرىپ، كوپشىلىكتىڭ ۇيرەنۋ، جاتتىعۋ، تۇرمىس جاعدايىن ەگجەي ـ تەگجەيلى ۇعىسىپ، كوپشىلىكتى كۇش ۇستىنە كۇش قوسىپ، باستاماشىلدىقپەن جاڭا داۋىردە ۋاڭ جيەدەي جاقسى جاۋىنگەر بولۋعا شابىتتاندىردى.

　　”بەيبىت داۋىردە اسكەردى بوساڭسىتىپ جىبەرۋگە استە بولمايدى، ايباتتى قوسىن ٴالى دە ايباتتى بولۋى، اسكەرلەر ٴالى دە جىگەرلى بولۋى كەرەك“. ارميانىڭ ماڭىزدى ماجىلىسىندە، مانەۆر ـ جاتتىعۋ الاڭىندا، نەگىزگى ساتى اسكەري بولىمدەرىن كوزدەن كەشىرگەندە، ٴتوراعا شي جينپيڭ تالاي رەت بىلاي دەپ باسا دارىپتەدى: مەيلى قاي كەزدە بولسىن، بىرىنشىدەن، جاپادان قورىقپايتىن، ەكىنشىدەن، ولىمنەن قورىقپايتىن جاۋىنگەرلىك رۋحتان ايرىلۋعا بولمايدى. پارتيا، مەملەكەت، حالىق قاجەت ەتكەن كەزدە، ارميادا وسىنداي ارىن، وسىنداي رۋح بولۋى كەرەك.

　　نەگىزگى ساتى − تاڭداۋلى ٴداستۇردى جالعاستىراتىن قۇنارلى توپىراق، قايسار رۋح پەن جىگەردى سومدايتىن دومنا پەش. بۇكىل ارمياداعى اسكەري بولىمدەر «جاۋىنگەرلىك رۋحتى جەتىلدىرۋدى كۇشەيتۋ جونىندەگى پىكىردى» دايەكتىلەندىرىپ، تياناقتاندىرىپ، جاۋىنگەرلىك رۋحتى كوپ ارنامەن جەتىلدىرۋدىڭ باياندى مەحانيزمىن ورناتۋ جونىندە بەلسەنە ىزدەنىس جاساپ، سوعىس قاھارماندارىنان ۇيرەنىپ، سوعىس حيكايالارىن ايتىپ، سوعىس اندەرىن شىرقاپ، جاپالى دا قاتاڭ جاتتىعۋ بارىسىندا، ناقتى سوعىسقا ۇقسايتىن ورتادا، قاتاڭ دا كۇردەلى اسكەري كۇرەس بارىسىندا اسكەري بولىمدەردى شىڭداپ جانە شىنىقتىرىپ، وفيتسەر ـ اسكەرلەردى جاۋىنگەرلىك جىگەردى جاني تۇسۋگە، جاۋىنگەرلىك ستيلدى شىڭداۋعا جەتەكتەدى.

”ارميانىڭ قولىندا مىلتىق بار، ارميادا پارتياعا جات نيەتتى ادامداردىڭ بولۋىنا استە بولمايدى، شىرىكتەسكەن ەلەمەنتتەرگە استە جاسىرىناتىن جەر قالدىرۋعا بولمايدى“

　　” ’15 ـ بەسجىلدىق‘ باستالىسىمەن قاتاڭ باقىلاۋ ـ باسقارۋ قۇرىش قاعيداسىن ورناتىپ، قارجى بەتالىسى، ۇقىق جۇرگىزۋ جانە ساپانى باسقارۋ ـ مەڭگەرۋ سياقتى شەشۋشى بۋىنداردى ٴجىتى قاداعالاپ، كەلەلى نىسانداردى باقىلاۋ ـ باسقارۋدى كۇشەيتىپ، ارميا مەن جەرگىلىكتى ورىننىڭ توعىسپالى باقىلاۋىن كۇشەيتىپ، باقىلاۋ ـ باسقارۋ العى شارتىندا قۇرىلىس جۇرگىزۋگە شىنايى كەپىلدىك ەتۋ كەرەك“.

　　بيىل 3 ـ ايدىڭ 7 ـ كۇنى ٴتوراعا شي جينپيڭ 14 ـ كەزەكتى مەملەكەتتىك حالىق قۇرىلتايىنىڭ 4 ـ ماجىلىسىنە قاتىناسقان ازاتتىق ارميا جانە قارۋلى ساقشى بولىمدەرى ۋاكىلدەر ۇيىرمەسىنىڭ جالپى جيىنىنا قاتىناستى ٴارى ماڭىزدى ٴسوز سويلەپ، پارتيانىڭ ارمياعا شارتسىز باسشىلىعىنا تاباندى بولۋدى جانە ونى كۇشەيتۋدى، مەملەكەت قورعانىسى مەن ارميانى وسىزامانداندىرۋدى جوعارى ساپالى ىلگەرىلەتۋدى كوزدە ۇستاپ، كەزەكتەگى ارميانى ساياسي جاقتان قۇرۋدىڭ ٴتۇيىندى قىزمەتتەرى جونىندە ماڭىزدى ورنالاستىرۋ جاساپ، ارميانىڭ قولىندا مىلتىق بار، ارميادا پارتياعا جات نيەتتى ادامداردىڭ بولۋىنا استە بولمايدى، شىرىكتەسكەن ەلەمەنتتەرگە استە جاسىرىناتىن جەر قالدىرۋعا بولمايدى، شىرىكتەسۋگە قارسى كۇرەستى، ٴسوز جوق، بۇلجىماي ىلگەرىلەتۋ كەرەك دەپ ايقىن باسا دارىپتەدى.

　　شىرىكتەسۋ − پارتيا، مەملەكەت جانە ارميا ىستەرىنىڭ دامۋى بارىسىنداعى بوگەت، توسقاۋىل. ٴىستى باستاعاندا قاعيدا ورناتۋ − تەرەڭ ماعىنالى ىقىلاستى ەسكەرتۋ، سوڭىنا دەيىن قاتاڭ بولۋ سىندى ايقىن پوزيتسيا.

　　حالىق ارمياسىنىڭ شىرىكتەسۋىنە، ايباتتى دا وركەنيەتتى قوسىننىڭ بىلعانۋىنا استە بولمايدى. اسكەري ىستەر كوميتەتىنىڭ ٴتوراعاسى بولعان العاشقى كەزدە، اسكەري ىستەر كوميتەتىنىڭ ٴبىر رەتكى ماڭىزدى ماجىلىسىندە ٴتوراعا شي جينپيڭ ايقىن پوزيتسيا ٴبىلدىرىپ: ”دەلو بولسا، ٴسوز جوق، تەكسەرۋگە، شىرىكتەسۋ بولسا، ٴسوز جوق، جازالاۋعا تاباندى بولىپ، پارتيا تارتىبىنە، مەملەكەت زاڭىنا، ارميا تارتىبىنە قايشى بارلىق ارەكەتتەردى، ٴسوز جوق، اياۋسىز جازالاۋ، استە ىرقىنا جىبەرمەۋ، استە اياۋشىلىق ىستەمەۋ كەرەك“، ـ دەدى.

　　”شىرىكتەسۋگە قارسى تۇرۋ − جەڭىلۋگە بولمايتىن ٴارى جەڭىلمەۋگە ٴتيىستى كەلەلى كۇرەس“. پارتيا 18 ـ قۇرىلتايىنان بەرى، ٴتوراعا شي جينپيڭ بۇكىل ارميانى تاباندىلىقپەن پارتيانى جاپپاي قاتاڭ باسقارۋعا، ارميانى جاپپاي قاتاڭ باسقارۋعا جەتەكتەپ، ساياسي جاقتان رەتتەۋ ـ تاربيەلەۋدى، ستيلدى دۇرىستاپ، شىرىكتەسۋگە قارسى تۇرۋدى ىشكەرىلەي ىلگەرىلەتىپ، بۇرىن بولماعان بەكىم، بۇرىن بولماعان سەرپىن كورسەتتى.

　　گو بوشيۇڭ، شۇي سايحوۋ، فاڭ فىڭحۇي، جاڭ ياڭ قاتارلىلاردىڭ تارتىپكە، زاڭعا اۋىر قايشىلىق جاساۋ دەلولارى باتىل تەكسەرىلىپ ٴبىر جاقتى ەتىلدى، حى ۋيدۇڭ، مياۋ حۋا قاتارلىلاردىڭ تارتىپكە، زاڭعا اۋىر قايشىلىق جاساۋ دەلولارى قاتاڭ تەكسەرىلىپ ٴبىر جاقتى ەتىلدى، جاڭ يوۋشيا، ليۋ جىنليلەردىڭ تارتىپكە، زاڭعا اۋىر قايشىلىق جاساۋ ماسەلەسىنە دەلو تۇرعىزىلىپ، تەكسەرۋ جۇرگىزىلدى...

　　مەيلى كىم بولسىن، قىزمەت ورنى قانشالىقتى جوعارى بولسىن، تەك شىرىكتەسكەن ەكەن، استە ىرقىنا جىبەرۋگە بولمايدى. پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ، ٴتوراعا شي جينپيڭنىڭ پارمەندى باسشىلىعىندا، ارميا شىرىكتەسۋگە قارسى تۇرىپ ”جولبارىس سوعىپ“، ”تىشقان“ تازالاپ، ”قۇرت“ جويدى، باستان ـ اياق شەكتەلگەن رايون بولمادى، جاپپاي قامتىدى، استە راقىم ەتپەدى، شارپىعانى قانشالىقتى بولسا سونشالىقتى تەكسەرەتىن، قاتىسقانى قانشالىقتى تەرەڭ بولسا سونشالىقتى قازاتىن قاتاڭ وڭاۋ تەگەۋرىندى كۇيىن ساقتادى.

　　مۇزدىڭ قاتۋى ٴبىر كۇندىك سۋىقتان ەمەس، ٴۇش كەز مۇزدىڭ سۋعا اينالۋى دا ٴبىر كۇندىك ٴىس ەمەس. شىرىكتەسۋ ٴتۇرلى ناشار فاكتورلاردىڭ ۇزاق ۋاقىت توپتالۋىنىڭ، ۇزدىكسىز بوجىپ اشۋىنىڭ بەينەسى، ول توتەنشە كۇشتى توڭمويىندىققا، قايتالانۋعا يە، ٴسال بوساڭسىساق قايتا باس كوتەرەدى، ٴتىپتى، بارعان سايىن اسقىنادى. بۇل جونىندە ٴتوراعا شي جينپيڭ ٴبىر قىدىرۋ ماڭىزدى نۇسقاۋ بەردى −

　　”شىرىكتەسۋگە قارسى كۇرەس جاعدايى ٴالى قاتاڭ دا كۇردەلى، شىرىكتەسۋ ٴوسىپ ـ ٴوربيتىن توپىراق پەن شارت ـ جاعدايدى الاستاۋ مىندەتى ٴالى جاپالى دا اۋىر“ دەپ اتاپ كورسەتتى؛ ”شىرىكتەسۋگە قارسى كۇرەستە، ٴسوز جوق، اۋىتقىماۋ كەرەك، ٴارقانداي ٴارى ـ ٴسارى بولۋ، اۋىتقۋ، بوساڭسۋ، اياۋشىلىق ىستەۋ نەمەسە اياقسىز قالدىرۋدىڭ ٴبارى اۋدارۋ سيپاتتى قاتەلىك تۋدىرادى“ دەپ باسا دارىپتەدى؛ ”شىرىكتەسۋگە قارسى تۇرۋدى ماڭگى جالعاستىراتىن توزىمدىلىكتى، تاباندىلىقتى باستان ـ اياق ساقتاپ، ستراتەگيالىق تاباندىلىق پەن تەگەۋرىندى كۇيدى ساقتاپ، قادامدى توقتاتپاۋدى، جارتى قادام دا شەگىنبەۋدى“ تالاپ ەتتى...

　　”توزعان جاۋدى جىگەرلەنە سوعۋ كەرەك وكشەلەپ، اتاققۇمار چۋ باۋاڭعا كەتپە استە ەلىكتەپ“. وسى قامال الۋ شايقاسى، ۇزاققا سوزىلاتىن سوعىس سىندى جالپى تۇلعالىق شايقاستا ٴتوراعا شي جينپيڭ حالىق ارمياسىن باستاپ ۇستىنەن وڭاۋ مەن تۇبىرىنەن وڭاۋدى ۇشتاستىرعان، جۇيەلى وڭايتىن ”كەشەندى شارا“ ورتاعا قويىپ، شىرىكتەسۋگە باتىلدىق ەتكىزبەۋدى، شىرىكتەسۋگە مۇمكىندىك بەرمەۋدى، شىرىكتەسۋدى ويىنا الدىرماۋدى ٴبىر تۇلعالى ىلگەرىلەتىپ، شىرىكتەسۋ ٴوسىپ ـ ٴوربيتىن توپىراق پەن شارت ـ جاعدايدى كۇش سالا الاستادى.

　　− باسقارۋ سىندى تەتىكتى مىقتى يگەرىپ، ٴتارتىپ تەكسەرۋ، باقىلاۋ ـ تەكسەرۋ، شارلاۋ، شارلاپ تەكسەرۋ، قازىنالىق باقىلاۋ، ٴادىليالىق باقىلاۋ سياقتى بايلىق كۇشىن ساپالىلاندىرىپ، قايتا قۇرىپ، شەشىم جاساۋ ۇقىعى، اتقارۋ ۇقىعى، باقىلاۋ ۇقىعى ٴارى ٴبىرىن ـ ٴبىرى تەجەيتىن، ٴارى ٴوزارا سايكەسەتىن ۇقىق جۇرگىزۋ جۇيەسىن قالىپتاستىردى؛

　　− ٴتۇزىم قاپاسىن مىقتاپ توقىپ، «ورتالىق اسكەري ىستەر كوميتەتىنىڭ شارلاۋ قىزمەتى ەرەجەسى»، «ارميانىڭ پارتيا ىشىندەگى باقىلاۋدى اتقارۋ بەلگىلەمەسى»، «ارميانىڭ پارتيانىڭ جاۋاپقا تارتۋ قىزمەتى بەلگىلەمەسى» سياقتى زاڭ ـ ەرەجە، تۇزىمدەر شوعىرلى تۇردە شىعارىلىپ، كۇش ـ قۋات ۇستەدى؛

　　− شىرىكتەسۋدىڭ كومەسكى، قۇبىلمالى بولۋىنا قاداعالاي نازار اۋدارىپ، جاڭاشا شىرىكتەسۋ مەن كومەسكى شىرىكتەسۋدى باتىل تەكسەرىپ ٴبىر جاقتى ەتىپ، ٴتۇيىندى كاسىپتەردە، سالالاردا جانە ارميا مەن جەرگىلىكتى ورىن ايقاسقان وڭىرلەردە رەتتەۋ ـ باسقارۋدى كۇشەيتىپ، مەجەلى پايدا، كەلىسۋ ارقىلى جارنا ۇقىعىن وكىلەتتى ۇستاۋ سياقتى ماسەلەلەردى ىشكەرىلەي اشىپ، ەگجەي ـ تەگجەيلى تەكسەردى؛

　　− وفيتسەر ـ اسكەرلەردىڭ جانىنداعى ”بولماشى شىرىكتەسۋدى“ كۇش سالا تۇزەتىپ، نەگىزگى ساتىنىڭ سالت ـ سانانى باقىلاۋ ـ تەكسەرۋ بايلانىس ٴتۇيىنى قىزمەتىن تەرەڭدەتىپ، كەڭەيتىپ، نەگىزگى ساتىداعى سەزىمتال ىستەردى ٴجىتى قاداعالاپ، ٴىشىپ ـ جەۋ، الۋ، القىمداۋ، سۇراۋ، استىرتىن ىستەۋ، جالعان مالىمدەپ الداپ الۋ سياقتى ماسەلەلەردى ىشكەرىلەي تۇزەتتى؛

　　− ٴتورت بۇرىس ستيل مەن شىرىكتەسۋدى بىرگە تەكسەرىپ، بىرگە باسقارۋدى تەرەڭدەتىپ، بەلگىلەمەگە قايشى ٴىشىپ ـ جەۋ، تارتۋ ـ تارالعى الۋ، تارتۋ ـ تارالعى ۇسىنۋ، ورىنسىز بارىس ـ كەلىس جاساۋ سياقتى قۇبىلىستار بايقالعان زامان سوققى بەرىپ، دەرەۋ تەكسەرىپ، ٴتورت بۇرىس ستيل مەن شىرىكتەسۋدىڭ وزگەرۋ جولىن ٴۇزىپ تاستادى...

　　”سۋعا باتقان كەمەنىڭ تۇسىنان وتەر مىڭ قايىق، قۋراعان اعاش تۇبىنەن كوكتەيدى بۇتاق ٴبۇر جارىپ“. ساياسي جاقتان رەتتەۋ ـ تاربيەلەۋ نەعۇرلىم تەرەڭدەگەن سايىن، حالىق ارمياسى سولعۇرلىم كىرشىكسىزدەنىپ، ارميانى قۇدىرەتتەندىرۋدىڭ، جەڭىسكە جەتۋدىڭ نەگىزى سولعۇرلىم بەكەمدەلدى.

　　بۇكىل ارميا شايقاس جۇرگىزە الۋدى، جەڭىستى شايقاس جۇرگىزۋدى ساياسي جاقتان رەتتەۋ ـ تاربيەلەۋدەگى ٴتۇبىرلى كوزدەۋ ٴتۇيىنى ەتۋگە تاباندى بولىپ، ستيل دۇرىستاۋ رۋحىمەن اسكەري بولىمدەردەگى ٴسىڭىستى كىناراتتاردى تۇزەتىپ، قىزمەت نەگىزگى تۇيىنىنە باتىل قايتىپ، جاۋىنگەرلىك قابىلەت ولشەمىن بەرىك ورناتىپ، ”بەستى بىلمەۋ“، ”ەكى قابىلەتتىڭ جەتەرسىزدىگى“ سياقتى ماسەلەلەردى جەدەل شەشىپ، باتىلدىقپەن شايقاس جاساپ، ٴسوزسىز، جەڭىسكە جەتەتىن تاڭداۋلى جاۋىنگەر قوسىن سومدادى.

　　جاپالى ماشىق الاڭىندا جاۋىنگەرلىكتى شىڭدادى، قۇرلىق ارمياسىنىڭ بەلگىلى لۇيى بىرىككەن يىڭنىڭ يىڭجاڭدارىن ينتەرنەتتە قولباسشىلىق ەتۋ، قارسىلاسۋ جاتتىعۋىنا قاتىناسۋعا ۇيىمداستىردى، سوعىس مايدانىنداعى تەڭىز، اۋە جاعدايىن دەر كەزىندە جەتكىزىپ، اينالىمعا سالىپ، قۇرلىق ارمياسى اۆياتسيا اسكەرلەرى، الىس ارالىقتى زىمىران زەڭبىرەك جۇيەسى، ەرەكشە سوعىس كۇشتەرى سياقتى فاكتورلاردى تۇتاس بارىستا قاتىناستىرىپ، نەگىزگى ساتى قولباسشىلارىنىڭ بىرلەسۋ ساپاسىن، جالپى جاعداي كوزقاراسىن، وزگەرىسكە توتەپ بەرۋ قابىلەتىن جوعارىلاتتى.

　　تەڭىزدە جانە اۋەدە سايىس سالدى، ەلىمىزدىڭ تۇڭعىش ەلەكتروماگنيتتىك سەرىپپە تيبىندەگى اۋياماتكاسى فۋجيان اتتى اۋياماتكا ساپقا قوسىلعان 2 ـ اپتادا ـ اق تۇڭعىش رەت تەڭىزدە ناقتى اسكەر جاتتىعۋىن ورىستەتتى، كوپ ٴتۇرلى تۇرپاتتاعى اۋياماتكا ۇشاقتارى كوپ رەت سەرىپپە تيبىندە ۇشۋ جانە اۋياماتكاعا قونۋ جاتتىعۋىن ورىندادى، قوسىنعا كىرگەن 2 ـ ايدا تۇڭعىش رەت تەڭىز رايونىن اتتاعان سىناق جاتتىعۋى مىندەتىن اتقاردى.

　　زەڭگىر كوكتە بەلدەستى، اۋە ارمياسىنىڭ بەلگىلى ٴبولىمى عىلىم ـ تەحنولوگيا تاسىلدەرىنەن پايدالانىپ، كومەسكى قارسىلاسىنىڭ سوعىس جۇرگىزۋ ۇستانىمىن، قۇرال ـ جابدىقتارىنىڭ قاسيەتىن جانە تاكتيكالىق ەرەكشەلىگىن كوزدەي وتىرىپ جاڭاشا كوك ارميا قۇرىپ، قىزىل جاقتىڭ تالماۋ جەرىن كوزدەپ سوققى بەرىپ، قيىن ماسەلەلەردى ارت ـ ارتىنان تۋدىرىپ، قيىن جاعدايعا ٴتۇسىرىپ، ۇشقىشتارعا ولقىلىقتاردى تابۋ، قابىلەتتى كۇشەيتۋ قىسىمىن ٴتۇسىردى.

　　شاقىرعان زامان جەتىپ كەلۋ، كەلە سالا شايقاس جۇرگىزە الۋ، شايقاستا، ٴسوز جوق، جەڭىسكە جەتۋدى جۇزەگە اسىردى، شىعىس بولىك سوعىس رايونى قۇرلىق ارمياسى، تەڭىز ارمياسى، اۋە ارمياسى، زىمىران ارمياسى سياقتى اسكەر كۇشىن ۇيىمداستىرىپ، ”بىرلەسكەن وتكىر سەمسەر“، ”تەڭىز بۇعازىنداعى نايزاعاي“، ”ادىلەت جانە بورىش“ سياقتى بىرلەسكەن مانەۆرلەر ورىستەتىپ، تەڭىز ـ اۋە شايقاس دايىندىعى بويىنشا شارلاۋ جۇرگىزۋ، جان ـ جاقتى مەڭگەرۋ ۇقىعىن تارتىپ الۋ، ماڭىزدى پورت، ماڭىزدى اۋماقتاردى قورشاپ مەڭگەرۋ، ارميا، اسكەر تۇرلەرى بىرلەسىپ تۇتقيىل سوققى بەرۋ سياقتى تۇرلەردى اتقارىپ، اسكەري بولىمدەردىڭ ٴبىر تۇلعالانعان بىرلەسىپ سوعىس جۇرگىزۋ قابىلەتىن جاپپاي تەكسەرىپ، مەملەكەتتىڭ يەلىك ۇقىعى مەن تەرريتوريا تۇتاستىعىن قورعاۋداعى كۇشتى ەركى مەن قابىلەتىن تولىق ايگىلەدى.

　　ساقاداي ساي تۇرىپ، ورايدى تەز يگەردى. بۇكىل ارمياداعى ٴار دارەجەلى ورىندار ٴبىر جاعىنان كۇرەس جۇرگىزۋگە، ٴبىر جاعىنان سوعىسقا دايىندالۋعا، ٴبىر جاعىنان قۇرىلىس جۇرگىزۋگە تاباندى بولىپ، اسكەر جاتتىقتىرۋدى، سوعىسقا دايىندالۋدى جاپپاي كۇشەيتىپ، وفيتسەر ـ اسكەرلەردى رەتتەۋ ـ تاربيەلەۋدەن تۋىنداعان ساياسي ىنتانى اسكەر جاتتىقتىرۋدىڭ قوزعاۋشى كۇشىنە اينالدىرۋعا جەتەكتەدى، قالىڭ كوماندير ـ جاۋىنگەرلەر بار زەيىنىمەن سوعىس جۇرگىزۋدى جوسپارلاپ، سوعىس جۇرگىزۋدى زەرتتەپ، سوعىس جۇرگىزۋگە جاتتىقتى، بارلىق كۇشتى جاۋدى، قارسىلاستاردى جەڭۋ سەنىمى اناعۇرلىم بەكەمدەلىپ، جىگەرى اناعۇرلىم تاسقىندادى.

　　قۇلاشىن كەڭ جايعان ٴداۋىر، كۇن سايىن جاڭالانعان ارميا، جاڭا سالت كوزگە تۇسەتىن اسكەري كازارما. قىزمەت ورنىن اۋىستىرىپ اۋىس ـ كۇيىس جاساعان وفيتسەر ـ اسكەرلەر جاڭا ورىنعا بارعاندا، قىزمەت ناقتى ناتيجەسى كورنەكتى بولسا بولعانى، ەڭبەك باعالاۋ، سيلىق بەرۋ ۇلگى تاقتاسىندا اتى بولادى؛ جوعارى دارەجەلى ورگاندار نەگىزگى ساتىعا بارىپ قىزمەت تەكسەرگەندە داپتەر اقتارىپ، ەستەلىك تەكسەرىپ، ەمتيحان المايتىن بولدى... حالىقتىڭ سەنىمىنە يە بولۋ شارالارى ساياسي جاقتان رەتتەۋ ـ تاربيەلەۋدىڭ تەرەڭدەۋى، ناقتىلانۋى الا كەلگەن تاماشا سالتتى، تاماشا ەكولوگيانى ايگىلەدى.

　　جاڭا داۋىردەگى ارميانى قۇدىرەتتەندىرۋ ىستەرىنىڭ ۇزدىكسىز ىلگەرىلەۋىنە بايلانىستى، قالىڭ وفيتسەر ـ اسكەرلەر بۇرىن بولىپ كورمەگەن تەبىندى، جان دۇنيەگە اسەر ەتكەن، جۇرت جۇرەگىنە تەرەڭ ۇيالاعان وسى ساياسي جاقتان رەتتەۋ ـ تاربيەلەۋدىڭ اۋىر ٴىرىپ ـ ٴشىرۋ ماسەلەلەرىن اداقتاۋ، وڭاۋ عانا ەمەس، ونان دا ماڭىزدىسى، ارميانى قۇدىرەتتەندىرىپ، شايقاستا جەڭىسكە جەتۋدى كوزدە ۇستايتىن شىڭدالۋ، تەرەڭ قاتپاردان قاراعاندا، جاڭا داۋىردە ارميانى ساياسي جاقتان قۇرۋ جالپى جوباسىن دايەكتىلەندىرۋدەگى، پارتيانىڭ ارمياعا شارتسىز باسشىلىعىن بەكەمدەۋدەگى نەگىزدى بەكەمدەۋ شاراسى ەكەندىگىن تەرەڭ سەزىندى.

　　رەتتەۋ ـ تاربيەلەۋ ارقىلى جاڭا سالتتى سومدادى، قامال الىپ ارميانى قۇدىرەتتەندىرۋگە ۇمتىلدى. دۇنيە جۇزىندەگى بىرەگەي ارميا قۇرۋدى جەدەلدەتۋ ساپارىندا حالىق ارمياسى پارتيانىڭ ارمياعا شارتسىز باسشىلىعىنا بۇلجىماي تاباندى بولىپ، كونەنى وزگەرتىپ، جاڭانى ورناتۋ بارىسىندا توركىنىن تۇزەپ، قاينارىن تازالاپ، شىڭدالۋ بارىسىندا زەيىن ـ زەردەنى ۇيىستىرىپ، رۋحتى سومداپ، قامال الىپ، ەكپىندەي ىلگەرىلەۋ بارىسىندا بورىش ارقالاپ، باستان ـ اياق پارتيا مەن حالىق بۇكىلدەي سەنىم ارتا الاتىن قاھارمان قوسىن بولدى.

　　(شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ 4 ـ ايدىڭ 7 ـ كۇنى بەيجيڭنەن بەرگەن حابارى)