— شينجياڭنىڭ جالپى حالىقتىق كىتاپ وقۋ قيمىلىنىڭ كوكتەمگى بەتاشارى
تيانشان تورى - شينجياڭ گازەتىنىڭ ٴتىلشىسى ليۋ مىڭمىڭ
4 ـ ايدا تيانشان الابىندا كوكتەم سامالى ەسىپ، كىتاپ وقۋ مەرەيى وسى توپىراقتى ٴۇن ـ ٴتۇنسىز نارلەندىردى. پامير ۇستىرتىندەگى ”ات ۇستىندەگى كىتاپحانا“، وڭتۇستىك شينجياڭنىڭ قىستاقتارىنداعى ”قول تەلەفونعا جۇكتەلگەن“ شارۋالار كىتاپ ٴۇيى، حوتاننىڭ تۋانچىڭىندا ەندى عانا اشىلعان ”جيڭحى شاعىن كىتاپحاناسى“، تاعى جۋىقتا باستالعان ”انار ٴدانى · وتباسى كىتاپ بولمەسى“... كىتاپ وقۋ اتىنداعى كوكتەم پاراعى شينجياڭنىڭ بايتاق دالاسىندا اشىلدى.
2026 ـ جىلى جالپى حالىقتىق كىتاپ وقۋ ٴبىر بەلەسكە كوتەرىلدى — 2 ـ ايدىڭ 1 ـ كۇنى «جالپى حالىقتىق كىتاپ وقۋدى جەبەۋ ەرەجەسى» رەسمي اتقارىلىپ، جالپى حالىقتىق كىتاپ وقۋ ساياساتتىق دارىپتەۋدەن زاڭمەن باسقارۋ ارقىلى قامتاماسىز ەتىلەتىن تىڭ ساتىعا قادام تاستادى. بيىل 4 ـ ايدىڭ 4 ـ اپتاسىندا ەلىمىز بويىنشا تۇڭعىش رەتكى ”جالپى حالىقتىق كىتاپ وقۋ قيمىل اپتالىعى“ باستالادى. زاڭمەن باسقارۋ ارقىلى قورعاۋدان نەگىزگى ساتىدا تەرەڭ تامىر تارتۋعا، سيفرلاندىرۋ ارقىلى قۋات ۇستەۋدەن شينجياڭعا كومەكتەسۋ ارقىلى دەم بەرۋگە دەيىن، ”كىتاپقۇمار شينجياڭ“ كارتيناسى جەدەل كەسكىندەلۋدە.
كىتاپ وقۋ مەرەيىنە شومعان تيانشان الابى كوز الدىمىزدا كەستەلەندى.
4 - ايدىڭ 12 - كۇنى جيڭحى شاعىن كىتاپحاناسىنداعى وي ءبولىسۋ جينالىسى. سۋرەتتى سايراڭدۇڭجۋ تۇسىرگەن
كىتاپ مال شارۋاشىلىق وڭىرلەرىندەگى كيىز ۇيلەرگە قالاي جەتكىزىلەدى
پامير ٴۇستىرتىنىڭ قويناۋى، قىزىلسۋ قىرعىز اۆتونوميالى وبلىسىنداعى ”ات ۇستىندەگى كىتاپحانانىڭ“ ەل اراسىندا جۇرگەنىنە تالاي جىل بولدى.
تاڭەرتەڭ قىزمەتكەرلەر كىتاپتاردى اتقا ارتىپ، شەكارا قورعانىس قاراۋىل ورنى مەن مال شارۋاشىلىق وڭىرىندەگى كيىز ۇيلەرگە قاراي جول الدى. تاۋ جولى ويلى ـ قىرلى، ات تۇياعى قيىرشىق تاستاردى سىقىرلاتا باسىپ، شاڭ ـ توزاڭ اسپانعا كوتەرىلدى. وسى جولعا جارىم كۇن ۋاقىت كەتكەنىمەن، ٴاربىر كىتاپ مالشىلار سارىلا كۇتكەن ”تارتۋ“ ەدى — مۇندا باعىمشىلىق تەحنولوگياسى قولدانباسى، «ماناس» باتىرلىق ەپوسى، تاعى مەملەكەتتە ٴبىر تۇتاس قولدانىلاتىن ٴتىل ـ جازۋداعى سۋرەتتى كىتاپتار بار.
”بۇل تەك كىتاپ جەتكىزۋ عانا ەمەس، ونان دا ماڭىزدىسى، شەبەرلىك پەن ارمان جەتكىزۋ سانالادى“. قىزىلسۋ وبلىستىق كىتاپحانانىڭ ورىنباسار باستىعى دىلسۇيەر دولكۇن بىلاي دەدى: 2025 ـ جىلدان بەرى ”ات ۇستىندەگى كىتاپحانا“ ارقىلى جيىنى 1000عا جۋىق كىتاپ جەتكىزىلىپ، ەگىنشى ـ مالشىلار مەن شەكارا كۇزەتشىلەرىنەن 1000نان استام ادام يگىلىككە كەنەلدى.
وڭتۇستىك شينجياڭنىڭ ۇلان ـ بايتاق اۋىل ـ قىستاقتارىندا كىتاپ جەتكىزۋ ٴتاسىلى دە تۇرلىشە — اتقا سۇيەنبەيدى، كولىككە سۇيەنبەيدى، بۇلتتىق تەرمينالعا سۇيەنەدى.
جەلىگە شىعارىلعانىنا ٴبىر جىلدان اسقان «شينجياڭ شارۋالار سيفرلى كىتاپ ٴۇيى» تۇعىرى كىتاپتى ەگىنشى ـ مالشىلاردىڭ قولىنا جەتكىزدى. قازىر وسى تۇعىرعا تىركەلگەن پايدالانۋشىلار 227 مىڭعا جەتىپ، 96 رايون ـ اۋدانداعى 8972 شارۋالار كىتاپ ٴۇيىن قامتىدى. تۇعىردا 16 مىڭنان استام ٴتۇرلى ەلەكتروندى كىتاپ بار بولىپ، 6 ٴتۇرلى ٴتىل قولداندى. ەگىنشى ـ مالشىلار ٴبىر قول تەلەفونمەن ـ اق كەز كەلگەن ۋاقىتتا، كەز كەلگەن جەردە كىتاپ وقىپ، كىتاپ تىڭداي الادى.
كۇشار قالاسىندا قىستاق تۇرعىنى پاتىگۇل نياز تەرەڭ سەزىممەن: ”سيفرلانعان كىتاپ وقۋ ٴبىز ٴۇشىن وتە قولايلى، قازىر بوس ۋاقىتتا كەز كەلگەن ۋاقىتتا، كەز كەلگەن جەردە كىتاپ وقىپ، كىتاپ تىڭداي الامىز“، ـ دەدى.
”بۇقارانىڭ تاپسىرىس بەرۋى“ سىندى يقۋات جۇرت جۇرەگىن ٴتىپتى دە جىلىتتى. ەگىنشى ـ مالشىلار قانداي كىتاپ وقىعىسى كەلسە، باسقارۋشى ارقىلى جۇيەگە جولداسا بولادى، تۇعىردا كىتاپتى تولىقتاۋ جۇمىسى الدىمەن ويلاستىرىلادى. ”قانداي كىتاپ بولسا سونى وقۋدان“ ”قانداي كىتاپتى وقىعىسى كەلسە سونى وقۋعا“ دەيىن شينجياڭنىڭ كىتاپ وقۋعا قىزمەت وتەۋى بارعان سايىن ”اڭعارىمدى“ بولۋدا.
ات ۇستىنەن بۇلتتىق تەرمينالعا دەيىن، تاۋ اسىپ، تاس باسۋدان ساۋساقپەن تۇرتۋگە دەيىن — ٴبىر كىتاپتىڭ مال شارۋاشىلىق رايوندارىنداعى كيىز ۇيلەرگە دەيىن جەتكىزىلۋ جولى عىلىم ـ تەحنولوگيامەن نۇرلاندى. سيفرلى داۋىردە شينجياڭنىڭ جالپى حالىقتىق كىتاپ وقۋى ٴوڭىر مەن كەڭىستىكتىڭ شەكتەمەسىن بۇزىپ، كىتاپ وقۋ مەرەيىن بارلىق جەرگە جەتكىزدى.
ٴبىر قالا قايتكەندە كىتاپ وقۋ مەرەيىن نەگىزگى تۇسكە اينالدىرا الادى
تيانشان الابىندا ٴاربىر قالانىڭ وزىندىك كىتاپ وقۋ ريتىمى بار.
تاڭعى ساعات 8، حوتان تۋانچىڭ. كونە كوشەنىڭ تىرشىلىگى ەندى عانا باستالىپ، ”جيڭحى كىتاپحاناسىنىڭ“ شىراعى جارقىرادى. اينەك ەسىكتى اشقاندا، جاڭعاق اعاشىنان جاسالعان كىتاپ سورەسىندە شينجياڭ تاريحى سۋرەتتى كىتابى جۇڭحۋا كلاسسيكالىق حيكايالارىمەن قاتار ٴتىزىلىپتى. وقىرمان ٴرايلا ابلەز «انا وزەن بويىندا» دەگەن كىتاپتى سورەدەن الىپ شىعىپ: ”بۇرىن جاڭا كىتاپ وقىماقشى بولسام ۇلكەن كىتاپحاناعا باراتىنمىن، قازىر 5 مينۋتتا جەتىپ كەلىپ كىتاپ وقي الامىن“، ـ دەدى.
4 ـ ايدىڭ 12 ـ كۇنى اشىلعان وسى كىتاپحانا بەيجيڭ قالاسىنىڭ حوتانعا كومەكتەسىپ قۇرعان تۇڭعىش ”جيڭحى كىتاپحاناسى“. ”15 ـ بەسجىلدىق“ كەزىندە حوتان ايماعىندا وسىنداي شاعىن كىتاپحانادان 15 - 20سى اشىلىپ، ”كىتاپ وقۋ“ ٴاربىر ادامنىڭ ەسىك الدىنا جەتكىزىلەدى.
4 ـ ايدىڭ 9 ـ كۇنى كەشقۇرىم، تەكەس اۋدانىنداعى ورتالىق تايجيتان. ”كىتاپقۇمار تەكەس · مورالمەن نارلەنگەن سەگىز تاڭبالى قالا“ اتىنداعى جالپى حالىقتىق كىتاپ وقۋ قيمىلى ورىستەتىلۋدە. الاڭدا بالالار مۇعالىمنىڭ قولما ـ قول جەتەكشىلىگىندە ورنەك باسىپ سۋرەت شىعارىپ، بايىرعى ولەڭدەردەگى يدەيانى بەينەلەدى؛ قارتتار ەكى ـ ۇشتەن بىرگە وتىرىپ كىتاپ اقتارىپ، اڭگىمە دۇكەنىن قۇردى. 10 مەكتەپتىڭ ۋاكىلدەرى تۇڭعىش توپتاعى ”قالقىما سومكەنى“ تاپسىرىپ الدى — سومكەگە دەن قويا تاڭدالعان كىتاپتار سالىنعان، بۇل كىتاپتار مەكتەپ پەن وتباسى اراسىندا اينالىم جاسايدى.
تۇنگى ساعات 11دە، ۇرىمجىدەگى شينجياڭ حالىقارالىق ۇلكەن بازارى كورىنىس ٴوڭىرىنىڭ جاياۋلار كوشەسىندە شۋىل بىرتىندەپ باسىلدى، شينحۋا كىتاپ دۇكەنىنىڭ ”بازار اسەرى“ نەگىزگى تاقىرىپتىق دۇكەنىنىڭ شامدارى ٴالى دە جارقىراۋدا. ٴتۇن ورتاسىنا دەيىن تيجارات جۇرگىزەتىن وسى كىتاپ ٴۇيى ساياحاتشىلار مەن جەرگىلىكتى تۇرعىنداردىڭ ورتاق رۋحاني ايالداماسى سانالادى. كىتاپ ۇستەلىنىڭ الدىندا ەمتيحانعا دايىندالعان جاستار باس الماي سۇراۋ ىستەۋدە؛ شينجياڭ نەگىزگى تاقىرىپتىق مادەنيەت جاسامپازدىعى اۋماعى جانىندا ساياحاتشىلار «ۇرىمجىدە وتكەن ىستەر» اتتى كىتاپتى وقىپ جاتتى.
تاڭەرتەڭگى حوتاننان كەشكى تەكەسكە، ونان ٴتۇن ورتاسىنداعى ۇرىمجىگە دەيىن — تۇرلىشە قالالار تۇرلىشە ۋاقىتتا ۇقساس كىتاپ وقۋ مەرەيىنە شومدى.
چارقىلىق اۋدانىنىڭ ساندى مالىمەتتەرى جۇرت نازارىن اۋداردى: بيىل 1 ـ ايدان 3 ـ ايعا دەيىن بۇكىل اۋداندا كىتاپ وقۋ قيمىلىنا ات سالىسقان ادام (رەت) سايكەس مەزگىلدەگىدەن %40 ارتىپ، سيفرلى كىتاپ وقۋدىڭ جالپىلاسۋ سالىستىرماسى %60 جوعارىلادى. تاكلاماكان ٴشولىنىڭ جيەگىنە ورنالاسقان وسى اۋدان ورتالىعى كىتاپ وقۋ ارقىلى ٴوز بەينەسىن وزگەرتۋدە.
مۇنان دا ۇلكەن ٴىس: شينجياڭ جاپپاي قامتيتىن ينتەرنەت جەلىسىن قالىپتاستىرۋدا. 2026 ـ جىلدان بەرى شينجياڭ ەرەكشەلىگى ايقىن، سەزىنۋگە جايلى ٴبىر توپ كىتاپ وقۋ ورنىن، وقۋ بولمەسىن جانە ”قالا مادەنيەتى قوناق قابىلداۋ زالىن“ ۇزدىكسىز قۇرىپ، ”كىتاپ وقۋ مەرەيىنە شومعان قاتىناس“، ”كىتاپ وقۋ مەرەيىنە شومعان مەترو“، ”كىتاپ وقۋ مەرەيىنە شومعان بازار“ سياقتى جىلجىمالى كىتاپ وقۋ كەڭىستىگىن تۇلعالاپ، ”شارۋالار سيفرلى كىتاپ ٴۇيى“، ”جىلجىمالى كىتاپحانا“ سياقتى سيفرلانعان كىتاپ وقۋ تۇعىرىن جالپىلاستىرىپ، كىتاپ وقۋدى كۇندەلىكتى تۇرمىسپەن توعىستىردى.
كىتاپقۇمارلىق تيانشان الابىنداعى قالالاردىڭ ەڭ مەيىرگە تولى نەگىزگى تۇسىنە اينالۋدا.
قىزىلسۋ وبلىستىق كىتاپحانا جاڭالىق جاراتىپ، ”ات ۇستىندەگى كىتاپحانا“ كىتاپ وقۋ قيمىلىن ورىستەتتى. سۋرەتتى نازيرا نيجات تۇسىرگەن
ٴبىر ەرەجە ارقىلى جالپى حالىقتىق كىتاپ وقۋدى قايتىپ تياناقتاندىرىپ تامىر تارتقىزۋعا بولادى
بيىل كوكتەم مەرەكەسى وتە سالىسىمەن، يانجي حۇيزۋ اۆتونوميالى اۋدانى بەيداچۇي اۋىلى تايپيڭچۇي قىستاعىنداعى قىستاقتا تۇراتىن كادرلار وتباسىلارىن ارالاپ، جاعداي ۇعىسا باستادى.
”بۇرىن جەتكىزىلگەن كىتاپتاردىڭ ٴىشىنارالارىن ٴبىز پايدالانا المايتىنبىز“. قىستاق تۇرعىنى احات توحتى ٴوز ٴۇيىنىڭ اۋلاسىن نۇسقاپ تۇرىپ بىلاي دەدى: ”مەن 10 نەشە مۋ جەرگە قىزىل بۇرىش ەكتىم، قىزىل بۇرىشتاعى دەرت ـ دەربەزدەن، زياندى جاندىكتەن ساقتانۋ ـ تىزگىندەۋگە قاتىستى ەڭ وقىعىم كەلەتىن كىتاپتاردى شارۋالار كىتاپ ۇيىنەن تابا المادىم. ال قىستاعىمىزدا كەپتەر باعاتىن ادام بولماعاندىقتان، كەپتەر باعۋعا قاتىستى كىتاپتاردى شاڭ باسىپ تۇر“.
قىستاقتا تۇراتىن كادرلار قىستاق تۇرعىندارىنىڭ سوزدەرىن ٴبىر ـ بىرلەپ داپتەرگە جازىپ، كوپشىلىكتىڭ ٴىس جۇزىندىك قاجەتىنە ساي ۇزىن سونار كىتاپ تىزىمدىگىن جاسادى — ەگىمشىلىك، باعىمشىلىق، سالاماتتىق، كۇتىنۋ، بالالار سۋرەتتى كىتابى، زاڭدىق ساۋات... 16 ٴتۇردىڭ بىرەۋى دە قاعىس قالمادى.
جارتى ايدان كەيىن 3000 نان استام جاڭا كىتاپ تايپيڭچۇي قىستاعىنداعى شارۋالار كىتاپ ۇيىنە جەتكىزىلدى.
”قانداي كىتاپ بولسا سونى وقۋدان“ ”قانداي كىتاپتى وقىعىسى كەلسە سونى وقۋعا“ دەيىن — وسى ”تاپسىرىس ۇلگىسىندەگى قامداۋ“ «جالپى حالىقتىق كىتاپ وقۋدى جەبەۋ ەرەجەسى» الا كەلگەن ناقتى وزگەرىس.
بيىل 2 ـ ايدىڭ 1 ـ كۇنى «جالپى حالىقتىق كىتاپ وقۋدى جەبەۋ ەرەجەسى» رەسمي اتقارىلدى، وسى مەملەكەتتىڭ زاڭ ـ ەرەجەسىندە تۇزىمدەندىرۋ ٴتاسىلى ارقىلى ۇكىمەتتىڭ قىزمەت جاۋاپكەرشىلىگى، قوعامنىڭ ات سالىسۋ جولى مەن قىزمەت وتەۋ ولشەمى ايقىندالىپ، قالا مەن اۋىلدى قامتىعان جالپى حالىقتىق كىتاپ وقۋ جۇيەسىن ورناتۋعا مىعىم تىرەك ازىرلەندى، بۇل ٴارى جالپى حالىقتىق كىتاپ وقۋدىڭ ساياساتتىق دارىپتەۋدەن زاڭمەن باسقارۋ ارقىلى قامتاماسىز ەتىلەتىن جاڭا كەزەڭىنە وتكەندىگىن كورسەتەدى.
تايپيڭچۇي قىستاعى شارۋالار كىتاپ ۇيىندەگى ”قىزىل گالستۋك شاعىن ساباقحاناسىنىڭ كىتاپ وقۋ وي ءبولىسۋ“ قيمىلى. سۋرەتتى ما چيڭيان تۇسىرگەن
شينجياڭدا وسى زاڭمەن باسقارۋ بەلەسىنىڭ ٴمانى ايرىقشا تەرەڭ. شينجياڭنىڭ جەرى كەڭ، جان سانىنىڭ ورنالاسۋى بىتىراڭقى بولىپ، كىتاپ وقۋ بايلىعىنىڭ قالا مەن اۋىلدا ورنالاسۋى بىركەلكى بولماۋ ماسەلەسى ۇزاق ۋاقىت ٴومىر ٴسۇرىپ كەلەدى. ”«ەرەجە» اۋىل ـ قىستاقتاردا كىتاپ وقۋدى مەملەكەتتىڭ الەۋمەتتىك مادەنيەت قىزمەت وتەۋ جۇيەسى رەفورماسى مەن اۋىل ـ قىستاقتى گۇلدەندىرۋ ستراتەگياسىن سايكەستى ىلگەرىلەتەتىن شەشۋشى ورىنعا قويدى. بۇل ’اۋىل ـ قىستاقتىڭ مادەنيەت تۇرمىسىن بايىتۋ‘ تالابىن ناقتى تياناقتاندىرىپ قانا قويماي، جاڭا داۋىردەگى الەۋمەتتىك قىزمەت وتەۋدەگى ’قالا مەن اۋىلدىڭ نەگىزگى الەۋمەتتىك مادەنيەت قىزمەت وتەۋىنىڭ بىركەلكىلەنۋىن ىلگەرىلەتۋ‘ سىندى وزەكتى ۇستانىمدى دا ايگىلەدى“، ـ دەدى قاشقار داشۋەسى كىتاپحاناسىنىڭ ورىنباسار باستىعى چىن تاۋ.
«ەرەجەنىڭ» شىعارىلۋى ”جالپى حالىقتىق كىتاپ وقۋدى“ ساياساتتىق دارىپتەۋدەن زاڭمەن باسقارۋ قامتاماسىزدىعىنا اينالدىردى — ۇكىمەت نەنى ىستەۋ، قوعام قالاي ات سالىسۋ، قىزمەت وتەۋ ولشەمى نە دەگەندەردىڭ بارىنە ايقىن جاۋاپ بەرىلدى.
3 - ايدىڭ 30 - كۇنى، باعراش اۋدانى بۇمبۇت قالاشىعى اۋىل - قىستاق بازارىنان پايدالانىپ ورىستەتكەن ”كىتاپ وقۋ مەرەيىن بازارعا ەنگىزۋ“ جالپى حالىقتىق كىتاپ وقۋ قيمىلى كوپتەگەن بۇقارانى وزىنە باۋرادى. سۋرەتتى بايىر تۇسىرگەن
كەشقۇرىم، ٴۇرىمجى قالاسى شۇيموگوۋ رايونى ۋيحۋلياڭ ٴمالىسى ليجيڭنان الەۋمەتتىك اۋماعى، تۇرعىن ريزۋانگۇل ابدىرەيىم ٴاردايىم 6 جاستاعى قىزىمەن بىرگە ۇيگە جاڭادان تولىقتىرىلعان كىتاپ سورەسىنىڭ الدىندا سۋرەتتى كىتاپتاردى، اڭگىمە كىتاپتاردى ٴبىر ـ بىردەن رەتتى ٴتىزىپ، انالى ـ بالالى ەكەۋى سافاعا سۇيەنىپ جارتى ساعات وقيتىن. بۇل اۆتونوميالى رايوندىق ايەلدەر بىرلەستىگىنىڭ ”انار ٴدانى · وتباسى كىتاپ ٴۇيى“ نىسانى اكەلگەن وزگەرىس — ٴاربىر وتباسىندا ”ٴبىر شاعىن كىتاپ سورەسىن بىرگە قۇرۋدى، ٴبىر توپ ساپالى كىتاپتاردى ساقتاۋدى، اتا ـ انالار مەن بالالار بىرگە كىتاپ وقۋ ۋاقىتىن بىرگە وتكىزۋدى“ دارىپتەگەن.
ٴبىر شاعىن كىتاپ سورەسى، بىرگە كىتاپ وقىعان شاق ٴار ۇلت بۇقاراسىن اتا ـ انالار مەن بالالار بىرگە كىتاپ وقۋ بارىسىندا جاقىنداسۋ، شىنايى مويىنداۋدى ۇيىستىرۋ مۇمكىندىگىنە يە ەتتى. اۆتونوميالى رايوندىق ايەلدەر بىرلەستىگى پارتيا باسشىلىق گرۋپپاسىنىڭ شۋجيى، ورىنباسار ٴتوراعا لي ليڭحۇيدىڭ ايتقانىنداي: ” ’انار ٴدانى · وتباسى كىتاپ ٴۇيى‘ مەملەكەتتە ٴبىر تۇتاس قولدانىلاتىن ٴتىل ـ جازۋدى ۇيرەنۋ جانە كلاسسيكالىق كىتاپتاردى وقۋ ارقىلى جۇڭحۋا ۇلتى ورتاق تۇلعا تانىمىنىڭ وتباسىندا تامىر تارتىپ، وركەن جايۋىنا مۇمكىندىك جاسادى“.
«ەرەجە» اتقارىلعان 2 ايدان استام ۋاقىتتان بەرى بۇل وزگەرىستەر كوكتەم سۋىنداي تيانشان الابىنىڭ تۇكپىر ـ تۇكپىرىن نارلەندىردى.
كىتاپ وقۋ مەرەيى ارقىلى جۇرەكتەردى قالاي ٴۇنسىز نارلەندىرۋگە بولادى
باعراش اۋدانى بۇمبۇت قالاشىعىنىڭ بازارىندا ادام اعىنى ەڭ ٴجيى جەر كاۋاپ جايماسى دا، كيىم ـ كەشەك دۇكەنى دە ەمەس، قايتا ”جىلجىمالى كىتاپ ۇستەلى“. اراعا ٴبىراز ۋاقىت سالىپ، ”كىتاپ وقۋ مەرەيىن بازارعا ەنگىزۋ“ قيمىلى وسىندا ورىستەتىلىپ جاتتى، بازارعا باراتىن اۋىلداستار كىتاپتىڭ بىرنەشە بەتىن اقتارىپ، بالالار قورالانا وتىرىپ بىرگە اڭگىمە تىڭداپ، كىتاپ وقۋ مەرەيى مەن تۇرمىس تىرشىلىك تىنىسى توعىسىپ، ايرىقشا مەيىرگە بولەندى.
شينجياڭدى مادەنيەتپەن نارلەندىرۋدىڭ تەتىگى ”نارلەندىرۋدە“. ال كىتاپ وقۋ دەگەنىمىز ەڭ تابيعي ”نارلەندىرۋ“ _ ٴبىر كىتاپتى اقتارىپ، ٴبىر ابزاتس سويلەمدى وقىعاندا، بىرەۋ ٴتالىم ايتپاسا دا مازمۇن مەن سۇيىسپەنشىلىكتى توعىستىرۋ ارقىلى تابيعي تۇسىنۋگە بولادى.
شينجياڭ جازۋشىلار قوعامىنىڭ ورىنباسار ٴتوراعاسى، جالپى حالىقتىق كىتاپ وقۋدى جالپىلاستىرۋ ەلشىسى ەركەش قۇرمانبەك ماتەريال جيعان كەزدە مىناداي وزگەرىسكە نازار اۋداردى: وڭتۇستىك شينجياڭدا كوپتەگەن ايەلدەر بۇرىن ٴبىر ارادا باس قوسا قالسا بولعانى، شاي ٴىشىپ اڭگىمە دۇكەن قۇراتىن، ال قازىر بىرتە ـ بىرتە كىتاپ وقىپ وي ورتاقتاسۋعا، كلاسسيكالىق شىعارمالاردى وقۋعا وزگەردى. ول بىلاي دەدى: ”كوپشىلىك كىتاپ وقۋعا ادەتتەنىپتى، كوڭىل سارايلارى اشىلىپتى، جۇڭحۋانىڭ تاڭداۋلى ٴداستۇرلى مادەنيەتى جونىندەگى تۇسىنىكتەرى دە اناعۇرلىم تەرەڭدەپتى“.
جالپى حالىقتىق كىتاپ وقۋ، تۇپتەپ كەلگەندە، كوپشىلىكتىڭ ”وقيتىن كىتابى بولۋىنا“ عانا ەمەس، ونان دا ماڭىزدىسى، كوپشىلىكتىڭ ”جاقسى كىتاپ وقۋىنا“ مۇمكىندىك جاساۋ. شينجياڭدا كىتاپ وقۋدا ”قىزىعۋىنا باپ كەلۋگە“ ٴمان بەرۋ كەرەكتىگىن تانىپ جەتكەن ادامدار بارعان سايىن كوبەيۋدە.
شينجياڭ حالىق باسپاسى كوپ كۇش شىعاردى. ولار جەرگىلىكتى جاس جازۋشىلاردى سۇيەمەلدەپ، شينجياڭ حيكايالارىنىڭ اناعۇرلىم كوپ جازىلۋىنا، تارالۋىنا مۇمكىندىك جاسادى. ”تيانشان ادەبيەت سيلىعى“، ”شينجياڭ جاقسى كىتابى“ سياقتى باعالاۋ بەينە سىزعىش ىسپەتتى، ناعىز وقۋعا تاتيتىن تۋىندىلاردى باعالاپ شىقتى.
شينجياڭ جاستار ـ ورەندەر باسپاسى نازاردى بالالارعا جانە جاستار مەن ورەندەرگە اۋداردى. جۇڭحۋانىڭ تاڭداۋلى ٴداستۇرلى مادەنيەتىن، جۇڭحۋا ۇلتى ورتاق تۇلعا تانىمىن بەكەمدەۋدى ارقاۋ ەتكەن ولار ”بۇل جەر شينجياڭ“، ”حيكاياداعى جۇڭگو“، ”قىزىل انار“ سياقتى جەلىلەس كىتاپتاردى جوبالادى. بۇل كىتاپتار ەل ىشىندە قارسى الىنىپ قانا قويماي، جۇزگە تارتا كىتاپتىڭ باسپا ۇقىعى شەتەلگە ساتىلدى.
2025 ـ جىلعى 2 ـ كەزەكتى شينجياڭنىڭ جالپى حالىقتىق كىتاپ وقۋ جينالىسىندا 25 ٴتۇرلى ”شينجياڭ جاقسى كىتابى“ رەسمي جاريالاندى. جاي وقىرماندار جونىنەن العاندا، بۇل كىتاپ دۇكەنىنە نەمەسە كىتاپحاناعا كىرگەن كەزدە قولىندا ٴبىر پارشا سەنىمدى ”كىتاپ تىزىمدىگى“ بار بولعاندىعىن اڭعارتادى.
شينجياڭدا جالپى حالىقتىق كىتاپ وقۋ سىندى بۇل جاعدايدى شينجياڭعا باعىتتامالى كومەكتەسەتىن ولكە، قالالاردىڭ كومەگىنەن بولە قاراۋعا بولمايدى. شاڭحايدىڭ شينجياڭعا كومەكتەسۋ بويىنشا قۇرعان ”جياڭنان باسپاسى · جىبەك جولى شۇعىلاسى“ كىتاپ دۇكەنى بالالاردىڭ وقۋدان تاراعاننان كەيىن ەڭ ۇناتىپ باراتىن جەرىنە اينالدى. حۋنان شينجياڭعا كومەكتەسۋ بويىنشا ”كىتاپ وقۋ مەرەيىنە شومعان مەكتەپ كىتاپ وقۋ ارناۋلى اۋماعىن“ قۇردى، جياڭسۋ شينجياڭعا كومەكتەسۋ بويىنشا ”انار ٴدانى كىتاپ بولمەسىن“ قۇردى، حۋبەي شينجياڭعا كومەكتەسۋ بويىنشا ”ات ۇستىندەگى كىتاپ ٴۇيىن“ قۇردى ... كىتاپ وقۋ ماركالارى تيانشان الابىندا تامىر تارتىپ گۇل اشتى.
شينجياڭنىڭ جالپى حالىقتىق كىتاپ وقۋى ”الىستان“ ”ماڭايعا“ ويىسىپ، ”بۇلتتىق تەرمينالدان“ ”جۇرەك تۇكپىرىنە“ جەتتى.
