— ۇلىڭگىر كولى كەمەسىنىڭ تۇڭعىش رەت جۇرتقا اشىق ۇستالۋىنان كورگەن ـ بىلگەندەرىمىز
انار بۇلت \ شينجياڭ گازەتىنىڭ ٴتىلشىسى جاڭ دۇڭمەي
4 ـ ايدىڭ 23 ـ كۇنى جانجياڭداعى بەلگىلى اسكەري كەمەتۇراقتا تەڭىز سامالى بەتتى ايمالاپ، سوعىس كەمەلەرى ايباتتى كورىنەدى. ناننيڭ كەمەسىنە، كۇنلۇن تاۋى كەمەسىنە، ۇلىڭگىر كولى كەمەسىنە قالىڭ جالاۋ ٴىلىنىپ، جەلمەن بىرگە جەلبىرەپ تۇر. سول كۇنى ەلىمىز دەربەس زەرتتەپ جاساعان 903 تۇرپاتتى جالپىلىق قامداۋ كەمەسى — ۇلىڭگىر كولى كەمەسى تۇڭعىش رەت جۇرتقا اشىق ۇستالىپ، ەلىمىزدىڭ جەر ـ جەرىنەن كەلگەن ساياحاتشىلار كەمەگە شىعىپ ەكسكۋرسيالاپ، ٴىرى ەل سوعىس كەمەسىنىڭ كەلبەتىن جاقىن ارالىقتان سەزىندى.
4 - ايدىڭ 23 - كۇنى ەلىمىز دەربەس زەرتتەپ جاساعان 903 تۇرپاتتى جالپىلىق قامداۋ كەمەسى — ۇلىڭگىر كولى كەمەسى تۇڭعىش رەت جۇرتقا اشىق ۇستالىپ، ەلىمىزدىڭ جەر ـ جەرىنەن كەلگەن ساياحاتشىلار كەمەگە شىعىپ ەكسكۋرسيالاپ، ٴىرى ەل سوعىس كەمەسىنىڭ كەلبەتىن جاقىن ارالىقتان سەزىندى. سۋرەتتى انار بۇلت \ شينجياڭ گازەتىنىڭ ءتىلشىسى جاڭ دۇڭمەي تۇسىرگەن
ۇلىڭگىر كولى كەمەسى شينجياڭنىڭ التاي ايماعىنداعى ۇلىڭگىر كولىنىڭ اتىمەن اتالعان. ۇلىڭگىر كولى بۇكىل ەلىمىزدەگى 10 ۇلكەن ىشكى قۇرلىقتىق تۇششى كولدىڭ ٴبىرى، كول سۋى كوكپەڭكوك، بالىقتار شورشىپ، قۇستار قالىقتاپ، كورىنىسى كوز تارتادى.
قيمىل ورنىندا ادامدار ٴيىن تىرەسەدى. كەيبىرەۋدىڭ ات ارىتىپ پويەزبەن، ۇشاقپەن كەلۋى تەك ۇلىڭگىر كولى كەمەسىنىڭ كەلبەتىن جاقىن ارالىقتان كورۋ ەدى، ولاردىڭ جانارىنان ٴۇمىت پەن قۇرمەت مەن مۇندالايدى.
جياڭشيدەن ەكسكۋرسيالاۋعا كەلگەن شىن يلۇڭ ٴبىر ٴسات تە دامىل تاپپاي، سوعىس كەمەسىنە زەر سالا قاراپ: ”بۇل كەمە اسقاق تا ايبىندى ەكەن، ەلىمىز دەربەس زەرتتەپ جاساعان جالپىلىق قامداۋ كەمەسى. كەمە الاڭقىسىنا شىققاندا عانا وتانىمىزدىڭ تەڭىزدى بەتكە الىپ قۇدىرەتتەنۋگە ۇمتىلۋىنىڭ تەرەڭ ٴمانىن ناعىز ٴتۇسىندىم، حالىق تەڭىز ارمياسىنىڭ جوقتان بار بولعان، السىزدەن كۇشەيگەن نىق قادامىن شىنايى سەزىندىم“، ـ دەدى.
كەمە باسپالداعىن بويلاپ جوعارى شىقساڭىز، كەمەدەگى وفيتسەرلەر مەن اسكەرلەر تۇتاس ارالىقتا جول باستاپ، ەگجەي ـ تەگجەيلى تۇسىندىرەدى، ۇلىڭگىر كولى كەمەسىنىڭ تەگەۋرىندى ناقتى كۇشى كوپتەگەن القاۋعا يە بولدى. حالىق تەڭىز ارمياسىنىڭ شالعاي مۇحيتتا سوعىس جۇرگىزەتىن قۇراما قوسىنىنىڭ ”ارتقى شەپ قامتاماسىز ەتۋ ورتالىعى“ رەتىندە، ۇلىڭگىر كولى كەمەسى ەندىك، بويلىق، تىك ٴۇش باعىتتا قامداۋ قۋاتىنا دا يە بولىپ، كوپتەگەن كەمەنى جانار مايمەن، تۇششى سۋمەن، مينا ـ بومبىمەن، كەپتىرىلگەن جەمىس ـ جيدەك، زاتتىق ماتەريالىمەن ٴبىر ۋاقىتتا قامداي الادى، ول شالعاي مۇحيتتاردا سوعىس جۇرگىزۋدەگى، قورعاپ شارلاۋ جۇرگىزۋدەگى، بىرلەسىپ اسكەري مانەۆر وتكىزۋدەگى، بىرلەسىپ جاتتىعۋداعى ماڭىزدى قامتاماسىزدىق سانالادى، ٴاربىر جابدىعىنان سەنىم مەن كۇش مەن مۇندالايدى.
مەملەكەت قورعانىسى عىلىمىن جالپىلاستىرۋ كورمە اۋماعى، تەڭىز ارمياسى مادەنيەت كورمە اۋماعى ٴبىر ۋاقىتتا اشىق ۇستالىپ، كورمە تاقتاسىندا سۋرەت ـ جازۋ بىرلەستىرىلىپ، ىقپالداسا سەزىنۋ جۇرتتى باۋراپ، جۇرت حالىق تەڭىز ارمياسىنىڭ دامۋ بارىسى مەن قۇرىلىس تابىستارىن ەلىتە سەزىنىپ، كوپتەگەن كورەرمەن ايالداپ دەن قويا تىڭداپ، زەر سالا قاراپ، مەملەكەت قورعانىسى بىلىمدەرىن ەلىتە ٴتۇسىندى.
”مۇنداي كەرەمەت قامداۋ كەمەسىن تۇڭعىش رەت جاقىن ارالىقتان ەكسكۋرسيالاۋىمىز!“ بالاسىن جەتەكتەگەن جانجياڭ قالاسىنىڭ ٴبىر تۇرعىنى تەبىرەنە بىلاي دەدى: ”ول ۇلىڭگىر كولىنىڭ اتىمەن اتالىپتى، وتە ماعىنالى ەكەن. شەكارا وڭىردەن تەڭىز ايدىنىنا دەيىن ٴبىز وتاننىڭ قۇدىرەتتەنگەندىگىنە كۋا بولۋدامىز، بالانى ەرتىپ ىقپالداستىق سەزىنۋگە قاتىناسۋدىڭ ٴوزى ٴبىر رەتكى جاندى وتانشىلدىق تاربيە سانالادى“.
4 - ايدىڭ 23 - كۇنى ەلىمىز دەربەس زەرتتەپ جاساعان 903 تۇرپاتتى جالپىلىق قامداۋ كەمەسى — ۇلىڭگىر كولى كەمەسى تۇڭعىش رەت جۇرتقا اشىق ۇستالىپ، ەلىمىزدىڭ جەر ـ جەرىنەن كەلگەن ساياحاتشىلار كەمەگە شىعىپ ەكسكۋرسيالاپ، ٴىرى ەل سوعىس كەمەسىنىڭ كەلبەتىن جاقىن ارالىقتان سەزىندى. سۋرەتتى انار بۇلت \ شينجياڭ گازەتىنىڭ ءتىلشىسى جاڭ دۇڭمەي تۇسىرگەن
قيمىل ورنىندا ادامدى مەيىرگە بولەيتىن اسەرلى ساتتەر ۇزدىكسىز كورىنىپ تۇردى. 6 جاستاعى ۇل بالا چىن ىنيۇيدىڭ تۋعان كۇنى حالىق تەڭىز ارمياسىمەن ٴبىر اي، ٴبىر كۇندە ەكەن، تەڭىز اسكەرى بولعان اكەسىنىڭ ىقپالىمەن ول باسىن كوتەرە بالعىن ۇنىمەن: ”ەرجەتكەندە مەن دە تەڭىز اسكەرى بولامىن!“، ـ دەدى. سول جەردە كوپتەگەن قالا تۇرعىندارى، ساياحاتشىلار: ”حالىق تەڭىز ارمياسى، تۋعان كۇنىڭ قۇتتى بولسىن!“، ـ دەپ جوعارى داۋىسپەن بىركەلكى ايقايلادى. ٴاربىر تىلەكتە حالىق تەڭىز ارمياسىنا تەرەڭ سۇيىسپەنشىلىك پەن قۇرمەت قامتىلدى.
ادامدار اراسىندا ۇلتتىق كيىم كيگەن التايلىق قوسىننان بوساعان 8 ساقا اسكەر ەرەكشە كوز تارتتى. قوسىننان بوساعان وسى ساقا اسكەرلەردىڭ ورتاشا جاسى 59 جاس، مۇنىڭ ىشىندە جاسى ەڭ ۇلكەنى 1961 ـ جىلى تۋعان، جاسى ەڭ كىشىسى 1976 ـ جىلى تۋعان. ولار ارنايى كەلىپ، الاڭقىعا شىققاننان كەيىن، تەبىرەنە «قارا جورعا» بيلەي كەتتى. شىر اينالدى، يىعىن قومدادى، جالىندى ٴبي ارەكەتتەرى ويناقى ريتىممەن شينجياڭ ساحاراسىنىڭ سالت ـ ساناسىن سوعىس كەمەسىندە ايگىلەدى، سول جەردەگى كورەرمەن تۇس ـ تۇستان ايالداپ، شاپالاق سوعىپ الاقايلادى، كەيبىرەۋلەر ىرىقتىلىقپەن بىرگە بيلەدى، شات ـ شادىمان ٴۇن ىشىندە سول ورىننىڭ مەرەيى جوعارى ورلەۋگە كوتەرىلدى.
”ۇلىڭگىر كولى كەمەسى التاي مەن جانجياڭدى تۇتاستىردى“، ـ دەدى قوسىننان بوساعان ساقا اسكەر موۋ جىن ـ ۋ ەرەكشە تەبىرەنىسپەن.
قوسىننان بوساعان ساقا اسكەر باعدات ابىشتاي: ”قۋانعانىمنان بىرنەشە كۇن ۇيىقتاي المادىم. بۇگىن وسى ايبىندى سوعىس كەمەسىن كورىپ، مەملەكەتتىڭ ماڭىزدى قارۋىنىڭ، مەملەكەتتىڭ قارپىمدى قارۋىنىڭ نە ەكەندىگىن شىنايى سەزىندىم“، ـ دەدى.
قوسىننان بوساعان ساقا اسكەر جاكەن اۋباكىر ماقتانىشپەن: ”وتانىمىزدىڭ تەڭىز ارمياسىنىڭ قۇدىرەتتەنگەندىگىنە ماداق ايتامىن!“ ـ دەدى.
كەمە بولمەسى زالىندا التاي ەلەمەنتتەرىن كەزكەلگەن جەردەن كەزدەستىرۋگە بولادى — بيىك تاۋدا شاڭعى تەپكەن كورىنىستەر، ساياحات بايلىعى كورمەسى، تاعى ارناۋلى كورمە شكابىنا تىزىلگەن قولونەر بۇيىمدارى ... تاياۋدا ۇلىڭگىر كولى كەمەسى التاي ايماعىمەن ”قالا مەن كەمەنى بىرگە قۇرۋ“ كەلىسىمىنە قول قويدى، مۇنداي جاي ـ جاپسار ٴدال ”قالا مەن كەمەنىڭ نيەتتەس“ ەكەندىگىنىڭ جاندى بەينەسى.
”ۋاقىتىم شىققاندا، ٴسوزسىز، شينجياڭعا بارىپ كورەمىن!“ ـ دەدى حۋبەيدەن كەلگەن ساياحاتشى حۋ شياۋدۇڭ شىن پەيىلىمەن اڭساپ، ”وڭتۇستىك، سولتۇستىك شينجياڭعا بارامىن، تيانشان جەڭىس تۋنەلىمەن جۇرەمىن، ويتكەنى تيانشان تاۋىنىڭ ارعى جاعىندا حالىق بار“.
