ەسىك اشىپ سەلبەستىك جاساپ، قىزمەت وتەۋ كاسىبىنىڭ حالىقارالىق باسەكەلىك قۋاتىن، ىقپالىن جوعارىلاتۋ كەرەك
− باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ قىزمەت وتەۋ كاسىبىنىڭ دامۋى جونىندە بەرگەن ماڭىزدى نۇسقاۋىنىڭ رۋحىن ۇيرەنۋ، دايەكتىلەندىرۋ جونىندە جەلىلەس شولۋ (4)
□ شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ ءتىلشىسى زوۋ دوۋي
قىزمەت وتەۋ كاسىبى − حالىقارالىق ەكونوميكا - ساۋدا سەلبەستىگىنىڭ ماڭىزدى سالاسى، ەلىمىزدىڭ قىزمەت وتەۋ كاسىبىنىڭ حالىقارالىق باسەكەلىك قۋاتى مەن ىقپالىن جوعارىلاتۋدا ءارى ىشكى مۇمكىندىكتەردى اشۋ، ءارى سىرتقى كۇشتەرگە سۇيەنۋ كەرەك.
جۋىردا باس شۋجي شي جينپيڭ قىزمەت وتەۋ كاسىبىنىڭ دامۋى جونىندە ماڭىزدى نۇسقاۋ بەرىپ، ستراتەگيالىق جانە جالپى جاعداي بيىگىندە تۇرىپ، ”ەسىك اشىپ سەلبەستىك جاساۋدى“ كورنەكتىلەندىرۋدى باسا دارىپتەپ، قىزمەت وتەۋ كاسىبىنىڭ قۋاتىن ارتتىرىپ ساپاسىن جوعارىلاتۋدى ىلگەرىلەتۋگە، قىزمەت وتەۋ كاسىبىنىڭ جوعارى ساپالى دامۋىنىڭ جاڭا جاعدايىن اشۋعا ايقىن بەتالىس كورسەتىپ، بويسۇنۋ ولشەمىن ازىرلەدى.
دۇنيە ءجۇزى ەكونوميكاسىنىڭ قالپىنا كەلۋى دارمەنسىز، وڭىرلىك ساياسي قاقتىعىستىڭ سىرتقا جايىلۋ قاتەرى كۇشەيگەن جاعدايدا، بولشەك ساتۋ، اس - سۋ، فينانس، ينفورماتسيا تەحنولوگياسى، وقۋ - اعارتۋ، ەمدەۋ سياقتى كاسىپتەردى قامتىعان قىزمەت وتەۋ كاسىبى جەڭىل مال - مۇلىك، جوعارى توزىمدىلىك، كۇشتى سايكەسىمدىلىك سياقتى ەرەكشەلىكتەرىمەن بازاردىڭ ايقىنسىزدىعىنا اناعۇرلىم يكەمدى توتەپ بەرىپ، ەكونوميكالىق اينالىمنىڭ ورنىقتىلىعىن كۇشەيتتى.
ساندى مالىمەتتە كورسەتىلۋىنشە، 2025 - جىلى ەلىمىزدىڭ قىزمەت وتەۋ كاسىبىنىڭ ارتقان قۇنى تۇڭعىش رەت 80 تريلليون يۋاننان اسىپ، GDPدا ۇستاعان ارا سالماعى ％7. 57كە جەتىپ، حالىق شارۋاشىلىعىنىڭ ارتۋىنا ۇلەس قوسۋ مولشەرى ％4. 61كە جەتكەن. سول تۇستا قىزمەت وتەۋ كاسىبىندە ناقتى پايدالانىلعان شەتەل قارجىسى 545 ميلليارد 120 ميلليون يۋان بولىپ، بۇكىل ەل بويىنشا ناقتى پايدالانىلعان شەتەل قارجىسىنىڭ %70تەن استامىن ۇستاعان؛ قىزمەت وتەۋ ساۋداسىنداعى يمپورت - ەكسپورت جالپى سوماسى 8 تريلليون يۋاننان اسىپ، سايكەس مەزگىلدەگىدەن ％4. 7 ارتىپ، دۇنيە جۇزىندە الدىڭعى ورىندى ورنىقتى يەلەگەن.
وسى زامانعى قوعامدىق شارۋاشىلىق جۇيەسىندە قىزمەت وتەۋ كاسىبى توتەنشە ماڭىزدى ورىنعا يە. وركەندەگەن ەلدەردىڭ قىزمەت وتەۋ كاسىبىنە كوز جىبەرسەك، كوپ ساندىسى ءۇش ”％70“ ورەسىنە جەتكەن، ياعني قىزمەت وتەۋ كاسىبىنىڭ ءونىم قۇنى ەكونوميكا جالپى مولشەرىندە ％70 اينالاسىنداعى ۇلەستى ۇستاعان، GDPدىڭ ارتۋىنىڭ ％70ى قىزمەت وتەۋ كاسىبىنىڭ ارتۋىنان كەلگەن، قىزمەت وتەۋ كاسىبىمەن جۇمىستانعاندار جۇمىستانۋشىلاردىڭ ％70ىن ۇستاعان. ”15 - بەسجىلدىق“ مەزگىلىندە ەلىمىزدىڭ قىزمەت وتەۋ كاسىبىنىڭ كولەمى مەجەمەن 100 تريلليون يۋاننان اسادى.
كەڭ بازار كەڭىستىگىنە مەڭزەس، قىزمەت وتەۋ كاسىبىندە سىرتقا ەسىك اشۋدى جەدەلدەتىپ، كوپ سالادا سەلبەستىك جاساپ تەڭ يگىلىككە كەنەلۋدى ىلگەرىلەتسەك، كولەمدى كەڭەيتۋمەن بىرگە، ونان دا ماڭىزدىسى، بازار باسەكەسى ارقىلى قىزمەت وتەۋدىڭ ساپاسىن جوعارىلاتىپ، ەلىمىز ەكونوميكاسىنىڭ تيبىن جاڭالاپ دارەجەسىن جوعارىلاتۋعا كۇش ۇستەۋگە بولادى.
تور ويىنىن شەتەلگە شىعارۋ كاسىبىن دامىتۋ، شەتەلدىك شيپاگەرلەردىڭ شيپاحانا اشۋىن قولداۋ، شەتەل قارجىلاندىرعان كۇتىمدەۋ شۋەيۋانىن قۇرۋدى قولداۋ، قارجى اتاۋ تاسىلىمەن پايدا تابۋدى كوزدەمەيتىن ەمدەۋ قۇرىلىمدارى مەن قارتتاردى كۇتىمدەۋ قۇرىلىمدارىن قۇرۋعا رۇقسات ەتۋ، حالىقارالىق قامسىزداندىرۋ، قازىنا باسقارۋ كاسىبىن دامىتۋ جونىندە ىزدەنىس جاساۋعا قولداۋ كورسەتۋ، ەل ارالىق سەرىكتەستىكتەردىڭ حالىق اقشاسىمەن شەكارا اتتاعان قارجىنى شوعىرلى اينالىمعا سالۋ جۇمىسىن ورىستەتۋىنە قولداۋ كورسەتۋ، شەتەل ساۋداگەرلەرى قارجى قوسقان ساياحات سەرىكتەستىكتەرىنىڭ شەكارادان شىعىپ ساياحاتتاۋ جۇمىسىمەن شۇعىلدانۋىنا رۇقسات ەتۋ... سوڭعى جىلدارى جاساۋ كاسىبىنە شەتەل قارجىسىنىڭ كىرۋىنە رۇقسات ەتۋ شەكتەمەسىنىڭ الىنىپ تاستالۋىنا بايلانىستى، ەلىمىزدىڭ قىزمەت وتەۋ كاسىبىنىڭ ەسىك اشۋ اياق الىسى بارعان سايىن تەزدەپ، تيىمدىلىك جەتكىزۋ كولەمى بارعان سايىن كەڭەيدى.
الايدا مىنانى، ءسوز جوق، كورە ءبىلۋىمىز كەرەك: ءتۇيىنى كوپ، كولەمى كەڭ، ءتۇرى كۇردەلى بولۋ سياقتى سالالىق ەرەكشەلىگى، سونداي - اق ءتۇزىلىس - مەحانيزمىنىڭ اقاۋسىز بولماۋى، زاڭ، زاڭ - ەرەجە، ينفورماتسيا حاۋىپسىزدىگىنىڭ كەمەلدى بولماۋى، دارىندىلاردىڭ تاپشى بولۋى سياقتى فاكتورلاردىڭ شەكتەمەسىنە ۇشىراعاندىقتان، قىزمەت وتەۋ كاسىبىندەگى ەسىك اشۋ استە ”بازاردى ەركىنە جىبەرۋ“ سىندى قاراپايىم ءىس ەمەس. زات ساۋداسىنىڭ تاۋاردىڭ شەكارا اتتاعان اينالىمىن ارقاۋ ەتىپ ورىستەتىلۋىنە ۇقسامايتىنى، قىزمەت وتەۋ ساۋداسى ساندى مالىمەت، كاپيتال، تەحنولوگيا سياقتى كوپتەگەن فاكتورلاردى شەكارا اتتاپ ورنالاستىرۋدى قامتيدى، ەسىك اشۋدا ساياتىن جاقتارىءتىپتى دە كەڭ.
باس شۋجي شي جينپيڭ: اشىق بولۋ العا باستىرادى، توماعا - تۇيىقتىقتىڭ مەشەۋ قالدىراتىنى داۋسىز، - دەپ قايتا - قايتا باسا دارىپتەدى.
پارتيا 18 - قۇرىلتايىنان بەرى، باس شۋجي شي جينپيڭ قىزمەت وتەۋ كاسىبىندەگى ەسىك اشىپ سەلبەستىك جاساۋدى كورەگەندىكپەن جوسپارلاپ، عىلمي ورنالاستىرۋ جاسادى، ءبىر قىدىرۋ جاڭا يدەيالار، جاڭا كوزقاراستار ەكونوميكانىڭ دامۋ زاڭدىلىعىن تەرەڭ يگەرگەندىگىن ايگىلەدى: ”ساپالى قىزمەت وتەۋ يمپورتىن ىرىقتىلىقپەن كەڭەيتىپ، ءبىلىم شوعىرلانعان قىزمەت وتەۋ ەكسپورتىن كەڭەيتۋگە شابىتتاندىرۋ“، ”حالىقارالىق جوعارى ولشەمدى ەكونوميكا - ساۋدا ەرەجەسىمەن ىرىقتىلىقپەن ۇشتاسىپ، قىزمەت وتەۋ سالاسىنداعى قاعيدا، ەرەجە - ءتۇزىم، باسقارۋ، ولشەمدەردىڭ ءوزارا سايكەسۋىن ىلگەرىلەتۋ“، ”ەركىن ساۋدا سىناق رايونى، مەملەكەتتىك قىزمەت وتەۋ ساۋداسىن جاڭالىق اشا دامىتۋدان ۇلگى كورسەتۋ رايونى سياقتى تۇعىرلاردا الدىمەن اتقارىپ، الدىمەن سىناق ەتۋدى جەدەلدەتىپ، قىزمەت وتەۋ بازارىن اشۋدى تارتىپپەن ىلگەرىلەتۋ“ كەرەك.
اۋقىمعا قاراي ءىس ىستەگەندە، از كۇشپەن كوپ ءىس تىندىرۋعا بولادى. 2013 - جىلى تۇڭعىش ەركىن ساۋدا سىناق رايونى قۇرىلعاننان بەرى، ەلىمىزدە 23 ەركىن ساۋدا سىناق رايونى جانە حاينان ەركىن ساۋدا پورتى جاعدايى قالىپتاستى؛ قىزمەت وتەۋ كاسىبىندەگى ەسىك اشۋدى كەڭەيتۋ بويىنشا جالپىلىق تۇيىندە سىناق ەتۋ كولەمى 20عا جەتىپ، شىعىس، ورتا، باتىس، شىعىس سولتۇستىك وڭىرلەردى قامتىدى؛ قىزمەت وتەۋ ساۋدا كورمەسى، سيفرلى ساۋدا كورمەسى سياقتى كەلەلى كورمەلەردى وتكىزىپ، قىزمەت وتەۋ ساۋداسىنىڭ جاڭالىق اشا دامۋىن ىلگەرىلەتتى.
شەكارا اتتاعان ەلەكتروندى ساۋدا، بۇلتتىق ەسەپتەۋ، سيفرلى مازمۇن سياقتى جاڭادان گۇلدەنگەن قىزمەت وتەۋ سالالارىنىڭ ەكسپورتتىڭ جاڭا ارتۋ تۇيىنىنە اينالۋىندا بولسىن، الدە دەنە تاربيە، قارتتاردى كۇتىمدەۋ، اماناتتاپ تاربيەلەۋ سياقتى قىزمەت وتەۋدە ساقتالعان وراسان زور قارجى قوسۋ كەڭىستىگى بولسىن، ”سىرتقا شىعارۋ“ مەن ”ەنگىزۋ“ سىندى قوس بەتالىستا كۇش سالۋ، فاكتورلىق ەسىك اشۋ مەن تۇزىمدىك ەسىك اشۋ سىندى قوس تەگەرشىكتى قوزعالتۋ قىزمەت وتەۋ سالاسىنداعى بازارعا كىرۋگە رۇقسات ەتۋدەگى بوگەتتەر مەن ءتۇزىلىس كەدەرگىلەرىن الاستاۋعا، شارۋاشىلىق - ساۋدا ورتاسىن ساپالىلاندىرۋعا، كاسىپورىنداردىڭ دامۋ ومىرشەڭ كۇشىن تاسقىنداتۋعا ءتيىمدى، سونىمەن بىرگە حالىقاراداعى دارىندىلاردى شوعىرلاندىرۋ مەن قىزمەت وتەۋ ونىمدىلىگىن جان - جاقتى جوعارىلاتىپ، ەلىمىزدىڭ حالىقارالىق اينالىمعا ات سالىسۋى ءۇشىن ءتىپتى دە كوپ ستراتەگيالىق ىرىقتىلىق سيلايدى.
”15 - بەسجىلدىق“ مەزگىلىندەگى ەكونوميكالىق، قوعامدىق دامۋدى جوسپارلاعاندا، باس شۋجي شي جينپيڭ: ”حالىقارالىق جاعدايدىڭ دامۋى مەن وزگەرىسىنىڭ ەلىمىزگە جاسايتىن ىقپالىن كورەگەندىكپەن يگەرىپ، جاعدايعا قاراي جەتەكشىلىك ەتىپ، ەكونوميكانىڭ ورنالاسىمىن رەتتەۋ، ساپالىلاندىرۋ كەرەك“، - دەپ باسا دارىپتەدى.
قازىر دۇنيە ءجۇزىنىڭ ەكونوميكالىق جۇيەسى ىشكەرىلەي رەتتەلۋدە، فينانستىق قىزمەت وتەۋ كاسىبى، ينفورماتسيالىق قىزمەت وتەۋ كاسىبى، عىلىم - تەحنولوگيالىق قىزمەت وتەۋ كاسىبى، زاڭدىق قىزمەت وتەۋ كاسىبى سياقتى وسى زامانعى قىزمەت وتەۋ كاسىپتەرى بارعان سايىن دۇنيە ءجۇزىنىڭ ەكونوميكا - ساۋدا اينالىمىنىڭ ماڭىزدى نەگىزىنە، سونداي - اق ءىرى ەلدەر باسەكەسىنىڭ ماڭىزدى سايىس الاڭىنا اينالۋدا. حالىقارالىق وزىق ورەمەن سالىستىرعاندا، ەلىمىزدىڭ قىزمەت وتەۋ كاسىبىنىڭ كەيبىر سالالارىندا ءالى دە زور پارىق بار، اسىرەسە، جوعارى دەڭگەيلى قىزمەت وتەۋ كاسىبىندە قامداۋ مەن قاجەتسىنۋدەگى ولقىلىق ءبىرشاما زور، ەمدەۋ، قامسىزداندىرۋ، وقۋ - اعارتۋ، تاربيەلەۋ سياقتى سالالارداعى جوعارى دەڭگەيلى، ارنايىلانعان قامداۋ جەتكىلىكسىز، كەيبىر جوعارى كىرىستى قاۋىمنىڭ شەتەلدە تۇتىنۋ تالعامىن جاساۋى قىزمەت وتەۋ كاسىبىندە ەسىك اشىپ سەلبەستىك جاساۋدا ءالى دە ءبىرشاما زور كومەسكى كۇش پەن كەڭىستىك بار ەكەندىگىن كورنەكتىلەندىردى.
”15 - بەسجىلدىق“ جوبا باعدارلاماسىندا: ”قىزمەت وتەۋ ساۋداسىن زور كۇشپەن دامىتۋ“، ”قىزمەت وتەۋ ەكسپورتىنا دەم بەرۋ“، ”تاسىمال، ساياحات سياقتى قىزمەت وتەۋدىڭ حالىقارالىق باسەكەلىك قۋاتىن ارتتىرۋ“ العا قويىلدى. 2026 - جىلعى ۇكىمەت قىزمەتىنەن باياندامادا ”قىزمەت وتەۋ كاسىبىنىڭ بازارعا كىرۋ رۇقسات شەكتەمەسىن تارتىپپەن جەڭىلدەتىپ، ءتۇيىندى سالالارداعى قىزمەت وتەۋ كاسىبىنە قارجى قوسۋدى ۇلعايتۋ“ قىزمەت وتەۋ كاسىبىنىڭ قۋاتىن ارتتىرىپ ساپاسىن جوعارىلاتۋدىڭ ناقتى مازمۇنى ەتىلدى.
تاياۋدا مەملەكەتتىك كەڭەس «قىزمەت وتەۋ كاسىبىنىڭ قۋاتىن ارتتىرىپ ساپاسىن جوعارىلاتۋدى ىلگەرىلەتۋ جونىندەگى پىكىردى» باسىپ تاراتتى. پىكىردە مىنالار ايقىن بەلگىلەندى: 2030 - جىلعا بارعاندا، قىزمەت وتەۋ كاسىبىنىڭ جالپى كولەمى 100 تريلليون يۋاندىق ساتىعا كوتەرىلىپ، ءتىپتى دە كوپ ”جۇڭگو قىزمەت وتەۋى“ ماركاسى جەتىلدىرىلەدى، قىزمەت وتەۋ كاسىبىنىڭ الەمدىك باسەكەلىك قۋاتى، ىقپالى كورنەكتى كۇشەيىپ، حالىق بۇقاراسىنىڭ تابىس سەزىمى ءۇرتىس جوعارىلايدى. بۇدان سىرت، پىكىردە قىزمەت وتەۋ كاسىبىندەگى ەسىك اشىپ سەلبەستىك جاساۋدى ورنىقتى ىلگەرىلەتۋ دە العا قويىلدى. بۇل ۇستەمە قۇندى تەلەگراف، بيولوگيالىق تەحنولوگيا، شەتەل ساۋداگەرلەرى دەربەس قارجىلاندىرعان شيپاحانا سياقتى سالالاردا ەسىك اشۋدى تۇيىندە سىناق ەتۋدى ونان ارى كەڭەيتىپ، شەكارا اتتاعان قىزمەت وتەۋ ساۋداسىندا رۇقسات ەتىلمەيتىندەر ءتىزىمىن باسقارۋ ءتۇزىمىن كەمەلدەندىرىپ، ءتۇيىندى ەلدەرمەن جانە وڭىرلەرمەن قىزمەت وتەۋ ساۋداسى سەلبەستىگىن كۇشەيتىپ، مادەنيەتتىك قىزمەت وتەۋ، ساياحاتتىق قىزمەت وتەۋ ەكسپورتىن جەبەپ، شەكارادان كىرىپ تۇتىنۋدى كەڭەيتۋدى ىلگەرىلەتۋ سياقتى ناقتى مازمۇنداردى قامتيدى.
جوعارى دەڭگەيدە ەسىك اشۋ جاڭالىق اشۋ ۇستانىمىن اكەلىپ، ابزال بايلىقتى ەنگىزۋمەن بىرگە، رەفورمانىڭ دارەجەسىن جوعارىلاتۋعا ماجبۇرلەيتىن قوزعاۋشى كۇش تە تۋدىرادى.
مەملەكەتتىك دامۋ جانە رەفورما كوميتەتى شەتەل قارجىلاندىرعان جاڭا توپتاعى 13 نىشاندىق كەلەلى نىساندى العا قويىپ، زات اينالىمى نىسانىن تۇڭعىش رەت تىزىمگە ەنگىزدى؛ بەيجيڭ تۇڭعىش توپتاعى ”ءبىر كنوپكالى زەردەلىلەنگەن سالىق قايتارۋ“ قىزمەت وتەۋ جاڭا ۇلگىسىن ۇسىندى؛ گۋاڭجوۋ كاسىپتىك بازارلاردى شەتەلدەردە كورمە زالدارىن، زات تاڭداۋ ورتالىقتارىن جانە شەتەل قامبالارىن ورنالاستىرۋعا ىنتالاندىردى جانە وعان قولداۋ كورسەتتى... بيىل جىل باسىنان بەرى، جەر - جەر، تاراۋلار قىزمەت وتەۋ كاسىبىن تۇتقا ەتىپ، رەفورمانى يگەرىپ، ورتانى ساپالىلاندىرىپ، ساياساتتىق قولداۋدىڭ باعىتتامالىلىعىن، ونىمدىلىگىن ونان ارى كۇشەيتىپ، ەكونوميكانىڭ جاڭا قوزعالىس قۋاتىن سومداپ، دۇنيە جۇزىندەگى ەلدەرمەن قىزمەت وتەۋ كاسىبىنىڭ دامۋ جاڭا ورايىنان بىرگە يگىلىكتەندى.
ەسىكتى ايقارا اشىپ سەلبەستىكتى كوزدەپ، دۇنيە جۇزىمەن قاۋىشىپ دامۋعا قول جەتكىزدى. جاڭا باستامادا ساپا مەن ونىمدىلىكتىڭ ۇزدىكسىز جوعارىلاۋىنا، جاڭالىق اشۋدىڭ كۇن سايىن تەرەڭدەۋىنە، ەسىك اشۋدىڭ ۇزدىكسىز ىلگەرىلەۋىنە ىلەسە، جۇڭگونىڭ قىزمەت وتەۋ كاسىبىنىڭ جوعارى ساپالى دامۋى اناعۇرلىم قۇدىرەتتى قوزعالىس قۋاتىن تۋىنداتىپ، دۇنيە جۇزىنە كەڭ ءورىستى وراي، تۇراقتى قامداۋ جانە دامۋ پايداسىن ازىرلەيتىندىگى داۋسىز.
(شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ 4 - ايدىڭ 26 - كۇنى بەيجيڭنەن بەرگەن حابارى)
