الىمجان ٴماسۇم:
”ۇيگە قايتقىسى كەلۋدەن“ سەحتا تاماشا ٴومىر كەرەمەتىن جاراتۋعا دەيىن
□ انار بۇلت \ شينجياڭ گازەتىنىڭ ٴتىلشىسى لي جيا ـ ني
”ازاماتسىڭ عوي، ىستەيتىن بولساڭ جاقسى ىستە“. شەريا اۋداندىق جىگىت الىمجان ٴماسۇم اكەسىنىڭ وسى ٴسوزىن ٴومىر بويى ۇمىتپايدى.
سول جىلدارى قىزمەت ورتاسىنا ۇيلەسە الماي، وتباسىنداعىلارعا ۇنەمى تەلەفون جالعاپ، ۇيگە قايتقىسى كەلەتىندىگىن ايتۋدان بۇگىنگى تاڭدا حالىق سارايىنا كىرىپ، ماداقتاۋ ـ سيلاۋدى قابىلداعان مەملەكەتتىك ەڭبەك ەرى بولۋعا دەيىن _ الىمجاننىڭ كۇرەس حيكاياسىندا اساتىنان وڭايعا تۇسكەن ساتتەر بولعان جوق، ول تەك ٴوزىنىڭ قاجىماي ـ تالماي جاساعان قۇلشىنىسىنا عانا سۇيەندى.
2009 ـ جىلى شەريا اۋدانىنداعى قاتىستى تاراۋلاردىڭ تانىستىرۋىمەن، الىمجان تۋعان جەرى نۇري اۋىلىنىڭ سيلي قىستاعىنان اتتانىپ، الىستاعى شاندۇڭ ۋيفاڭ تايحۇڭ تراكتور شەكتى سەرىكتەستىگىنە بارىپ جۇمىس ىستەيدى.
نەشە مىڭ كيلومەتر شالعايداعى شاندۇڭعا العاش كەلگەندە بەيتانىس ورتا، تۇسىنىكسىز ديالەكت، تۇرلىشە ازىقتانۋ ادەتى سياقتى قيىن ماسەلەلەر ۇيىنەن تۇڭعىش رەت الىس كەتكەن الىمجاندى مازاسىزداندىردى، اۋىلعا ساعىنىشى ارتا ٴتۇستى.
”زاۆودقا العاش كىرگەن كەزدە سەحتىڭ ىشىندەگى كۇردەلى قۇراستىرۋ تەحنولوگياسىن، تەحنولوگيالىق چەرتوجدى ايتپايىن، ەڭ نەگىزدىك سىرعىتپالى سىزعىشتى دا تانىمايتىنمىن.“ 5 ـ ايدىڭ 2 ـ كۇنى شاندۇڭعا العاش كەلگەن كۇندەرىن ەسكە العان الىمجان اسەرلەنە سويلەدى. اۋىل ـ قىستاقتان ەندى عانا شىققان ونىڭ كاسىپتىك تەحنولوگيالىق نەگىزى جوق، ماشينالار گۇرىلدەگەن ٴوندىرىس سەحى، نازىك اۋىل شارۋاشىلىق ماشينالارىنىڭ ۇساق بولشەكتەرى جانە كۇردەلى جۇمىس ٴتارتىبى الدىندا ٴبىر مەزەت قايتەرىن بىلمەي قالعان ەدى.
”ٴۇيىمدى قاتتى ساعىندىم، ۇنەمى اكەمە تەلەفون جالعاپ، ۇيگە قايتقىم كەلگەنىن ايتۋشى ەدىم“، ـ دەدى الىمجان.
ٴبىراق تەلەفوننىڭ ارعى باسىندا ۇلىنىڭ مىنەز ـ قۇلقىن بىلەتىن اكەسى كوڭىلشەكتىك ىستەگەن جوق، ٴتىپتى، ونىڭ ەركىنە دە جۇگىرگەن جوق، تەك وعان توقتاۋسىز دەم بەرىپ، قايتا ـ قايتا: ”ازاماتسىڭ عوي، ىستەيتىن بولساڭ جاقسى ىستە. ەرجىگىتتىڭ بىردەڭەگە جولىقسا بولدى كەرى قايتىپ، ورتا جولدا باز كەشۋىنە بولمايدى، ويتپەگەندە بۇدان كەيىن ەشتەڭەدەن ناتيجە شىعارا المايدى“، ـ دەدى.
اكەسىنىڭ قاراپايىم ٴسوزى الىمجاننىڭ جۇرەك تۇكپىرىنە تەرەڭ ۇيالادى. ”سول كەزدە شاندۇڭعا بوي بەرمەي ٴجۇرىپ كەلىپ ەدىم، ەشتەڭە دە تىندىرماي قايتىپ كەتۋدەن ٴوزىم دە ۇيالدىم“، ـ دەدى الىمجان. سونىمەن ول، ٴسوزسىز، ناتيجە جاراتۋعا بەل بايلايدى.
اۋىل ـ قىستاقتا تۋىپ، اتىز اراسىندا وسكەن الىمجاننىڭ بويىندا جەڭىلىسكە مويىنسال بولمايتىن، قيىنشىلىقتان قورىقپايتىن كۇش ـ قايرات بار ەدى. قۇراستىرۋدىڭ ماڭىزدى تۇيىندەرىن تەزىرەك يگەرۋ ٴۇشىن، ول ساقا ۇستازدىڭ ەڭ ادال ىلەسۋشىسى بولدى. سەحتا ۇستازى قايدا بارسا، ول سول جەرگە ىلەسىپ بارىپ، ۇستازىنىڭ ىستەگەندەرىنە زەر سالىپ، ادىستەردى سۇراپ، ەسىندە ساقتادى.
ماشينالار گۇرىلدەگەن ٴوندىرىستىڭ ٴبىرىنشى شەبىندە الىمجان ٴبىر ـ بىردەن ٴوزى ناقتى ىستەپ، قايتا ـ قايتا سىناقتان وتكىزدى؛ كىتاپ ۇستەلىنىڭ الدىندا مەحانيكالىق چەرتوجدى بەرىلە زەرتتەپ، جابدىقتىڭ پارامەترلەرىن جاتتاپ الىپ، جابدىقتاۋ بارىسىن سالالاپ، ٴاربىر تەحنولوگيانىڭ قيىن تۇيىنىنەن بىرتىندەپ قامال الىپ، ٴاربىر جۇمىستىڭ جاي ـ جاپسارىنا قايتا ـ قايتا وي جۇگىرتتى.
ۋيفاڭ تايحۇڭ تراكتور شەكتى سەرىكتەستىگىنىڭ سەح مەڭگەرۋشىسى چىن چاۋ بىلاي دەدى: وسىنداي ىجداعاتتى توزىمدىلىگىمەن الىمجان جاس، تاجىريبەسىز شاكىرت بەينەسىنەن تەز ارىلىپ، ٴتۇرلى اۋىل شارۋاشىلىق ماشينالارىنىڭ وزەكتى قۇراستىرۋ تەحنولوگياسىن بىرتىندەپ جەتىك ٴبىلىپ، تۇتاس بارىستاعى جۇمىس شەبەرلىگىن جەتىك يگەرىپ، سەحتا كەم بولسا بولمايتىن تەحنولوگيا تىرەگىنە اينالدى.
اۋىل شارۋاشىلىق ماشينالارىن جاساۋ كاسىبىندە تالاي جىل قىرپۋلى ەڭبەك ەتكەن الىمجان وڭىرلىك پارىقتىڭ اۋىل شارۋاشىلىق ماشينالارىنىڭ جۇمىسىنا جاسايتىن ىقپالىن سەزگىرلىكپەن بايقادى. ”ادام مەن اۋىل شارۋاشىلىعى ماشينالارىنىڭ بارىندە سۋ مەن توپىراققا ۇيىرلەسپەۋشىلىك بولادى، تۇرلىشە جەر بەدەرى، اۋا رايى شارت ـ جاعدايىندا جالپىلىق ەگىس ماشينالارىن جەرگىلىكتى ورىننىڭ ەگىس جۇمىسى سۇرانىسىنا سايكەستىرۋ وتە قيىن“، ـ دەدى ول.
وسى سەبەپتى ول ەگىس اتىزدارىنىڭ جەر بەدەرى ەرەكشەلىگىنە جانە شارۋالاردىڭ ٴىس جۇزىندىك جۇمىس قاجەتىنە ۇشتاستىرىپ، اۋىل شارۋاشىلىق ماشينالارىنىڭ ٴبىرتالاي تەحنولوگياسىن جاڭالاۋ جانە ونىمدەردىڭ دارەجەسىن جوعارىلاتۋ قىزمەتىن باستاماشىلدىقپەن ورىستەتتى. تالاي رەت سىناپ كورۋ، سىناقتان وتكىزۋ، ساپالىلاندىرۋ، جاقسارتۋ ارقىلى كوپ ٴتۇرلى جابدىقتاردى ۇيلەستىرۋ قيىن بولۋ ماسەلەسىن ٴساتتى شەشتى.
مەملەكەتتىك ۇزدىك شارۋا جۇمىسكەر، مەملەكەتتىك ەڭبەك ەرى، 2025 ـ جىلعى ”شينجياڭداعى ەڭ ارداقتى ەڭبەكشى“... داڭقتار _ الىمجاننىڭ كۇرەس جۇرگىزىپ كەلە جاتقاندىعىنىڭ ەڭ جاقسى دالەلى.
”پارتيا مەن ۇكىمەتتىڭ ماعان تاعدىرىمدى وزگەرتەتىن، ٴوز قۇنىمدى جۇزەگە اسىراتىن وراي بەرگەندىگىنە العىس ايتامىن“. الىمجان بىلاي دەدى: ”مەن ەڭبەكپەن جاڭا ٴداۋىر كۇرەسكەرلەرىنىڭ تاماشا ٴومىر تاراۋىن ۇزدىكسىز جازا بەرەمىن“.
