— 2026 ـ جىلعى مادەنيەتتە قۋاتتى ەل قۇرۋ جوعارى دارەجەلى باسشىلار تالقى مىنبەرى جونىندە جالپى شولۋ
□ شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ ٴتىلشىسى سۇن في
5 ـ ايدىڭ 21 ـ كۇنىنەن 22 ـ كۇنىنە دەيىن 2026 ـ جىلعى مادەنيەتتە قۋاتتى ەل قۇرۋ جوعارى دارەجەلى باسشىلار تالقى مىنبەرى گۋاڭدۇڭ ولكەسىنىڭ شىنجىن قالاسىندا وتكىزىلدى. وسى كەزەكتى تالقى مىنبەرىنىڭ تاقىرىبى − ”مادەنيەت جۇلگەسىن، مادەنيەت اۋقىمىن جالعاستىرۋ جانە مادەنيەتتە جاڭالىق اشۋ، جاسامپازدىق جاراتۋ“، ماجىلىسكە قاتىناسقان قايراتكەرلەر ”گۋمانيتارلىق ەكونوميا“، ”جاساندى زەردە جانە مەديا رەفورماسى“، ”ادەبيەت ـ كوركەمونەر شىعارماشىلىعىن گۇلدەندىرۋ“ سياقتى تاقىرىپتار توڭىرەگىندە يدەيا، اقىل ـ پاراسات ۇيىستىرىپ، مادەنيەتتىڭ قۋاتتى ٴۇنىن شارىقتاتىپ، ونان ارى مادەنيەت رەفورماسىنىڭ، دامۋىنىڭ ومىرشەڭ كۇشىن قاۋلاتۋعا، مادەنيەتتىڭ گۇلدەنىپ ـ كوركەيۋىنە دەم بەرۋگە، مادەنيەتتە قۋاتتى ەل قۇرۋعا ەكپىندەي ىلگەرىلەۋ بىرىككەن كۇشىن ۇيىستىردى.
شىن نيەتپەن شىنايى سۇيىسپەنشىلىكتى ايگىلەپ، مادەنيەت حيكاياسىن ويداعىداي باياندادى
تاياۋدا جىلى رەاليزم اعىمىنداعى «اجەمە جازىلعان عاشىقتىق حاتتار» اتتى تاماشا كينو ەكراندى جاۋلاپ، جۇرەك قىلىن تەربەدى، بەلەت ساتىلىمى مەجەدەگىدەن جاقسى بولدى. سارعايعان چياۋمين حات ـ چەكتەرى ەكراندا كورىنگەندە، جاعىمدى بايىرعى اۋەندەگى چاۋشان ديالەكتى اۋەلەپ، چياۋمين حات ـ چەكتەرىندە قامتىلعان قايىرىمدىلىق، وپالىلىق، ادالدىق پەن ۋادەگە بەرىكتىك، مەملەكەت سۇيىسپەنشىلىگى جۇرتتى اسەرلەندىردى.
وسى شاعىن جاساۋدان تۋىنداعان كەسەك تۋىندى مادەنيەتتە قۋاتتى ەل قۇرۋ جوعارى دارەجەلى باسشىلار تالقى مىنبەرىندەگى ادامدار اۋزىنداعى قىزۋ اڭگىمەگە اينالدى.
كينو سالاسىنىڭ جوعارى ساپالى دامۋى تالقى مىنبەرىندە «اجەمە جازىلعان عاشىقتىق حاتتار» كينوسىنىڭ رەجيسسەرى لان حۇڭچۇن كينونىڭ قول جەتكىزگەن ناتيجەسى ۇجىم ٴۇشىن وراسان زور سيلىق ەكەندىگىن، وزدەرىنىڭ دە ”اجە“ مەن كورەرمەندەر اراسىنداعى سۇيىسپەنشىلىك اعىسىنىڭ باياندى بولۋىن ٴۇمىت ەتەتىندىگىن ايتتى. ”شىنايى سۇيىسپەنشىلىكتىڭ ۇزدىكسىز العا جىلجيتىندىعىنا سەنەمىن“، ـ دەدى ول.
ياڭگى ٴبيى دۇنيە جۇزىنە بەت الدى، ايداعار قايىق جارىسى كۇللى الەمدى تاڭ قالدىردى، چياۋمين حات ـ چەكتەرى مادەنيەتى ەكرانعا شىعارىلدى... 5 ـ ايدىڭ 21 ـ كۇنگى تالقى مىنبەرىندە جۇڭشان داشۋەسى تاريح فاكۋلتەتىنىڭ پروفەسسورى، ليڭنان مادەنيەتىن زەرتتەۋ ورنىنىڭ باستىعى چىن چۇنشىڭ ليڭنان مادەنيەتىن قامتىعان وڭىرلىك مادەنيەتتىڭ تارالۋى مەملەكەتتىڭ جالپى تۇلعالىق وبرازىن تولىق بەينەلەپ وتىرعاندىعىن ايتتى.
مادەنيەت حيكايالارىن جاقسى بايانداپ، شىنايى سۇيىسپەنشىلىكپەن ۇندەستىك تۋدىرىپ، ”ناعىز پايدا“ اكەلدى.
− مادەنيەت جاڭاشا وندىرگىش كۇشكە اناعۇرلىم جالىندى تىرشىلىك تىنىسى مەن ومىرشەڭ كۇش قوستى. ”قۇننىڭ جاڭا كەڭىستىگى، كاسىپ كۇيىنىڭ جاڭا كەڭىستىگى، ٴبولىسۋدىڭ جاڭا كەڭىستىگى، ەكولوگيانىڭ جاڭا كەڭىستىگى گۋمانيتارلىق مايەكتىلىك پەن ەكونوميكالىق ومىرشەڭ كۇشكە يە وسى زامانعى مادەنيەت كاسىپ سالاسى جۇيەسىن بىرگە قۇردى“. گۋمانيتارلىق ەكونوميا تالقى مىنبەرىندە شىنجىن داشۋەسى مادەنيەت كاسىپ سالاسىن زەرتتەۋ ورنىنىڭ پروفەسسورى جوۋ جيانشين وسىلاي دەدى.
− مادەنيەت ”كينو +“دىڭ سالا اتتاعان تۇتىنۋدىڭ جاڭا ٴورىسىن اشۋىنا قوزعاۋشىلىق ەتتى. حۋاچياڭ فاڭتى توبىنىڭ اتقارۋشى ٴتوراعاسى شاڭ لينلين بىلاي دەدى: كينو جوعارى عىلىم ـ تەحنولوگيامەن، مادەنيەت ـ ساياحاتپەن ىشكەرىلەي توعىسۋدا، كاسىپورىن جالاڭ بەلەت كىرىسىنەن ەسىك بەلەتى، اس ـ سۋ، بولشەك ساتۋ، قونالقى سياقتى كوپ نەگىزدى تۇتىنۋ جاعدايىنا قاراي كەڭەيدى، كينونىڭ ”اعىن مولشەرى“ مادەنيەت ـ ساياحاتتىڭ ”الىپ قالۋ مولشەرىنە“ اينالۋدا.
− مادەنيەت اۋىل سالتىن اناعۇرلىم كورىكتەندىرىپ، قىستاق ٴوڭىرىن اناعۇرلىم گۇلدەندىردى. وركەنيەتتى اۋىل سالتى قۇرىلىسى تالقى مىنبەرىندە شىنجىن قالاسى شىنشان ەرەكشە سەلبەستىك اۋماعى حوۋمىن سەنترلى باستاۋىش مەكتەبىنىڭ ٴمورال تاربيەسى مەڭگەرۋشىسى فىڭ حۇيلي ٴتول تۋىندى بالىقشىلار ٴانىن شىرقاپ، كورەرمەندەردىڭ ۇندەستىگىن تۋدىردى. ”كوپشىلىك تۇسىنە الاتىن، ۇناتىپ تىڭدايتىن تاسىلمەن اۋىل حيكاياسىن جاقسى بايانداپ، مادەنيەتتى ومىرگە شىن مانىندە ٴسىڭىرۋ كەرەك“، ـ دەدى فىڭ حۇيلي.
كوبىرەك قورعاپ، از كيلىگىپ، مادەنيەتتىڭ جالعاسۋىن جەبەدى
ماجىلىسكە قاتىناسقان كوپتەگەن قايراتكەرلەر قورعاۋدى ٴبىرىنشى ورىنعا قويۋ جانە ەڭ از كيلىگۋ پرينسيبىن تياناقتاندىرىپ، مادەنيەت مۇرالارىن جۇيەلى قورعاۋدى كۇشەيتۋ كەرەكتىگىن ٴبىلدىردى.
گۋگۇڭ مۇراجايىنىڭ اعا مۇراعاتشىسى ۋاڭ جۇن بىلاي دەدى: تۇتاس تۇلعالىق، جۇيەلىلىك جۇڭگو مادەنيەتىنىڭ جانە ونىڭ مۇرا فورماتسياسىنىڭ ماڭىزدى بەينەسى، جان ـ جاقتى، جۇيەلى مادەنيەت مۇرالارىن قورعاۋدى جولعا قويۋ مادەنيەت مۇرالارىن قورعاۋ ۇستانىمىندا جاڭالىق اشۋ مەن جۇيە قۇرۋدا ٴدوپ كەلگەن ماڭىزدى مىندەت.
مادەنيەت مۇرالارىن قورعاۋ، جالعاستىرۋ تالقى مىنبەرىندە چيڭحۋا داشۋەسى قۇرىلىس شۋەيۋانىنىڭ پروفەسسورى جاڭ جيە بىلاي دەدى: ٴبىز جۇڭگونىڭ تاريحي مادەنيەتىنىڭ بايانداۋ لوگيكاسىنا قۇرمەت ەتىپ، حالىقارالىق تاريحي قالا كورىنىسىنىڭ ورتاق تانىمىنا ۇيلەسەتىن، ساتىلار بويىنشا قاباتتاسقان ٴارى كوپ نەگىزدى، سيىسىمدى مۇرا قورعاۋ جۇيەسىن ورناتۋىمىز كەرەك.
جاڭا كاسىپ كۇيىندە ”جاندانعان“ مادەنيەت مۇرالارى بارعان سايىن كوبەيە ٴتۇستى. دۇنحۋاڭ زەرتتەۋ اكادەمياسى مەن تىڭشۇن بىرلەسىپ شىعارعان ”سيفرلى شيزاڭ نوم ۇڭگىرىندە“ جاساندى زەردە تەحنولوگياسى ارقىلى كىتاپتاعى جازۋلار اۆتوماتتى پارىقتالادى ٴارى ادام مەن اپپاراتتىڭ سەلبەسىپ تەكسەرۋ، تۇزەتۋ، تاڭبالاۋ ناتيجەسى نەگىزىندە سيفرلى ”كىتاپحانا“ تۇلعالانعان.
جويىلۋعا تاياعان ەسكەرۋسىز ٴىلىمدى جالعاستىرۋ جانە جاڭالىق اشۋ تالقى مىنبەرىندە يۋانشياڭ عىلىم ـ تەحنولوگيا الەۋمەتتىك ىستەرىنىڭ باس باقىلاۋشىسى جاڭ چيان بىلاي دەپ تانىستىردى: كاسىپورىن AI جوعارى دالدىكتەگى ٴۇش ولشەمدى قايتا قۇرۋ، 12K ەرەن تۇنىق ۇلگى الۋ سياقتى تەحنولوگيالار ارقىلى مادەنيەت مۇرالارىن جوعارى دالدىكتە سيفرلاندىرىپ، كورەرمەندەردىڭ VR ۇلكەن كەڭىستىگىندە ”ٴبىر جولدا سۋرەت كورىپ“، ەلىتە سەزىنۋىنە مۇمكىندىك جاسادى.
عىلىم ـ تەحنولوگيانى قولدانۋ ارقىلى دارىندى تاربيەلەپ، مادەنيەت توعىسۋىن كۇشەيتتى
تالقى مىنبەرىنە قاتىناسقان سيلى قوناقتار سيفرلى زەردەلىلەندىرۋمەن قۋات ۇستەۋ ارقىلى مادەنيەت رەفورماسىنىڭ، دامۋىنىڭ ومىرشەڭ كۇشىن قاۋلاتىپ، ينتەرنەت شارت ـ جاعدايىنداعى جاڭا بۇقارالىق ادەبيەت ـ كوركەمونەردى گۇلدەندىرىپ، ارىندى دا جالىندى مادەنيەت ەكولوگياسىن قالىپتاستىرۋ كەرەكتىگىن ٴبىلدىردى.
ادەبيەت ـ كوركەمونەر جاسامپازدىعىن گۇلدەندىرۋ تالقى مىنبەرىندە بەيجيڭ داشۋەسى كوركەمونەر شۋەيۋانىنىڭ پروفەسسورى چيۋ جاڭحۇڭ بىلاي دەدى: تۋىنداتقىش جاساندى زەردە ادەبيەت ـ كوركەمونەر جاسامپازدىعى سالاسىنا وزگەرىس اكەلىپ، كوركەمونەرشىلەرگە جاڭا قۇرال ازىرلەپ، شىعارماشىلىق ونىمدىلىگىن جوعارىلاتىپ قانا قويماي، ونان دا ماڭىزدىسى، وسى زامانعى كوركەمونەر ەكولوگياسىنىڭ اينالىم لوگيكاسىن قايتا سومدادى.
يۋەۋىن توبى پارتكومىنىڭ شۋجيى، ورىنباسار باس جورا شيە لانفاڭ جاساندى زەردە ارقىلى مادەنيەت كاسىپ سالاسىنىڭ جاڭالىق اشا دامۋىن جەبەۋ تالقى مىنبەرىندە بىلاي دەدى: يۋەۋىن توبى ”IP+AI“دى وزەك ەتىپ، شەبەر قالام مودەلىن، سونداي ـ اق جازۋشى، انيماتسيالىق تەاتر، باسپا ۇقىعى سياقتى AI كومەكشىلەرىن شىعاردى، قازىر 1000عا جۋىق AI انيماتسيالىق تەاتر تۋىندىسى جەلىگە شىعارىلدى، مۇنىڭ ىشىندە 100دەن استام تۋىندىنىڭ قويىلۋ مولشەرى 10 ميلليون رەتتەن استى.
−AI − مادەنيەت كاسىپ سالاسىنىڭ دامۋى ٴدوپ كەلىپ وتىرعان ماڭىزدى سايىس ٴارى مادەنيەت كاسىپ سالاسىنىڭ وزگەرىسىن ىلگەرىلەتەتىن باياۋ شىعىس جەلى.
جاساندى زەردە جانە مەديا رەفورماسى تالقى مىنبەرىندە جۇڭگو مەديا داشۋەسى جاڭا مەديا زەرتتەۋ ورنىنىڭ باستىعى جاۋ زىجۇڭ بىلاي دەدى: AI ٴبىلىم گرافى ارقىلى تەلەگەي ينفورماتسيانى ٴبىر جاقتى ەتەدى، مەديا قىزمەتكەرلەرى مازمۇنعا تەرەڭ بايانداۋ تۇرعىسى مەن سەبەپ ـ سالدارلىق لوگيكاسىن بەرەدى، AI تۋىنداتقان مازمۇن بويىنشا مەديا قىزمەتكەرلەرى قوعامدىق جاۋاپكەرشىلىكتى ارقالاپ، مەديانىڭ الەۋمەتتىك سەنىمدىلىگىن بەكەمدەۋى كەرەك.
بەيجيڭ داشۋەسى ۋاڭشۋان كومپيۋتەر زەرتتەۋ ورنىنىڭ اعا زەرتتەۋشىسى جاۋ دۇڭيان باسپا ٴسوز توعىسپالى دامۋ تالقى مىنبەرىندە بىلاي دەدى: AIGC باسپا ٴسوز كاسىبىنە قۋات ۇستەگەن قولدانبا كومەكشى سيپات الاتىن، ٴىشىنارا باسپالىق وڭدەۋ بارىسىنا شوعىرلانعان، كاسىپتىك قولدانۋدىڭ تەرەڭدىگى مەن كاسىپ فورماتسياسىندا جاڭالىق اشۋ ٴالى دە كومەسكى كۇشكە يە.
كوپتەگەن كاسىبي تۇلعالار AI داۋىرىندەگى مادەنيەت دارىندىلارىن تاربيەلەۋدى كۇشەيتىپ، دارىندىلار ارقىلى مادەنيەت جۇلگەسىن گۇلدەندىرىپ، جاسامپازدىق ارقىلى قۇدىرەتتى ەل قۇرۋدى ۇسىندى.
جۇڭگو ينجەنەريا اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى، شياڭگاڭ جۇڭگو ٴتىلى ـ ادەبيەت داشۋەسىنىڭ (شىنجىن) باستىعى شۇي ياڭشىڭ سيفرلى، زەردەلى گۋمانيتارلىق شىعاناق رايونىن بىرگە قۇرۋ تالقى مىنبەرىندە عىلىم ـ تەحنولوگيالىق ساپا مەن گۋمانيتارلىق سۇيىسپەنشىلىككە يە اناعۇرلىم كوپ ۇزدىك دارىندىلاردى جەتىلدىرىپ، شىنجىن مەن شياڭگاڭنىڭ عىلىم ـ تەحنولوگيا، وقۋ ـ اعارتۋىنىڭ ىشكەرىلەي توعىسۋىن ىلگەرىلەتۋگە ۇلەس قوسۋ كەرەكتىگىن ٴبىلدىردى.
”جاساندى زەردە − مادەنيەت جاسامپازدىعىنا قۋات ۇستەۋ قۇرالى، استە گۋمانيتارلىق جاسامپازدىقتىڭ ورنىن باسۋشى ەمەس“. جوعارى دەڭگەيدەگى مادەنيەت دارىندىلارى قوسىنىن جەتىلدىرۋ تالقى مىنبەرىندە نانكاي داشۋەسىنىڭ بۇرىنعى باستىعى، جۇڭگو جاڭا بۋىن جاساندى زەردەنى دامىتۋ ستراتەگياسىن زەرتتەۋ ورنىنىڭ اتقارۋشى باستىعى گۇڭ كى بىلاي دەدى: مادەنيەت دارىندىلارى ادامعا عانا ٴتان تىرشىلىك سەزىنۋى مەن گۋمانيتارلىق تولعانىستان جازباي، ادام مەن اپپاراتتىڭ سايكەسۋىندە ادامنىڭ نەگىزگى تۇلعالىق قۇنىن ساقتاۋى كەرەك.
(شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ 5 ـ ايدىڭ 23 ـكۇنى شىنجىننان بەرگەن حابارى)
