شينجياڭ ءدامى شاتتىققا تولى بەينە ىشىندە
انار بۇلت \ شينجياڭ گازەتىنىڭ ءتىلشىسى سۇڭ حايبو
وسى قىسقا دەمالىستا تيانشان الابىنداعى قالا، اۋىلداردىڭ الەۋمەتتىك اۋماقتارى مەيىرگە تولدى. ءار ۇلت بۇقاراسى الەۋمەتتىك اۋماق وتباسىلىق قوناعاسىن دانەكەر ەتىپ كورشىلەر باس قوسىپ، قوناق كۇتىپ، ءدامدى تاعامنان ءدام تاتىپ، ءان - ءبي تاماشالادى، مەيىرگە تولى كورىنىستەر ىركەس - تىركەس جارىققا شىقتى.
5 - ايدىڭ 27 - كۇنى تۇستە تۇرپان بويلۇق كورىنىس ءوڭىرى شۇيمو كوشەسىندە مىڭ مەتر كەلەتىن وتباسىلىق قوناعاسى قيمىلى وتكىزىلدى. بيىكتىگى 5. 1 مەتر، اۋىرلىعى 100 كيلوگرامنان اساتىن الىپ ساڭزى التىن ءتۇستى ءتاتتى مۇنارا ىسپەتتى جۇرت نازارىن ەرەكشە اۋداردى.
”مۇنى الدەبىر وتباسى جالعىز ءوزى جاساي سالعان جوق“، - دەدى بويلۇق ءمالىسى داپسانگا الەۋمەتتىك اۋماعىنىڭ تۇرعىنى ايگۇل ساڭزىنىڭ جانىندا تۇرىپ ماقتانا. وسى ەرەكشە مەرەكەلىك تارتۋدى دايىنداۋ ءۇشىن، الەۋمەتتىك اۋماقتاعى ون نەشە وتباسىنداعى ايەلدەر مەرەكەدەن 2 كۇن بۇرىن قامدانىپ قامىر يلەپ، پىسىرىپ، پىشىندەپ قاربالاستاندى، بەينە ءبىر ءۇيلى جاننىڭ تويعا دايىندالىپ جاتقانىنداي، جۇمىس ءبولىسى بويىنشا سەلبەسىپ تىعىز سايكەستى.
سول كۇنگى قيمىل مەيىرگە تولى باس قوسۋ بولدى. شار تاراپتان كەلگەن ساياحاتشىلار الەۋمەتتىك اۋماقتاعى وسى وتباسىلىق قوناعاسىنىڭ مەيىرىمگە تولى قويۋ بەينەسىنە قىزىعىپ، ولار دا وسى ”ۇلكەن وتباسىنا“ بەلسەنە قوسىلا كەتتى. ۇزىن ۇستەلدىڭ قاسىندا ساياحاتشىلار مەن جەرگىلىكتى بۇقارا بىرگە وتىرىپ تورە تاباق تاۋىق ەتى، پالاۋ سياقتى ءدامدى تاعامداردان بىرگە ءدام تاتتى.
ۇستەلدىڭ ءبىر باسىندا گۋاڭدۇڭدىق ساياحاتشى جاۋ تيانجۇي قول تەلەفونىمەن ءالسىن - ءالى سۋرەتكە ءتۇسىرىپ جاتتى، ەكراندا باس - اياعىنا كوز جەتپەيتىن ۇزىن داستارقان مەن كوپشىلىكتىڭ شاتتىققا تولى جايدارى جۇزدەرى. ”وتە كەرەمەت، شينجياڭ ءدامى ءدامدى تاعامداردا عانا ەمەس، تىپتەن، شاتتىققا تولى بەينە ىشىندە ەكەن“. جاۋ تيانجۇي ءاسىلى كورىنىس ءوڭىرىن ساياحاتتاۋعا كەلگەن بولاتىن، وسى دىر - دۋماندى قوناعاسىعا ۇلگىرەتىندىگىن ويلاماعان ەدى.
ۇقساس ءبىر ۋاقىتتا، ءۇرىمجى ەكونوميكالىق - تەحنولوگيالىق اشۋ رايونى (توۋتۇنحى رايونى) ورتا ازيا سولتۇستىك جولى ءمالىسى شاڭحاي جولى الەۋمەتتىك اۋماعى شىليۋ حۋاكاي شاعىن اۋماعىنىڭ بۇقارالىق ۇلكەن ساحناسىندا نەگىزگى تاقىرىپتىق ءجۇز وتباسىلىق قوناعاسى مەيىرلى بەينەدە باستالىپ، باس قوسۋ رايى مەن مۇندالادى. الەۋمەتتىك اۋماق ورىندى كۇنى بۇرىن دايىنداپ، ءتۇستى شار، جۇرەك جىلىتار ۇراندار قويۋ مەرەكەلىك بەينە قالىپتاستىردى. ءار ۇلت بۇقاراسى وزدىكتەرىنەن ءدامدى تاعام جاساۋعا كىرىستى، كوپشىلىك ءتارتىپتى جۇمىس ءبولىسى بويىنشا تىعىز سايكەستى، بىرەۋلەر ازىقتىق ماتەريالداردى جۋىپ تازالاسا، بىرەۋلەرى قۋىرىپ، ءدامىن كەلتىرىپ، بىرەۋلەر ۇستەلگە ىدىستاردى ءتىزىپ، قاۋىرت قاربالاستىققا ءتۇستى، ءسويتىپ، ءدامى ءتىل ۇيىرەتىن، حوش ءيىسى اڭقىعان جاڭا پىسقان پالاۋ دايىن بولدى. مۇنان تىس، كوپشىلىك ءوز ۇيلەرىنەن جاساپ اكەلگەن سۋىق سايلەردى، كىرتىلدەك پىراندىكتەردى ءتىزىپ، ەتتى - ەتسىز قۋىرماشتاردى سايكەستىرىپ، داستارقاندى تولتىردى.
استان كەيىن، باراباننىڭ ويناقى داۋىسى كوتەرىلگەندە تۇرعىندار ءماشىراپ بيىنە باستى، شيراقى ارەكەتتەر، جادىراعان جۇزدەر، بارلىق جەردەن مەرەكە لەبى ەستى. ”كورشىلەرمەن بىرگە بولساق، ءبىر ءۇيلى جانداي سەزىنەمىز“. تۇرعىن ليۋ باۋجۇننىڭ ءسوزى كوپشىلىكتىڭ جۇرەك ءۇنىن جەتكىزدى. ورتا ازيا سولتۇستىك ءمالىسىنىڭ ورىنباسار مەڭگەرۋشىسى ەركىن ابدوللا بىلاي دەدى: الەۋمەتتىك اۋماقتىڭ ءار جىلعى وتباسىلىق قوناعاسى قيمىلى تۇرعىنداردىڭ اسپازدىق ونەرى مەن دارىنىن ايگىلەيتىن ساحنا عانا ەمەس، تىپتەن، كورشىلەر ارا ءوزارا قارايلاساتىن شىنايى سۇيىسپەنشىلىكتى جەتكىزدى.
مەرەكەنىڭ جۇرەك جىلىتار مەرەيى تيانشان الابىنا توگىلدى. قۇمىل قالاسى اراتۇرىك اۋدانى نوم قالاشىعىنىڭ سەنترلى الەۋمەتتىك اۋماعىندا ءار ۇلت بۇقاراسى ءان ايتىپ، ءبي بيلەپ، شات كۇلكىلەر تولاستامادى؛ ماناس اۋدانى ماناس قالاشىعى نانچىڭ الەۋمەتتىك اۋماعى كورشىلەردىڭ شاتتىققا تولى باس قوسۋىن نەگىزگى تاقىرىپ ەتكەن قىزىقتى قيمىلدار وتكىزىپ، تۇرعىندار اراسىن جاقىنداتتى؛ اتۇش قالاسى شيڭفۋ ءمالىسى باقىت جولى الەۋمەتتىك اۋماعىنىڭ ءجۇز وتباسىلىق قوناعاسىندا ءار ۇلت تۇرعىندارى اسپازدىق ونەرىن كورسەتىپ، ءدامدى تاعامنان بىرگە ءدام تاتىپ، ايرىقشا قىزدى...
قوناعاسى اياقتادى، ءبىراق قايناعان ءومىر دۋمانىندا ارتا تۇسكەن مەيىرلى سۇيىسپەنشىلىك، باس قوسۋ بارىسىندا ۇيىعان دوستىق جۇرەككە تىكە جەتتى. كەشكە قاراي جاۋ تيانجۇي قايتۋعا جول الادى، اتتاناردا داپسانگا الەۋمەتتىك اۋماعىنىڭ بىرنەشە تۇرعىنى قوراپتالعان ءدامدى قاۋىن - قاربىز، جەمىس - جيدەكتى ونىڭ قولىنا ۇستاتىپ، ”جولدا جەڭىز، شينجياڭعا تاعى دا كەلىڭىز، ءبىزدىڭ الەۋمەتتىك اۋماققا تاعى كەلىپ قوناق بولىڭىز“، - دەدى. قاراپايىم سوزدەن شىنايىلىق پەن مەيىر مەن مۇندالادى.
