شينجياڭدا كەشكى بازاردىڭ ”دۋمانى“ ارتا ءتۇستى
□ انار بۇلت \ شينجياڭ گازەتىنىڭ تىلشىلەرى
وسى دەمالىستا تيانشان الابىنداعى كەشكى بازاردا شامدار سامالاداي جارقىراپ، ەرەكشە ءدامدى تاعامدار كوزدىڭ جاۋىن الدى، حالىقتىق سالت - سانا ءان - ءبي كونسەرتتەرى كەزەك - كەزەك قويىلىپ، تارتىمدى مادەنيەت، دەنە تاربيە قيمىلدارى ىركەس - تىركەس ورىستەتىلدى... بارلىق جەردە تۇنگى تۇتىنۋدىڭ جاڭا ومىرشەڭ كۇشى تاسقىندادى.
5 - ايدىڭ 28 - كۇنى كەشتە قۇلجا قالاسىنداعى التىشۋار كوشەسى دۋمانعا بولەنىپ، كوشەلەردە ساياحاتشىلار قايشالىستى. اۋۇدان شينجياڭ قۋىرماشى . شاي - تاعامدار اسحاناسىنىڭ الدى ساياحاتشىلارعا لىق تولدى، كوپشىلىك ءبىر جاعىنان ءدامدى تاعامدى توسىپ، ءبىر جاعىنان ءان - ءبي ويىن نومىرلەرىن تاماشالادى، ارتيستەر ىرعاققا باسىپ، ويناقى ءبي بيلەدى.
”وسى بىرنەشە كۇندە دۇكەنگە كەلەتىن قوناقتاردىڭ اياعى ۇزىلمەدى، اسپازدار قاتتى قاربالاستاندى“. اۋۇدان شينجياڭ قۋىرماشى . شاي - تاعامدار اسحاناسىنىڭ باس ديرەكتورى حاي ليڭ بىلاي دەپ تانىستىردى: ساياحاتشىلاردىڭ سەزىنۋ اسەرىن جوعارىلاتۋ ءۇشىن، ەسىك الدىنداعى تەكشەنى ءان - ءبي كونسەرتى اۋماعى ەتىپ ارنايى وزگەرتتىك، ەشنارسە تۇتىنباي - اق وتىرىپ ويىن نومىرلەرىن تاماشالاۋعا بولادى، قىزمەت وتەۋشىلەر تاعى تەگىن ىستىق شاي اكەلىپ بەرەدى، مەيىرلى قىزمەت وتەۋىمىز ارقىلى شار تاراپتان كەلگەن قوناقتاردى قارسى الدىق.
اقسۋ كونە كوشەسىندەگى كەشكى بازار دا شاتتىققا شومىپ، قالا تۇرعىندارى مەن ساياحاتشىلاردىڭ تالاسا - تارماسا، ءسوزسىز، كەلەتىن القاۋلى جەر بەلگىسىنە اينالدى. وسى كەشكى بازاردا قازىر جالپى 120 ساۋداگەر جۇمىس جۇرگىزۋدە، دەمالىس كەزىندە ساۋداگەرلەردىڭ ساۋدا سوماسى ۇزدىكسىز ارتىپ، تۇتاس تۇلعالىق كۇندىك ورتاشا حاريدار مولشەرى 5000 ادام اينالاسىندا ورنىقتى بولىپ، تۇتىنۋ ومىرشەڭ كۇشى تاسقىندادى.
”الۋان ءتۇرلى ءدامدى تاعامداردى تاڭداۋ، قويۋ حالىقتىق سالت - سانا مادەنيەتىن سەزىنۋ ساياحاتشىلاردى باۋراۋدىڭ وزەكتى ابزالدىلىعى“. اقسۋ مەيلي ساياحات جيناۋ - جونەلتۋ ورتالىعى شەكتى سەرىكتەستىگىنىڭ جاۋاپتىسى رىن چاۋجين بىلاي دەپ تانىستىردى: كەشكى بازار باسقارۋدى ارناعا ءتۇسىرۋ، كاسىپ كۇيىن بايىتۋ، قىزمەت وتەۋدى ساپالىلاندىرۋ ارقىلى جەرگىلىكتى ورىننىڭ تۇنگى ەكونوميكاسىنىڭ ۇزدىكسىز جاقسارۋىن ىلگەرىلەتتى.
”ەرتەگىدەگىدەي شەكارا قالا“ بۋىرشىندا كەشكى تۇتىنۋ جاعدايى ۇزدىكسىز جاقساردى. جەرگىلىكتى ورىن سىجي ءدامدى تاعامدار الاڭى، جۇڭگو − رەسەي كونە كەمەجايى سالت - سانا كوشەسى سياقتى وڭىرلەرگە سۇيەنىپ ءدامدى تاعام، سەيىل - سەرۋەن، زات ساتىپ الۋ، مادەنيەت كورمەلىك قويىلىمى ءبىر تۇلعالانعان كەشكى ەكونوميكا شوعىرلانعان ءوڭىر قۇرىپ، تۇتىنۋ قاجەتىن جان - جاقتى قاناعاتتاندىردى. پاڭشوۋ قاقتاپ پىسىرۋ دۇكەنىنىڭ قوجايىنى ما جيڭ بىلاي دەپ تانىستىردى: دۇكەنىمىز سۋىق سۋ بالىعىنىڭ ”ءبىر بالىقتى بەس ءتۇرلى جەۋ“ سياقتى ەرەكشە قۋىرماشتارىن شىعاردى، سونداي - اق فىنتاڭ، ماي شەلپەكتى تەگىن بەرەدى، قاقتالعان قوي قابىرعاسى، سامسا سياقتى شينجياڭنىڭ ءدامدى تاعامدارى دا تولىق، ءار كۇنى ساياحاتشىلار اعىنى ۇزىلمەيدى.
”بۇل اراداعى كاۋاپتىڭ ءدامى ءتىل ۇيىرەدى، ءبىز جەرگىلىكتى بۇقارانىڭ ىستىق ىقىلاسى مەن قويۋ ءدامدى تاعام مادەنيەتىن سەزىندىك“، - دەدى شىعىس سولتۇستىكتەن كەلگەن ساياحاتشى تاڭ ۋىنبين.
شينجياڭ فۋتبول ەرەن بىرلەسكەن جارىسى كەشكى بازارداعى ەڭ تارتىمدى نومىرگە اينالدى، فۋتبول بەلەتىن ساتىپ الا الماعان فۋتبول اۋەسكەرلەرى كەشكى بازاردان ”ەكىنشى الاڭدى“ تاۋىپ، قاقتاما جەپ، سىرا ءىشىپ، جارىس كورىپ، سول ارانى دۋمانعا بولەدى.
”كوپتەگەن ساياحاتشىلار مەن فۋتبول اۋەسكەرلەرى شينجياڭ فۋتبول ەرەن بىرلەسكەن جارىسىنا جىگەر بەردى، ءبىزدىڭ ساۋدامىز كوپ جاقساردى. الداعى ءار اپتانىڭ سوڭىندا ءبىز جارىستى قويىپ بەرىپ فۋتبول اۋەسكەرلەرىنىڭ قاجەتىن قاناعاتتاندىرامىز“، - دەدى ساۋان قالاسى مادەنيەت الاڭى كەشكى بازارىندا قاقتاما جايماسىن اشاتىن ۋاڭ ياحۋ.
حوتان اۋدانى بايحى قالاشىعى ۋكىسۇڭ كەشكى بازارى دا ۇلكەن ەكراننان پايدالانىپ شينجياڭ فۋتبول ەرەن بىرلەسكەن جارىسىن قويىپ، ءار ۇلت بۇقاراسىنىڭ جارىستى تاماشالاۋىنا دەم بەرىپ، تۇرمىس پەن جارىستاعى تولقۋلى سەزىمدى كەمەلدى توعىستىردى. وتباسىنداعىلارمەن بىرگە سىرتقا شىققان قالا تۇرعىندارى، سەرىكتەرىمەن بىرگە جارىستى تاماشالاعان جاستار، شاتتىققا شومعان قارتتار ءدامدى تاعامداردان ءدام تاتا وتىرىپ، كوماندا ءۇشىن ايعايلاپ مەدەت بەردى. ”كەشكى بازاردا كوپشىلىكپەن بىرگە جارىستى تاماشالادىم، ءوزىم ۇيدە كورگەننەن الدەقايدا قىزىقتى ەكەن، ءار رەتكى دوپ بەرۋ، ءار رەتكى قاقپاعا دوپ سالۋ بولسىن، بارلىعى دا مەنى ەرەكشە تەبىرەنتتى“، - دەدى بايحى قالاشىعىنداعى جاس ءراحيما ابدۇحالىق تەبىرەنە.
ءدامدى تاعامداردىڭ حوش ءيىسى اڭقىپ، ءان - ءبي اۋەلەپ، جارىس قىزدى، كەشكى بازاردىڭ دۋمانعا بولەنۋى شينجياڭ ەكونوميكاسىنىڭ قارىشتاپ دامۋىنىڭ، بۇقارانىڭ باقىتتى تۇرمىسىنىڭ جاندى بەينەسى.
(ءتىلشى سۇڭ ۋيگو، ەرىكتى تىلشىلەر ۋاڭ تو، جاڭ بيڭ، تىلەك مۇقامەتجان، مامەتالى اتاۋۇللا)
