− مەملەكەتتىك عىلىم ـ تەحنولوگيا قيمىلى اپتالىعى جانە مەملەكەتتىك عىلىم ـ تەحنولوگيا قىزمەتكەرلەرى كۇنى قيمىلى جونىندە شولۋ
شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ تىلشىلەرى ۋىن جيڭحۋا، ليۋ جىن، شياۋ حايچۋان
5 ـ ايدىڭ 24 ـ كۇنىنەن 31 ـ كۇنىنە دەيىن 26 ـ رەتكى مەملەكەتتىك عىلىم ـ تەحنولوگيا قيمىلى اپتالىعى، 5 ـ ايدىڭ 30 ـ كۇنى 10 ـ رەتكى مەملەكەتتىك عىلىم ـ تەحنولوگيا قىزمەتكەرلەرى كۇنى. بىرنەشە كۇننەن بەرى بۇكىل ەلدىڭ جەر ـ جەرى فورماسى الۋان ٴتۇرلى بۇقارالىق عىلىم ـ تەحنولوگيا قيمىلدارىن كەڭ كولەمدە وتكىزىپ، تۇتاس قوعامنىڭ جاڭالىق اشۋ، جاسامپازدىق ومىرشەڭ كۇشىن تاسقىنداتىپ، عالىمدار رۋحىن بار كۇشپەن اسقاقتاتىپ، قالىڭ عىلىم ـ تەحنولوگيا قىزمەتكەرلەرىن جاڭا بولۋدى بەتكە الىپ ىزدەنىس جاساۋعا، ناقتى ىستەپ شىنايى اتقارىپ، جاڭاشا وندىرگىش كۇشتەردى جەتىلدىرۋدى، جوعارى دەڭگەيدەگى عىلىم ـ تەحنولوگيادا ٴوز كۇشىنە سۇيەنىپ ٴوزىن الۋەتتەندىرۋدى جەدەل جۇزەگە اسىرۋ جولىندا قۇلشىنا كۇرەس جۇرگىزۋگە شابىتتاندىردى.
عىلىم جالپىلاستىرۋ ارقىلى قۋات ۇستەپ، جاڭالىق اشۋ قوزعالتقىشىن جانداندىردى
قول ـ اياعىن سوزىپ، بەينەسىن رەتكە ٴتۇسىردى... 4 ـ جىلدىق وقۋشىسى شياۋدۇڭ قولىنا الىستان مەڭگەرگىش الىپ، مينەرال سۋ تيەلگەن زەردەلى قۇلتەمىر ٴيتتىڭ باسپالداق كەدەرگىگە سايىس جاريالاۋىن دەن قويا مەڭگەرىپ جاتتى. اقىرى ٴساتتى ٴوتىپ كەتتى، قاۋمالاي تاماشالاپ تۇرعان اتا ـ انالار مەن بالالار ەرىكسىز داۋىستاپ الاقايلادى.
بۇل بيىلعى مەملەكەتتىك عىلىم ـ تەحنولوگيا قيمىلى اپتالىعى مەن مەملەكەتتىك عىلىم ـ تەحنولوگيا قىزمەتكەرلەرى كۇنى قيمىلى كەزىندە ٴتىلشىنىڭ جۇڭگو عىلىم اكادەمياسىنىڭ اۆتوماتتاندىرۋدى زەرتتەۋ ورنىنان كورگەن كورىنىس ەدى.
عىلىم جالپىلاستىرۋ جاعداياتىن قالىپتاستىرىپ، جاڭا ماتەريالداردى زەرتتەپ اشۋدىڭ، دايىنداۋدىڭ جالپى بارىسىن تولىق ايگىلەدى؛ ٴىرى عىلىم قوندىرعىسى، مەملەكەتتىك ٴتۇيىندى تاجىريبەحانا، جوعارى مەكتەپ تاجىريبەحاناسى سياقتى عىلمي زەرتتەۋدىڭ ٴبىرىنشى شەبى قالا تۇرعىندارىنا اشىق ۇستالدى؛ سيفرلى ادام ٴوزارا ىقپالداستىعى، شەبەر قولدا مەڭگەرۋ سياقتى ىقپالداستىق نىساندارى ىركەس ـ تىركەس جەلىگە شىعارىلدى... قيمىل كەزىندە جەر ـ جەردىڭ عىلمي زەرتتەۋ ورىندارى جابال ”ەسىك اشىپ قوناقتاردى قارسى الدى“، ”جوعارى، ٴىرى، كەرەمەت“ الدىڭعى لەكتىك عىلىم ـ تەحنولوگيا بۇقارانىڭ جانىنا كەلدى.
ٴداستۇرلى كاسىپ سالالارىنىڭ تيبىن جاڭالاپ دارەجەسىن جوعارىلاتۋدان جاڭادان گۇلدەنگەن كاسىپ سالالارىنىڭ، بولاشاق كاسىپ سالالارىنىڭ جەدەل ەڭسە كوتەرۋىنە دەيىن عىلىم ـ تەحنولوگيادا جاڭالىق اشۋدىڭ جاڭاشا وندىرگىش كۇشتەردىڭ دامۋىنا جەتەكشىلىك ەتۋ رولى بارعان سايىن كورنەكتىلەندى. بيىلعى قيمىل كەزىندە جەر ـ جەر، تاراۋلار فورماسى الۋان ٴتۇرلى عىلىم جالپىلاستىرۋ قيمىلدارىن وتكىزىپ، تۇتاس قوعامنىڭ جاڭالىق اشۋ ومىرشەڭ كۇشى مەن دامۋ قوزعالىس قۋاتىن قاۋلاتتى.
شاندۇڭ داشۋەسى ينجەنەريالىق جاتتىعۋ ورتالىعىنىڭ مەڭگەرۋشىسى سۇڭ رۇيدىڭ ۇجىمدى باستاپ زەردەلى جانە يكەمدى مەڭگەرۋ تەحنولوگياسى جونىندە ىشكەرىلەي ەڭبەكتەنگەندىگىنە تالاي جىل بولدى، ول زەرتتەپ جاساعان 20 نەشە ٴتۇرلى قۇلتەمىر جابدىعى ونەركاسىپ، ەرەكشە جۇمىس جانە ەمدەۋ سالاسىندا كەڭىنەن قولدانىلدى.
بىرنەشە كۇننەن بەرى ساحناعا شىعىپ جاڭالىق اشىپ، كۇرەس جۇرگىزۋ حيكاياسىن بولىسۋدەن جيناننىڭ قۇلتەمىر كاسىپ سالاسىنىڭ دامۋىنا اقىل ـ كەڭەس بەرۋگە دەيىن سۇڭ رۇيدىڭ كۇن ٴتارتىپ كەستەسى لىق تولدى. ”بۇل مەرەكە توتەنشە ماعىنالى ٴوتتى! ٴتىپتى دە كوپ الەۋمەتتىڭ جانە جاس عىلمي زەرتتەۋ قىزمەتكەرلەرىنىڭ عىلىم ـ تەحنولوگيادا جاڭالىق اشۋدىڭ قۇنىن ٴتۇسىنىپ، كاسىپ سالاسىنىڭ دارەجەسىن جوعارىلاتۋعا جانە قوعامنىڭ العا باسۋىنا بىرگە اقىل ـ پاراساتى مەن كۇش ـ قۋاتىن ارناۋىن ٴۇمىت ەتەمىن“.
ۇرپاقتان ـ ۇرپاققا جالعاپ، رۋحاني قۇنارلى توپىراقتى باپتادى
جاڭالىق اشۋ ومىرشەڭ كۇشىن تاسقىنداتۋ رۋحاني كۇشتىڭ تىرەك بولۋىنان ايرىلا المايدى.
جۇڭگو عالىمدار مۇراجايىندا شەتى جەمىرىلگەن، بەتتەرى الا ـ قۇلا قىزىل ەستەلىك داپتەر كوپتەگەن كورەرمەندى كىدىرىپ تاماشالاۋعا باۋرادى. بۇل ەلىمىزدىڭ ايگىلى كوپىر مامانى ماۋ يشىڭنىڭ ٴوز قولىمەن جازعان ەستەلىگى بولىپ، وندا چيانتاڭجياڭ كوپىرى سالىنىپ بولعاننان كەيىن جاپون ارمياسىنىڭ شابۋىلىن توسۋ ٴۇشىن قيراتىلعانعا دەيىنگى بارىسى ەستەلىككە الىنعان، سونداي ـ اق ادامداردى وسى وتانشىل عالىمنىڭ ىشكى دۇنيەسىنە كىرۋگە باستايدى −
”3 جىل جۇرەك قانىم سىڭگەن كوپىردى ٴوزىم سالىپ، ٴوزىم قيراتتىم، قاتتى اشىندىم“. وتاندى ٴسۇيدى، كوپىردى ٴسۇيدى، سول سەبەپتى كوپىر سالدى؛ وتاندى ٴسۇيدى، كوپىردى ٴسۇيدى، سول سەبەپتى كوز جاسىن كولدەتە كوپىردى قيراتتى. جول ـ جول ٴسوز ـ سويلەمدەردەن كەيىنگى ۇرپاقتار مەملەكەت سۇيىسپەنشىلىگىنىڭ نە ەكەنىن ٴتۇسىندى.
مەملەكەتتىك عىلىم ـ تەحنولوگيا قىزمەتكەرلەرى كۇنى نەگىزگى الاڭ قيمىلىندا ماۋ يشىڭنىڭ قىزى ماۋ يۇيلين تەبىرەنە بىلاي دەدى: ”اكەم دە سول ۇرپاق زيالىلار سياقتى ٴومىر بويى عىلىم ـ تەحنولوگيا مەن حالىق اراسىندا كوپىر سالدى، وتاننىڭ گۇلدەنۋى مەن مەملەكەتتىڭ تۇتاستىعى جولىندا كوپىر سالدى“.
جۇڭگو عالىمدار مۇراجايى عالىمداردىڭ جەلىلەس ماڭىزدى كورمەسىن تۇتاستاي جاڭا بەينەدە شىعاردى؛ بەيجيڭ، تيانجين، حىبەي ٴۇش جەردەن كەلگەن جوعارى مەكتەپ وقۋشىلارىنان ۇيىمداسقان 300 ۇگىت لەكسيا ۇيىرمەسى عالىمدار رۋحىن اسقاقتاتۋ نەگىزگى تاقىرىبىندا 1000 رەتتەن استام ۇگىت لەكسيا جاسادى؛ گۋاڭشيدەگى 8 جوعارى مەكتەپ پەن عىلىم ـ تەحنولوگيا سارايى الەۋمەتكە عالىمدار رۋحى ساحنالىق تەاترى الەۋمەتتىك يگىلىك كونسەرتىن قويدى... وزىندىك ەرەكشەلىككە يە قيمىلدار عالىمدار حيكاياسىن كورمە سارايىنان ساحناعا شىعارىپ، مەكتەپ اۋلاسىنا ەنگىزىپ، جۇرت جۇرەگىنە ۇيالاتتى.
”وتان ٴۇمىتىن اقتاپ، حالىق ٴۇشىن قىزمەت ىستەۋ“ − ەلىمىزدىڭ عىلىم ـ تەحنولوگيا قىزمەتكەرلەرىنىڭ وزگەرمەس كۇرەسكەرلىك ٴتۇپ بوياۋى. بيىلعى قيمىل كەزىندە جۇڭگو عىلىم ـ تەحنولوگيا قوعامى قاتىستى مينيسترلىكتەرمەن، كوميتەتتەرمەن بىرلەسىپ ”ەڭ ارداقتى عىلىم ـ تەحنولوگيا قىزمەتكەرلەرىن“ شوعىرلى جاريالاپ، 4 ـ كەزەكتى مەملەكەتتىك جاڭالىق اشۋ، ۇزدىك بولۋعا تالپىنۋ سيلىعىنىڭ يەگەرلەرىن ماداقتاپ ـ سيلادى.
ۇجىمدى باستاپ ايەلدەردە بولاتىن تالما اۋرۋىنا دياگنوز قويۋ ـ ەمدەۋدى زەرتتەۋدى تەرەڭدەتىپ، تالما اۋرۋىنا شالدىققان تۋىت جاسىنداعى سان مىڭداعان ايەلدىڭ تۋىت ٴۇمىتىن قايتا تۇتاندىرۋىنا كومەكتەسكەندىكتەن، سىچۋان داشۋەسى حۋاشي كلينيكالىق مەديتسينا شۋەيۋانىنىڭ ورىنباسار باستىعى، حۋاشي شيپاحاناسىنىڭ اعا شيپاگەرى چىن لەي بيىلعى ”ەڭ ارداقتى عىلىم ـ تەحنولوگيا قىزمەتكەرلەرى“ قاتارىنا تاڭدالدى. ”عىلمي ىزدەنىس جاساۋ سۇيىسپەنشىلىگىن، حالىق ٴۇشىن قىزمەت ىستەۋ جىگەرىن كوكەيدە ساقتاپ، شيپاگەرلىك تاباندىلىق ارقىلى ٴومىردى قورعاۋ − ٴبىز مەديتسينا عىلىم ـ تەحنولوگيا قىزمەتكەرلەرىنىڭ بورىشى“، ـ دەدى چىن لەي.
عىلىم ـ تەحنولوگيا ۇلگىلەرىنىڭ بيىك شىڭعا ەرلىكپەن ۇمتىلعان جان تەبىرەنتەرلىك حيكايالارى جاڭا داۋىردەگى عالىمدار رۋحىن جازىپ، قالىڭ عىلىم ـ تەحنولوگيا قىزمەتكەرلەرىن جوعارى دەڭگەيدەگى عىلىم ـ تەحنولوگيادا ٴوز كۇشىنە سۇيەنىپ ٴوزىن الۋەتتەندىرۋ جورىعىندا ەرلىكپەن ۇزدىك بولۋعا شابىتتاندىردى.
ٴبىرىنشى شەپكە ٴتۇسىپ، عىلىم ـ تەحنولوگيانى حالىق ٴۇشىن جۇرگىزۋدى امالياتتا ايگىلەدى
”العا تارت، وتىر، قول الىس“... جيلين ولكەسى يانبيان چاۋشيان اۆتونوميالى وبلىسى يانجي قالالىق 3 ـ ورتا مەكتەپتىڭ ساباقحاناسىندا بەيجيڭ جيڭشان مەكتەبىنىڭ زەينەتكە شىققان ينفورماتسيا تەحنولوگياسى وقىتۋشىسى شا يوۋۋيدىڭ تۇرلىشە دىبىس بۇيرىعىن وقۋىنا ىلەسە قۇلتەمىر ٴيت ٴتۇرلى ارەكەتتەر جاساپ، ساباقتاستاردى ٴالسىن ـ ٴالى قايران قالدىردى. شاتتىق ٴۇنى ىشىندە تۇسىنىكسىز قۇلتەمىر بىلىمدەرى قاراپايىم دا ۇعىنىقتى بولدى.
وتكەن ٴبىر اپتادا جۇڭگو ەلەكترون عىلمي قوعامىنىڭ ”بالاۋىز شام مىندەتتى وقىتۋىنداعى“ 20عا جۋىق عىلىم جالپىلاستىرۋشى لەكتور يانبيانداعى 8 ورتا، باستاۋىش مەكتەپكە بارىپ، جەرگىلىكتى ورىنداعى جاستار مەن ورەندەرگە قۇلتەمىر باعدارلامالاۋ، جاساندى زەردە امالياتى سياقتى ەرەكشە ساباقتار مەن وقىتۋ ماتەريالدارىن الا بارىپ، ساپالى عىلىم ـ تەحنولوگيا، وقۋ ـ اعارتۋ بايلىعىنىڭ نەگىزگى ساتىعا ٴتۇسۋىن ىلگەرىلەتتى.
”بالاۋىز شام مىندەتتى وقىتۋىنداعى“ جەتەكشى رەتىندە، 70 جاستاعى شا يوۋۋي ىلگەرىندى ـ كەيىندى 300دەن استام مەكتەپكە الەۋمەتتىك يگىلىك عىلىم جالپىلاستىرۋ ساباعىن بەردى. ”بالاۋىز شام جارىعى، بالكىم، ٴالسىز بولۋى مۇمكىن، ٴبىراق سان ـ ساناقسىز بالاۋىز شام جارىعى شوعىرلانعاندا بالالاردىڭ عىلىم ـ تەحنولوگيا ارمانىن نۇرلاندىرا الادى“.
زەرتتەۋدە وتان ٴۇمىتىن اقتاۋدى مىندەت ەتۋ، ۇيرەنۋدە حالىق ٴۇشىن قىزمەت ەتۋدى داڭق ساناۋ كەرەك. مەملەكەتتىك عىلىم ـ تەحنولوگيا قىزمەتكەرلەرى كۇنىنىڭ الدى ـ ارتىندا قالىڭ عىلىم ـ تەحنولوگيا، عىلىم جالپىلاستىرۋ قىزمەتكەرلەرى مەكتەپ، الەۋمەتتىك اۋماق، كاسىپورىن، زاۆود قاتارلى نەگىزگى ساتىنىڭ ٴبىرىنشى شەبىنە ىشكەرىلەي بارىپ، عىلىم ـ تەحنولوگيا ارقىلى وتان ٴۇمىتىن اقتاۋ، حالىقتى باقىتقا كەنەلتۋ اۋەلگى ماقساتىن، بورىشىن ٴىس جۇزىندىك ارەكەتى ارقىلى امالياتتا ايگىلەدى.
حۋبەيدە اكادەميكتەر، ماماندار جاس وقۋشىلارمەن ”بەتپە ـ بەت، نولدىك ارالىقتا“ سويلەسىپ، ولاردىڭ عىلىم ارمانىن تۇتاندىردى؛ شانشيدە عىلىم جالپىلاستىرۋ جازۋشىلارى تۋىندىلارىن الىپ جاڭا جۇمىستانعان قاۋىمعا بارىپ، عىلىم ـ تەحنولوگيادا جاڭالىق اشۋ جەتىستىكتەرىنەن قالىڭ بۇقارانى يگىلىكتەندىردى؛ لياۋنيڭدە مەديتسينا ماماندارى مالىلەرگە، الەۋمەتتىك اۋماقتارعا بارىپ، تەگىن دياگنوز قويۋ، سوزىلمالى اۋرۋلارعا قاتىستى عىلىم جالپىلاستىرۋ سياقتى حالىققا قولايلى قىزمەت وتەدى...
جۇڭگو عىلىم ـ تەحنولوگيا قوعامىنىڭ قاتىستى جاۋاپتىسى مىنالاردى ٴبىلدىردى: ”15 ـ بەسجىلدىقتىڭ“ جاڭا جورىعىندا جۇڭگو عىلىم ـ تەحنولوگيا قوعامى عالىمدار رۋحىن بار كۇشپەن اسقاقتاتۋعا ۇزدىكسىز تاباندى بولىپ، تۇتاس قوعامدا عىلىم ـ تەحنولوگيا ىستەرىنىڭ دامۋىنا قولداۋ كورسەتەتىن، عىلىم ـ تەحنولوگيا دارىندىلارىن ايالايتىن قويۋ راي قالىپتاستىرۋدى ىلگەرىلەتىپ، قالىڭ عىلىم ـ تەحنولوگيا قىزمەتكەرلەرىن عىلىم ـ تەحنولوگيادا قۇدىرەتتى ەل قۇرۋعا اناعۇرلىم زور ۇلەس قوسۋعا ىنتىماقتاستىرادى جانە جەتەكتەيدى.
(شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ 5 ـ ايدىڭ 31 ـ كۇنى بەيجيڭنەن بەرگەن حابارى)
