بەتاشار
ۇلتتى گۇلدەندىرۋدىڭ ايبىندى جورىعىندا، ٴبىز جۋىق ارادا جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسىنىڭ 105 جىلدىعىن قارسى الامىز.
شىكۋمىننان تيان ـ انمىنعا، كىشكەنە قىزىل قايىقتان الىپ كەمەگە دەيىن جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى حالىققا باسشىلىق ەتىپ، توڭكەرىستىڭ، قۇرىلىستىڭ، رەفورمانىڭ ۇلى جەڭىسىنە قول جەتكىزىپ، جۇڭگوشا سوتسياليزمنىڭ جاڭا ٴداۋىرىن اشتى، جۇڭحۋا ۇلتى ەڭسە كوتەرۋدەن، بايۋدان قۇدىرەتتەنۋگە دەيىن ۇلى شارىقتاۋدى قارسى الىپ، جۇڭحۋا ۇلتىنىڭ ۇلى گۇلدەنۋى بوگەۋ بەرمەس تاريحي ۇردىسكە قادام تاستادى.
105 جىلدىق ۇلى جورىق، ٴبىر جەردىڭ كەدەيلىكتەن، السىزدىكتەن گۇلدەنىپ ـ كوركەيۋگە بەت العان وراسان زور وزگەرىسى، ٴبىر ۇلتتىڭ نامىسىن قورعاۋ جولىندا قايراتتانا ۇمتىلعان كۇرەسى جانە قايتا گۇلدەنۋى ٴارى ٴبىر ساياسي پارتيانىڭ اسقاق مۇرات ورناتىپ، تاباندىلىقپەن جاساعان ىزدەنىسى مەن كۇرەسى سانالماق.
بۇگىننەن باستاپ جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى قۇرىلعاندىعىنىڭ 105 جىلدىعىن قۇتتىقتاۋ بايلانىسمەن ”ۇلى جورىق“ اتتى ارناۋلى ايدار اشىپ، پارتيا تاريحىنداعى ماڭىزدى ٴماجىلىس، ماڭىزدى وقيعا سياقتىلاردى ارقاۋ ەتە وتىرىپ، پارتيا تاريحى حيكاياسىن ويداعىداي بايانداپ، جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسىنىڭ جوقتان بار بولىپ، كىشكەنەدەن ۇلعايىپ، السىزدەن كۇشەيگەن، بۇكىل پارتيانى، بۇكىل ەلدەگى ٴار ۇلت حالقىن ىنتىماقتاستىرىپ جانە باستاپ، قيىندىققا قارسى اتتانىپ قايراتتانا العا ۇمتىلعان شۇعىلالى تاريحىن قايتا ەلەستەتەمىز.
□ شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ ٴتىلشىسى سۇن شاۋلۇڭ
2026 ـ جىلى ”1 ـ ماۋسىم“ حالىقارالىق بالالار مەرەكەسى كەلگەن ساتتە، باس شۋجي شي جينپيڭ جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى 1 ـ قۇرىلتايى ەسكەرتكىش سارايى، نانحۋ كولى توڭكەرىستىك ەسكەرتكىش سارايى پيونەرلەر وتريادىنىڭ قىزىل گالستۋكتى تۇسىندىرۋشىلەرىنە جاۋاپ حات جازىپ، ولاردى شىن ىقىلاسپەن شابىتتاندىردى.
باس شۋجي شي جينپيڭگە حات جازعان پيونەرلەر وتريادىنىڭ قىزىل گالىستۋكتى تۇسىندىرۋشىلەرى جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى دۇنيەگە كەلگەن جەر _ شاڭحاي مەن جىجياڭنىڭ جياشيڭىنەن. 105 جىل الماعايىپ وزگەرىسكە تولى بولدى، تاريح پەن بولاشاق وسى ارادا توعىسىپ، اۋەلگى ماقسات پەن بورىش وسى ارادا جالعاسىن تاپتى.
شينحاي توڭكەرىسى جەڭىلىسكە ۇشىراعاننان كەيىن جۇڭگو سولتۇستىك ميليتاريستەرىنىڭ دارا بيلەۋ ۇستەمدىگىندە بولىپ، قوعامدىق قايشىلىق ونان ارى شيەلەنىسە ٴتۇستى. 1919 ـ جىلى 4 ـ مامىر قوزعالىسىنان كەيىن كوپ وتپەي، ماركسيزمنىڭ جۇڭگودا تارالۋىنا، سونداي ـ اق ونىڭ جۇڭگو جۇمىسشىلار قوزعالىسىمەن العاشقى ادىمدا ۇشتاسۋىنا ساي، جۇمىسشى تابىنىڭ ساياسي پارتياسىن قۇرۋ مىندەتى كۇن تارتىپكە ەنگىزىلدى. 1920 ـ جىلى جازدان 1921 ـ جىلى كوكتەمگە دەيىن كوممۋنيستىك پارتيانىڭ العاشقى ۇيىمدارى شاڭحاي، بەيجيڭ، ۋحان، چاڭشا، جينان، گۋاڭجوۋ سياقتى جەرلەردە، سونداي ـ اق جاپونيادا، فرانسيادا تۇرىپ قالعان حۋارىنداردىڭ اراسىندا ىركەس ـ تىركەس قۇرىلدى.
كوممۋنيستىك پارتيانىڭ العاشقى ۇيىمدارى قۇرىلعاننان كەيىن وتكىزىلگەن قيمىلدار ماركسيزمنىڭ ونان ارى تارالۋىن، سونداي ـ اق ونىڭ جۇڭگو جۇمىسشىلار قوزعالىسىمەن ونان ارى ۇشتاسۋىن پارمەندى جەبەدى، جۇمىسشىلار تابىنىڭ ٴبىر توپ العاباسار مۇشەسى وسى بارىستا جەتىلدى. وسىلايشا، جۇڭگودا بۇكىل ەل بويىنشا بىرلىككە كەلگەن كوممۋنيستىك پارتيا قۇرۋدىڭ شارت ـ جاعدايى نەگىزىنەن ازىرلەندى.
1921 ـ جىلى 7 ـ ايدىڭ 23 ـ كۇنى كەشتە جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسىنىڭ 1 ـ رەتكى مەملەكەتتىك قۇرىلتايى شاڭحايداعى فرانسيا جالعا العان جەردەگى ۋاڭجى جولى 106 ـ ٴنومىرلى اۋلادا (بۇگىنگى شيڭيە جولى 76 ـ ٴنومىرلى اۋلا) اشىلدى.
جەر ـ جەردەگى كوممۋنيستىك پارتيانىڭ العاشقى ۇيىمدارىنىڭ 13 ۋاكىلى وسى ارادا باس قوسىپ، بۇكىل ەلدەگى 50 نەشە پارتيا مۇشەسىنە ۋاكىلدىك ەتتى. ولاردىڭ سالاۋاتتارى تۇرلىشە بولىپ، اكسەنتتەرى ۇقساماسا دا، ورتاق نىسانامەن ٴبىر ارادا باس قوستى. كوممۋنيستىك ينتەرناتسيونالدىڭ ۋاكىلى ما لين مەن نيكولسكي ماجىلىسكە قاتىناستى.
7 ـ ايدىڭ 30 ـ كۇنى كەشتە ٴبىر ورتا جاستارداعى بەيساۋات ەركەك كەنەت ٴماجىلىس الاڭىنا باسا كوكتەپ كىرىپ كەلدى دە ونان اسىعىس شىعا جونەلدى. ۇزاق ۋاقىتتىق قۇپيا قىزمەت تاجىريبەسىنە يە ما لين بۇل ادامنىڭ جاۋدىڭ تىڭشىسى ەكەندىگىن تۇراقتاندىرىپ، ٴماجىلىستى دەرەۋ توقتاتۋ ۇسىنىسىن قويدى. باسىم سانداعى ۋاكىل دەرەۋ باسقا ورىنعا اۋىستى. كوپ وتپەي فرانسيا جالداعان ٴوڭىردىڭ ساقشىلارى ٴماجىلىس اشقان ورىنعا ٴتىنتۋ جۇرگىزدى. وسىنداي جاعدايدا، ەڭ سوڭعى كۇنگى ٴماجىلىس ورنى اۋىستىرىلىپ جىجياڭ جياشيڭىنىڭ نانحۋ كولىندەگى ساياحات قايىعىندا وتكىزىلدى.
قۇرىلتاي پارتيانىڭ اتىن ”جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى“ دەپ تۇراقتاندىردى، جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسىنىڭ تۇڭعىش تۇعىرناماسى مەن قارارىن ماقۇلدادى، ”توڭكەرىستىك ارميا، ٴسوزسىز، پرولەتارياتپەن بىرگە كاپيتاليستەردىڭ اكىمياتىن اۋدارىپ تاستاۋ“، ”پرولەتاريات ديكتاتۋراسىن تاپتىق كۇرەس اياقتاعانشا مويىنداۋ“، ”كاپيتاليستەردىڭ جەكە مەنشىك ٴتۇزىمىن جويۋ“، سونداي ـ اق 3 ـ ينتەرناتسيونالمەن بىرلەسۋ ايقىندالدى. جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى قۇرىلا سالىسىمەن تۋى ايقىن تۇردە سوتسياليزم مەن كوممۋنيزمدى ٴوزىنىڭ كۇرەس نىساناسى ەتىپ بەلگىلەپ، توڭكەرىس جۇرگىزۋ تاسىلىمەن وسى نىسانانى جۇزەگە اسىرۋعا تاباندى بولدى.
جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسىنىڭ قۇرىلۋى _ تاياۋ زامان جۇڭگو تاريحى دامۋىنىڭ تابيعي تۋىندىسى، جۇڭگو حالقىنىڭ وتاندى جويىلۋدان قۇتقارىپ قالۋ كۇرەسى بارىسىندا قايسارلىقپەن ىزدەنىس جاساۋىنىڭ تابيعي تۋىندىسى، جۇڭحۋا ۇلتىنىڭ ۇلى گۇلدەنۋىن جۇزەگە اسىرۋىنىڭ تابيعي تۋىندىسى.
وسىدان باستاپ ۇشقىن تۇتاندى. ماۋ زىدۇڭ جولداس كەيىن بىلاي دەدى: ”جۇڭگودا كوممۋنيستىك پارتيا دۇنيەگە كەلدى، بۇل تىڭعا تۇرەن سالعان ۇلكەن وقيعا“.
تاياۋ زاماننان بەرى، جۇڭگو حالقى كۇرەسىنىڭ قايتا ـ قايتا ساتسىزدىككە جانە جەڭىلىسكە ۇشىراۋىنداعى ەڭ باستى سەبەپ ٴوز كۇشىن ۇيىستىراتىن باسشىلىق ۇيتقىسى بار العاباسار، كۇشتى ٴبىر ساياسي پارتيانىڭ بولماۋى.
جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسىنىڭ دۇنيەگە كەلۋى بۇل جاعدايدى تۇبىرىنەن وزگەرتتى. جۇڭگو حالقى وسىدان باستاپ سۇيەنىشكە يە بولدى، جۇڭگو حالقى رۋحاني جاقتان ىرىقسىزدىقتان ىرىقتىلىققا ٴوتتى. جۇڭگو توڭكەرىسىنىڭ بەت ـ بەينەسى وسىدان باستاپ ٴبىر جولاتا جاڭالاندى.
2017 ـ جىلى 10 ـ ايدىڭ 31 ـ كۇنى پارتيا 19 ـ قۇرىلتايى جابىلىپ ۇزاق وتپەي، باس شۋجي شي جينپيڭ جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى ورتالىق كوميتەتى ساياسي بيۋروسىنىڭ مۇشەلەرىن باستاپ شاڭحايعا بارىپ، جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى 1 ـ قۇرىلتايى جۇرتىن قۇرمەتپەن كورىپ، پارتياعا كىرۋ سەرتىن قايتا ەسكە الدى.
”شاڭحايداعى پارتيا 1 ـ قۇرىلتايىنىڭ جۇرتى، جياشيڭنىڭ نانحۋ كولىندەگى قىزىل قايىق پارتيامىزدىڭ ارمانعا قانات قاققان جەرى“. باس شۋجي شي جينپيڭ: ”پارتيامىز وسى جەردە دۇنيەگە كەلىپ، وسى جەردەن ساپارعا اتتانىپ، وسى جەردەن بۇكىل ەلگە بيلىك جۇرگىزۋگە بەت الدى. بۇل ارا پارتيامىزدىڭ ٴتۇپ تامىرى“، ـ دەپ اسەرلەندى.
ٴداۋىر وزگەرۋدە، سەنىم وزگەرمەدى، رۋح جالعاستىرىلدى.
ٴدال باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ پيونەرلەر وتريادىنىڭ قىزىل گالستۋكتى تۇسىندىرۋشىلەرىنە جازعان جاۋاپ حاتىندا ايتقانىنداي: ”پارتيا ىستەرى ۇرپاقتار بويى ۇزدىكسىز كۇرەس جۇرگىزۋدى قاجەت ەتەدى“. ولارعا پارتيامىز قۇرىلعان كەزدەگى اۋەلگى ماقسات پەن بورىش جۇكتەلدى، 100 نەشە جىلدىڭ الدىنداعى ۇشقىن بۇگىنگى تاڭدا توڭىرەكتىڭ ٴتورت بۇرىشىنا ساۋلەسىن شاشىپ، مەملەكەتتى قۇدىرەتتەندىرۋ قۇرىلىسىنىڭ، ۇلتتى گۇلدەندىرۋدىڭ جاڭا دا ۇلى جورىعىن نۇرلاندىرۋدا.
(شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ 6 ـ ايدىڭ 1 ـ كۇنى بەيجيڭنەن بەرگەن حابارى)
