□ انار بۇلت \ شينجياڭ گازەتىنىڭ ٴتىلشىسى سۇڭ ۋيگو
5 ـ ايدىڭ 18 ـ كۇنى كەشقۇرىم قىرعىزستاندىق وقۋشى نايىل وزىمەن ٴبىر جاتاقتا جاتاتىن قازاقستاندىق 3 وقۋشىمەن بىرگە مەكتەپتەن شىعىپ، قۇلجا قالاسىنداعى ٴبىر سيىر ەتى كەسپەحاناسىنا كىردى.
”بۇگىن مەنىڭ 18 جاسقا تولعان تۋعان كۇنىم، قۇلجاداعى وقۋشىلىق تۇرمىسىمىز ٴۇشىن كوتەرەيىك!“ شاي قۇيىلعان ستاكاندى قولىنا العان نايىل جادىراي كۇلدى.
2024 ـ جىلى 10 ـ ايدا نايىل قىرعىزستاننىڭ بىشكەگىنەن ىلە شىفان داشۋەسى جۇڭگو ٴتىل ـ ادەبيەت شۋەيۋانىنا وقۋعا كەلدى. 2 جىلعا جۋىق ۇيرەنۋ ارقىلى ول جۇڭگو تىلىندە جاتىق سويلەسە الاتىن بولدى.
نايىلدىڭ اتاسى جاس كەزىندە جۇڭگو _ قىرعىزستان ەكى ەل اراسىندا بارىپ ـ كەلىپ جۇرگەندە كوزدىڭ جاۋىن الاتىن جۇڭگو تاۋارلارىن قىرعىزستانعا الىپ قايتاتىن، ”جۇڭگودا جاسالعان“ ادەمى دە ارزان بۇيىمدار جەرگىلىكتى بۇقارانىڭ قىزۋ قارسى الۋىنا بولەنگەن. ونىڭ اكەسى بوكس سپورتشىسى بولعان، كەزىندە جۇڭگونىڭ حاينانىندا وتكىزىلگەن بوكس جارىسىندا اعا جۇلدەگەر بولعان، سيلىق تورىندە تۇسكەن سۋرەتى مەن مەدالى كۇنى بۇگىنگە دەيىن ۇيىندەگى ەڭ كورنەكتى ورىنعا قويىلىپتى.
”كىشكەنتايىمنان اتام مەن اكەمنىڭ جۇڭگوداعى كەشىرمەلەرىن تىڭداپ وسكەندىكتەن وسى مەكەندى ىشتەي اڭساپ ٴجۇردىم، سوندىقتان تيتتەي دە ٴارى ـ ٴسارى بولماي، قۇلجاعا كەلىپ وقۋدى تاڭدادىم“، ـ دەدى نايىل.
قۇلجاعا العاش كەلگەندە بۇل قالا وزگەشە تارتىمدىلىعىمەن نايىلدى باۋراپ الدى. ٴتورت ماۋسىمى ايقىن بولعان كليماتى جانعا جايلى، حوش ٴيىسى اڭقىعان ەرەكشە ٴدامدى تاعامداردى قانشا جەسەڭىز دە جالىقپايسىز، كورىنىسى كوركەم تاۋ ـ وزەندەر ادامدى وزىنە باۋرايدى، اشىق ـ جارقىن، قاراپايىم شينجياڭ حالقى ونى ٴتىپتى دە مەيىرگە بولەدى. مەكتەپ اۋلاسىنان كوشەلەرگە دەيىن، اسحانادان كورىنىس وڭىرلەرىنە دەيىن ٴاربىر نازىك تۇيىندەر نايىلدى بارعان سايىن قىزىقتىردى.
5 ـ ايدىڭ 14 ـ كۇنى قۇلجا قالالىق پارتكوم ۇگىت ٴبولىمى، ىلە شىفان داشۋەسى، قۇلجا قالالىق مادەنيەت، دەنە تاربيە، راديو ـ تەلەۆيزيا جانە ساياحات مەكەمەسى سياقتى ورىندار ”الۋان ٴتۇستى قۇلجا · جاستىق كوكتەم نازارى“ شەتەلدىك وقۋشىلاردىڭ نازارىنداعى قۇلجا نەگىزگى تاقىرىبىنداعى تاراتۋ قيمىلىن بىرلەسىپ وتكىزدى. نايىل شەتەلدەن كەلىپ وقىپ جاتقان باسقا 30 نەشە وقۋشىمەن بىرگە ىلە وزەنى كورىنىس وڭىرىنە، التىشۋار كوشەسى حالىقتىق سالت ـ سانا مادەنيەت كورمە سارايى · الەكساندر گارمون ساقتاۋ سارايىنا بارىپ، قۇلجانىڭ گۋمانيتارلىق مايەگى مەن قالانىڭ ومىرشەڭ كۇشىن ەلىتە سەزىندى.
ىلە وزەنى جاعاسىندا تۇرساڭىز، كەشكى شاپاق وزەن بەتىن التىن تۇسكە بويايدى، قۇستار سۋ بەتىنەن ەركىن ۇشىپ وتەدى، وزەن جاعاسىندا ساياحاتشىلار سەيىل ـ سەرۋەن قۇرادى. نايىل مەن ونىڭ ساباقتاستارى قول تەلەفوندارىن الىپ شىعىپ، كوز الدىنداعى كوركەم كورىنىستەردى ۇزدىكسىز ەستەلىككە الدى. ”كوپتەگەن وزەندەردى كورىپ ٴجۇرمىن، الايدا ىلە وزەنىندەگى كۇننىڭ باتۋى وزگەشە، مەيىرىمدى ٴارى اسەرلى، كوڭىلگە ەرەكشە تىنىشتىق سيلايدى ەكەن“، ـ دەدى ول تەبىرەنە.
التىشۋار كوشەسىندە ايقىش ـ ۇيقىش سالىنعان ەرەكشەلىككە يە تۇرعىندار تۇراعى، تامىلجىعان گارمون ىرعاعى، دۋماندى كوشە شەتەلدىك وقۋشىلاردى باۋراپ الدى. الەكساندر گارمون ساقتاۋ سارايىنداعى تۇرلىشە جىلدارداعى، تۇرلىشە ۇلگىدەگى نەشە جۇزدەگەن گارمون كوپشىلىكتى تاڭ قالدىردى، ىلە ۇلتتار ىنتىماعى گارمون وركەسترىنىڭ تاماشا كونسەرتى ٴالسىن ـ ٴالى كورەرمەندەردىڭ شاپالاق ۇنىنە يە بولدى، كوپشىلىك ويناقى مۋزيكا ٴۇنى ىشىندە جەڭىل بيگە باسىپ، ىڭىلداي ٴان ايتىپ، كوپ نەگىزدى مادەنيەتتىڭ توعىسۋىنىڭ تارتىمدىلىعىن سەزىندى.
”قۇلجادا تىنىش، جايلى قالا تۇرمىسى دا، اشىق، سيىسىمدى قالا رايى دا بار، اۋىلىمنان اۋمايدى ەكەن، الايدا وزگەشە تارتىمدىلىققا دا يە ەكەن“. نايىل بىلاي دەدى: وقىپ جاتقان كەزىمدە مەن ساباقتاستارىممەن بىرگە سامسانىڭ، پالاۋدىڭ، ايراننىڭ ٴدامىن تاتتىم، ٴاربىر ٴتۇرلى ٴدام، ٴاربىر ٴتۇرلى كورىنىس تۇگەلدەي باعالى ەستەمەگە اينالدى. نايىل تاعى ٴوزىنىڭ قۇلجاداعى كۇندەلىكتى تۇرمىسىن بەينەجازباعا ٴتۇسىرىپ، قىرعىزستانداعى ٴۇي ىشىندەگىلەر مەن دوستارىنا جولداپ بەرىپ، ولارعا شينجياڭنىڭ ٴدامدى تاعامدارىن، كورىنىستەرىن جانە اق كوڭىل ادامداردى تانىستىردى.
ىلە شىفان داشۋەسى جۇڭگو ٴتىل ـ ادەبيەت شۋەيۋانىنا كەلىپ وقىپ جاتقان شەتەلدىك وقۋشىلار جەتەكشىسى جاڭ ياچۇن بىلاي دەپ تانىستىردى: قازىر شۋەيۋاندا جالپى قازاقستان، تاجىكستان، وزبەكستان، قىرعىزستان سىندى 4 مەملەكەتتەن كەلگەن 72 شەتەلدىك وقۋشى جانە اۋىسىپ وقيتىن وقۋشى بار. ساباقتان سىرتقى ۋاقىتتا كوپشىلىك بىرگە بازار ارالاپ، كورىنىس وڭىرلەرىن ارالاپ، حالىقتىق سالت ـ سانا قيمىلدارىن سەزىنەدى، سونداي ـ اق قوعامدىق قارىم ـ قاتىناس تۇعىرىندا شەتەلدە وقىپ جاتقان كۇندەلىكتى جاعدايىن ٴبولىسىپ، شەتەلدەرگە ناقتى، جاندى شينجياڭ حيكايالارىن باياندايدى.
نايىل بىلاي دەدى: مەن ۇزدىكسىز قۇلشىنا ۇيرەنىپ، قۇلجادا كورگەن ـ بىلگەندەرىمدى، شىنايى دا كوركەم شينجياڭدى ٴتىپتى دە كوپ اداممەن بولىسەمىن.
”بۇل اراداعى وقىتۋشىلار وتە سابىرلى ەكەن، ساباقتاستارىم دا ىستىق ىقىلاستى، مەيلى قانداي قيىنشىلىققا جولىقساق تا كوپشىلىك ىرىقتىلىقپەن كومەكتەسەدى، مەن جانە باسقا دا شەتەلدىك وقۋشىلار بۇل ارانى ۇناتىپ قالدىق“، ـ دەدى نايىل.
