مەملەكەتتىك تاڭداۋلى پارتيا ىستەرى قىزمەتكەرى ساۋىر ماڭلىك
ناقتى ٴىس ىستەۋ ارقىلى اۋىلداستارىن تاماشا تۇرمىسقا كەنەلتتى
□ انار بۇلت \ شينجياڭ گازەتىنىڭ ٴتىلشىسى مايگۇل ايتقازى
تاكلاماكان ٴشولىنىڭ جيەگىنە ورنالاسقان بايىنعولين موڭعۇل اۆتونوميالى وبلىسى لوپنۇر اۋدانى شيڭپيڭ قالاشىعىنىڭ داشي قىستاعى قونىستانۋعا جايلى، شارۋاشىلىق قۇرۋعا قولايلى اۋىل ـ قىستاق كەلبەتىنە سۇيەنىپ، ”وڭتۇستىك شينجياڭداعى ٴبىرىنشى قىستاق“ دەپ اتالعان. مەكەنىنىڭ كۇن سايىن جاڭارعان وزگەرىستەرىن، قىستاق تۇرعىندارىنىڭ كۇننەن ـ كۇنگە جاقسارعان تۇرمىسىن كورگەندە، جاسى 80گە تاياعان داشي قىستاعى پارتيا ياچەيكاسىنىڭ بۇرىنعى شۋجيى، ”مەملەكەتتىك تاڭداۋلى پارتيا ىستەرى قىزمەتكەرى“ ساۋىر ماڭلىكتىڭ جۇزىنە ٴتىپتى دە كوپ كۇلكى ۇيىرىلەتىن بولدى.
”مەن قىستاق پارتيا ياچەيكاسىنىڭ شۋجيى بولىپ تۇرعان كەزىمدە، كوممۋنيستىك پارتياعا ىلەسىپ تاباندىلىقپەن جۇمىس ىستەسەم، اۋىلداستاردىڭ جاقسى تۇرمىس كەشىرۋىنە مۇمكىندىك جاساي الامىن دەگەن قاعيدانى ۇستاندىم!“ ـ دەدى ساۋىر ماڭلىك بۇكپەسىز، ـ بۇگىنگى كۇندە داشي قىستاعىنىڭ ”ادامدار كورىنىس ىشىندە، كورىنىس سۋرەت ىشىندە، سۋرەت قىستاق ىشىندە“ دەگەندەي كورىكتى اۋىل ـ قىستاق كارتيناسىن كەسكىندەۋى ٴدال وسى قىستاقتىڭ پارتيا قۇرىلىسى ارقىلى جەتەكشىلىك ەتۋگە تاباندى بولىپ، جۇڭحۋا ۇلتى ورتاق تۇلعا تانىمىن بەكەمدەۋ نەگىزگى جەلىسىن مىقتاپ ارقاۋ ەتىپ، ىنتىماقتىڭ قۇنارلى توپىراعىن تەرەڭ جىرتىپ، ەرەكشەلىككە يە كاسىپ سالالارىن كۇشەيتىپ، قىزىل ماركانى جارقىراتىپ، وركەنيەتتى قىستاق سالتىن جەتىلدىرىپ، ٴار ۇلت بۇقاراسىن باستاپ ٴبىر نيەت، ٴبىر تىلەكتە بولىپ، ناقتى ىستەپ ەكپىندەي ىلگەرىلەۋىنىڭ جەمىسى، بۇل ٴارى قىستاق تۇرعىندارىنىڭ باقىتتى تۇرمىسىنىڭ بارعان سايىن شالقي ٴتۇسۋىنىڭ ٴتۇپ قاينارى.
داشي قىستاعىنىڭ بۇرىن ”استىقتا قايتا ساتىپ بەرۋگە سۇيەنۋ، وندىرىستە قارىز اقشاعا سۇيەنۋ، تۇرمىستا قۇتقارۋعا سۇيەنۋ“ سىندى ”ۇشكە سۇيەنەتىن“ كەدەي قىستاق ەكەندىگىن كىم ويلاعان. الدىڭعى عاسىردىڭ 80 ـ جىلدارىنىڭ باسىندا ساۋىر ماڭلىك قىستاق پارتيا ياچەيكاسىنىڭ شۋجيلىگىنە سايلاندى، قۇنارسىز جەردى، قىستاق تۇرعىندارىنىڭ ٴۇپى ـ ٴتاپى تۇرمىسىن كورگەن ول ىشتەي ”ٴبىز كوممۋنيستىك پارتيا مۇشەسىمىز، ٴسوز جوق، بارىمىزدى سالىپ بۇقارا ٴۇشىن تىڭعىلىقتى ناقتى ىستەر ىستەۋىمىز كەرەك“ دەگەن بەكىمگە كەلدى. ول قىستاقتاعى پارتيا مۇشەلەرى مەن بۇقارانى باستاپ توعان قازىپ، تۇنبالاردى ارشىپ، سورتاڭدى وڭاپ، ولشەمدى ەگىس اتىزدارىن قۇرىپ، ورمان تورى ارقىلى اقپا قۇمدى بوگەپ، قاعىر جەرلەردى ماقتا وسىرەتىن قۇنارلى اتىزعا اينالدىردى. قىستاق پارتيا ياچەيكاسىنىڭ جەتەكشىلىگىندە، بۇكىل قىستاقتاعى پارتيا مۇشەلەرى مەن بۇقارا جىگەرى تاسقىنداپ، تاباندىلىقپەن قۇلشىنا ىستەپ، تۇرمىستارى بارعان سايىن جاقساردى.
قىستاق پارتيا ياچەيكاسىنىڭ شۋجيى بولعان نەشە ون جىلدا، ساۋىر ماڭلىك باستان ـ اياق قىزمەت مىندەتىن قاتاڭ اتقارىپ، قىستاق ”ەكى كوميتەتى“ القاسىنىڭ مۇشەلەرىن باستاپ حالىق تىلەگىن ۇيىستىرىپ، كۇشتى شوعىرلاندىرىپ ٴىس تىندىرىپ، شارۋاشىلىق قۇرىپ، داشي قىستاعىنىڭ كەيىنگى دامۋىنا نەگىز قالادى.
جىلدار جىلجىپ وتكەنىمەن، اۋەلگى ماقسات وزگەرمەدى. قازىر جاسى ەگدەلەپ قالعان ساۋىر ماڭلىكتىڭ سىرتقا شىعىپ ارلى ـ بەرلى شاپقىلاۋى ىڭعايسىز بولعانىمەن، باستان ـ اياق قىستاقتىڭ دامۋىنا، قىستاق تۇرعىندارىنىڭ تۇرمىسىنا كوڭىل ٴبولىپ كەلەدى. ول ٴار كۇنى «مەملەكەتتىك، حالىقارالىق حابارلاردى» كورۋگە تاباندى بولىپ، مەملەكەتتىڭ ساياساتىنان، اۋىل ـ قىستاقتىڭ دامۋ جاعدايىنان دەر كەزىندە حاباردار بولىپ، داشي قىستاعىنىڭ دامۋ وزگەرىسىنە قاشاندا نازار اۋدارىپ وتىرادى. قىستاقتاعى 1 ـ، 2 ـ، 3 ـ كاسىپتەردىڭ ىشكەرىلەي توعىسقاندىعىن، كوپ نەگىزدى دامۋىن، قىستاق تۇرعىندارىنىڭ كىرىسىن ارتتىرىپ بايۋ جولىنىڭ بارعان سايىن كەڭەيگەندىگىن كورگەن ول ىشتەي قاتتى قۋاندى جانە كوڭىلى جاي تاپتى.
”اكەم ۇيدە امانداسا كەلگەن نەمەرەلەرىنە قىستاقتىڭ وزگەرىستەرى تۋرالى اڭگىمەلەردى، پارتيا مۇشەلەرىنىڭ اۋەلگى ماقساتى مەن بورىشىن ايتىپ وتىرۋدى توتەنشە جاقسى كورەدى“. ساۋىر ماڭلىكتىڭ ۇلى مامەت ساۋىر بىلاي دەدى: ”اكەم ۇنەمى بۇرىن قىستاقتىڭ بارلىق جولدارى ويلى ـ شۇڭقىر توپىراق جول بولعاندىعىن، جەرى سورتاڭ بولعاندىعىن، قىستاق تۇرعىندارىنىڭ ٴۇپى ـ ٴتاپى تۇرمىس كەشىرەتىندىگىن؛ قازىر جولدىڭ ىركىلىسسىزدەنىپ، كاسىپ سالاسىنىڭ گۇلدەنىپ، قىستاقتىڭ تازا دا رەتتى بولعاندىعىن، تاماشا تۇرمىستىڭ بارلىعى ۇلى كوممۋنيستىك پارتيانىڭ كوپشىلىكتى باستاپ ىستەگەن ىستەرىنەن كەلگەندىگىن ايتىپ وتىرادى“.
نەگىزگى ساتىعا تامىر تارتىپ، ناقتى ىستەپ، كاسىپتى گۇلدەندىردى، ىسىلعان نەگىزگى ساتى پارتيا ۇيىمى داشي قىستاعى وزگەرىسىنىڭ وزەگىنە اينالدى. تالاي جىلدان بەرى داشي قىستاعى نەگىزگى ساتى پارتيا ۇيىمىنىڭ جاۋىنگەر قامالىن ۇزدىكسىز كۇشەيتىپ قۇرىپ، حالىققا ٴتيىمدى ناقتى ىستەر، جۇرەككە جىلۋ جەتكىزەتىن شارالار ارقىلى حالىق تۇرمىسىن ۇزدىكسىز جاقسارتىپ، بۇقارانى كىرىسىن ارتتىرۋعا باستاپ، قىستاق تۇرعىندارىنىڭ تۇرمىس دەڭگەيىن ورنىقتى جوعارىلاتتى.
قىستاقتىڭ بايلىق ارتىقشىلىعىن تياناق ەتىپ، ەرەكشە جەمىس ورمانىن ەگۋ كولەمىن ۇزدىكسىز كەڭەيتىپ، جەرگىلىكتى جاعدايعا قاراي ىستەپ، قىستاق تۇرعىندارىنىڭ كىرىستەرىن ارتتىرۋ ارناسىن كەڭەيتتى؛ دامۋ تۇعىرىن ورناتىپ، جەلىدەن تىس باستان كەشىرۋ دۇكەنى، ينتەرنەتتە زات تاڭداۋ ورتالىعى، تىكە تاراتۋ جاسامپازدىعى جانە جەتىلدىرۋ، باۋلۋ ورتالىعى ٴبىر تۇلعالانعان داشي ەلەكتروندى ساۋدا كاسىپ سالاسى باقشاسىن قۇرىپ، اۋىل شارۋاشىلىق ونىمدەرىن ٴوندىرۋ، ساتۋ تىزبەگىن اشىپ، قىستاق تۇرعىندارىنىڭ ەسىك الدىندا كىرىسىن ورنىقتى ارتتىرۋىنا مۇمكىندىك جاسادى.
”قازىر وتباسىمىزدا تۇتاسقان جەمىس باعى، سونداي ـ اق باعىمشىلىق سەلبەستىك كووپەراتيۆى بار، ۇلىم تاعى قىستاقتاعى ەلەكتروندى ساۋدا كاسىپ سالاسى باقشاسىنىڭ تاماشا تۇعىرىنان پايدالانىپ، جەلىدە ٴوزىنىڭ جەمىس ـ جيدەك، سيىر، قوي ەتى سياقتى ونىمدەرىن ساتتى، ساتۋ جولى كەڭ، پايداسى تۇراقتى بولدى، وتباسىمىزدىڭ تۇرمىسى بارعان سايىن شالقىپ كەلەدى، وسىنىڭ ٴبارى پارتيانىڭ ابزال ساياساتىنان ايرىلا المايدى!“ ـ دەدى مامەت ساۋىر ماقتانىشپەن.
