”كىندىك اكە“ وقاس سۇلەيمەن:
ٴبىر ات، ٴبىر ٴدارى ـ دارمەك قوبديى، جارتى عاسىر جالعاسقان ۋادە
□ انار بۇلت \ شينجياڭ گازەتىنىڭ ٴتىلشىسى ٴرايدا
وقاس سۇلەيمەن مال شارۋاشىلىق وڭىرىندە مالشىلاردىڭ ناۋقاسىن كورۋدە (ماتەريال سۋرەت). □ سۋرەتتى ياڭ حۋاگۋاڭ تۇسىرگەن
”ول بالالاردىڭ ’كىندىك اكەسى‘ “.
”بارلىق تاۋىندا ونى تانىمايتىن ادام جوق“.
”ساحارادا قانشا كوپ گۇل بولسا، ول سونشا كوپ جاقسىلىق ىستەدى“.
”ول عۇمىرىنىڭ كوبىن ساحاراداعى مالشىلارعا ارنادى“.
...
وسى قاراپايىم سوزدەر شاعانتوعاي اۋدانىنداعى مالشىلاردىڭ وقاس سۇلەيمەنگە بەرگەن ەڭ شىنايى باعاسى. ۇزىننان ـ ۇزاق جالعاسىپ جاتقان قاتپارلى تاۋلار اراسىندا شابىندىقتاردىڭ ٴشوبى قۋارىپ ـ جايقالىپ، قىس پەن جاز اۋىستى، مال شارۋاشىلىق وڭىرىندەگى وسى شيپاگەر تۇلپارىنا ٴمىنىپ، ٴدارى ـ دارمەك قوبديىن اسىنىپ، شاعانتوعاي اۋدانىنىڭ مال شارۋاشىلىق ٴوڭىرىن ارالاپ، ونداعى ٴار ۇرپاق بۇقارانىڭ باس اماندىعى مەن دەنساۋلىعىن قورعادى.
7 ـ ايدىڭ 1 ـ كۇنى تۇستەن بۇرىن حالىق سارايىنىڭ ۇلكەن زالىندا شامدار سامالاداي جارقىرادى، وقاس سۇلەيمەننىڭ كەۋدەسىندەگى ”1 ـ شىلدە وردەنى“ نۇر شاشىپ تۇردى.
ٴتىلشى ودان: ۇزاق جىلدان بەرى مال شارۋاشىلىق وڭىرىندە تاپجىلماي تۇرىپ كەلدىڭىز، بۇل نە ٴۇشىن؟ ـ دەپ سۇرادى.
”مالشىلار مەنى ٴتىپتى دە قاجەت ەتەدى“.
اينالاسى بىرنەشە ـ اق اۋىز ٴسوز، مىنە بۇل تارباعاتاي ايماعى شاعانتوعاي اۋداندىق مال شارۋاشىلىعى شيپاحاناسى ىشكى اۋرۋلار ٴبولىمىنىڭ بۇرىنعى تەتە اعا شيپاگەرىنىڭ جارتى عاسىر بويى جازعان جاۋاپناماسى.
مالشىلار قايدا بارسا، ول سول جەرگە باردى
بۇرىن بارلىق تاۋى ٴوڭىرىنىڭ جەرى كەڭ، ادامى سيرەك، مالشىلار بىتىراي قونىستانعان، تاۋ جولى كۇدىر، ٴجۇرۋ قيىن ەدى. مال شارۋاشىلىق ٴوڭىرىندە ەمدەۋ بايلىعى توتەنشە تاپشى، تۇراقتى دياگنوز قويۋ ٴۇيى، شۇعىل قۇتقارۋ اۆتوكولىگى جوق بولاتىن، جۇكتى ايەلدىڭ تولعاعى قيىن بولعان جاعدايدا، تۇتقيىل سىرقاتتانىپ قالعاندا، مالشىلاردىڭ ەمدەلۋى قيىنعا سوعىپ، امالسىز ازاپ شەگەتىن.
1955 ـ جىلى شاعانتوعاي اۋدانى التىن ەمىل اۋىلى بايبىشە قىستاعىندا دۇنيەگە كەلگەن وقاس سۇلەيمەن اۋىلداستارىنىڭ اۋرۋ ازابىن ارقالاعان بەينەسىن تالاي رەت ٴوز كوزىمەن كوردى.
وقاس سۇلەيمەننىڭ ”شيپاگەر“ ٴسوزىنىڭ سالماعىن تۇڭعىش رەت بىلۋىنە سەبەپشى بولعان ونىڭ كىشى اكەسى.
وقاس سۇلەيمەننىڭ كىشى اكەسى قىستاقتاعى جالاڭاياق شيپاگەر، ٴار كۇنى ٴدارى ـ دارمەك قوبديىن اسىنىپ قىستاقتاردى، وتباسىلارىن ارالاپ جۇرەتىن. ٴار جولى ناۋقاس كورىپ قايتىپ كەلگەننەن كەيىن، شارشاعانىنان سويلەۋگە دە زاۋقى سوقپاي قالاتىن، الايدا جانارى جالىن اتىپ تۇراتىن. ناۋقاستىڭ اۋرۋى تاۋىرلەنسە، وتباسىنداعىلارى ۇيىندەگى بار جاقسىسىن الىپ شىعىپ كىشى اكەسىنىڭ قولىنا تىقپالايتىن، ٴبىر ۋىس قۇرتىن، ٴبىر شىنى ىستىق ٴسۇتتى شايىن بەرىپ، قايتا ـ قايتا ”العىس“ جاۋدىراتىن.
بۇگىندەرى وقاس سۇلەيمەن كىشى اكەسىنىڭ سول كەزدەرى قاداعالاپ ايتقان: ”سەن شيپاگەر بول! شيپاگەر ماڭگى ولمەيتىن كاسىپ. ادام بولعان سوڭ اۋىرادى، بارلىعى شيپاگەردى قاجەت ەتەدى“ دەگەن ٴسوزىن كۇنى بۇگىنگە دەيىن جادىندا ساقتادى.
1969 ـ جىلى وقاس سۇلەيمەن كىشى اكەسىنەن قان قىسىمىن ولشەۋدى، تىڭداۋىش ىستەتۋدى ۇيرەنە باستايدى. 1973 ـ جىلى ول تارباعاتاي ايماقتىق دەنساۋلىق ساقتاۋ مەكتەبىنە وقۋعا تۇسەدى. 1975 ـ جىلى وقۋ تاۋىسقاننان كەيىن، ول شاعانتوعاي اۋداندىق مال شارۋاشىلىعى شيپاحاناسىنا بولىنەدى.
قىزمەتكە شىققان ٴبىرىنشى كۇنى شيپاحانا باسشىلارى وقاس سۇلەيمەننەن اۋدان ورتالىعىندا قىزمەت ىستەۋ، الدە مال شارۋاشىلىق وڭىرىندەگى ەمدەۋ تۇيىنىنە بارىپ قىزمەت ىستەۋ جونىندە پىكىر سۇرايدى.
”مال شارۋاشىلىق وڭىرىنە بارامىن! ول اراداعى جۇرتشىلىق شيپاگەرگە ٴتىپتى دە مۇقتاج“.
وقاس سۇلەيمەن بۇل تالعامنىڭ نەنى اڭعارتاتىندىعىن، ارينە، بىلەدى. مالشىلار سۋات، ٴورىس قۋالاي قونىستانعان، جىلىنا نەشە ٴجۇز كيلومەتر جەرگە كوشىپ ـ قونىپ جۇرەدى. قالىڭ قار تاۋدى قىمتاپ، ادام مەن سىرتقى دۇنيەنىڭ قاتىناسىن ٴۇزىپ تاستايدى. ناۋقاسقا شالدىقساڭىز، امان قالۋ ـ قالماۋ باعىڭىزعا بايلانىستى.
1975 ـ جىلى 9 ـ ايدا وقاس سۇلەيمەن بارلىق تاۋىنداعى قىستاۋعا ورنالاسقان شاعانتوعاي اۋداندىق مال شارۋاشىلىق شيپاحاناسىنىڭ مال شارۋاشىلىق وڭىرىندەگى ەمدەۋ تۇيىنىنە كەلەدى، بۇل ارادا ٴۇش ـ اق اۋىز اعاش ٴۇي بار، ٴبىرى ٴدارى ـ دارمەك قويۋعا، ٴبىرى وپەراتسيا جاساۋعا، ەندى ٴبىرى ۇيىقتاۋعا ارنالعان ەدى.
شيپاحانا باستىعى وعان ٴوز قولىمەن بەرگەن تۇڭعىش اعاش ٴدارى ـ دارمەك قوبديىن اسىنعان وقاس سۇلەيمەن ات ۇستىندەگى شيپاگەرلىك جولىن باستادى.
بارلىق تاۋىنىڭ قىستاۋلىعى اۋدان ورتالىعىنان 260 نەشە كيلومەتر قاشىقتىقتا. سول كەزدەرى اينالاسى 70 − 60 كيلومەتر جەردەگى 10 مىڭنان استام مالشى بار ٴۇمىتىن وسى مال شارۋاشىلىق ٴوڭىرى ەمدەۋ تۇيىنىندەگى شيپاگەرلەرگە عانا ارتتى. ەمدەۋ تۇيىنىندە 4 شيپاگەر بار، تورتەۋىنىڭ ىشىندە وقاس سۇلەيمەن ارالاپ ٴجۇرىپ ەمدەۋدە ەڭ شوگەلى بولاتىن. ول اتپەن بۇكىل جايلىمدى كەزىپ، كيىز ٴۇي سايىن ارالايتىن، مالشىلار قاي جەرگە كوشىپ بارسا، ونىڭ دياگنوز قويۋ، ەمدەۋ قىزمەت وتەۋى دە سول جەردەن تابىلاتىن. ٴدارى ـ دارمەك قوبديىن كەز كەلگەن ۋاقىتتا اشسا بولعانى، سول جەر ونىڭ ۋاقىتشا ەمدەۋ ورنىنا اينالاتىن.
ساحارادا ٴتورت ماۋسىمدا دا جول ٴجۇرۋ قيىن. كوكتەمدە بار الاپ لاي ـ باتپاق بولىپ، ات جۇرە المايدى، مۇندايدا وقاس سۇلەيمەن اتتان ٴتۇسىپ جاياۋ تارتادى، لاي ـ باتپاق ونىڭ قىزىل اسىعىنان كەلەتىن؛ جازدا ماسا ـ شىركەي قاپتاپ، ٴتىپتى، بەت قاراتپايتىن، تىنىس العاندا ماسا ـ شىركەي كەڭسىرىگىڭىزدەن قۇيىلاتىن؛ كۇز كۇندەرى بوران ازىناپ، قۇتىرىنعان بوران اتتىڭ ٴوزىن ۇشىرىپ كەتە جازدايتىن؛ ەڭ ماشاقاتتى شاق قاقاعان قىس ماۋسىمى ەدى، نولدەن تومەن 40 سەلتسي گرادۋستىق ۇسكىرىك ايازدا ول قالىڭ قوي تەرىسىنەن تىگىلگەن ىشىگىنە ورانىپ، اتتان تۇسپەيتىن، ادام مەن جىلقىدان شىققان دەم قاس ـ كىرپىگىنە قىراۋ بولىپ قاتادى، اياز قارىعان قوس قولى قاتىپ، تىزگىندى ۇستاۋعا كەلمەي قالادى.
تاۋ قويناۋىندا جالعىز ٴجۇرۋدىڭ قاتەرى كوپ. ارالاپ ناۋقاس كورگەن تۇندەرى وقاس سۇلەيمەن نەشە رەت ٴۇيىرلى قاسقىرعا دا جولىعادى. جايلاۋدا كوزگە تۇرتسە كورگىسىز قاراڭعى تۇندە جابايى قاسقىرلاردىڭ جىلتىلداعان جانارى انادايدان انىق كورىنەتىن، ول قامشىسىن ٴۇيىرىپ، وت جاعىپ، جىرتقىشتاردى قۋاتىن.
”سول كەزدە مەن تەك تەزىرەك جەتىپ، ادامدى قۇتقارسام دەگەندى عانا ويلادىم، قورقۋ قاپەرىمە دە كىرگەن جوق. قازىر ەسكە السام قورقىنىشتى سەزىلىپ وتىر“، ـ دەپ وقاس سۇلەيمەن وتكەن قاتەرلى شاقتاردى جاي عانا اۋىزعا الدى.
مالشىلار ەڭ ۇزاق ۋاقىت ايالدايتىن جەر بىرنەشە قىستاۋلىق بولاتىن، ٴار جىلى 9 ـ ايدىڭ سوڭىندا مالشىلار سيىر، قويلارىن ايداپ قىستاۋدا وتارلاپ، كەلەسى جىلى 4 ـ ايدا قايتىپ كەلەدى. ٴبىر بولىمدەگى شيپاگەرلەر كەزەك اۋىستىرۋ ۋاقىتى تولعاندا تاۋدان ٴتۇسىپ تىنىعادى، تەك وقاس سۇلەيمەن عانا ىرىقتىلىقپەن قىستاۋدا قالاتىن، سول قالعاننان قىستاي قايتپايتىن.
تاۋداعى مالشىلاردىڭ ونى بىلمەيتىنى جوق
سول جىلداردا مال شارۋاشىلىق ٴوڭىرىنىڭ ەمدەۋ شارت ـ جاعدايى شەكتى، بوساندىرۋ، بوساندىرۋعا كومەكتەسۋ − مال شارۋاشىلىق وڭىرىندەگى شيپاگەرلەردىڭ باس تارتۋعا بولمايتىن قىزمەتى، سونداي ـ اق شيپاگەرلىك ونەرى مەن بەيىمدەلگىشتىك قابىلەتىن سىنايتىن كەز بولدى.
1986 ـ جىلى 3 ـ ايدىڭ 18 ـ كۇنى قۇلىستاي ساحاراسىنا قالىڭ قار جاۋدى. تۇندە بىرەۋ اتپەن ەمدەۋ تۇيىنىنە كەلىپ، جۇكتى ايەل شاراپات دىڭعازىنىڭ شارانا جارىلعانىنا 3 كۇن بولسا دا ٴالى بوسانا الماي جاتقانىن ايتادى.
10 نەشە شاقىرىم جول، قار اتتىڭ باۋىرىنان كەلەدى، ازىناعان بوران بەت قاراتپايدى. وقاس سۇلەيمەن كيىز ۇيگە كەلگەندە، جۇكتى ايەل شاراپاتتىڭ ٴال ـ دارمەنى قۇرىپ، ٴوڭى قۋارىپ كەتكەن ەدى.
وقاس سۇلەيمەن ٴدارى ـ دارمەك قوبديىن اشىپ، ديزەنفەكسيالاپ، قولعاپ كيىپ، اۋرۋ جاعدايىن تەكسەردى − جاعداي تىم قاتەرلى: ىشتەگى بالانىڭ ورنى دۇرىس ەمەس، ٴبىر اياعى عانا شىققان ەكەن.
كيىز ۇيدەگى پەشتە تەزەك جانىپ جاتىر، وت جارىعى بىردە كۇشەيىپ، بىردە باسەيەدى. وقاس سۇلەيمەن تىزەرلەي وتىرىپ، شەتى شيىرشىقتالىپ قالعان وقۋلىقتىڭ بەتىن ابىڭ ـ كۇبىڭ اشىپ، كورسەتپە سۋرەتكە قاراپ، سونان سوڭ نارەستەنىڭ اياعىن جاتىر ىشىنە ەپتەپ كىرگىزىپ، باسىنىڭ ورنىن اقىرىن ـ اقىرىن تۇزەيدى.
”بالا تۋىلدى، الايدا تىنىسى جوق“، ـ دەپ وقاس سۇلەيمەن ەسىنە الدى، سول كەزدە ول ىشتەي قاتتى ابىرجىعان ەدى.
بوسانعان ايەل بار قايراتىن بويىنا جيىپ، باسىن زورعا كوتەرىپ ٴبىر قارادى دا كوزىنەن جاس مونشاقتادى، ول بالام شەتىنەپ كەتتى دەپ ويلاعان ەدى.
”شاراناعا تۇنشىعىپ قالعان بولۋى مۇمكىن“. وقاس سۇلەيمەن ەڭكەيىپ، اۋزىن نارەستەنىڭ اۋزىنا توسەپ، ارت ـ ارتىنان سىرتقا سورادى، 4 − 3 رەت سورعاننان كەيىن، نارەستەنىڭ باسىن تومەن قاراتىپ، قۇيرىعىنان ەكى رەت قاعىپ قالادى.
”شىر“ ەتكەن داۋىس شىقتى، نارەستەنىڭ جىلاعان داۋىسى قارلى بوراندى تۇندە بارشا داۋىستان اسقاق شىقتى.
بۇل وقاس سۇلەيمەن ومىرگە اكەلگەن تۇڭعىش بالا ەدى. وسىدان كەيىنگى 40 جىلدا وقاس سۇلەيمەن 3200دەن استام نارەستەنىڭ كىندىگىن كەستى. بۇل بالالار ونى ”كىندىك اكە“ دەپ اتايدى.
”بىرەۋدىڭ وسىلاي شاقىرعانىن تۇڭعىش رەت ەستىگەنىمدە كوڭىلىم جىلىپ سالا بەردى“، ـ دەدى وقاس سۇلەيمەن.
شاعانتوعاي اۋدانى جاڭكىسى اۋىلى اقتەكشە قىستاعىنىڭ تۇرعىنى كاكەش ورازعالي: بارلىق تاۋىندا وقاس سۇلەيمەندى بىلمەيتىن مالشى جوق، ـ دەدى.
”ونىڭ اۋرۋ كورگەندە كورىپ بولسام بولدى دەي سالمايتىن ادەتى بار. ناۋقاستان ۇنەمى جاعداي ۇعىسپ، قايتا ـ قايتا تاپسىرىپ، ساۋىققان كۇندە دە كەز كەلگەن ۋاقىتتا بارىپ قايتا تەكسەرىپ كورەدى. ٴبىر جۇمىستى اياعىنا شىعارمايىنشا تىنبايدى“. كاكەشتىڭ تالما اۋرۋىن وقاس سۇلەيمەن ەمدەپ جازعان، ”ول بولماعان بولسا، بۇگىنگە دەيىن ٴتىرى جۇرمەس ەدىم، بۇگىنگىدەي باقىتتى تۇرمىستان دا يگىلىكتەنە الماس ەدىم“.
ەرتەرەكتە مالشىلار جىل بويى مال باعىپ، قولىندا ناق اقشا بولماعاندىقتان، ەمدەلۋ، ٴدارى ـ دارمەك قاراجاتىن كوبىندە نەسيەگە جازدىرىپ، سيىر، قويىن ساتقاننان كەيىن ٴبىر تۇتاس ەسەپ جاسايتىن. وقاس سۇلەيمەن ٴار جولى ارالاپ ناۋقاس كورگەندە، ٴدارى ـ دارمەك دايىنداپ، اۋرۋدى تەكسەرىپ بولعاننان كەيىن ەسەپ داپتەرىنە جازىپ قوياتىن، ٴبىراق وزدىگىنەن كەلىپ ەسەبىن قۋزامايدى. ۋاقىت وتە كەلە كەيبىر ەسەپتى ٴوزى دە ۇمىتىپ قالاتىن، ەشقاشان قۋزاستىرمايتىن. ”مالشىلاردىڭ تۇرمىسى دا جاپالى، قولدان كەلسە كومەكتەسۋ كەرەك، ەسەپتەسۋدىڭ قاجەتى جوق“. وسى كونە قارىزدارعا ايالداعاندا، ول وسىلاي دەپ جىلى جاپتى.
قىزمەت ورنىندا شيپاگەرلىكپەن شۇعىلدانعان كەزدە وقاس سۇلەيمەن 100 مىڭنان استام (رەت) ٴار ۇلت ناۋقاستارىنىڭ اۋرۋىن تەكسەرىپ، ولاردى قۇتقارىپ ـ ەمدەپ، قاتەرلى، سالماقتى اۋرۋعا شالدىققان نەشە مىڭ ادامدى قۇتقارىپ قالدى.
1993 ـ جىلى 11 ـ ايدا وقاس سۇلەيمەن جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسىنا مۇشە بولدى.
ٴتىلشى ودان: پارتياعا كىرۋ نەنى بىلدىرەدى؟ ـ دەپ سۇرادى.
ول بۇكپەسىز ٴارى شىنايى تۇردە: ”ارقامداعى جاۋاپكەرشىلىگىم اۋىرلاي ٴتۇستى“، ـ دەپ جاۋاپ بەرەدى.
كوممۋنيستىك پارتيا مۇشەلەرىندە زەينەتكە شىعۋ دەگەن ٴسوز قايدان بولسىن
2015 ـ جىلى وقاس سۇلەيمەن زەينەتكە شىقتى. كوپشىلىك ونىڭ دەمالاتىن ۋاقىتى بولدى دەپ ويلادى، الايدا كوپ وتپەي، ول ٴدارى ـ دارمەك قوبديىن كوتەرىپ تاعى جولعا شىقتى.
وقاس سۇلەيمەن الەۋمەتتىك اۋماقتان ٴبىر ۇستەل تاۋىپ وتىرىپ، تۇرعىنداردىڭ قان قىسىمىن ولشەپ، جۇرەك، وكپەسىن تىڭداپ، رەتسەپ جازىپ بەردى. ”كوممۋنيستىك پارتيا مۇشەلەرىندە زەينەتكە شىعۋ دەگەن ٴسوز قايدان بولسىن؟ ورىن اۋىستىرىپ ۇزدىكسىز ىستەي بەرەمىن“. بىرەۋلەر قۋزاپ سۇراعاندا، ول وسىلاي دەپ جاۋاپ بەردى.
ەرتەرەكتە وقاس سۇلەيمەننىڭ ايەلى ٴناسىپعايشا نۇرقاسەن وتباسىنىڭ بار جۇمىسىن جالعىز ٴوزى كوتەرەتىن. ۇلكەن ۇلى تۋىلعاندا جانىندا بولمادى؛ كىشى قىزىنىڭ ىستىعى اسىپ اۋىرعاندا، ايەلى شيپاحاناعا ارقالاپ اپارىپ ەمدەتتى؛ شەشەسى اۋىر ناۋقاسقا شالدىققاندا دا ايەلى قارادى.
ٴناسىپعايشا شاعانتوعاي اۋداندىق اۋرۋدان ساقتانۋ جانە تىزگىندەۋ ورتالىعىندا قىزمەت ىستەيدى، جەتىسە الماعاندا قىزمەتكە كەشىگىپ كەلەتىن بولادى. باسشىسى سۇراعاندا، ول وتباسىنىڭ جاعدايىن قاز ـ قالپىندا ايتىپ، جابىرلەنگەندەي بولىپ كوز جاسىن كولدەتەدى. مەكەمە باستىعى وعان جان اشىرلىق ٴبىلدىرىپ: ”مەكەمەدە دە ادام جەتىسپەيدى، وقاس سۇلەيمەندى اۋىستىرىپ اكەلسەك بولادى“، ـ دەيدى.
بۇعان ٴناسىپعايشا بىرنەشە كۇنگە دەيىن قۋانىپ جۇرەدى. الايدا وقاس سۇلەيمەن قىستاۋدان تۇسكەن سوڭ اشۋلانىپ، وعان بىلاي دەيدى: ”وسىنشاما جىل ىستەدىم، نەگە مەنىڭ بۇل ٴىستى اياعىنا شىعارۋىما جول بەرمەيسىڭ؟ مال شارۋاشىلىق ٴوڭىرى مەنى قاجەت ەتەدى، بارۋىم كەرەك!“
سول جىلدارى وقاس سۇلەيمەننىڭ قولدان جىبەرگەنى بۇل عانا ەمەس. اكەسىنىڭ راك اۋرۋىنان قايتىس بولعان حابارى 5 كۇننەن كەيىن تاۋعا جەتەدى. اعاسى قايتىس بولعان كەزدە دە ول مال شارۋاشىلىق وڭىرىندە بولاتىن.
كىشى قىزى مايرا وقاس كىشكەنە كەزىندە اكەسىنىڭ ۇيىنە قايتۋىن كۇتىپ، ۇنەمى ەسىكتىڭ الدىندا قاراپ تۇرىپ: ”ات بار بولسا، اكەمنىڭ قايتىپ كەلگەنى؛ ات جوق بولسا، اكەمنىڭ كەتىپ قالعانى“، ـ دەيتىن. ول اكەسىنىڭ اتا ـ انالار جيىنىنا، مالىمەت بەرۋ ويىن نومىرلەرىنە، تۋعان كۇنىنە ٴبىر رەت تە قاتىناسپاعاندىعىن ايتتى.
وسىلاردى اۋىزعا العاندا، وقاس سۇلەيمەن: ”امال جوق، ۇيگە قايتا المايمىن“، ـ دەپ كۇرسىنەدى.
بۇرىن باز كەشە المادى، زەينەتكە شىققاننان كەيىن دە باز كەشپەدى. 2019 ـ جىلى وقاس سۇلەيمەن ”وقاس سالاماتتىق قىزمەت وتەۋ ٴۇيىن“ ماڭدايشالىق اسىپ قۇردى؛ 2021 ـ جىلى ٴوز اۋلاسىن بوساتىپ، ”وقاس شاعىن اۋلاسى“ ەتىپ وزگەرتىپ، شيپاگەرلىكپەن شۇعىلدانعانداعى كونە ٴدارى ـ دارمەك قوبديى، سارعايىپ كەتكەن، كەزىندە ارالاپ دياگنوز قويعانداعى ەستەلىگى، جىرتىلعان پيما ەتىك سياقتىلاردى پايدالانىپ ەكسكۋرسيالاۋعا، ۇيرەنۋگە كەلگەن پارتيا مۇشەلەرى مەن كادرلارعا، بۇقاراعا شەكارا وڭىردەگى نەگىزگى ساتى ەمدەۋ، دەنساۋلىق ساقتاۋ ىستەرىندەگى وراسان زور وزگەرىستەردى اڭگىمەلەپ، ماڭايىنداعى ۇلتتار ىنتىماعى حيكاياسىن باياندادى.
2023 ـ جىلى ”وقاس سالاماتتىق بويىنشا حالىققا تيىمدىلىك جەتكىزۋ ساپارى“ ەرىكتى قىزمەت وتەۋ نىسانى اتقارىلىپ، ەرىكتى قىزمەت وتەۋ اترەتىنىڭ مۇشەلەرى بىرنەشە ادامنان 350 نەشە ادامعا كوبەيدى.
نەشە ون جىل قارلى وڭىردە جۇرگەندىكتەن، وقاس سۇلەيمەننىڭ اياعىنداعى رەۆماتيزمدىك بۋىن قابىنۋى بارعان سايىن اۋىرلاي تۇسەدى. الايدا ونىڭ تاعى تاۋعا شىققىسى، ۇلىنا كولىك جۇرگىزتىپ كەزىندە ٴوزى تۇرعان ەمدەۋ تۇيىندەرىنە بارىپ كورگىسى بار.
مايرا وقاس بىلاي دەدى: اكەم بارلىق تاۋىنداعى ٴاربىر جولدى بىلەدى، ول جولداردىڭ اتى جوق، ٴشوپ باسىپ، قار بۇركەنىپ، جول وزگەردى، ٴبىراق ول قانىق بىلەدى.
”مۇنداي جوعارى داڭققا قول جەتكىزەتىندىگىمدى ويلاماعان ەكەنمىن. مەن كوممۋنيستىك پارتيا مۇشەسىمىن، قاراپايىم شيپاگەرمىن، ٴومىر بويى ٴوزىم ىستەۋگە ٴتيىستى ىستەردى ىستەدىم. مال شارۋاشىلىق وڭىرىندە ادام قاجەت، سول ٴۇشىن مەن باردىم. ناۋقاس قايدا بولسا سول جەرگە باردىم. مىنە وسىنداي قاراپايىم“. وقاس سۇلەيمەن: ”جۇرە الادى ەكەنمىن بارا بەرەمىن، مالشىلار مەنى قاجەت ەتىپ وتىر“، ـ دەدى.
”وقاس شاعىن اۋلاسىنداعى“ ٴسوز قالدىرۋ داپتەرىنە جازىلعانداي: ”ٴدارى ـ دارمەك قوبديىنىڭ تەرىسى توزىپ جارىلعانىمەن، سەنىم بارعان سايىن بەكەمدەلدى.“ 20 جاسىندا شيپاگەرلىكپەن شۇعىلدانعاندا بەرگەن ۋادەسى جارتى عاسىر وتسە دە ەشقاشان وزگەرگەن ەمەس.
