حالىق شارۋاشىلىعى قالپىنا كەلتىرىلدى، ءتۇرلى قۇرىلىستار جۇرگىزىلدى
□ شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ ءتىلشىسى باي يىڭ
مەملەكەتتىك ساناق مەكەمەسىنىڭ تاياۋدا جاريالاعان ساندى مالىمەتىندە كورسەتىلۋىنشە، 2026 - جىلى 1 - ايدان 5 - ايعا دەيىن بۇكىل ەلدەگى تۇرعىنداردىڭ تۇتىنۋ باعا كورسەتكىشى (CPI) سايكەس مەزگىلدەگىدەن ％0. 1 ارتقان، ءوندىرىس، قامداۋ ورنىقتىلىق بارىسىندا جوعارىلاپ، جۇمىستانۋ، زات باعاسى جالپى جاقتان ورنىقتى بولعان، حالىق شارۋاشىلىعىندا جالپى جاقتان ورنىقتى بولۋ، جاڭا، ساپالى بولۋ سىندى دامۋ جاعدايى جالعاسقان.
زات باعاسىنىڭ ورنىقتى بولۋى بۇگىنگى جۇڭگو ەكونوميكاسىنىڭ اينالىمىنداعى قالىپتى كۇيىنە اينالدى. دەگەنمەن، 70 نەشە جىلدىڭ الدىندا زات باعاسىنىڭ قاۋىرت قىمباتتاۋىن تەجەۋ كەلەلى كۇرەس بولاتىن.
جاڭا جۇڭگو قۇرىلعاننان باستاپ، ءبىز ”كۇمىس تەڭگە شايقاسىن“، ”كۇرىش پەن ماقتا شايقاسىن“ ۇيىمداستىرىپ، جالداپتىق كاپيتالعا پارمەندى سوققى بەرىپ، زات باعاسىن ءونىمدى تەجەپ، قازىنا - ەكونوميكانى تەز ارادا بىرلىككە كەلتىرىپ، جاڭا جۇڭگونىڭ ەكونوميكالىق ءتارتىبىن ورنىقتىردىق.
زات باعاسىن ورنىقتىرۋ جانە قازىنا - ەكونوميكانى بىرلىككە كەلتىرۋ − جاڭا جۇڭگو قۇرىلعاننان كەيىن پارتيا مەن حالىق ۇكىمەتىنىڭ قازىنا - ەكونوميكا شەبىندە قول جەتكىزگەن تۇڭعىش كەلەلى جەڭىسى. ول گومينداڭ ۇستەمدىك ەتكەن مەزگىلدەگى زات باعاسىنىڭ ورلەۋى مەن قازىنالىق كىرىس - شىعىستىڭ بىركەلكىسىز بولۋى تاريحىن اياقتاتىپ، حالىق تۇرمىسىنىڭ تىنىش بولۋىنا، ونەركاسىپ، اۋىل شارۋاشىلىق ءوندىرىسىن قالپىنا كەلتىرۋگە جانە دامىتۋعا شارت - جاعداي ازىرلەدى.
ۇلان - بايتاق باتىس وڭتۇستىك قويناۋىن كەسىپ وتەتىن چىڭدۋ − چۇڭچيڭ تەمىر جولى 1950 - جىلى 6 - ايدا جۇمىس باستاپ، 1952 - جىلى 6 - ايدا سالىنىپ بولدى. بۇل تەمىر جول چيڭ پاتشالىعىنىڭ سوڭعى جىلدارىندا سالۋعا دايىندىق كورگەن سىچۋان − حانكوۋ تەمىر جولىنىڭ ءبىر بولىگى بولىپ، جارتى عاسىرعا جۋىق ۋاقىت كەشەۋىلدەپ ءبىر تال رەليس جاتقىزىلمادى، جاڭا جۇڭگو قۇرىلعاننان كەيىن 2 جىل ىشىندە عانا سالىنىپ بولىپ پويەز قاتىنادى.
جاڭا جۇڭگو ءوزى سالعان وسى تۇڭعىش تەمىر جول سول كەزدەگى دۋماندى قۇرىلىس جىلدارىنىڭ جاندى تۇسىندىرمەسى. جاڭا جۇڭگو قۇرىلعاننان كەيىنگى 3 جىلدا پارتيا مەن ۇكىمەت بۇكىل ەل حالقىن باستاپ، قاجىرلىلىقپەن كۇرەس جۇرگىزىپ، حالىق شارۋاشىلىعىن بار كۇشپەن قالپىنا كەلتىردى.
اۋىل شارۋاشىلىعىن قالپىنا كەلتىرۋ − حالىق شارۋاشىلىعىنىڭ بارلىق تاراۋلارىن قالپىنا كەلتىرۋدىڭ نەگىزى. 3 جىلدا مەملەكەتتىڭ اۋىل شارۋاشىلىعىنا جۇمساعان قارجىسى جىل سايىن ارتىپ، سۋ يگىلىگى قۇرىلىسى قاراجاتى بۇكىل ەل مەجە ەسەبىندەگى نەگىزگى قۇرىلىس قارجىسى جالپى سوماسىنىڭ ％10تەن استامىن يەلەدى. استىق جالپى ءونىم مولشەرى 1949 - جىلعى 113 ميلليون 184 مىڭ توننادان 1952 - جىلعى 163 ميلليون 931 مىڭ تونناعا مولايىپ، ％8. 44 ارتىپ، تاريحتاعى جىلدىق ءونىم ەڭ جوعارى 1936 - جىلداعىدان ％3. 9 ارتتى.
ونەركاسىپتى قالپىنا كەلتىرۋدىڭ ءتۇيىنى مەملەكەت شارۋاشىلىعى مەن حالىق تۇرمىسىنا شۇعىل قاجەت بولىپ وتىرعان كەن، بولات - تەمىر، قوزعاۋشى كۇش، ماشينا جاساۋ جانە باستى حيميا ونەركاسىبىنە قويىلدى، سونىمەن بىرگە توقىماشىلىق جانە باسقا جەڭىل ونەركاسىپ ءوندىرىسى قالپىنا كەلتىرىلدى جانە ارتتىرىلدى. 1952 - جىلدىڭ سوڭىنا كەلگەندە بولات، شويىن، وڭدەلمەگەن كومىر، وڭدەلمەگەن مۇناي، سەمەنت، ەلەكتر قۋاتى سياقتى نەگىزگى ونەركاسىپ ونىمدەرى تۇگەلدەي تاريحتاعى ەڭ جوعارى جىلدىق ءونىم مولشەرىنەن اسىپ ءتۇستى. ماقتا ءجىپ، ماقتا كەزدەمە، وڭدەلمەگەن تۇز، قانت قاتارلى جەڭىل ونەركاسىپ ونىمدەرىنىڭ ءونىمى دە تاريحتاعى ەڭ جوعارى ورەدەن اسىپ ءتۇستى.
قاتىناس - تاسىمال كاسىبى دە ەكونوميكانى قالپىنا كەلتىرۋدىڭ ءتۇيىنى بولدى. 3 جىلدا مەملەكەتتىڭ قاتىناس - تاسىمال كاسىبىنە قوسقان قارجىسى جيىنى ءبىر ميلليارد 770 ميلليون يۋان بولىپ، بۇكىل ەلدەگى نەگىزگى قۇرىلىس قارجىسى جالپى سوماسىنىڭ ％6. 22ىن يەلەدى. تەمىر جول جاعىندا بۇرىنعى تەمىر جول تورابى نەگىزىنەن قالپىنا كەلتىرىلدى. بۇكىل ەل بويىنشا اۆتوموبيل قاتىناعان تاس جول ۇزىندىعى ازاتتىقتىڭ العاشقى كەزىندەگى 80 مىڭ 700 كيلومەتردەن 126 مىڭ 700 كيلومەترگە ارتتى. جاڭا جۇڭگو حالىقتىق اۆياتسياسىنىڭ حالىقارالىق، ەل ءىشى اۋە جولى دا 1950 - جىلى 7 -، 8 - ايلاردا اشىلدى.
3 جىلدان استام ۋاقىت قاجىرلىلىقپەن كۇرەس جۇرگىزۋ ارقىلى اۋىر بۇلدىرۋگە ۇشىراعان حالىق شارۋاشىلىعى جاپپاي قالپىنا كەلتىرىلدى جانە العاشقى ادىمدا دامىدى. 1952 - جىلى ونەركاسىپ پەن اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ جالپى ءونىم قۇنى ازاتتىقتان بۇرىنعى ەڭ جوعارى ورەدەن استى. حالىق تۇرمىسى جاقسارىپ، 1952 - جىلدى 1949 - جىلمەن سالىستىرعاندا، بۇكىل ەلدەگى جۇمىسشى - قىزمەتكەرلەردىڭ ەڭبەكاقىسى ورتا ەسەپپەن ％70 جوعارىلاپ، ەگىنشىلەردىڭ كىرىسى ％30تەن استام ارتتى.
سونىمەن بىرگە پارتيا مەن ۇكىمەت جاڭا دەموكراتيالىق رەفورمانى مىقتى يگەرىپ جۇرگىزۋدى، ساياسي جاقتاعى شىرىكتەسۋدى الاستاۋ، حالىق شارۋاشىلىعىن قايتا قۇرۋ، قوعام ءتارتىبىن ورنىقتىرۋ، بۇكىل ۇلتتىڭ ورتاق تانىمىن قالىپتاستىرۋ، قوعامنىڭ ۇيىسۋ قۋاتىن كۇشەيتۋ، مەملەكەتتىڭ حاۋىپسىزدىگىن قورعاۋ جاعىندا وراسان زور تابىسقا قول جەتكىزىپ، شىت جاڭا مەملەكەت وبرازىن ورناتىپ، تۇتاس مەملەكەتتىڭ جاڭا دەموكراتيزم ارقىلى سوتسياليزمگە نىق قادام تاستاۋىنا كەپىلدىك ەتتى.
2025 - جىلى 12 - ايدىڭ 11 - كۇنى چىڭدۋ − چۇڭچيڭ تەمىر جولىنىڭ يقۋاتىن ارتتىرۋ، جاڭالاۋ ينجەنەرياسىنىڭ حۋاڭچيان − تۇڭگۋان - ي بەكەتى رەسمي سالىنىپ بولىپ پويەز قاتىنادى. 70 نەشە جاستاعى وسى ”بولات - تەمىر كۇرە تامىرى“ جاڭا داۋىردە جاڭا ومىرشەڭ كۇشىن قاۋلاتىپ، چىڭدۋ − چۇڭچيڭ وڭىرىندەگى قوس قالا ەكونوميكالىق شەڭبەرى قۇرىلىسىنا جاڭا قوزعالىس قۋاتىن ۇستەدى.
دوڭعالاقتار زىمىراي العا تارتىپ، بەينە ۋاقىتتى كەسىپ وتكەندەي جاڭا جۇڭگونىڭ گۇلدەنىپ - كوركەيۋگە، باي - قۇدىرەتتى بولۋعا بەت العان شۇعىلالى بارىسىنا كۋا بولۋدا.
(شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ 6 - ايدىڭ 18 - كۇنى بەيجيڭنەن بەرگەن حابارى)
