جوعارى دەڭگەيدەگى عىلىم - تەحنولوگيادا ءوز كۇشىنە سۇيەنىپ ءوزىن الۋەتتەندىرۋدى جەدەل ىلگەرىلەتەيىك
− باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ مەملەكەتتىك عىلىم - تەحنولوگيا سيلىعىن بەرۋ جينالىسىندا، ەكى اكادەميانىڭ اكادەميكتەر جينالىسىندا، جۇڭگو عىلىم - تەحنولوگيا قوعامىنىڭ مەملەكەتتىك 11 - قۇرىلتايىندا سويلەگەن ماڭىزدى ءسوزىن ۇيرەنۋ، دايەكتىلەندىرۋ جونىندە
□حالىق گازەتىنىڭ شولۋشىسى
”ءبىز، ءسوز جوق، تاريحي ورايدى مىقتى يگەرىپ، ءداۋىر سىن - سايىسىن قارسى الىپ، جوعارى دەڭگەيدەگى عىلىم - تەحنولوگيادا ءوز كۇشىنە سۇيەنىپ ءوزىن الۋەتتەندىرۋدى جەدەل ىلگەرىلەتۋىمىز كەرەك“.
مەملەكەتتىك عىلىم - تەحنولوگيا سيلىعىن بەرۋ جينالىسىندا، ەكى اكادەميانىڭ اكادەميكتەر جينالىسىندا، جۇڭگو عىلىم - تەحنولوگيا قوعامىنىڭ مەملەكەتتىك 11 - قۇرىلتايىندا باس شۋجي شي جينپيڭ دۇنيە ءجۇزى عىلىم - تەحنولوگياسىنىڭ دامۋ جاعدايىنا ىشكەرىلەي تالداۋ جاساپ، ەلىمىزدىڭ عىلىم - تەحنولوگيانى دامىتۋ ءىس جۇزىندىگىن تياناق ەتىپ، ەكى اكادەميانىڭ اكادەميكتەرىنە جانە قالىڭ عىلىم - تەحنولوگيا قىزمەتكەرلەرىنە شىنايى ءۇمىتىن العا قويىپ، بۇكىل ەلدەگى عىلىم - تەحنولوگيا سالاسىن ”جاڭا كەزەكتى عىلىم - تەحنولوگيا توڭكەرىسى بەتالىسىن يگەرىپ، دۇنيەنىڭ عىلىم شىڭىنا باتىلدىقپەن شىعۋعا“ ۇندەدى.
تاياۋ زاماننان كەيىن ءتۇرلى سەبەپتەرگە بايلانىستى، ەلىمىز تالاي رەت عىلىم - تەحنولوگيا توڭكەرىسىنەن كوپە - كورنەۋ قاپى قالىپ، دۇنيە جۇزىندەگى قۋاتتى ەلدەن كىم كورىنگەن قورلايتىن جارتىلاي وتار، جارتىلاي فەودال مەملەكەتكە اينالدى. وسى ازابى اۋىر تاريحتى ەسكە الىپ، باس شۋجي بىلاي دەپ تەرەڭ اتاپ كورسەتتى: ”تاياۋ زامان تاريحىندا ەلىمىزدىڭ مەشەۋ قالىپ، تاياق جەۋىنىڭ ءبىر سەبەبى عىلىم - تەحنولوگيادا مەشەۋ قالۋىنان بولدى“.
وراي كوزدى اشىپ - جۇمعانشا وتە شىعادى، ول مىقتى يگەرىلسە وراي، يگەرە بىلمەسەڭ سايىس.
”الداعى جەردە جارىققا شىعاتىن جاڭا كەزەكتى عىلىم - تەحنولوگيا توڭكەرىسى مەن كاسىپ سالاسى وزگەرىسى ەلىمىزدىڭ ەكونوميكانىڭ دامۋ تاسىلىندە جەدەل بۇرىلىس جاساۋىمەن تاريحي توعىسىپ، ءبىزدىڭ دامۋعا جاڭالىق اشۋ ارقىلى دەم بەرۋ ستراتەگياسىن اتقارۋىمىزعا تاپتىرماس كەلەلى وراي ازىرلەدى“.
جاڭا داۋىردەن بەرى، شي جينپيڭ جولداستى ۇيتقى ەتكەن پارتيا ورتالىق كوميتەتى جاڭا كەزەكتى عىلىم - تەحنولوگيا توڭكەرىسى مەن كاسىپ سالاسى وزگەرىسى ورايىن مىقتى يگەرىپ جانە ويداعىداي پايدالانىپ، عىلىم - تەحنولوگيا ىستەرىندە تاريحي تابىسقا جەتۋدى، تاريحي وزگەرىس تۋىلۋىن ىلگەرىلەتتى، بۇگىنگى جۇڭگودا جاڭالىق اشۋدىڭ قوزعاۋشى كۇشى، دامۋدىڭ ومىرشەڭ كۇشى تاسقىندادى.
كەيبىر شەتەلدىك كاسىپورىنشىلار بىلاي دەپ قارادى: ”بولاشاقتاعى تەحنولوگيانىڭ دامۋىن ءتۇسىنۋ ءۇشىن، مەيلى جاساندى زەردە، قۇلتەمىر تەحنولوگياسى، ەلەكترلى اۆتوموبيل بولسىن، الدە باتارەيا تەحنولوگياسى بولسىن، بارلىعىندا جۇڭگوعا بارىپ ىشكەرىلەي ىزدەنىس جاساۋى نەمەسە جۇڭگونىڭ عىلىم - تەحنولوگيا اياق الىسىن زەرتتەۋى كەرەك“، ”جۇڭگو بولاشاققا ىقپال جاسايتىن قۋاتتى كۇش“.
اۋقىمدى باعامداپ، جالپى جاعدايدى جوسپارلاپ، ءتۇبىرلى نەگىزدى يگەردى.
جاساندى زەردە جاڭا كەزەكتى عىلىم - تەحنولوگيا توڭكەرىسى مەن كاسىپ سالاسى وزگەرىسىنىڭ ”شەشۋشى اينىمالى شاماسى“.
سوناۋ 2014 - جىلى باس شۋجي: ”كەيبىر جاساندى زەردەلى قۇلتەمىرلەر ايتارلىقتاي دەڭگەيدەگى دەربەس وي جۇگىرتۋ جانە ۇيرەنۋ قابىلەتىنە يە“، - دەپ اتاپ كورسەتىپ، ”مۇنداي جاڭا تەحنولوگيا، جاڭا سالا ءالى دە وتە كوپ، ءبىز اۋقىمدى باعامداپ، جان - جاقتى ويلاستىرىپ، جەدەل جوسپارلاپ، تىڭعىلىقتى ىلگەرىلەتۋىمىز كەرەك“، - دەپ باسا دارىپتەدى.
”جاڭا بۋىن جاساندى زەردەنى جەدەل دامىتۋ − ءبىزدىڭ دۇنيە ءجۇزىنىڭ عىلىم - تەحنولوگيا باسەكەسىندە ىرىقتىلىق ۇقىققا قول جەتكىزۋىمىزدەگى ماڭىزدى ستراتەگيالىق تۇتقا“، 2018 - جىلى باس شۋجي ”ستراتەگيالىق ماسەلە“ بيىگىنەن بولجامپازدىقپەن ورنالاستىرىپ، ”ەلىمىزدىڭ جاڭا بۋىن جاساندى زەردەسىنىڭ اقاۋسىز دامۋىن ىلگەرىلەتۋدى“ باسا دارىپتەدى.
2025 - جىلى ەلىمىزدىڭ جاساندى زەردە وزەكتى كاسىپ سالاسىنىڭ كولەمى ءبىر تريلليون 200 ميلليارد يۋاننان استى، كاسىپورىندار ۇسىنعان اشىق كودتى ۇلكەن مودەلدىڭ جۇكتەلۋ مولشەرى دۇنيە ءجۇزى بويىنشا ءبىرىنشى ورىندا تۇردى، كولەمنەن جوعارى جاساۋ كاسىبى كاسىپورىندارىنىڭ جاساندى زەردە تەحنولوگياسىن قولدانۋىنىڭ جالپىلاسۋ مولشەرى ％30تەن استى.
وسى رەتكى قۇرىلتايدا باس شۋجي جاساندى زەردەنىڭ دامۋ جاعدايى مەن كورنەكتى ەرەكشەلىگىنە ىشكەرىلەي تالداۋ جاساپ، ”نازاردى جاساندى زەردە، كۆانتتىق عىلىم - تەحنولوگيا، تىرشىلىك عىلىمى سياقتى الدىڭعى لەكتەگى سالالارعا شوعىرلاندىرۋدى“، ”كەلەلى ينجەنەريالاردى جانە كەلەلى نىسانداردى ءبىر تۇلعالى ورنالاستىرىپ، ءتول جاسامپازدىقتان جانە شەشۋشى، وزەكتى تەحنولوگيالاردان قامال الۋدى ءبىر تۇتاس جوسپارلاپ ىلگەرىلەتۋدى“ باسا دارىپتەپ، ”جاساندى زەردە، تىرشىلىك عىلىمى سياقتى ءتۇيىندى سالالارعا مەڭزەس، ەتيكالىق ولشەم مەن جەتەكشىلىكتى ايقىنداپ، ەرەجە قاقتىعىسىنا جانە ەتيكالىق سىن - سايىستارعا ءونىمدى توتەپ بەرۋدى“ تالاپ ەتتى.
اماليات مىنانى تولىق دالەلدەدى: جاڭالىق اشپاۋعا بولمايدى، جاڭالىق اشۋ اقىرىن بولسا دا بولمايدى. تەك ىرىقتىلىقپەن وزگەرىستى تانىپ، وزگەرىسكە توتەپ بەرىپ، وزگەرىسكە ۇمتىلعاندا، اۋقىمدى يگەرىپ، ورايدى الدىمەن يەلەگەندە عانا جاڭالىق اشۋدىڭ ىرىقتىلىق ۇقىعىن، دامۋدىڭ ىرىقتىلىق ۇقىعىن ءوز قولىمىزدا مىقتاپ ۇستاي الامىز.
”جاڭا كەزەكتى عىلىم - تەحنولوگيا توڭكەرىسى مەن كاسىپ سالاسى وزگەرىسى ادامزاتتىڭ ءوندىرىس، تۇرمىس ءتاسىلىن جانە دۇنيە ءجۇزىنىڭ دامۋ ارناسىن تەرەڭ وزگەرتتى، عىلىم - تەحنولوگيانىڭ ناقتى قۋاتى مەن جاڭالىق اشۋ قۋاتى بارعان سايىن مەملەكەتتىڭ وزەكتى باسەكەلىك قۋاتىنا اينالىپ كەلەدى“.
جاعداي ادامدى جەلپىندىرەدى ءارى ماجبۇرلەيدى.
”تاريحي ورايدى مىقتى يگەرىپ، ءداۋىر سىن - سايىسىن قارسى الىپ، جوعارى دەڭگەيدەگى عىلىم - تەحنولوگيادا ءوز كۇشىنە سۇيەنىپ ءوزىن الۋەتتەندىرۋدى جەدەل ىلگەرىلەتۋ“ ءبىزدىڭ جاڭا جاعدايعا، جاڭا تالاپقا ۇيلەسىپ، اناعۇرلىم پارمەندى شارا قولدانىپ، ەلىمىزدىڭ عىلىم - تەحنولوگياسىنىڭ دامۋىندا ساقتالعان ماسەلەلەردى شىن مانىندە شەشىپ، پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ عىلىم - تەحنولوگيا ىستەرى جونىندەگى ورنالاستىرۋلارىنىڭ تياناقتاندىرىلۋىن بار كۇشپەن ويداعىداي يگەرۋىمىزدى شۇعىل قاجەت ەتەدى.
”15 - بەسجىلدىق“ جوبا باعدارلاماسى ”جوعارى دەڭگەيدەگى عىلىم - تەحنولوگيادا ءوز كۇشىنە سۇيەنىپ ءوزىن الۋەتتەندىرۋدى جەدەلدەتىپ، جاڭاشا وندىرگىش كۇشتەردى دامىتۋعا جەتەكشىلىك ەتۋ“ جونىندە جاپپاي ورنالاستىرۋ جاساپ، ”عىلىم - تەحنولوگيادا ءوز كۇشىنە سۇيەنىپ ءوزىن الۋەتتەندىرۋ دەڭگەيىن زور كولەمدە جوعارىلاتۋدى“ ”15 - بەسجىلدىق“ مەزگىلىندەگى ەكونوميكالىق، قوعامدىق دامۋدىڭ 7 نەگىزگى نىساناسىنىڭ ءبىرى ەتتى.
دۇنيە جۇزىلىك عىلىم - تەحنولوگيادا قۋاتتى ەلدەردىڭ باسەكەسى مەملەكەتتىڭ ستراتەگيالىق عىلىم - تەحنولوگيا كۇشى جاعىنداعى باسەكە.
قيان - كەسكى حالىقارالىق باسەكەدە ستراتەگيالىق ىرىقتىلىققا قول جەتكىزۋدىڭ توتەنشە ماڭىزدى ءبىر جاعى − عىلىم - تەحنولوگيادا جاڭالىق اشۋ جۇيەسىندە قامال الۋ قابىلەتىن كۇشەيتىپ، مەملەكەتتىڭ جاڭالىق اشۋ جۇيەسىنىڭ جالپى تۇلعالىق ونىمدىلىگىن جوعارىلاتۋ بولىپ تابىلادى.
باس شۋجي شي جينپيڭ العا قويعان ايقىن تالاپتاردى دايەكتىلەندىرىپ، تياناقتاندىرىپ، عىلمي زەرتتەۋ مىندەتتەرىن ىلگەرىلەتۋ جاعىنداعى ماڭىزدى ءتۇيىن − مەملەكەتتىڭ كەلەلى عىلىم - تەحنولوگيادا جاڭالىق اشۋ مىندەتتەرىن ورنالاستىرۋ جانە ۇيىمداستىرىپ اتقارۋ مەحانيزمىن كەمەلدەندىرۋ؛ عىلىم - تەحنولوگيا كۇشتەرى قۇرىلىسىندا مەملەكەتتىڭ ستراتەگيالىق عىلىم - تەحنولوگيا كۇشتەرىنىڭ فۋنكتسيالىق ورنى مەن ورنالاسىمىن ساپالىلاندىرۋ؛ عىلىم - تەحنولوگيادا جاڭالىق اشۋدىڭ ىقپالداستىعى جاعىنداعى ماڭىزدى ءتۇيىن − ءار دارەجەلى عىلىم - تەحنولوگيا قىزمەتىنە ءبىر تۇتاس جەتەكشىلىك ەتۋدى كۇشەيتۋ.
بەرتىنگى جىلدارى، بەيدوۋ جول نۇسقاۋىنان ايدى بارلاۋ ينجەنەرياسىنا دەيىن، ونان ”مىڭشياڭ“ اتتى تەڭىز - مۇحيت بۇرعىلاپ بارلاۋ كەمەسىنە دەيىن... ءبىز جاڭاشا بۇكىل ەل كۇشىن جۇمىلدىرۋ ءتۇزىلىسىنىڭ ارتىقشىلىعىن ساۋلەلەندىرىپ، بايلىق كۇشتەرىن بىرىكتىرىپ، جۇيەلىلەندىرىپ قامال الۋ جاعىندا كورنەكتى جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزىپ، مول تاجىريبەلەر توپتادىق.
جاڭا جورىقتا ”ءتورتتى بەتكە الۋ“ ستراتەگيالىق باعدارىنا تاباندى بولىپ، عىلىم - تەحنولوگيانىڭ ستراتەگيالىق جوباسى، ساياساتتىق شارالارى، كەلەلى مىندەتتەرى، عىلمي زەرتتەۋ كۇشتەرى، بايلىق تۇعىرى، وڭىرلىك جاڭالىق اشۋ سياقتى جاقتاردى ءبىر تۇتاس جوسپارلاۋدى اناعۇرلىم كۇشەيتىپ، عىلىم - تەحنولوگيادا قامال الۋدىڭ ۇيىمداستىرىلۋ دەڭگەيىن جوعارىلاتقاندا عانا شەشۋشى، وزەكتى تەحنولوگيالاردان قامال الۋ شايقاسىنىڭ جەڭىسىنە قول جەتكىزىپ، اناعۇرلىم كوپ بەلگى سيپاتتى ءتول جاسامپازدىق جەتىستىكتەرىن شىعارۋدى ىلگەرىلەتۋگە بولادى.
اۋقىمدى يگەرىپ، ورايدى قولدان جىبەرمەۋ كەرەك.
ايبىندى جوبا جاسالىپ بولدى، بۇكىل پارتيانى، بۇكىل قوعامدى بىرگە قۇلشىنۋعا، قالىڭ عىلىم - تەحنولوگيا قىزمەتكەرلەرىن كەۋدە كەرىپ جاۋاپكەرشىلىك ارقالاۋعا ۇندەۋدە. سەنىمدى بەكەمدەپ، ۋاقىتپەن جارىسىپ قايراتتانا العا ۇمتىلساق، ءبىز، ءسوز جوق، ورايدى الدىمەن يگەرىپ، ارتىقشىلىققا قول جەتكىزىپ، جوعارى دەڭگەيدەگى عىلىم - تەحنولوگيادا ءوز كۇشىنە سۇيەنىپ ءوزىن الۋەتتەندىرۋدى جەدەل جۇزەگە اسىرىپ، جۇڭگو ۇلگىسىندەگى وسىزامانداندىرۋدى ىلگەرىلەتىپ، توسقاۋىلداردى تالقانداپ، اتويلاي العا ۇمتىلا الامىز.
(شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ 7 - ايدىڭ 10 - كۇنى بەيجيڭنەن بەرگەن حابارى)
