سيىر، كاسىپ تىزبەگى، ءبىر قىستاقتىڭ ”ءسۇت شارۋاشىلىعى توڭكەرىسى“
□ انار بۇلت \ شينجياڭ گازەتىنىڭ ءتىلشىسى چىن جياڭلين، ەرىكتى ءتىلشى جىڭ شيانجين
سيىر قورانىڭ تۇراقتى تەمپەراتۋرالى اۋا الماستىرۋ جۇيەسى اۆتوماتتى تۇردە ىسكە قوسىلىپ - توقتاپ، سيىر ساۋاتىن قۇلتەمىر ساۋىن سيىردى دالمە - ءدال پارىقتاپ، جاڭا ساۋىلعان ءسۇتتى جابىق قۇبىرمەن تومەن تەمپەراتۋرالى باكتەرياسىز ءسۇت ساقتاۋ كۇبىسىنە توتە جەتكىزدى... 6 - ايدىڭ 14 - كۇنى اقشي اۋدانى سومتاش اۋىلى قىزىلكۇمبەز قىستاعىنىڭ ولشەمدەندىرىلگەن ساۋىن سيىر باعىمشىلىق بازاسىنا بارعانىمىزدا، ءداستۇرلى مال شارۋاشىلىق وڭىرلەرىندە ساۋىن سيىر باعىمشىلىعىنىڭ كونە بەت - بەينەسىنىڭ تۇبەگەيلى وزگەرگەنىن كوردىك. زەردەلىلەنگەن جابدىقتارعا، تۇتاس تىزبەكتى جابىق اينالىمدى باسقارۋ - مەڭگەرۋگە سۇيەنىپ، زەردەلىلەندىرىپ ءسۇت شارۋاشىلىعىن دامىتۋ مال شارۋاشىلىق وڭىرلەرىندەگى بۇقارانىڭ كىرىسىن ورنىقتى ارتتىرۋىنىڭ ماڭىزدى ارناسىنا اينالعان.
وسىدان بۇرىن قىزىلكۇمبەز قىستاعىنىڭ ءسۇت شارۋاشىلىعىنىڭ دامۋى ۇزاق ۋاقىت بويى ۇتىمسىز، بىتىراندى باعىمشىلىق ۇلگىسىنىڭ تەجەمىنە ۇشىراعان بولاتىن. جەرگىلىكتى ورىنداعى مالشىلار اۋلادا سيىر باعۋعا ادەتتەنگەن، ءاربىر وتباسى، كوپ بولعاندا، 3 − 5 ساۋىن سيىر، از بولعاندا، 1 − 2 ساۋىن سيىر باعاتىن، جەم بەرۋدە تۇگەلدەي تاجىريبەگە سۇيەنىپ، جەم - ءشوپ سالىستىرماسىندا، سۋ بەرۋدە، قورانى زارارسىزداندىرۋدا ءبىر تۇتاس ولشەم جوق ەدى.
قىستاق تۇرعىنى مامەتمۇسا ءىلياز بىلاي دەدى: بىتىراندى باعىمشىلىق جاڭا ساۋىلعان ءسۇت مولشەرىنىڭ تولقۋىنىڭ زور بولۋىنا، ساپاسىنىڭ تۇراقسىز بولۋىنا اپارىپ سوعادى، ونىڭ ۇستىنە جەرگىلىكتى ورىندا جاڭا ساۋىلعان ءسۇتتى ساقتاۋ، العاشقى قادامدا وڭدەۋ جابدىقتارى كەمشىل بولعاندىقتان، مالشىلاردىڭ سىرتقا ساتۋ ارناسى جوق ەدى، تەك سىرتتان كەلگەن ساتىپ الۋشى ساۋداگەرلەردى ىرىقسىز تۇردە كۇتۋگە تۋرا كەلەتىن.
2025 - جىلى قىستاق جايلىم بايلىعى ارتىقشىلىعىن تياناق ەتىپ، كونە، بوس جاتقان قورالاردى پايدالانىپ، ءبىر ميلليون 500 مىڭ يۋاننان استام قارجى قوسىپ، بازانى زەردەلىلەندىرىپ جاڭالاۋدى ورىنداپ، باعىمشىلىق ۇلگىسىنىڭ اۋلاداعى بىتىراندى باعىمشىلىقتان بازاداعى زەردەلىلەنگەن باعىمشىلىققا قاراي بۇرىلىس جاساۋىن ىلگەرىلەتتى.
قازىر بۇل بازا ساۋىن سيىردى شوعىرلى، كولەمدەنگەن قورادا باعۋدى، سايكەستى، دالمە - ءدال جەم بەرۋدى جۇزەگە اسىردى، جۇيە ساۋىن سيىردىڭ ءسۇت بەرۋ كەزەڭى، دەنە سالماعى، ءسۇت بەرۋ مولشەرىنە ساي سۇرلەنگەن ءشوپ، قۇنارلى جەم - ءشوپ سياقتىلاردى ارالاستىرىپ بەرىپ، بۇرىنعى كەزدەگى مالشىلار قالاعانىنشا جەم - ءشوپ بەرەتىن، جەم - ءشوپ ىسىراپ بولاتىن ۇتىمسىز باعىمشىلىق تاسىلىنە تۇبەگەيلى قوش ايتتى.
”بۇرىن ءبىز دە سيىر باققانبىز، سيىردى قولمەن ساۋۋعا ۋاقىت، كۇش كەتەتىن، ساتىپ الۋشى ساۋداگەرلەر ۇنەمى جاڭا ساۋىلعان ءسۇتتىڭ باعاسىن تومەندەتىپ وتىراتىن“. وسى بازاداعى سيىر باعۋشى ابدىراحمان ابدۇحالىق بىلاي دەدى: ”قازىر بازادا تۇگەلدەي زەردەلى جابدىقتار قولدانىلىپ ساۋىن سيىر باعىلادى، جاڭا ساۋىلعان ءسۇتتىڭ ساپاسى ورنىقتى قامتاماسىز ەتىلدى، ءبىز ءسۇت ساتۋدان الاڭدامايتىن بولدىق“.
ءسۇت قاينارىنىڭ جالپى بارىسىن زەردەلىلەندىرىپ باسقارۋ - مەڭگەرۋ − وسى رەتكى باعىمشىلىقتىڭ تيبىن جاڭالاپ دارەجەسىن جوعارىلاتۋىنىڭ ەڭ ۇلكەن جارقىن ءتۇيىنى. وسى بازانىڭ زەردەلى ساۋۋ سەحى جالپى بارىستا ادامسىز جۇمىس ىستەۋدى ورىنداپ، ساۋىلعان جاڭا ءسۇتتى جابىق قۇبىرمەن تومەن تەمپەراتۋرالى باكتەرياسىز ءسۇت ساقتاۋ كۇبىسىنە توتە جەتكىزەدى.
بۇرىن جاڭا ساۋىلعان ءسۇتتى ساتىپ الۋشى ساۋداگەرلەر وتباسىلارىن ارالاپ جيناپ، اۋدان ورتالىعىنداعى وڭدەۋ زاۆودىنا شوعىرلى تاسىمالداپ اپاراتىن، تاسىمال شىعىنىن، توڭازىتۋ تىزبەگىنىڭ وزىندىك قۇنىن ەڭ سوڭىندا مالشىلار ارقالايتىن.
وسى بازانىڭ جاۋاپتىسى قادىرجان ءسايپي بىلاي دەپ تانىستىردى: بازادا جابدىق سايكەستىرىلدى، جاڭا ساۋىلعان ءسۇت بازادا ولشەمدى تۇردە العاشقى قادامدا وڭدەلىپ، سول كۇنى ساۋۋ، سول كۇنى سۇتپەن قامداۋدى جۇزەگە اسىردى. سونىمەن بىرگە 8 قىستاق تۇرعىنىن جاقىن ماڭدا جۇمىسقا قابىلدادى، جان باسىندىق ايلىق ەڭبەكاقىسى 3000 يۋان بولدى.
”زەردەلى جابدىقتى مەڭگەرۋ وتە تەز، ىلەسىپ ءجۇرىپ ۇيرەنسەڭىز جارتى ايدا - اق دەربەس جۇمىسقا شىعا الاتىن بولاسىز“. مامەتمۇسا وسى بازاعا كەلگەننەن كەيىن، ءسۇت ساقتاۋ جابدىقتارىن كۇندەلىكتى ارالاپ تەكسەرۋگە جاۋاپتى بولدى، ول كىرىستى ورنىقتى ارتتىرۋمەن بىرگە، ۇيىندە مال باعىپ، بالا - شاعاسىنا دا قارايلاسا الاتىن بولدى.
قازىر وسى بازادا 50 ساۋىن سيىر باعىلادى، اۋدان ورتالىعىنداعى كوپتەگەن جەمىس - جيدەك، كوكونىس ساتاتىن دۇكەندەرمەن ۇزاق ۋاقىت زاتپەن قامداۋ كەلىسىمىنە قول قويىسىپ، كۇنىنە ورتا ەسەپپەن 180 ليتر جاڭا ساۋىلعان سۇتپەن قامدايدى.
سومتاش اۋىلدىق پارتكومنىڭ شۋجيى ليۋ دىڭ بىلاي دەدى: كەلەسى قادامدا ءسۇت ونىمدەرىن جىنتىكتەي وڭدەۋ كاسىپ سالاسى تىزبەگىن ۇزدىكسىز كەمەلدەندىرىپ، ايران، قايماقتى زەردەلىلەندىرىپ وڭدەۋ ءوندىرىس جەلىسىن جوبالاپ قۇرىپ، سۋىق كۇيىندە جەتكىزۋ ارقىلى بازاردى كەڭەيتىپ، مال شارۋاشىلىعىن جەرگىلىكتى ورىننىڭ حالىقتى بايىتۋداعى تىرەكتى كاسىبىنە اينالدىرامىز.
