□ انار بۇلت \ شينجياڭ گازەتىنىڭ ٴتىلشىسى جاڭ رۇيلين
7 ـ ايدىڭ 14 ـ كۇنى تاڭنىڭ شۇلەن شۇعىلاسى ەندى عانا شاشىلعاندا تۇرپان قالاسى گاۋچاڭ رايونى يار قالاشىعى شينچىڭ شيمىن قىستاعىنداعى قىزىل انار مادەنيەت الاڭى دۋمانعا بولەندى. ايبىندى مەملەكەت ٴانى ىشىندە ٴار ۇلت بۇقاراسى رەتتى ساپ تۇزەپ، بەس جۇلدىزدى قىزىل تۋدىڭ باياۋ كوتەرىلۋىنە كوز الماي قاراپ تۇردى.
4 جىلدىڭ الدىنداعى وسى كۇنى باس شۋجي شي جينپيڭ قىستاققا كەلىپ: ”كەدەيلىكتەن ارىلتۋدان قامال الۋدىڭ جەتىستىكتەرىن ويداعىداي بەكەمدەپ، كەڭەيتىپ، اۋىل ـ قىستاقتى گۇلدەندىرۋدى تىڭعىلىقتى ىلگەرىلەتىپ، اۋىل ـ قىستاقتىڭ اناعۇرلىم باي، تۇرمىستىڭ اناعۇرلىم باقىتتى، اۋىل ـ قىستاقتىڭ اناعۇرلىم كوركەم بولۋىن جۇزەگە اسىرۋدى ىلگەرىلەتۋ كەرەك“، ـ دەپ ىقىلاستى تاپسىرما بەردى. وسىدان كەيىن قىستاق تۇرعىندارى وسى كۇندى ”باقىت كۇنى“ ەتىپ بەلگىلەپ، مەيىردى ەسكە الىپ، پارتيانىڭ قامقورلىعىنا العىس ايتتى.
مەملەكەت تۋىن شىعارۋ سالتى اياقتاعاننان كەيىن الاڭداعى حالىققا تيىمدىلىك جاساۋ قيمىلدارى تارتىپپەن ورىستەتىلدى. قىزىل انار · حۋناننان شينجياڭعا كومەككە كەلگەن ”ماۋ شيپاگەر“ ەمدەۋ اترەتىنىڭ اقىسىز دياگنوز قويۋ تەكشەسىنىڭ الدىندا ەمدەۋ قىزمەتكەرلەرى ۇزىننان ـ ۇزاققا قاتارعا تۇرعان قارتتاردىڭ، بالالاردىڭ دەنساۋلىعىن مۇقياتتىلىقپەن تەكسەردى؛ حاتكەرلىك اۋەسكەرلەرى قاعاز توسەپ قالام تەربەپ، قالام ـ سيا ارقىلى جاراسىمدى دا كورىكتى اۋىل ـ قىستاق كورىنىسىن كەسكىندەدى؛ ەلەكتروندى ساۋدا تىكە تاراتۋ بولمەسى دۋمانعا بولەندى، اۋىل ـ قىستاقتى گۇلدەندىرۋ جەتىستىكتەرى كورمە اۋماعى توراپتاستاردى ايرىقشا باۋرادى...
”قىستاقتاعى وزگەرىستەردى بارلىعىمىز كورىپ وتىرمىز. جول تەگىستەلىپ، تازاردى، قىستاقتىڭ ساياحات كاسىبى بارعان سايىن شالقي ٴتۇستى، حالىقتىق تۇسەلحانا، ەلەكتروندى ساۋدا كوپشىلىكتىڭ ٴۇيىنىڭ ماڭىندا كىرىسىن ارتتىرۋىنا مۇمكىندىك جاسادى، ٴار ۇلت قىستاق تۇرعىندارى ٴبىر ٴۇيلى جانداي تاتۋ ـ ٴتاتتى“، ـ دەدى قىستاق تۇرعىنى رازيا ابدۇراحمان.
بەرتىنگى جىلدارى شينچىڭ شيمىن قىستاعى نەگىزگى ساتى قىزمەتىنىڭ دانەكەرىن ۇزدىكسىز بايىتىپ، قىزىل ٴتۇسىندىرۋ اترەتى مەن بۇقارالىق ۇگىت لەكسيا ۇيىرمەسىن ۇيىمداستىرىپ قۇرىپ، ۇلتتار ىنتىماعى، اۋىل ـ قىستاقتى گۇلدەندىرۋ حيكايالارىن ۇدايىلاندىرىپ باياندادى؛ ”شاعىن اۋلا كەڭەسى“ تياناقتانعان ٴبىر جىلدا قىستاق كادرلارى بۇقارانىڭ تالاپ ـ تىلەكتەرىن ٴبىر ـ بىردەن تىزىمدەپ، ىستەردى ٴبىر ـ بىردەن ٴبىتىرىپ، تۇرلەر بويىنشا جاۋاپ قايتارىپ، قىستاق تۇرعىندارىنىڭ اۋىل ـ قىستاقتى بىرگە قۇرۋداعى قوجايىندىق تانىمىن ۇزدىكسىز كۇشەيتتى.
كۇن ۇياسىنا باتقاندا قىزىل انار الاڭىندا دۋماندى ٴجۇزىم ۇزىن ۇستەل قوناعاسى ٴدال ۋاعىندا باستالدى. ديامەترى 2.5 مەتر كەلەتىن ۇلكەن تەمىر قازاندا سارعايىپ پىسقان مايلى پالاۋدىڭ بۋى بۇرقىراپ، تونار كاۋاپتىڭ حوش ٴيىسى اڭقىدى. ۇزىن ۇستەلگە جەرگىلىكتى ورىننىڭ 10 نەشە ٴتۇرلى ساپالى ٴجۇزىمى تولتىرا ٴتىزىلدى، قىستاق تۇرعىندارى جاس جەمىستەرمەن ”باقىت كۇنى“ دەگەن ۇلكەن 3 ٴارىپتى قۇراستىرىپ شىقتى.
”كىرىسىمىزدى ٴتىپتى دە جوعارىلاتۋ ٴۇشىن، قىستاق كوپتەگەن جاقسى ٴادىس ـ امال قاراستىردى“. قىستاق تۇرعىنى قايسار وسمان ٴوزى اكەلگەن ٴجۇزىمدى كورسەتىپ بىلاي دەدى: ”تەحنيكتەر ۇنەمى اتىزعا كەلىپ جەتەكشىلىك ەتەدى، قىستاقتاعى سەلبەستىك كووپەراتيۆىنىڭ ارقاسىندا ٴجۇزىمدى ساتۋدان الاڭدامايتىن بولدىق، كىرىسىمىز جىلدان ـ جىلعا مولايدى“.
ٴبىر توپ ساندى مالىمەت قايساردىڭ ٴسوزىن دالەلدەدى: وسى قىستاقتىڭ جاس ٴجۇزىمىنىڭ ساتىلۋ مولشەرى 2022 ـ جىلعى 420 توننادان 2025 ـ جىلى 3000 تونناعا جەتتى؛ ەلەكتروندى ساۋدا تىكە تاراتىلىمىندا ٴبىر جولداعى ساتىلىم سوماسى ٴبىر ميلليون 500 مىڭ يۋاننان استى؛ قىستاقتىڭ كوللەكتيۆ ەكونوميكاسى 500 مىڭ يۋاننان ٴبىر ميلليون 280 مىڭ يۋانعا جوعارىلادى. كىشكەنتاي ٴجۇزىم ٴار ۇلت بۇقاراسىنىڭ بىرگە ەگۋ، بىرگە ساتۋ، بىرگە بايۋ سىندى بايۋ جولىن تۇتاستىردى. ٴار ۇلت بۇقاراسى كاسىپ سالاسى تىزبەگىندە تىزە قوسا كۇرەس جۇرگىزىپ، قالتاسىن قامپايتىپ، تىلەكتەرىن اناعۇرلىم توعىستىردى.
ىمىرت ۇيىرىلگەندە شام ساۋلەسى قىزىل انار الاڭىن جارقىراتىپ، بۇقارالىق ادەبيەت ـ كوركەمونەر ساۋىق كەشى تارتىمدى وتكىزىلدى. «تۇرپاننىڭ ٴجۇزىمى پىستى»، «گۇلگە ورانعان جۇڭگو» سياقتى نومىرلەر ىركەس ـ تىركەس قويىلدى، ٴار ۇلت ارتيستەرى ٴبىر ساحنادا ٴان ايتىپ، ٴبي بيلەپ، اۋىلداعى وزگەرىستەردى تىلگە تيەك ەتىپ، تاماشا تۇرمىسقا ماداق جاۋدىردى. ساحنا استىندا ٴار ۇلت قىستاق تۇرعىندارى بىرگە وتىرىپ، شاتتىق كۇلكىسى تولاستامادى. قىستاق تۇرعىنى ٴپاريدا حالىق بار ىنتاسىمەن كونسەرتتى كوردى، ول بىلاي دەدى: ”قازىر قىستاقتا قيمىل كوپ، كوپشىلىك ۇنەمى بىرگەمىز، سۇيىسپەنشىلىگىمىز بارعان سايىن جاقساردى“.
تاڭەرتەڭگى مەملەكەت تۋىن شىعارۋ سالتىنان ىمىرت ۇيىرىلگەندەگى مول ٴونىم قوناعاسىنا، ونان كەشتەگى ٴبىر تىلەكپەن ٴان شىرقاۋعا دەيىن شينچىڭ شيمىن قىستاعى جالپى حالىق ات سالىسقان باقىتتى سالتاناتتى جينالىس ارقىلى كوپشىلىككە ”باقىت كۇنىنىڭ“ مەيىرىن سەزىندىردى.
كەزىندەگى ادام باسىنا تۋرا كەلەتىن ەگىستىك جەر كولەمى 0.8 مۋعا جەتپەيتىن شينچىڭ شيمىن قىستاعى پارتيا قۇرىلىسىنىڭ جەتەكشىلىگىندە، ٴار ۇلت بۇقاراسى بىرگە تۇرىپ بىرگە ۇيرەنەتىن، بىرگە ىستەپ بىرگە شاتتاناتىن گۇلدەنۋ جولىمەن ٴجۇرىپ، قىستاق وڭىرىندەگى كاسىپورىنداردىڭ جىلدىق ٴونىم قۇنى 224 ميلليون يۋاننان اساتىن اۋىل ـ قىستاقتى گۇلدەندىرۋدەن ۇلگى كورسەتۋ ۇلگىسىنە اينالىپ، ىلگەرىندى ـ كەيىندى داڭقپەن ”مەملەكەتتىك اۋىل ـ قىستاقتى باسقارۋدان ۇلگى كورسەتۋ قىستاعى“، ”مەملەكەتتىك ۇلتتار ىنتىماعى، العاباسارلىعىنداعى ۇلگىلى ورىن“ سياقتى اتاقتارعا يە بولدى.
شينچىڭ شيمىن قىستاعى پارتيا باس ياچەيكاسىنىڭ شۋجيى تاباراك اكبار بىلاي دەدى: ”الداعى ۋاقىتتا ٴجۇزىمنىڭ تۇتاس كاسىپ سالاسى تىزبەگىن تۇلعالاپ، حۋناننىڭ شينجياڭعا كومەكتەسۋ ىستەستىگىن تەرەڭدەتىپ، سيفرلانعان نەگىزگى ساتىنى باسقارۋ جۇيەسىن كەمەلدەندىرىپ، ۇلتتار ىنتىماعىنىڭ نەگىزىن ۇزدىكسىز بەكەمدەپ، ٴار ۇلت بۇقاراسىنىڭ اناعۇرلىم تاماشا تۇرمىسقا بەت الۋىنا جەتەكشىلىك ەتەمىز“.
