نەگىزدىك وقۋ - اعارتۋدىڭ جوعارى ساپالى دامۋ جاڭا جاعدايىن ۇزدىكسىز اشايىق
□ حالىق گازەتىنىڭ شولۋشىسى
وقۋ - اعارتۋدا قۇدىرەتتى ەل قۇرۋدىڭ نەگىزى نەگىزدىك وقۋ - اعارتۋدا.
”پارتيانىڭ وقۋ - اعارتۋ باعىتىن جاپپاي دايەكتىلەندىرىپ، ءمورال ارقىلى تاربيەلەۋ ءتۇبىرلى مىندەتىن تياناقتاندىرۋ كەرەك“، ”نەگىزدىك وقۋ - اعارتۋدىڭ جوعارى ساپالى دامۋ جاڭا جاعدايىن ۇزدىكسىز اشۋ كەرەك“، باس شۋجي شي جينپيڭ جۋىقتا نەگىزدىك وقۋ - اعارتۋ قىزمەتى جونىندە ماڭىزدى نۇسقاۋ بەرىپ، جاڭا داۋىردەگى جاڭا جورىقتا نەگىزدىك وقۋ - اعارتۋ قىزمەتىن ويداعىداي ىستەۋگە ايقىن بەتالىس كورسەتتى.
7 - ايدىڭ 22 - كۇنى مەملەكەتتىك نەگىزدىك وقۋ - اعارتۋ قىزمەتى ءماجىلىسى بەيجيڭدە اشىلىپ، ەلىمىزدىڭ نەگىزدىك وقۋ - اعارتۋى جونىندە ناقتى قىزمەت ورنالاستىرۋى جاسالدى.
نەگىزدىك وقۋ - اعارتۋ حالىقتىق وقۋ - اعارتۋ جۇيەسىندە نەگىزدىك، جەتەكشىلىك ورىندا تۇرادى. نەگىزدىك وقۋ - اعارتۋ نەعۇرلىم تىڭعىلىقتى جۇرگىزىلگەن سايىن، وقۋ - اعارتۋدا قۋاتتى ەل بولۋ قادامى سولعۇرلىم ورنىقتى، تەبىنى سولعۇرلىم جەتكىلىكتى بولادى.
پارتيا 18 - قۇرىلتايىنان بەرى، باس شۋجي شي جينپيڭ نەگىزدىك وقۋ - اعارتۋعا ايرىقشا ءمان بەرىپ ءارى ايقىن تالاپ قويىپ، ”ەلىمىزدىڭ نەگىزدىك وقۋ - اعارتۋىن بارعان سايىن ويداعىداي جۇرگىزۋگە قۇلشىنۋ كەرەك“ دەپ باسا دارىپتەپ، نەگىزدىك وقۋ - اعارتۋدىڭ دامۋىنا عىلمي جەتەكشىلىك ازىرلەدى.
وقۋشىلاردىڭ مۇرات نەگىزىن، سەنىم مۇناراسىن بەكەمدەۋگە ءمان بەرىپ، ”نەگىزدىك وقۋ - اعارتۋ − ءمورال ارقىلى تاربيەلەۋ ءىسى، سوندىقتان تۋى ايقىن تۇردە يدەيا - ساياسي تاربيەنى، ءمورال تاربيەسىن كۇشەيتۋ كەرەك“ دەپ اتاپ كورسەتتى؛
ءوسپىرىم بالالاردىڭ اقاۋسىز ەسەيىپ - ەرجەتۋىنە جانە جان - جاقتى دامۋىنا كوڭىل ءبولىپ، ”دەنساۋلىق ءبىرىنشى دەيتىن وقۋ - اعارتۋ ۇستانىمىن ورناتىپ، دەنە تاربيە ساباعىن تولىق، جەتكىلىكتى اشۋ كەرەك“ دەپ باسا دارىپتەدى؛
وقۋ - اعارتۋ سالاسىنداعى كورنەكتى ماسەلەلەردى شەشۋدى ىلگەرىلەتۋدە ”وقۋ - اعارتۋداعى ’ەكىنى ازايتۋ‘ بارىسىندا عىلمي وقۋ - اعارتۋ بويىنشا قوسۋ ءادىسىن ويداعىداي ىستەۋ كەرەكتىگىن“ ايقىندادى...
يدەيانىڭ تياناقتانىپ تامىر تارتۋى ساياساتتى كۇش جالعاپ شىعارۋداعى، ءار جاق بىردەي يگەرىپ تەڭ باسقارۋداعى جاندى امالياتقا اينالىپ، كوپ ءتۇرلى شارانى قاتار قولدانىپ، نەگىزدىك وقۋ - اعارتۋدىڭ باياندى دامۋىن جۇزەگە اسىرۋدى ىلگەرىلەتىپ، وقۋ - اعارتۋدا قۋاتتى ەل قۇرۋعا پارمەندى تىرەك ازىرلەدى.
”وقيتىن مەكتەپ بولۋدان“ ”جاقسى مەكتەپتە وقۋعا“، ”وقيتىندار وقي الاتىن بولۋدان“ ”وقيتىندار ساپالى وقۋ - اعارتۋدان يگىلىكتەنۋگە“ دەيىن بۇگىنگى تاڭدا ەلىمىزدىڭ نەگىزدىك وقۋ - اعارتۋىنىڭ جالپىلاسۋ دەڭگەيى، ادام تاربيەلەۋ دەڭگەيى ۇزدىكسىز جوعارىلادى. 2024 - جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن ەلىمىزدىڭ نەگىزدىك وقۋ - اعارتۋى دۇنيە جۇزىندەگى جوعارى كىرىستى ەلدەردىڭ ورتاشا دەڭگەيىنە جەتتى.
”ەلىمىزدىڭ نەگىزدىك وقۋ - اعارتۋى دۇنيە جۇزىندە ارتىقشىلىققا يە، مادەنيەت سەنىمىن بەكەمدەۋ كەرەك“.
بۇل سەنىم دارەجەسى ۇزدىكسىز جوعارىلاعان وقۋ - اعارتۋ ادىلدىگىندە بەينەلەندى.
2895 اۋدان ءوڭىرى مىندەتتى وقۋ - اعارتۋدىڭ نەگىزىنەن بىركەلكى بولۋىن جۇزەگە اسىردى؛ مەكتەپكە تۇسۋگە ءبىر جىل قالعان بالالاردى ماپەلەۋ - تاربيەلەۋ قاراجاتىن كەشىرىم ەتۋ ساياساتى 14 ميلليون بالاعا يگىلىك جەتكىزدى؛ وقىتۋشىلاردىڭ قىزمەت ورنىن اۋىستىرۋ، توپتاسقان مەكتەپ باسقارۋ سياقتى شارالار قالا مەن اۋىلدىڭ، وڭىرلەردىڭ، مەكتەپتەردىڭ وقۋ - اعارتۋ پارقىن ۇزدىكسىز ازايتتى... ”ءاربىر بالانى ءادىل دە ساپالى وقۋ - اعارتۋدان يگىلىكتەندىرۋگە قۇلشىنۋ“ رەالدىققا اينالۋدا.
بۇل سەنىم رۋحتى سومداۋ مەن كوڭىل كۇيدى جەتىلدىرۋدىڭ ىشكەرىلەي توعىسۋىنا تامىر تارتقان.
بۇكىل ەل بويىنشا 550دەن استام مەملەكەت دارەجەلى ”ۇلكەن يدەيا - ساياسي ساباق“ امالياتتىق وقىتۋ بازاسى قۇرىلىپ، ”قوزعالىستاعى يدەيا - ساياسي ساباعى“، ”الاڭ - سارايداعى يدەيا - ساياسي ساباعى“ ماركالارىنان ءبىر توبى قالىپتاستى... پارتيانىڭ جاسامپازدىق نازارياسى ساناعا، جۇرەككە ۇزدىكسىز ۇيالاپ، ءبىر توپ ءداۋىر جاڭا ادامدارى ەسەيىپ - ەرجەتتى.
بۇل سەنىم جان - جاقتى دامىعان ادام تاربيەلەۋ امالياتىنان كەلگەن.
”ورتا، باستاۋىش مەكتەپ وقۋشىلارى ءار كۇنى جالپىلىق دەنە تاربيە قيمىلىمەن 2 ساعات شۇعىلدانۋ، ساباق ارالىعىنداعى 15 مينۋت دەمالۋ“ ءارقايسى ولكەلەردە ورنالاستىرىلدى، كەڭەيتىلدى. جەر - جەردەگى مەكتەپتەردىڭ ەڭبەك ساباعى نەگىزىنەن تولىق، جەتكىلىكتى اشىلىپ، مەكتەپتەردە ەستەتيكالىق تاربيە ارقىلى نارلەندىرۋ ارەكەتى ورىستەتىلىپ، پسيحيكالىق اقاۋسىزدىق تاربيەسى جالپىلاستىرىلىپ، وقۋ - اعارتۋدى باعالاۋدىڭ عىلمي بەتالىسى ورناتىلدى... ”تەك نومىرگە عانا قاراۋ نازارياسى“ وزگەرتىلىپ، وقۋشىلار ”دەنەسىنەن تەر شىعىپ، كوزىنەن نۇر توگىلىپ“، احىلاق، اقىل - وي، دەنە، ەستەتيكا، ەڭبەك جاعىنان جان - جاقتى جەتىلدى.
بۇگىنگى تاڭدا جاڭا كەزەكتى عىلىم - تەحنولوگيا توڭكەرىسى مەن كاسىپ سالاسى وزگەرىسىندە جەدەل قامال الىنىپ، جۇڭگو ۇلگىسىندەگى وسىزامانداندىرۋ ”شەشۋشى كەزەڭگە“ قادام تاستادى.
”جاڭا داۋىردەگى جاڭا جورىقتا، ءسوز جوق، جۇڭگو ۇلگىسىندەگى وسىزامانداندىرۋدىڭ وقۋ - اعارتۋعا، عىلىم - تەحنولوگياعا، دارىندىلارعا قاجەتىن تەرەڭ يگەرىپ، وقۋ - اعارتۋدىڭ عىلىم - تەحنولوگيا مەن دارىندىلار جونىندەگى تىرەكتىك رولىن كۇشەيتۋ كەرەك“.
”ۇلت ساپاسىن جوعارىلاتۋدىڭ ىرگە تاسىن قالاۋ ينجەنەرياسى“ رەتىندە، نەگىزدىك وقۋ - اعارتۋدىڭ وسىزاماندانعان قۇدىرەتتى ەل قۇرىلىسىنا قىزمەت وتەۋدە، ادامنىڭ جان - جاقتى دامۋىنا قىزمەت وتەۋدە بولاشاعى نۇرلى، ول زور ناتيجەلەر جاراتا الادى.
”15 - بەسجىلدىق“ جوبا باعدارناماسىندا ”جان سانىنىڭ وزگەرىسىنە ۇيلەسەتىن وقۋ - اعارتۋ بايلىعىن ورنالاستىرۋ مەحانيزمىن اقاۋسىزداندىرۋ“، ”نەگىزدىك وقۋ - اعارتۋدىڭ ساپالى بايلىعىن مولايتىپ، ساپاسىن جوعارىلاتۋدى ىلگەرىلەتۋ“ ورتاعا قويىلدى.
وقۋ - اعارتۋدىڭ ساياسي سيپاتىن، حالىقتىق سيپاتىن، ستراتەگيالىق سيپاتىن تەرەڭ يگەرىپ، بۇلجىماس تاباندىلىقپەن شي جينپيڭ جاڭا ءداۋىر جۇڭگوشا سوتسياليزم يدەياسىمەن رۋحتى سومداپ، ادام تاربيەلەپ، بەس تاربيەنى قاتار جۇرگىزۋگە، بەس تاربيەنى توعىستىرۋعا تاباندى بولىپ، وقۋ - اعارتۋ زاڭدىلىعىنا بويسۇنىپ، ەكونوميكالىق، قوعامدىق دامۋ جاڭا جاعدايىنا جانە حالىق بۇقاراسىنىڭ جاڭا تىلەگىنە ۇيلەسىپ، مەملەكەتتىك نەگىزدىك وقۋ - اعارتۋ قىزمەتى ءماجىلىسىنىڭ ورنالاستىرۋلارىن ناقتى تياناقتاندىرىپ، نەگىزدىك وقۋ - اعارتۋدىڭ جوعارى ساپالى دامۋىن ىشكەرىلەي ىلگەرىلەتكەندە، ءسوز جوق، ءجۇز ميلليونداعان بالانىڭ بولاشاعىنا بىرگە تىرەك بولىپ، شىن مانىندە ەلىمىزدىڭ نەگىزدىك وقۋ - اعارتۋىن بارعان سايىن ويداعىداي جۇرگىزۋگە بولادى.
وقۋ - اعارتۋ − مەملەكەتتىڭ ۇلى جوسپارى، پارتيانىڭ ۇلى جوسپارى، نەگىزدىك وقۋ - اعارتۋ سان مىڭداعان وتباسىنا سايادى، تۇتاس قوعامنىڭ ءىسى. جاڭا جورىقتا نەگىزدىك وقۋ - اعارتۋدى جوعارى ساپالى جۇرگىزىپ، ”نەگىزگى ءتۇيىندى“ تياناق ەتىپ، ءىرى ەل وقۋ - اعارتۋىنىڭ تۇتاس تۇلعالىق جوعارىلاۋىنا دەم بەرسەك، ءبىز، ءسوز جوق، وقۋ - اعارتۋدىڭ كۇش - قۋاتى ارقىلى حالىق باقىتىنىڭ نەگىزىن اناعۇرلىم ويداعىداي بەكەمدەپ، وقۋ - اعارتۋدى قۇدىرەتتەندىرۋ ارقىلى مەملەكەتتىڭ باي دا قۇدىرەتتى بولۋ نەگىزىن بەكەمدەي الامىز.
(«حالىق گازەتىنىڭ» 7 - ايدىڭ 23 - كۇنگى سانىنان الىندى)
