جۇڭحۋا وركەنيەتىنىڭ ماڭىزدى تانىسقىسىن جارقىراتايىق
− شي جينپيڭ مادەنيەت يدەياسى جۇڭگونىڭ دۇنيە جۇزىلىك مۇراعا ءوتىنىش ەتۋ - قورعاۋ قىزمەتىنىڭ ۇلى امالياتىنا جەتەكشىلىك ەتتى
□ شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ تىلشىلەرى شۇي جۋاڭ، ياڭ جانفي، شيڭ تو
وسى ساتتە جۇڭحۋانىڭ جاۋھارى جارقىراپ، ”فارفوردىڭ“ تۇنىق داۋىسى جاڭعىردى −
جەرگىلىكتى ۋاقىت بويىنشا 2026 - جىلى 7 - ايدىڭ 25 - كۇنى ساعات 12دەن 44 مينۋت وتكەن شاق، كورەيانىڭ پۋسانى. بىرلەسكەن مەملەكەتتەر ۇيىمىنىڭ وقۋ - اعارتۋ، عىلىم جانە مادەنيەت ۇيىمىنىڭ 48 - كەزەكتى دۇنيە جۇزىلىك مۇرالار جينالىسىندا ەلىمىز ۇسىنعان ”جيڭدىجىن قولونەر فارفور شارۋاشىلىعى مۇراسى“ نىسانى قاراۋدان ءساتتى ءوتىپ، ەلىمىزدىڭ 61 - دۇنيە جۇزىلىك مۇراسىنا اينالدى.
”جۇڭگو دۇنيە جۇزىندەگى ءار ەلمەن جانە بىرلەسكەن مەملەكەتتەر ۇيىمىنىڭ وقۋ - اعارتۋ، عىلىم جانە مادەنيەت ۇيىمىمەن بىرگە اۋىس - كۇيىستى، سەلبەستىكتى كۇشەيتىپ، وركەنيەتتەر تىلدەسۋىن ىلگەرىلەتىپ، اۋىس - كۇيىس جاساپ، ءوزارا ۇلگى الۋدى جەبەپ، دۇنيە جۇزىلىك مۇرالاردى قورعاۋ ىستەرىن قولداپ، بۇكىل ادامزاتتىڭ مادەنيەت جاۋھارى مەن جاراتىلىستىق اسىلىن بىرگە ويداعىداي قورعاۋدى قالايدى“.
پارتيا 18 - قۇرىلتايىنان بەرى، باس شۋجي شي جينپيڭ دۇنيە جۇزىلىك مۇراعا ءوتىنىش ەتۋ - قورعاۋ قىزمەتى جونىندە تالاي رەت ماڭىزدى نۇسقاۋ بەرىپ، بەكىتۋ جازدى، قىزمەت تەكسەرگەندە دۇنيە جۇزىلىك مۇرا بار جەرلەرگە دەرلىكتەي باردى. جيڭدىجىنداعى بايىرعى قۇمداننىڭ الدىندا، موگاۋ ۇڭگىرىندەگى مىڭ جىلدىق ۇڭگىردە، ۋ - يشان تاۋىنداعى جيۋچۇيشي جاعاسىندا، بەيجيڭنىڭ ورتا ءوس سىزىعىنداعى قىزىل تام، سارى قاڭىلتاق كەرپىشتىڭ استىندا... بارلىعىندا باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ كوڭىل ءبولىپ، قامقورلىق جاساعان، ءۇڭىلىپ ۇزاق ويعا شومعان بەينەسى قالدى.
شي جينپيڭ مادەنيەت يدەياسىنىڭ جەتەكشىلىگىندە، ءبىز دۇنيە جۇزىلىك مۇرالاردى قاستەرلەپ جانە وعان باسا ءمان بەرىپ، دۇنيە جۇزىلىك مۇراعا ءوتىنىش ەتۋ - قورعاۋ قىزمەتىن ۇزدىكسىز ويداعىداي ىستەدىك. جۇڭحۋا تانىسقىلارى بارعان سايىن جارقىراپ شۇعىلا شاشىپ، دۇنيە ءجۇزىنىڭ جۇڭحۋا وركەنيەتىن تۇسىنۋىندەگى، جۇڭحۋا ۇلتىن تۇسىنۋىندەگى ماڭىزدى تەرەزەلىككە اينالدى.
”ءوتىنىش ەتەتىن نىساندار جۇڭحۋا وركەنيەتىنىڭ تاريحي مادەنيەت قۇنىن كورنەكتىلەندىرۋگە ءتيىمدى بولۋى، جۇڭحۋا ۇلتىنىڭ رۋحاني تالپىنىسىن ايگىلەۋگە ءتيىمدى بولۋى، ادامدارعا جان - جاقتى، شىنايى بايىرعى جۇڭگو مەن وسى زامانعى جۇڭگونى كورسەتۋگە ءتيىمدى بولۋى كەرەك“
”جيڭدىجىن قولونەر فارفور شارۋاشىلىعى مۇراسىن“ دۇنيە جۇزىلىك مۇراعا ءوتىنىش ەتۋ ءساتتى بولعان وسى كۇنى مۇرا فاكتورىنىڭ ءبىرى بولعان، جيڭدىجىن تاۋياڭلي تاريحي مادەنيەت كوشە اۋماعىنداعى ميڭ، چيڭ پاتشالىقتارى تۇسىنداعى قۇمدان شەبەرحانالار شوعىرى اۋەلگىدەي قاربالاس ەدى: نوبايلاۋ، قالىپتاۋ، مايدالاۋ، ورنەكتەۋ، بوياۋ، ارلەۋ... فارفور ۇستالارى ونەرگە ابدەن توسەلىپ، شەبەرلىكتى قانىق يگەرگەن.
2023 - جىلى 10 - ايدا باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ وسى اراعا كەلىپ قىزمەت تەكسەرگەندە: ”جۇڭحۋانىڭ تاڭداۋلى ءداستۇرلى مادەنيەتى ەرتە زاماننان قازىرگە دەيىن ۇزىلمەي جالعاسىپ كەلەدى، فارفور − جۇڭحۋانىڭ جاۋھارى، جۇڭحۋا وركەنيەتىنىڭ ماڭىزدى تانىسقىسى“، ”ءار جاقتاعى دارىندىلاردى شوعىرلاندىرىپ، جاسامپاز جوبانى جانە زەرتتەپ جاساۋدا جاڭالىق اشۋدى كۇشەيتىپ، فارفور كاسىبىن ونان ارى زورايتىپ، كۇشەيتىپ، ’مىڭ جىلدىق فارفور قالاسى‘ سىندى وسى ايشىقتى تانىسقىنى ونان ارى جارقىراتا ءتۇسۋ كەرەك“، - دەپ تەرەڭ اتاپ كورسەتكەندىگى كوپشىلىكتىڭ ءالى ەسىندە.
بۇگىنگى كۇنى دۇنيە جۇزىلىك مۇراعا ءوتىنىش ەتۋ ءساتتى بولعاننان كەيىن، باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ ماڭىزدى نۇسقاۋىن تاعى دا تەرەڭ تۇسىندىك، مادەنيەت مۇرالاردى قورعاۋ، جالعاستىرۋ بەتالىسى ونان ارى ايقىندالا ءتۇستى.
نەلىكتەن دۇنيە جۇزىلىك مۇراعا ءوتىنىش ەتەمىز؟ دۇنيە جۇزىلىك مۇراعا ءوتىنىش ەتۋدى نەدەن باستاۋ كەرەك؟ باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ قامقورلىعى مەن جەتەكشىلىگى ”جيڭدىجىن قولونەر فارفور شارۋاشىلىعى مۇراسىن“ دۇنيە جۇزىلىك مۇراعا ءوتىنىش ەتۋ قىزمەتىنىڭ باسىنان اياعىنا دەيىن ءسىڭىرىلدى −
2015 - جىلى باس شۋجي شي جينپيڭ جيڭدىجىن پاتشالىق قۇمدانىنىڭ ەسكى جۇرتىن قورعاۋ قىزمەتى جونىندە ىلگەرىندى - كەيىندى ەكى رەت ماڭىزدى نۇسقاۋ بەرىپ، پاتشالىق قۇمداننىڭ ەسكى جۇرتىن وزەك ەتكەن فارفور شارۋاشىلىعى مۇراسىن جانە مادەنيەت مۇرالارىن قورعاۋدى ىلگەرىلەتۋگە ايقىن بەتالىس نۇسقادى. ءسويتىپ، جيڭدىجىن دۇنيە جۇزىلىك مۇراعا ءوتىنىش ەتۋ قىزمەتىن رەسمي باستادى.
2016 - جىلى 7 - ايدا باس شۋجي شي جينپيڭ مادەني مۇرا - مۇراجاي سالاسىنداعى 4 ساقا ماماننىڭ لياڭجۋدى دۇنيە جۇزىلىك مۇراعا ءوتىنىش ەتۋ ۇسىنىسى جونىندەگى حاتىنا ماڭىزدى بەكىتۋ جازدى: ”دۇنيە جۇزىلىك مادەنيەت مۇراسىنا ءوتىنىش ەتۋ قىزمەتىن ءبىر تۇتاس جوسپارلاپ ورنالاستىرۋ كەرەك، ءوتىنىش ەتەتىن نىساندار جۇڭحۋا وركەنيەتىنىڭ تاريحي مادەنيەت قۇنىن كورنەكتىلەندىرۋگە ءتيىمدى بولۋى، جۇڭحۋا ۇلتىنىڭ رۋحاني تالپىنىسىن ايگىلەۋگە ءتيىمدى بولۋى، ادامدارعا جان - جاقتى شىنايى بايىرعى جۇڭگو مەن وسى زامانعى جۇڭگونى كورسەتۋگە ءتيىمدى بولۋى كەرەك“. مۇنداي اشىق اڭعارتۋى تەرەڭ ”ۇشكە ءتيىمدى بولۋ“ جيڭدىجىندى قامتىعان جۇڭگونىڭ دۇنيە جۇزىلىك مۇراعا ءوتىنىش ەتۋ قىزمەتىنىڭ ماڭىزدى بويسۇنۋ ولشەمىنە اينالدى.
2019 - جىلى 5 - ايدا باس شۋجي شي جينپيڭ جياڭشيدە قىزمەت تەكسەرگەندە ”جيڭدىجىن مەملەكەتتىك فارفور مادەنيەتىن جالعاستىرۋ، جاڭالىق اشۋ سىناق رايونىن ويداعىداي قۇرىپ، سىرتقا باعىتتالعان مادەنيەت اۋىس - كۇيىس جاڭا تۇعىرىن تۇلعالاۋدى“ العا قويدى. سول جىلى مەملەكەتتىك كەڭەس سىناق رايونىن قۇرۋدى بەكىتتى، دۇنيە جۇزىلىك مۇراعا ءوتىنىش ەتۋ قىزمەتى وسىنىڭ ىشىندەگى ماڭىزدى مىندەتتەردىڭ ءبىرى بولدى.
2023 - جىلى جيڭدىجىنداعى ساپارىندا باس شۋجي شي جينپيڭ: ”اتا - بابالارىمىزدان جالعاسقان تاڭداۋلى ءداستۇرلى مادەنيەتتى ۇزدىكسىز قولىمىزدان شىعارماي، داۋىرمەن بىرگە ىلگەرىلەپ، ساۋلەلەندىرە بەرۋىمىز كەرەك“، - دەپ باسا دارىپتەپ، دۇنيە جۇزىلىك مۇراعا ءوتىنىش ەتۋ قىزمەتىنە تاعى ءبىر رەت تۋ ۇستاپ باعدار بەلگىلەدى.
...
كوكشىل فارفور بۇيىمداردان جۇڭحۋا وركەنيەتىنىڭ تەرەڭ تاريحىن اڭعارۋعا بولادى.
بۇگىنگى كۇندە ”جيڭدىجىن قولونەر فارفور شارۋاشىلىعى مۇراسى“ «دۇنيە جۇزىلىك مۇرالار تىزىمىندەگى» ”فارفور“ نەگىزگى تاقىرىبىنداعى بوستىقتى تولتىردى. ”مىڭ جىلدىق فارفور قالاسى“ ەرتەدەن بۇگىنگى كۇنگە دەيىن جالعاسىپ، قۇمدان وتى بارعان سايىن مازداپ، دۇنيە جۇزىنە مادەنيەت پەن جاراتىلىستىق مۇراعا باي ءىرى ەلدىڭ تاباندىلىعىن جانە جاسامپازدىعىن، اقىل - پاراساتىن جانە تالپىنىسىن بايانداۋدا.
”’دۇنيە جۇزىلىك مادەنيەت جانە جاراتىلىستىق مۇرا‘ دەگەن وسى ءپىشىنسىز قۇنعا باعا جەتپەيدى“، دۇنيە جۇزىلىك مۇراعا ءوتىنىش ەتۋدىڭ ءساتتى بولۋىنا شي جينپيڭ جولداستىڭ دۇنيە جۇزىلىك مۇراعا ءوتىنىش ەتۋ - قورعاۋ قىزمەتى جونىندەگى امالياتى مەن ويى سىڭىرىلگەن، شي جينپيڭ مادەنيەت يدەياسىنىڭ جاندى امالياتى ايگىلەنگەن.
فۋجياندا قىزمەت ىستەگەن مەزگىلدە شي جينپيڭ جولداس ۋ - يشان تاۋىن دۇنيە جۇزىلىك مۇراعا ءوتىنىش ەتۋدىڭ اياق الىسىنا باسا نازار اۋدارىپ، قاتىستى قىزمەتتەردى بەلسەندىلىكپەن سايكەستىرىپ ىلگەرىلەتتى؛ فۋجياننىڭ تۋلوۋىن دۇنيە جۇزىلىك مۇراعا ءوتىنىش ەتۋ بارىسىندا، دۇنيە جۇزىلىك مۇراعا ءوتىنىش ەتەتىن مۇرانىڭ اتى جونىندەگى تالاس - تارتىستى كومەكتەسىپ شەشتى؛ چۋانجوۋعا بارىپ تەكسەرۋ - زەرتتەۋ جۇرگىزگەن كەزدە ولكەلىك قازىنادان چۋانجوۋ قالاسىنا 3 ميلليون يۋان قازىنالىق كومەك قاراجات بەرۋگە قوسىلىپ، چۋانجوۋ قالاسىنان دۇنيە جۇزىلىك مادەنيەت مۇراعا ءوتىنىش ەتۋ قىزمەتىن مىقتى يگەرىپ، ويداعىداي ىستەۋدى تالاپ ەتتى.
جىجياڭدا قىزمەت ىستەگەن مەزگىلدە شي جينپيڭ جولداس ”تاريحي مادەنيەت ايگىلى قالاسى حاڭجوۋدىڭ ’جانى‘، شيحۋ كولى حاڭجوۋدىڭ ’جان تامىرى‘“ دەپ تۇراقتاندىردى، قالا تۇرعىندارى ”شيحۋ كولىنىڭ دۇنيە جۇزىلىك مادەنيەت مۇراسىنا اينالۋىندا شي شۋجيدىڭ ەڭبەگى ەڭ زور“ دەپ اعىنان اقتارىلدى. لياڭجۋ بايىرعى قالاسىنىڭ ەسكى جۇرتىن دۇنيە جۇزىلىك مۇراعا ءوتىنىش ەتۋ ءساتتى بولۋدان ىلگەرى، شي جينپيڭ جولداس ەكى رەت لياڭجۋعا بارىپ تەكسەرۋ - زەرتتەۋ جۇرگىزىپ، لياڭجۋ ەسكى جۇرتىن قورعاۋ جانە دۇنيە جۇزىلىك مۇراعا ءوتىنىش ەتۋ قىزمەتى جونىندە 7 رەت ماڭىزدى نۇسقاۋ بەردى.
پارتيا 18 - قۇرىلتايىنان بەرى، باس شۋجي شي جينپيڭ دۇنيە جۇزىلىك مۇراعا ءوتىنىش ەتۋ - قورعاۋ قىزمەتىنە وسكەلەڭ ءمان بەرىپ، گۋگۇڭ سارايى، ۇلى كانال بويى، موگاۋ ۇڭگىرى، جيايۇيگۋان، ۋ - يشان تاۋى، پيڭياۋ بايىرعى قالاسى، يىنشۇي سياقتى دۇنيە جۇزىلىك مۇرا بار جەرلەرگە بارىپ قىزمەت تەكسەرىپ، تەكسەرۋ - زەرتتەۋ جۇرگىزگەندە ”دۇنيە جۇزىلىك مادەنيەت مۇرالارىن ويداعىداي قورعاۋ ءبىرىنشى ورىندا تۇرادى“، ”تاريحقا قۇرمەت ەتۋ، مادەنيەتكە قۇرمەت ەتۋ، ەكولوگياعا قۇرمەت ەتۋ“ سياقتى ىقىلاستى تاپسىرمالار قالدىردى؛ سونداي - اق بەيجيڭنىڭ ورتا ءوس سىزىعىن دۇنيە جۇزىلىك مۇراعا ءوتىنىش ەتۋدىڭ ءاربىر كەزەڭىندەگى كەلەلى ىستەر جونىندە ماڭىزدى بەكىتۋ جازىپ، مادەنيەت جانە جاراتىلىستىق مۇرالاردى قورعاۋ - جالعاستىرۋ، پايدالانۋ قىزمەتىن كۇشەيتۋ جونىندە ماڭىزدى نۇسقاۋ بەردى.
”بۇل زاتتىق وركەنيەت پەن رۋحاني وركەنيەت ءوزارا سايكەسكەن، ادام مەن تابيعات جاراسىمدى قاتار ءومىر سۇرەتىن جۇڭگو ۇلگىسىندەگى وسىزامانداندىرۋدى قۇرۋ جونىنەن بەلسەندى مانگە يە“، باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ كوكەيىندە دۇنيە جۇزىلىك مۇراعا ءوتىنىش ەتۋدىڭ ءساتتى بولۋىنىڭ ءمانى زور، ىقپالى تەرەڭ ەدى.
جاڭا داۋىردە دۇنيە جۇزىلىك مۇراعا ءوتىنىش ەتۋ ءساتتى بولعان نىساندارعا كوز جىبەرەر بولساق، حۇڭحى حاني ساتىلى اتىزىنىڭ مادەنيەت كورىنىسى جۇڭگولىقتاردىڭ شەكتەۋلى جاراتىلىستىق شارت - جاعدايدا قايسارلىقپەن ءومىر سۇرەتىن قابىلەتىن، ۇلى جاسامپازدىق قۋاتىن جانە ۇمىتشەڭ رۋحىن ايگىلەدى؛ بەيجيڭنىڭ ورتا ءوس سىزىعى دۇنيە جۇزىنە جۇڭگونىڭ ءداستۇرلى باس قالانى جوبالاۋ نازارياسىن جانە ”ورتادا بولۋ“، ”جاراسىمدى بولۋ“ فيلوسوفيا يدەياسىنىڭ دۇنيە ءجۇزى كولەمىندەگى ماڭىزدى قۇنىن ايگىلەدى؛ باتىس شيا قابىرستانى ەلىمىزدىڭ ءبىر تۇتاس، كوپ ۇلتتى مەملەكەت بولۋىنىڭ تاريحي دامۋىنا جانە جۇڭحۋا وركەنيەتىنىڭ ”كوپ نەگىزدى، ءبىر تۇلعالى“ جاعدايىنا كۋا بولدى...
”مادەني مۇرا - مۇراجاي ورلەۋى، بەيزاتتىق مۇرالار ورلەۋى ۇزدىكسىز كوتەرىلدى، دۇنيە جۇزىلىك مۇراعا تاعى دا جاڭا مۇشە قوسىلدى، ۋكۇڭ مەن نىجا الەمگە تانىلدى، بايىرعى سلوپتاعى جۇڭگو ۇلگىسى جاستاردىڭ نازارىنداعى ’ەڭ تاماشا ەستەتيكاعا‘ اينالدى“. 2026 - جىلعى جاڭا جىلدى قۇتتىقتاۋ سوزىندە باس شۋجي شي جينپيڭ ەلىمىزدىڭ دۇنيە جۇزىلىك مۇراعا ءوتىنىش ەتۋ جەتىستىكتەرىن ايتا كەتۋدى ۇمىتپادى.
ءداستۇر مەن وسى زامان توعىسىپ، زات پەن رۋح ءوزارا ءار بەردى، ”ۇشكە ءتيىمدى بولۋ“ دۇنيە جۇزىلىك مۇراعا ءوتىنىش ەتۋ - قورعاۋدىڭ جۇڭگوشا ەرەكشەلىككە باي امالياتى بارىسىندا گۇل اشىپ جەمىس بەرىپ، جۇڭحۋا وركەنيەتى اناعۇرلىم شۇعىلالى نۇر شاشۋدا.
”دۇنيە جۇزىلىك مۇراعا ءوتىنىش ەتۋدىڭ شارتى وتە كوپ، وعان دا بەل بايلاۋعا، بوداۋ بەرۋگە تۋرا كەلەدى“
جىجياڭنىڭ لياڭجۋى ”كورىكتى سۋلى مەكەن“. جاز شىققاندا قىرۋار ساياحاتشى جايلى جەر ىزدەي كەلىپ، كوركەم كورىنىستەن ءلاززات الادى.
2019 - جىلى 7 - ايدا لياڭجۋ بايىرعى قالا جۇرتى «دۇنيە جۇزىلىك مۇرالار تىزىمىنە» ءساتتى ەنگىزىلىپ، ەسكى جۇرت ۋاكىلدىك ەتكەن جۇڭحۋانىڭ 5000 جىلدىق وركەنيەت تاريحى حالىقارالىق قوعامنىڭ كەڭىنەن مويىنداۋىنا يە بولدى.
وسى قۋانىشتىڭ استارىندا دۇنيە جۇزىلىك مۇراعا ءوتىنىش ەتۋ ءۇشىن ”بەل بايلاۋ، بوداۋ بەرۋ“ جونىندە ەكى ۇداي بولعان جاعداي دا جاتىر.
1994 - جىلدان باستاپ لياڭجۋ ەسكى جۇرتىن مەملەكەتتىك مادەني مۇرا مەكەمەسى جۇڭگونىڭ دۇنيە جۇزىلىك مادەنيەت مۇراسى كانديدات تىزىمىنە كوپ رەت ەنگىزگەن بولاتىن. الايدا قورعاۋ مەن دامۋدىڭ قايشىلىعى دا كۇننەن - كۇنگە كۇشەيدى. 2003 - جىلى سول كەزدە جىجياڭ ولكەلىك پارتكومنىڭ شۋجيى بولىپ تۇرعان شي جينپيڭ وسى اراعا كەلىپ تەكسەرۋ - زەرتتەۋ جۇرگىزگەندە، تاۋ - تاستاردىڭ تاقىرلانىپ، ويرانى شىققان، شاڭ - توزاڭ اسپانعا ۇشىپ، نەشە ونداعان كەن الاڭدارىنداعى تاس قازعان قوپارىلىس داۋىسى ارت - ارتىنان شىعىپ جاتقان جاعدايدى كورىپ قاتتى الاڭداعان ەدى.
وسى رەتكى تەكسەرۋ - زەرتتەۋ بارىسىندا شي جينپيڭ جولداس كورەگەندىكپەن بىلاي دەپ اتاپ كورسەتتى: ”لياڭجۋ ەسكى جۇرتى − جۇڭحۋانىڭ 5000 جىلدىق وركەنيەت تاريحىن ناقتى دالەلدەيتىن قاسيەتتى جەر، تابىلا بەرمەيتىن باعالى بايلىق، ءبىز ونى، ءسوز جوق، ويداعىداي قورعاۋىمىز كەرەك“!
شي جينپيڭ جولداستىڭ سايكەستىرىپ ىلگەرىلەتۋىندە، تاس قازۋ الاڭدارى بەكىتىلىپ، ۇزاق ۋاقىت شەشىلمەي كەلگەن ەسكى جۇرتتى قورعاۋ كولەمىن بەلگىلەۋ ماسەلەسىندە دە تىڭ ىلگەرىلەۋشىلىككە قول جەتتى.
شي جينپيڭ جولداس لياڭجۋدى دۇنيە جۇزىلىك مۇراعا ءوتىنىش ەتكەندە: ”ولكەمىزدىڭ دۇنيە جۇزىلىك مۇراعا ءوتىنىش ەتۋ جاعىندا ءالى دە بوستىق بار، ’دۇنيە جۇزىلىك مۇراعا ءوتىنىش ەتۋدىڭ‘ شارتى وتە كوپ، وعان دا بەل بايلاپ، بوداۋ بەرۋگە تۋرا كەلەدى“، - دەپ ىشكەرىلەي العا قويدى.
ايتقانىن تاباندا ورىندادى. جىجياڭ مەملەكەت بويىنشا ەڭ الدىمەن ۇلكەن ەسكى جۇرتتاردى قورعاۋعا تولەم بەرۋ مەحانيزمىن ورناتۋ جونىندە ىزدەنىس جاساپ، تولاسسىز قارجى ۇسىنىلىمى ارقىلى لياڭجۋعا تىرەك بولدى. لياڭجۋ ەسكى جۇرتىن قورعاۋ وسىدان باستاپ دۇرىس ارناعا ءتۇستى.
2009 - جىلى جوبالانىپ جۇمىس باستاعان حاڭجوۋ قالا اينالمالى جوعارى قارقىندى تاس جولىنىڭ باتىس قوسالقى جەلىسى ينجەنەرياسى لياڭجۋ بايىرعى قالا جۇرتىن سوقپاي ءوتۋ ءۇشىن، قۇرىلىس جوباسىنا كوپ رەت وزگەرىس ەنگىزىپ، ىلگەرىندى - كەيىندى بولىپ اينالىپ وتەتىن 6 كيلومەترلىك جولعا 300 ميلليون يۋانعا جۋىق قارجى ارتىق جۇمسادى؛ 2016 - جىلى 12 - ايدان باستاپ كونە 104 - مەملەكەت جولى لياڭجۋ بايىرعى قالا جۇرتى بولىگى ماڭگىلىك بەكىتىلدى. ارحەولوگيا قىزمەتى دە بارعان سايىن تەرەڭدەدى: 2007 - جىلى لياڭجۋ بايىرعى قالاسىنىڭ اسىلگى بەينەسى كورىندى؛ 2009 - جىلدان 2015 - جىلعا دەيىن بايىرعى قالا سىرتىنداعى سۋ يگىلىگى جۇيەسىنىڭ شىنايى بەينەسى ايگىلەندى...
لياڭجۋدىڭ كوپتەگەن قۇلشىنىسى ءدال ەلىمىزدىڭ دۇنيە جۇزىلىك مۇراعا ءوتىنىش ەتۋ قىزمەتىنىڭ ”تاريحقا جاۋاپتى بولۋدىڭ، حالىققا جاۋاپتى بولۋدىڭ“ ىقشام كورىنىسى.
تاريحقا وسكەلەڭ قۇرمەت ەتۋ بويىنشا دۇنيە جۇزىلىك مۇراعا ءوتىنىش ەتۋ قىزمەتىندە قورعاۋدى الدىمەن ويلاستىرۋ ۇستانىمىنا باستان - اياق تاباندى بولىپ، ناقتى قورعاۋ تالابىنا تاباندى بولىپ، ەڭ از ارالاسۋ پرينسيبىنە بويسۇنىپ، مۇرانى قورعاۋ جاعدايى مەن قورشاعان ورتا بەت - بەينەسىن ۇزدىكسىز جاقسارتۋ كەرەك.
شيامىننىڭ گۋلاڭيۇي ارالىندا الدىڭعى عاسىردىڭ 80 - جىلدارىندا شي جينپيڭ جولداستىڭ 300 مىڭ يۋان قارجى بوساتىپ، باگۋا عيماراتىن جوندەپ قالپىنا كەلتىرۋى جونىندەگى حيكايا اۋىزدان - اۋىزعا تارالدى. سول جىلعى تاريحي بەت - بەينەنى تولىق ساقتاعاندىقتان باگۋا عيماراتى مەن باسقا 52 تاريحي قۇرىلىس گۋلاڭيۇي ارالى مادەنيەت مۇراسىنىڭ وزەكتى فاكتورىنا اينالىپ، دۇنيە جۇزىلىك مۇراعا ءوتىنىش ەتۋ بارىسىندا دۇنيە جۇزىلىك مۇرالاردى قورعاۋ ماماندارىنىڭ جوعارى باعاسىنا يە بولدى.
حالىققا تەرەڭ سۇيىسپەنشىلىك ورناتۋ بويىنشا دۇنيە جۇزىلىك مۇراعا ءوتىنىش ەتۋ قىزمەتىندە دۇرىس ناتيجە كوزقاراسىن ورناتىپ جانە امالياتتا ايگىلەپ، مادەنيەت مۇرالاردىڭ جەرگىلىكتى بۇقاراعا شىنايى تيىمدىلىك جاساۋىنا، حالىقتىڭ تاماشا تۇرمىس قاجەتىن اناعۇرلىم ويداعىداي قاناعاتتاندىرۋىنا مۇمكىندىك جاساۋ كەرەك.
”شيحۋ كولىن جان - جاقتى قورعاۋ ينجەنەرياسى − ءادىل ساياسات، يگى ءىس، جۇرت قالاۋىنان شىققان شارا“. شيحۋ كولىن دۇنيە جۇزىلىك مۇراعا ءوتىنىش ەتۋ بارىسىندا، شي جينپيڭ جولداس تالاي رەت سول جەردىڭ وزىندە تەكسەرۋ - زەرتتەۋ جۇرگىزدى. كىشكەنەسى ۇزىن ورىندىقتى ورنالاستىرۋدان تارتىپ ۇلكەنى كورىنىستى قالپىنا كەلتىرۋگە دەيىن ول قاداعالاي نازار اۋدارىپ، ۇسىنىس قويدى. شي جينپيڭ جولداستىڭ كوڭىل ءبولۋى مەن جەتەكشىلىگىندە، شيحۋ كولىن جان - جاقتى قورعاۋ ينجەنەرياسى بويىنشا 180 نەشە جەردەگى تاريحي گۋمانيتارلىق كورىنىس بىرتىندەپ قالپىنا كەلدى، كولدى قورشاعان بارلىق باقشا تۇگەلدەي تەگىن اشىلدى، دۇنيە جۇزىلىك مۇراعا ءوتىنىش ەتۋ جولى كولدى حالىققا قايتارۋدىڭ باقىت جولىنا اينالدى.
تاۋ - وزەندەر اسىل قازىنا ءارى تاماشا تۇرمىستىڭ بەلگىسى.
يۇنناننىڭ جيڭمايشان تاۋى دۇنيە جۇزىلىك مادەنيەت مۇرالارى سالاسىنداعى شاي نەگىزگى تاقىرىبىنىڭ بوستىعىنا مەڭزەس، مەملەكەتتىك مادەني مۇرا مەكەمەسى جيڭمايشان تاۋى بايىرعى شاي باقشاسىن دۇنيە جۇزىلىك مۇراعا ءوتىنىش ەتۋگە جەتەكشىلىك ەتۋدى باستاپ، وسى زامانعى باقىلاۋ - تەكسەرۋ تەحنولوگياسى مەن قىستاق تۇرعىندارىنىڭ وزدىگىنەن ۇيىمداسۋ ارتىقشىلىعىن بىرىكتىرىپ، بايىرعى شاي باقشاسىن باسقارۋ دەڭگەيىن جوعارىلاتتى، ءسويتىپ، ”ادام مەن تابيعاتتىڭ جاراسىمدى ءوتۋى“ سىندى بايىرعى اقىل - پاراسات ۇزىلمەي جالعاستى.
بەيجيڭنىڭ ورتا ءوس سىزىعىندا ”كونە قالانى ەندىگارى شاعۋعا بولمايدى“ دەگەن ءسوز كوكىرەكتى وياتتى. بەيجيڭ قالاسى دۇنيە جۇزىلىك مۇراعا ءوتىنىش ەتۋ - قورعاۋ قىزمەتىن تۇتقا ەتىپ، ءتۇيىندى مادەني مۇرالاردىڭ ورنىن بوساتۋدى جانە توڭىرەكتەگى ورتانى وڭاۋدى ىلگەرىلەتىپ، كونە قالانى جالپى تۇلعالىق جاقتان قورعاۋ مەن گۇلدەندىرۋدى جەبەدى. حۋتۇڭ ساقتالىپ قالدى، سىحىيۋان جوندەلدى، كونە تۇرعىندار ءوز تۇراعىندا قالدى.
چۋانجوۋ بايىرعى قالا كەلبەتى قۇرىلىس كەڭىستىگىن جوندەپ، مۇرالار بار جەردەگى تۇرعىنداردىڭ قونىستانۋ ورتاسىنىڭ دارەجەسىن جوعارىلاتتى؛ جيڭدىجىن قوعامدىق كۇشتەردى فارفور شارۋاشىلىعى مۇراسىن قورعاۋعا ات سالىسۋعا باۋراپ، قولونەر فارفورىن جانە قاتىستى جاسامپازدىق كاسىپ سالالارىن ىرگە تەبۋگە جەتەكتەدى؛ ليبوداعى كارست جەر بەدەرى، فانجيڭشان تاۋى توڭىرەكتەگى قىستاقتاردىڭ دامۋىن جەبەدى، قىستاق تۇرعىندارى قولونەر بۇيىمدارىن ساتۋ ارقىلى ءۇي ماڭىندا جۇمىستاندى...
”جۇڭگو مادەنيەتتىڭ كۇشىن ابدەن بىلەدى، مادەنيەت مۇرالارىن قورعاۋدىڭ قاجەتتىلىگىن دە انىق بىلەدى“. بىرلەسكەن مەملەكەتتەر ۇيىمى وقۋ - اعارتۋ، عىلىم جانە مادەنيەت ۇيىمىنىڭ بۇرىنعى باسالقاسى يرينا بوكوۆا بىلاي دەدى: «دۇنيە ءجۇزى مادەنيەتى مەن جاراتىلىستىق مۇرالاردى قورعاۋ شارتىن» ءتۇسىنۋ جانە اتقارۋ جاعىندا جۇڭگو ۇزدىكسىز جاڭالىق اشقان، شارتتىڭ مازمۇنىن بايىتاتىن جەتەكشىلەردىڭ ءبىرى.
شي جينپيڭ مادەنيەت يدەياسىنىڭ جەتەكشىلىگىندە، ەلىمىزدىڭ دۇنيە جۇزىلىك مۇراعا ءوتىنىش ەتۋ - قورعاۋ قىزمەتى ءۇرتىس كوپ ءتۇرلى ماڭىزعا، تىڭ ىلگەرىلەۋشىلىككە قول جەتكىزىپ، ”شۇعىلالى ساتتەر“ ءجيى جارىققا شىقتى. پارتيا 18 - قۇرىلتايىنان بەرى، ەلىمىزدە جيىنى 18 نىسان «دۇنيە جۇزىلىك مادەني مۇرالار تىزىمدىگىنە» ءساتتى ەنگىزىلدى، مادەني مۇرانىڭ جالپى سانى ۇزدىكسىز جاڭالانىپ، دۇنيە ءجۇزى بويىنشا الدىڭعى قاتارعا ءوتتى.
”اتا - بابالارىمىزدان قالعان مادەنيەت مۇرالارىن دەن قويا قورعاپ، تاريحي مادەنيەت جۇلگەسىن اناعۇرلىم ويداعىداي جالعاستىرۋىمىز كەرەك“
2021 - جىلى 7 - ايدىڭ 16 - كۇنى كەش، فۋجياننىڭ فۋجوۋى. 2200 جىلدان استام تاريحقا يە مادەنيەت ايگىلى قالاسى دۇنيە جۇزىلىك مادەني مۇرالاردى قورعاۋشىلاردىڭ نازارىن اۋداردى.
سول كۇنى اشىلعان 44 - كەزەكتى دۇنيە جۇزىلىك مۇرالار جينالىسىندا باس شۋجي شي جينپيڭ قۇتتىقتاۋ حاتىن جولداپ، زامانىمىزداعى جۇڭگونىڭ ”دۇنيە جۇزىلىك مۇرا كوزقاراسىن“ ىشكەرىلەي بايىمدادى −
”دۇنيە جۇزىلىك مادەنيەت جانە جاراتىلىستىق مۇرا − ادامزات وركەنيەتى دامۋىنىڭ جانە تابيعاتتىڭ بىرتىندەپ دامۋىنىڭ ماڭىزدى جەتىستىگى، سونداي - اق تۇرلىشە وركەنيەتتەردىڭ اۋىس - كۇيىسىن، ءوزارا ۇلگى الۋىن جەبەۋدىڭ ماڭىزدى دانەكەرى. وسى باعالى بايلىقتاردى ويداعىداي قورعاۋ، ويداعىداي جالعاستىرۋ، ويداعىداي پايدالانۋ ءبىزدىڭ ورتاق جاۋاپكەرشىلىگىمىز، ادامزات وركەنيەتىنىڭ ۇزدىكسىز جالعاسۋىنىڭ جانە دۇنيە ءجۇزىنىڭ باياندى دامۋىنىڭ تابيعي تالابى“.
”جۇڭگو جاڭا دامۋ ۇستانىمىن امالياتتا ايگىلەپ، تاريحقا جاۋاپتى بولۋ، حالىققا جاۋاپتى بولۋ رۋحى بويىنشا «دۇنيە ءجۇزى مادەنيەتى مەن جاراتىلىستىق مۇرالاردى قورعاۋ شارتىن» مۇقيات اتقارىپ، مۇرالاردى قورعاۋ قابىلەتى مەن دەڭگەيىن ۇزدىكسىز جوعارىلاتادى.
ءىرى ەلدەردىڭ ۋادەسى بارىنەن ماڭىزدى. دۇنيە جۇزىلىك مۇراعا ءوتىنىش ەتۋدىڭ ءساتتى بولۋى مۇنىمەن تىنبايدى، بۇدان بىلاي تاعى دا قىرۋار شارۋالار كۇتىپ تۇر.
”مادەنيەت جانە جاراتىلىستىق مۇرالاردى تۇتاس تۇلعالىق، جۇيەلى قورعاۋدى ونان ارى كۇشەيتىپ، مۇرانى قورعاۋ قابىلەتى مەن دەڭگەيىن شىنايى جوعارىلاتىپ، جۇڭحۋا ۇلتىنىڭ مادەنيەت جاۋھارى مەن جاراتىلىستىق اسىلدارىن ويداعىداي قورعاۋ كەرەك. مادەنيەت جانە جاراتىلىستىق مۇرالاردى جالعاستىرۋ، پايدالانۋ قىزمەتىن ۇزدىكسىز كۇشەيتىپ، ونىڭ جاڭا داۋىردە تىڭ ومىرشەڭ كۇشكە يە بولۋىنا، جاڭا شۇعىلا شاشۋىنا مۇمكىندىك جاساپ، حالىق بۇقاراسىنىڭ تاماشا تۇرمىس قاجەتىن اناعۇرلىم ويداعىداي قاناعاتتاندىرۋ كەرەك“.
باس شۋجي شي جينپيڭ نۇسقاعان بەتالىستى بويلاپ، ەلىمىز جۇڭگوشا دۇنيە جۇزىلىك مۇرالاردى قورعاۋ ۇستانىمى مەن امالياتى جونىندە ۇزدىكسىز ىزدەنىس جاساپ، دۇنيە جۇزىلىك مۇراعا ءوتىنىش ەتۋ جەتىستىكتەرىنەن جالپى حالىقتىڭ ورتاق يگىلىكتەنۋىن ىلگەرىلەتتى.
دۇنحۋاڭ تاس ۇڭگىرى باقىلاۋ - ولشەۋ ورتالىعىنا بارساڭىز، ۇلكەن ەكراندا موگاۋ ۇڭگىرى سياقتى 6 تاس ۇڭگىردىڭ ساياحاتىن اشىق ۇستاۋ جاعدايى، مادەني مۇرالاردى قورعاۋدىڭ قازىرگى جاعدايى، ۇڭگىردىڭ تۇتاس تۇلعاسى جانە ميكرو ورتاسىن باقىلاۋ - ولشەۋ سياقتى مازمۇندار تولىق كورىنىپ تۇر.
”زەرتتەۋ مەكەمەسىن دۇنيە جۇزىلىك مادەنيەت مۇرالارىن قورعاۋدىڭ ۇلگىسى ەتىپ قۇرىپ شىعۋعا قۇلشىنۋ كەرەك“، ”وزىق تەحنولوگيالاردان پايدالانىپ مادەني مۇرالاردى قورعاۋدى جانە زەرتتەۋدى كۇشەيتۋ كەرەك“. 2019 - جىلى 8 - ايدا باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ دۇنحۋاڭ زەرتتەۋ مەكەمەسىندە اڭگىمەدە بولعانداعى ىقىلاستى ءۇمىتى وسى اراداعى ءاربىر ادامعا شابىت بەرىپ كەلەدى.
2020 - جىلى دۇنحۋاڭ زەرتتەۋ مەكەمەسى ەل ىشىندەگى تۇڭعىش مادەني مۇرالاردى قورعاۋ سالاسىنداعى كوپ الاڭ بايلانىسۋ تاجىريبەحاناسىن قۇردى؛ 2023 - جىلى ”سيفرلى نوم ساقتاۋ ۇڭگىرى“ ينتەرنەت جەلىسىنە شىعارىلىپ، جاساندى زەردەدەن پايدالانىپ بايىرعى مەن قازىرگىنى تۇتاستىراتىن سيفرلى كىتاپحانا سالىندى؛ قازىرگە دەيىن ”سيفرلى دۇنحۋاڭ“ ۇجىمى قابىرعا سۋرەتتەردى سيفرلاندىرۋ، ءتۇستى ءمۇسىن جانە ءىرى ەسكى جۇرتتى ءۇش ولشەم بويىنشا قايتا قۇرۋ سياقتى شەشۋشى تەحنولوگيالاردان قامال الىپ، جوعارى دالدىكتەگى دۇنحۋاڭ تاس ۇڭگىرى سيفرلى ارحيۆىن جاساپ، نىساننىڭ جالپى ساندى مالىمەت مولشەرى 600TBدان استى.
موگاۋ ۇڭگىرىنىڭ عىلىم - تەحنولوگيا ارقىلى ”ۋاقىت ۇتۋىنان“ چۇيفۋداعى كۇڭزى بۇتحاناسىن، كۇڭزى ورماندىعىن، كۇڭزى ۇرپاقتارىنىڭ سارايىن ”جىلدىق جوندەۋ“ ۇلگىسىندە جاڭالىق اشۋ، جالعاستىرۋعا دەيىن؛ دۇنيە جۇزىلىك مۇراعا ءوتىنش ەتۋدىڭ بەيجيڭ، شيامىن، چۋانجوۋ، جيڭدىجىن كونە قالاسىن تۇتاس تۇلعالىق قورعاۋعا جەتەكتەۋدەن لحاسا، چىڭدى، چۇيفۋ، پيڭياۋ، حاڭجوۋ قاتارلى كونە قالالاردىڭ تۇتاس تۇلعالىق جۇلگەسىن دۇنيە جۇزىلىك مۇرالار ولشەمىمەن باسقارۋ - مەڭگەرۋگە دەيىن... ەلىمىز ءوزىنىڭ ءىس جۇزىندىگىن تياناق ەتىپ، دۇنيە جۇزىلىك مۇرالار ۇستانىمىنىڭ ”جەرگىلىكتەنۋىن“ ۇزدىكسىز ىلگەرىلەتتى.
گۋگۇڭ سارايى، يىنشۇي، ۇلى كانال بويى، بەيجيڭ ورتا ءوس سىزىعى مۇرالار تۇيىنىنەن سارا تۋىندىلار كورمەسى، باعالى بۇيىمدار مادەنيەت جاسامپازدىعى ىركەس - تىركەس جارىققا شىعۋدان لياڭجۋ بايىرعى قالا ەسكى جۇرتى، اۋمىن تاريحي قالا ءوڭىرى، سۋجوۋ بايىرعى باۋ - باقشاسى، يۋانشاڭدۋ ەسكى جۇرتى سياقتى قۇن كورمە جۇيەسى ۇزدىكسىز كەمەلدەنۋگە دەيىن؛ الەۋمەتتىك اۋماقتىڭ دۇنيە جۇزىلىك جاراتىلىستىق مۇرالاردى قورعاۋ - باسقارۋعا ات سالىسۋىن بەلسەنە ىلگەرىلەتۋدەن ءار جىلى مادەنيەت جانە جاراتىلىستىق مۇرا كۇنى قيمىلىن قالا جانە قىستاقتاردا وتكىزۋگە دەيىن... دۇنيە جۇزىلىك مۇرالار قازىر بارعان سايىن ”جاندانىپ“، جۇرت جۇرەگىنە بارعان سايىن تەرەڭ ۇيالادى.
دۇنيە جۇزىلىك مۇرانى دانەكەر ەتىپ، دۇنيە ءجۇزىنىڭ جۇڭگونى ءتىپتى دە تۇسىنۋىنە مۇمكىندىك جاسادى.
2014 - جىلى 6 - ايدا ەلىمىزدىڭ قازاقستانمەن، قىرعىزستانمەن بىرلەسىپ جولداعان «جىبەك جولى: چاڭ - ان − تيانشان ءدالىزى جول تورابىن» دۇنيە جۇزىلىك مۇراعا ءوتىنىش ەتۋ ءساتتى بولىپ، ”جىبەك جولى بويىنداعى ەلدەردىڭ بىرلەسىپ دۇنيە جۇزىلىك مۇراعا ءوتىنىش ەتۋدىڭ ءساتتى بولۋىن بىرگە ىلگەرىلەتۋ “ ارمانى رەالدىققا اينالدى، بۇل ”ءبىر بەلدەۋ، ءبىر جولدى“ بىرگە قۇرۋدىڭ مادەنيەت سالاسىنداعى ماڭىزدى جەتىستىگى بولدى.
ۇزاق ۋاقىتتان بەرى، جۇڭگو باستان - اياق جاۋاپتى بولۋ پوزيتسياسىمەن دۇنيە جۇزىلىك مۇرا سالاسىنداعى الەمدىك وڭاۋعا ات سالىستى: 44 - كەزەكتى دۇنيە جۇزىلىك مۇرالار جينالىسىن، تاس ۇڭگىر بۇتحانالارىن قورعاۋ حالىقارالىق تالقى مىنبەرىن ءساتتى وتكىزدى؛ حالىقارالىق ەجەلگى ەسكەرتكىش - ەسكى جۇرتتار القالار كەڭەسى سياقتى حالىقارالىق ۇيىمدارمەن سەلبەسىپ قورعاۋ ۇستانىمى، سيفرلى تەحنولوگيا، مۇرالاردى باقىلاۋ - ولشەۋ زەرتتەۋىن ىلگەرىلەتىپ، باسقارۋ، اقىل - كەڭەس بەرۋ، قابىلەت قۇرىلىسى نىساندارىن بىرلەسىپ ورىستەتتى؛ ۇلى كانال، ۇلى قورعان ىركەس - تىركەس بىرلەسكەن مەملەكەتتەر ۇيىمى وقۋ - اعارتۋ، عىلىم جانە مادەنيەت ۇيىمىنىڭ دۇنيە جۇزىلىك مۇرا قورعاۋ - باسقارۋدان ۇلگى كورسەتۋ مىسالى بولىپ باعالاندى، تانىستىرىلدى؛ دۇنيە جۇزىلىك جاراتىلىستىق مۇرالاردى ءوڭىر اتتاپ سەلبەسىپ قورعاۋدىڭ ءونىمدى باسقارۋ ۇلگىسى جونىندە ىزدەنىس جاساپ، قالىپتاستىرىپ، دۇنيە جۇزىلىك مۇرا كوميتەتىنىڭ ءوڭىر اتتاپ سايكەستى قورعاۋ دارىپتەمەسىن تياناقتاندىرۋ ءۇشىن جۇڭگو اقىل - پاراساتىن، جۇڭگو جوباسىن ارنادى.
”دۇنيە جۇزىلىك مۇراعا ءوتىنىش ەتۋ اناعۇرلىم ويداعىداي قورعاۋ، پايدالانۋ ءۇشىن، تابىستى تاجىريبەلەردى قورىتىندىلاپ، حالىقارالىق ۇستانىمداردان ۇلگى الىپ، باياندى مەحانيزمدى اقاۋسىزداندىرىپ، اتا - بابالارىمىزدان قالعان مادەنيەت مۇرالارىن دەن قويا ويداعىداي قورعاپ، تاريحتىڭ مادەنيەت تامىرىن اناعۇرلىم ويداعىداي جالعاستىرۋىمىز كەرەك“. 2017 - جىلى جازدا گۋلاڭيۇيدى دۇنيە جۇزىلىك مۇراعا ءوتىنىش ەتۋ ءساتتى بولعاننان كەيىن كوپ وتپەي باس شۋجي شي جينپيڭ ماڭىزدى نۇسقاۋ بەردى.
تاۋ - وزەندەرگە كوز جىبەرسەك، تەرەڭ سۇيىسپەنشىلىككە تولى تاپسىرما دۇنيە جۇزىلىك مۇراعا ءوتىنىش ەتۋ - قورعاۋ قىزمەتىنىڭ ۇلى امالياتىنا اينالىپ، جۇڭحۋا وركەنيەتىنىڭ بەلگىسى بارعان سايىن جارقىراپ، دۇنيە ءجۇزى وركەنيەتى گۇل باعىنىڭ كوركى كوز سۇرىندىرەدى.
(شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ 7 - ايدىڭ 25 - كۇنى بەيجيڭنەن بەرگەن حابارى)
