□ شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ تىلشىلەرى ياڭ يجۇن، لو شا، ۋاڭ ميڭيۇي
بەيجيڭ، ورتالىق تارتۋ ـ تارالعى، مادەني مۇرالاردى باسقارۋ ورتالىعىنىڭ ”دوستىق بارىس ـ كەلىس، تاعدىرلاس بولۋ − پارتيا مەن مەملەكەت باسشىلارىنىڭ ديپلوماتيالىق قيمىل تارتۋ ـ تارالعى كورمەسى“ كورمە زالىندا تاۋ ـ وزەندەردەن اتتاپ وتكەن مەملەكەت تارتۋلارى جۇڭگو مەن شەتەل حالقىنىڭ شىنايى دوستىق سۇيىسپەنشىلىگىن ۇيىستىرىپ، جاڭا جۇڭگونىڭ ديپلوماتيالىق ىستەرىنىڭ شۇعىلالى تابىستارىنا كۋا بولدى.
2021 ـ جىلى 7 ـ ايدا باس شۋجي شي جينپيڭ وسى ارادا ەكسكۋرسيالاعاندا بىلاي دەپ باسا دارىپتەدى: ”جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى جۇڭگو حالقىنىڭ باقىتىن كوزدەيتىن ساياسي پارتيا ٴارى ادامزاتتىڭ العا باسۋ ىستەرى ٴۇشىن كۇرەس جۇرگىزەتىن ساياسي پارتيا“.
زامانا اۋقىمىمەن ۇندەسىپ، داۋىرمەن بىرگە ىلگەرىلەدى. ”بەيبىت قاتار تۇرۋدىڭ بەس پرينسيبىنەن“ ”ادامزاتتىڭ تاعدىرلاس ورتاق تۇلعاسىن قۇرۋعا“ دەيىن جۇڭگو كوممۋنيستەرى الەمدى كوكەيدە ساقتاۋعا باستان ـ اياق تاباندى بولىپ، ادامزات ٴۇشىن تىڭ دا اناعۇرلىم زور ۇلەس قوسۋدى ٴوز بورىشى ەتتى.
دۇنيە ٴجۇزىنىڭ جاڭا اۋمالى ـ توكپەلى وزگەرىس كەزەڭىنە وتۋىنە بايلانىستى، قاقتىعىس، قارسىلاسۋ تولاستامادى، حاۋىپ ـ قاتەر، سىن ـ سايىس ۇزدىكسىز جارىققا شىقتى.
سەلبەستىك جاساۋ كەرەك پە، الدە قارسىلاسۋ كەرەك پە؟ ەسىك اشۋ كەرەك پە، الدە تۇيىقتالۋ كەرەك پە؟ ٴوزارا پايدا جەتكىزىپ تەڭ يگىلىككە كەنەلۋ كەرەك پە، الدە نولدىك قوسىندى بەلدەسۋى كەرەك پە؟
”مەن ەجەلدەن مىنانى قۋاتتايمىن، تاريحتى كەرى شەگىندىرۋگە كەلمەيدى، تەك العا ىلگەرىلەۋ كەرەك؛ دۇنيە ٴجۇزىن بولشەكتەۋگە بولمايدى، ىنتىماقتاسۋ كەرەك؛ ادامزاتتىڭ ورمان زاڭىنا قايتۋىنا بولمايدى، ادامزاتتىڭ تاعدىرلاس ورتاق تۇلعاسىن قۇرۋ كەرەك“. باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ 2 ـ كەزەكتى جۇڭگو − ورتا ازيا باسشىلار ماجىلىسىندە سويلەگەن ارقاۋ ٴسوزى اسقاق بولىپ، جۇرت جۇرەگىن جىلىتتى.
2023 ـ جىلى 12 ـ ايدا ورتالىقتىڭ سىرتقى ىستەر قىزمەتى ٴماجىلىسى ادامزاتتىڭ تاعدىرلاس ورتاق تۇلعاسىن قۇرۋدى ىلگەرىلەتۋ سىندى ديپلوماتيالىق قىزمەتتىڭ نەگىزگى جەلىسىن ايقىنداپ، جۇڭگوشا ٴىرى ەلدىك ديپلوماتيا تالپىنىسىنىڭ وسكەلەڭ نىساناسىن تۇراقتاندىردى.
ادامزاتتىڭ تاعدىرلاس ورتاق تۇلعاسىن قۇرۋ − شي جينپيڭ ديپلوماتيا يدەياسىنىڭ وزەكتى ۇستانىمى رەتىندە، ”قانداي دۇنيە ٴجۇزىن قۇرۋ، وسى دۇنيە ٴجۇزىن قالاي قۇرۋ“ سىندى ٴداۋىر سۇراۋىنا جۇڭگونىڭ بەرگەن جاۋابى.
ۋاقىت ىزىمەن قايىرىلا قاراساق، سوناۋ 2013 ـ جىلى باس شۋجي شي جينپيڭ ماسكەۋ حالىقارالىق قاتىناس شۋەيۋانىندا ماڭىزدى لەكسيا جاساعاندا، ادامزاتتىڭ تاعدىرلاس ورتاق تۇلعاسى دەگەن ماڭىزدى ۇستانىمدى تۇڭعىش رەت العا قويىپ: ”ادامزات ٴبىر جەر شارى قىستاعىندا ٴومىر سۇرەدى، تاريح پەن رەالدىق توعىسقان ٴبىر ۋاقىت كەڭىستىگىندە ٴومىر سۇرەدى، بارعان سايىن ٴبىر ـ بىرىمەن بىتە قايناسقان تاعدىرلاس ورتاق تۇلعاعا اينالادى“، ـ دەپ اتاپ كورسەتكەن بولاتىن.
وسىدان كەيىن باس شۋجي شي جينپيڭ ٴبىر قىدىرۋ كوپ جاقتى حالىقارالىق ورىنداردا مۇنى اناعۇرلىم جان ـ جاقتى دا ىشكەرىلەي بايىمدادى. بىرلەسكەن مەملەكەتتەر ۇيىمىنىڭ 70 ـ كەزەكتى جينالىسىنىڭ جاي تالقىسىندا ادامزاتتىڭ تاعدىرلاس ورتاق تۇلعاسىن قۇرۋدىڭ ”بەستى ٴبىر تۇلعالاندىرۋ“ جالپى جولى مەن جالپى ورنالاستىرۋىن العا قويدى؛ بىرلەسكەن مەملەكەتتەر ۇيىمىنىڭ جەنەۆاداعى باس شتابىندا سويلەگەن سوزىندە باياندى بەيبىت، جاپپاي حاۋىپسىز، بىرگە گۇلدەنگەن، اشىق، سيىسىمدى، تازا، كورىكتى دۇنيە ٴجۇزىن قۇرۋدى دارىپتەدى...
بىرلەسكەن مەملەكەتتەر ۇيىمىنىڭ 71 ـ كەزەكتى جينالىسىنىڭ ٴتوراعاسى پەتەر تومسون بىلاي دەدى: ٴتوراعا شي جينپيڭ دارىپتەگەن ادامزاتتىڭ تاعدىرلاس ورتاق تۇلعاسىن قۇرۋ − ”ادامزاتتىڭ وسى پلانەتاداعى بىردەن ـ ٴبىر بولاشاعى“.
ادامزاتتىڭ تاعدىرلاس ورتاق تۇلعاسىن قۇرۋدى ىلگەرىلەتۋ زامانىمىزداعى جۇڭگو كوممۋنيستەرىنىڭ الەمدىك كوز اياسىن ايقىن ايگىلەپ، جۇڭگونىڭ وزىندىك دامۋى مەن دۇنيە ٴجۇزىنىڭ دامۋىن بىرلىككە كەلتىرگەن دۇنيە جۇزىلىك كەڭ پەيىلىن ايگىلەپ، ادامزات قوعامىنىڭ بىرگە دامۋىن، باياندى گۇلدەنۋىن، باياندى تىنىشتىعىن جۇزەگە اسىرۋىنا جوبا جاسادى.
جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسىنىڭ ۋستاۆىنا جانە مەملەكەتتىڭ نەگىزگى زاڭىنا ەنگىزىلدى، بىرلەسكەن مەملەكەتتەر ۇيىمى، شاڭحاي سەلبەستىك ۇيىمى سياقتى كوپ جاقتى مەحانيزمدەردىڭ ماڭىزدى حۇجاتتارىنا كوپ رەت جازىلدى... ادامزاتتىڭ تاعدىرلاس ورتاق تۇلعاسىن قۇرۋ ۇستانىمى جۇرت جۇرەگىنە بارعان سايىن تەرەڭ ۇيالاپ، حالىقارالىق قوعامنىڭ كۇن سايىن كەڭ كولەمدە مويىنداۋىنا جانە قولداۋىنا يە بولدى.
دۇنيە ٴجۇزى جاقسى بولسا، جۇڭگو دا جاقسى بولادى؛ جۇڭگو جاقسى بولسا، دۇنيە ٴجۇزى ونان ارى جاقسى بولادى.
جاكارتا − باندۇڭ جوعارى جىلدامدىقتى تەمىر جولى وڭتۇستىك مۇحيتتا زىمىرادى، جۇڭگو − لاوس تەمىر جولى تاۋ ـ وزەندەردى كەسىپ وتەدى، چيانكاي كەمەجايى قۇرلىق پەن تەڭىزدى تۇتاستىرادى، پيراۋس كەمەجايى جاڭا ومىرگە قادام تاستادى... ال بۇگىنگى تاڭدا ”ٴبىر بەلدەۋ، ٴبىر جولدى“ جوعارى ساپامەن بىرگە قۇرۋدى اماليات تۇعىرى ەتكەن جۇڭگو 150 نەشە مەملەكەتپەن، 30 نەشە حالىقارالىق ۇيىممەن قول ۇستاسا بىرگە ٴجۇرىپ، ادامزاتتىڭ تاعدىرلاس ورتاق تۇلعاسىن قۇرۋ تاماشا ارماننان باي امالياتقا اينالىپ، بۇگىنگى دۇنيە ٴجۇزىنىڭ بەت ـ بەينەسىندە بەلسەندى دە تەرەڭ وزگەرىس تۋىلۋىن ىلگەرىلەتۋدە.
قىرپۋلى ەڭبەك ەتىپ، ەگجەي ـ تەگجەيلى ىستەگەن جۇڭگو − ورتا ازيا، جۇڭگو − افريكا، جۇڭگو − اراب ەلدەرى، جۇڭگو − لاتىن امەريكاسى سياقتىلاردىڭ تاعدىرلاس ورتاق تۇلعا قۇرىلىسى ۇزدىكسىز ىلگەرىلەپ، ٴبىر ـ ٴبىر جۇپ ەكى جاق تاعدىرلاس ورتاق تۇلعاسى ىرگە تەۋىپ، تامىر تارتىپ، ٴبىزدىڭ الەمدىك سەرىكتەستىك قاتىناس تورىمىز بارعان سايىن كەڭەيدى، بەكەمدەلدى.
”ادامزاتتىڭ تاعدىرلاس ورتاق تۇلعاسىن قۇرۋ − تاماشا نىسانا، سونداي ـ اق ۇرپاقتار بويى كۇش جالعاپ جۇگىرگەندە عانا جۇزەگە اساتىن نىسانا“.
2021 ـ جىلدان بەرى، باس شۋجي شي جينپيڭ ىلگەرىندى ـ كەيىندى الەمدىك دامۋ باستاماسىن، الەمدىك حاۋىپسىزدىك باستاماسىن، الەمدىك وركەنيەت باستاماسىن، الەمدىك باسقارۋ باستاماسىن العا قويىپ، اۋمالى ـ توكپەلى دۇنيە جۇزىنە ورنىقتىلىق پەن ايقىندىلىق ۇستەپ، ادامزاتتىڭ تاعدىرلاس ورتاق تۇلعاسىن قۇرۋدىڭ ماڭىزدى تىرەگىنە اينالدى.
ٴبىر ـ بىرىنە قارايلاسىپ، تاعدىرلاس بولدى. ادامزاتتىڭ تاعدىرلاس ورتاق تۇلعاسىن قۇرۋدىڭ شۇعىلالى تۋىن بيىك ۇستاپ، اۋقىمدى كوزدەپ، ادىلەتتىلىكتى ارقالاپ، داڭعىل جولمەن جۇرسەك، ٴبىز جۇڭگوشا ٴىرى ەل ديپلوماتياسىنىڭ جاڭا جاعدايىن ۇزدىكسىز اشىپ، ٴار ەلمەن قول ۇستاسا وتىرىپ ادامزاتتىڭ اناعۇرلىم كوركەم بولاشاعىن بىرگە اشاتىن بولامىز.
(شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ 7 ـ ايدىڭ 2 ـ كۇنى بەيجيڭنەن بەرگەن حابارى)
