جاڭالىق اشۋ بيىگى جىلدام ەڭسە كوتەردى، ”جوعارىعا“ ورلەپ، ”جاڭا“ بولۋعا قاراي قوزعالىس قۋاتى توپتالدى
− ”ومىرشەڭ كۇشكە تولى جۇڭگو تەكسەرۋ - زەرتتەۋ ساپارىنان“ عىلىم - تەحنولوگيادا جاڭالىق اشۋ ومىرشەڭ كۇشىن سەزىنۋ
□ شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ ءتىلشىسى
بەيجيڭ − تيانجين − حىبەيدە جاڭا ەنەرگيالى اۆتوكولىك، قۇلتەمىر، بيولوگيالىق ءدارى - دارمەك سياقتى كاسىپ سالاسى تىزبەگىنىڭ جوعارعى - تومەنگى بۋىنىنداعى كاسىپورىندار تىعىز سەلبەستى، ”التى تىزبەك، بەس شوعىر“ سىندى كاسىپ سالاسىنىڭ سايكەسۋى ۇزدىكسىز ىلگەرىلەتىلدى؛
چاڭجياڭ اتىراۋىندا G60 عىلىم - تەحنولوگيادا جاڭالىق اشۋ ءدالىزى مەن شاڭحاي − نانجيڭدى بويلاعان كاسىپ سالاسىندا جاڭالىق اشۋ بەلدەۋى تۇرلىشە ولكەلەردى بايلانىستىردى، شاڭحاي، جياڭسۋ، جىجياڭ، انحۇيدى ارتىقشىلىقتارىمەن ءوزارا تولىقتايتىن، سەلبەسىپ تەڭ يگىلىككە كەنەلەتىن جاڭالىق اشۋ ەكولوگيالىق تىزبەگى جەدەل قالىپتاستى؛
گۋاڭدۇڭ − شياڭگاڭ − اۋمىن ۇلكەن شىعاناق رايونىندا دارىندى، قارجى، تەحنولوگيا، دەرەك سياقتى جاڭالىق اشۋ فاكتورلارى جەدەل اينالىمعا ءتۇسىپ، گۋاڭدۇڭ − شياڭگاڭ − اۋمىن ءۇش جەر تاجىريبەحانادان ءوندىرىس جەلىسىنە دەيىنگى ”ەڭ سوڭعى ءبىر كيلومەتردى“ قول ۇستاسا اشتى.
2025 - جىلعى ورتالىقتىڭ ەكونوميكالىق قىزمەت ءماجىلىسى بەيجيڭ (بەيجيڭ − تيانجين − حىبەي)، شاڭحاي (چاڭجياڭ اتىراۋى)، گۋاڭدۇڭ − شياڭگاڭ − اۋمىن ۇلكەن شىعاناق رايونى حالىقارالىق عىلىم - تەحنولوگيادا جاڭالىق اشۋ ورتالىعىن قۇرۋدى العا قويدى. باس شۋجي شي جينپيڭ بىلاي دەپ تەرەڭ اتاپ كورسەتتى: بەيجيڭ حالىقارالىق عىلىم - تەحنولوگيادا جاڭالىق اشۋ ورتالىعى بەيجيڭ − تيانجين − حىبەيگە دەيىن كەڭەيتىلەدى، شاڭحاي حالىقارالىق عىلىم - تەحنولوگيادا جاڭالىق اشۋ ورتالىعى چاڭجياڭ اتىراۋىنا دەيىن كەڭەيتىلەدى، مۇنداعى ماقسات − ەلىمىزدىڭ العاشقى جاڭالىق اشۋىنىڭ نەگىزگى وشاعىن جەدەل قالىپتاستىرىپ، عىلىم - تەحنولوگيادا قۋاتتى ەل قۇرىلىسىنىڭ ستراتەگيالىق جەتەكشىلىگىن بىرگە قالىپتاستىرىپ، عىلىم - تەحنولوگيا تىرەگى ارقىلى جۇڭگو ۇلگىسىندەگى وسىزامانداندىرۋعا جەتەكشىلىك ەتۋ ۇلگىسىن ورناتۋ.
”15 - بەسجىلدىقتىڭ“ باستاما جىلىندا شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ تىلشىلەرى بىرنەشە توپقا ءبولىنىپ، ”ومىرشەڭ كۇشكە تولى جۇڭگو تەكسەرۋ - زەرتتەۋ ساپارىنا“ قاتىناستى، بەيجيڭ − تيانجين − حىبەيدە، چاڭجياڭ اتىراۋىندا، گۋاڭدۇڭ − شياڭگاڭ − اۋمىن ۇلكەن شىعاناق رايونىندا ءبىرىنشى شەپتى ىشكەرىلەي ارالاپ تىلشىلىك جاساۋ بارىسىندا، ءۇش ۇلكەن حالىقارالىق عىلىم - تەحنولوگيادا جاڭالىق اشۋ ورتالىعىنىڭ ءوندىرىس، وقىتۋ - زەرتتەۋ، قولدانۋدىڭ ىشكەرىلەي توعىسۋىن، جاڭالىق اشۋ فاكتورلارىنىڭ جوعارى ءونىمدى اينالىمعا ءتۇسۋىن ىلگەرىلەتىپ، عىلىم - تەحنولوگيادا جاڭالىق اشۋدىڭ وشاقتىق يقۋاتىن جانە جوعارى دەڭگەيلى كاسىپ سالاسىنىڭ جەتەكتەۋ يقۋاتىن ۇزدىكسىز كۇشەيتىپ، جاڭاشا وندىرگىش كۇشتەر ارقىلى جوعارى ساپالى دامۋدى ىلگەرىلەتكەندىگىن سەزىندى.
جاڭا بولۋعا قاراي بەتتەدى
عىلىم - تەحنولوگيادا جاڭالىق اشۋ مەن كاسىپ سالاسىندا جاڭالىق اشۋ قوس باعىتتا اتتاندى
حىبەيدىڭ باۋديڭىندەگى بەيجيڭ داينا تاجىريبە عىلىم - تەحنولوگياسى جارنا شەكتى سەرىكتەستىگىنىڭ زەردەلى جاساۋ زاۆودىنا بارعانىمىزدا، ”پاراسات تاجىريبەحاناسىنىڭ“ وزەكتى مودۋلى قۇراستىرىلىپ جاتىپتى. 100 نەشە كيلومەتر جەردەگى تيانجيننىڭ ءبىر ءىرى ەنەرگيا كاسىپورنىندا داينا تاجىريبە عىلىم - تەحنولوگياسى جارنا شەكتى سەرىكتەستىگى تاپسىرعان تولىق اۆتوماتتى تاجىريبە جۇيەسىنىڭ ادام كۇشىنىڭ كومەگىنسىز جۇمىس جۇرگىزگەنىنە بىرنەشە اي بولعان ەدى.
”ءبىزدىڭ زەرتتەپ اشۋ باس شتابىمىز بەيجيڭدە، ءوندىرىستى حىبەيدىڭ باۋديڭىندە جۇرگىزەمىز، كوپ قاريدارلارىمىز تيانجين مەن حىبەيدە“. داينا تاجىريبە عىلىم - تەحنولوگياسى جارنا شەكتى سەرىكتەستىگىنىڭ باس جوراسى چى حايپىڭ بىلاي دەدى: كاسىپورىن بەيجيڭدە العاشقى تەحنولوگيالىق زەرتتەپ اشۋ جۇمىستارىن ورىنداعاننان كەيىن، حىبەيدىڭ كەمەلدەنگەن كاسىپ سالاسى سايكەستى قۇرىلعىسىنا سۇيەنىپ، ءوندىرۋ، جاساۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ، ونىمدەردى تيانجيندەگى قاريدارلارعا تاپسىرىپ بەرەدى، وسى تولىق بارىسقا نەبارى 6 − 10 اي جۇمسالادى.
بۇل بەيجيڭ − تيانجين − حىبەيدىڭ سايكەستى جاڭالىق اشۋىنىڭ جاندى ىقشام بەينەسى. ”التى تىزبەك، بەس شوعىر“ كاسىپ سالاسىنىڭ كارتيناسى مەن اتقارۋ جوباسىن بىرگە جاساپ، بيولوگيالىق ءدارى - دارمەك، ”قۇلتەمىر +“ سياقتى كاسىپ سالاسى باقشالارىن قول ۇستاسا قۇرىپ، ءوڭىر اتتاپ تىزبەكتى ۇزارتتى، تىزبەكتى تولىقتادى، تىزبەكتى كۇشەيتتى... بەيجيڭ − تيانجين − حىبەيدىڭ كاسىپ سالاسىن سايكەستىرۋى عىلىم - تەحنولوگيادا جاڭالىق اشۋ بايلىعىنىڭ اناعۇرلىم كەڭ ورىستە ساپالى ورنالاسۋىنا مۇمكىندىك جاسادى.
”ءبىز ’بەيجيڭ − تيانجيندە زەرتتەپ اشۋ، حىبەيدە كادەگە جاراتۋدى‘ جەدەل ىلگەرىلەتىپ، ءبىر جاعىنان، جاعداياتقا تەحنولوگيا ىزدەپ، كاسىپ سالاسىنىڭ تەحنولوگيالىق قاجەتى، ارالىق كەزەڭدەگى سىناق ارقىلى دالەلدەۋ جاعداياتى، كاسىپ سالاسىنىڭ سايكەستى قابىلەتى سىندى ’ءۇش كەستەنى‘ سالالاپ، جيناقتاپ، بەيجيڭ − تيانجيننىڭ جاڭالىق اشۋ بايلىعىمەن دالمە - ءدال تۇيىلىستىردىك؛ ەندى ءبىر جاعىنان، تەحنولوگياعا جاعدايات ىزدەپ، ولكە دارەجەلى جاعداياتتىق جاڭالىق اشۋ ارناۋلى نىسانىن اتقارىپ، جەتەكتەۋ قورى، عىلىم - تەحنولوگيالىق قامسىزداندىرۋ سياقتىلاردى شىعارىپ، شيۇڭ - ان جاڭا رايونىنىڭ وراسان زور تاجىريبە الاڭى ارتىقشىلىعىن ساۋلەلەندىرىپ، جاڭالىق اشۋ دەڭگەيى جوعارى، قولدانۋ قۇنى زور، بازار بولاشاعى جاقسى جاڭا تەحنولوگيالاردى جاعداياتتا دالەلدەپ، تياناقتاندىرۋعا قولداۋ كورسەتتىك“، - دەدى حىبەي ولكەسىنىڭ ورىنباسار ولكە باستىعى جاۋ داچۇن.
عىلىم - تەحنولوگيادا جاڭالىق اشۋ مەن كاسىپ سالاسىندا جاڭالىق اشۋ قوس باعىتتا اتتانىپ، سيفرلى ەكونوميكا مەن ناقتى تۇلعالىق ەكونوميكا ىشكەرىلەي توعىسىپ، دامۋعا تىڭ ءورىس اشتى. جىجياڭنىڭ ۋىنجوۋىندا ءتىلشى وسى حالىقتىق شارۋاشىلىقتى نەگىز ەتكەن ماڭىزدى قالاشىقتىڭ ”سيفرلانۋ“ ورايىنان پايدالانىپ، باسەكە جاڭا ارتىقشىلىعىن سومداعان ارشىندى تەبىنىن سەزىندى.
”ءبىز دەرەك قامباسىن قۇردىق، كاسىپورىنداردىڭ قاجەتىنە قاراي الىپ پايدالانۋىنا، ەركىن وڭدەۋىنە بولادى“، - دەدى جۇڭگو (ۋىنجوۋ) شۋان پورتىندا قىزمەتكەر تىلشىگە.
زەردەلى قاتىناستىڭ ”سيفرلانعان، زەردەلىلەنگەن جاسىل تولقىنى“ اۆتوكولىكتەردىڭ قاتىناۋ ونىمدىلىگىن ％20 جوعارىلاتتى؛ ”چيجىداۋ“ الەمدىك عىلىم - تەحنولوگيادا جاڭالىق اشۋ ۇلكەن دەرەك AI (جاساندى زەردە) تۇعىرى كاسىپورىنداردىڭ جوعارعى - تومەنگى بۋىننىڭ تەحنولوگيالىق جاعدايىن تەز يگەرۋىنە سەپتىگىن تيگىزدى؛ يجيە ەمدەۋىنىڭ ”تۋىنداتقىش ۇلگىسىندەگى پاراساتتى اۋرۋ تاريحى“ بۇكىل ەل بويىنشا 30دان استام شيپاحانادا جالپىلاستىرىپ قولدانىلدى... جەرگىلىكتى ورىننىڭ دەرەك نەگىزدىك تۇزىمىندە جاڭالىق اشىپ، ءتيىمسىز جاعدايدى جەڭۋىنىڭ جانە دەرەك نەگىزدىك قۇرىلعىلارىنىڭ پارمەندى تىرەك بولۋىنىڭ ارقاسىندا، دەرەك بايلىعى وندىرگىش كۇشكە جەدەل اينالدى.
”ءبىز سيفرلى ەكونوميكانى باستان - اياق ەڭ ماڭىزدى ورىنعا قويىپ يگەرىپ، سيفرلى ەكونوميكانىڭ ’اينالىمدى اي سايىن باقىلاۋ، قىزمەتتى ءار ماۋسىمدا سايكەستىرۋ، جىلدىق جالپى باعالاۋ جۇرگىزۋ‘ سىندى جابىق اينالىمدى تياناقتاندىرۋ مەحانيزمىن جانە ەلەۋلى ماسەلەلەردى ءتۇر، ساتى، دارەجە بويىنشا سايكەستىرۋ مەحانيزمىن ورناتىپ، اقاۋسىزداندىرىپ، سيفرلى ەكونوميكانىڭ دەڭگەيىن ۇزدىكسىز جوعارىلاتىپ، ساپاسىن ءوسىرىپ، جىجياڭنىڭ ەكونوميكاسىنىڭ، قوعامىنىڭ جوعارى ساپالى دامۋىنىڭ ’التىن تانىسقىسىنا‘ اينالدىردىق. بيىل الدىڭعى جارتى جىلدا جىجياڭنىڭ سيفرلى ەكونوميكا وزەكتى كاسىپ سالاسىنىڭ ارتقان قۇنى 718 ميلليارد 100 ميلليون يۋانعا جەتىپ، ％4. 11 ارتتى“، - دەدى جىجياڭ ولكەسىنىڭ ورىنباسار ولكە باستىعى حى جۇڭۋي.
جاڭالىق اشۋدىڭ تامىرى كاسىپ سالاسىنىڭ ”قۇنارلى توپىراعىنا“ تەرەڭ بويلاپ، وزىق تەحنولوگيالىق جاڭالاۋ ارقىلى ءداستۇرلى كاسىپ سالالارىنىڭ ساپاسىن ارتتىرۋدى، دەڭگەيىن جوعارىلاتۋدى ىلگەرىلەتىپ، وزەكتى تەحنولوگيادا جاڭالىق اشۋ ارقىلى جاڭادان گۇلدەنگەن كاسىپ سالالارىن جانە بولاشاق كاسىپ سالالارىن جەتىلدىرىپ، زورايتىپ، زەردەلىلەندىرىپ وزگەرتۋ، سيفرلاندىرىپ تيپ جاڭالاۋ ارقىلى سان سالالى كاسىپكە جان - جاقتى قۋات ۇستەپ، وسىزاماندانعان كاسىپ سالا جۇيەسى قۇرىلىسى ۇزدىكسىز تىڭ ساتىعا كوتەرىلدى.
جياڭسۋدىڭ نانجيڭىندەگى بولات قورىتۋ سەحىندا بولات - تەمىر ۇلكەن مودەلى اينالما پەشتىڭ ۇستىندەگى ”باقىلاۋ كوزى“ سەكىلدى، جابدىق اينالىسىن ناقتى ۋاقىت قوزعالىس كۇيىندە قورىتىندىلاپ ءارى وعان جەتەكشىلىك ەتىپ، بولات قورىتۋدىڭ ”زەردەلىلەنۋىن“ جوعارىلاتىپ، ”جاسىلدانۋىن“ ارتتىرۋعا دەم بەردى؛
حىبەيدىڭ چيڭحىسىنداعى كاسىپ سالاسى باقشا رايونىندا كومپيۋتەرمەن مەڭگەرىلەتىن ەندەي توقۋ ماشينالارى تەز قارقىنمەن جۇمىس جۇرگىزىپ، سيفرلانعان بىرگە يگىلىكتەنەتىن زاۆودتىڭ ءوندىرىس ۇلگىسى قوي ءتۇبىتى كاسىپ سالاسى شوعىرىن وزىندىك قۇندى تومەندەتۋگە، ونىمدىلىكتى ارتتىرۋعا، تيپ جاڭالاپ دارەجەسىن جوعارىلاتۋعا باستادى؛
گۋاڭدۇڭنىڭ حۇيجوۋىنداعى زەردەلى زاۆودتا ءوندىرىس جەلىسىندەگى قۇراما قۇلتەمىر ادام كۇشىنىڭ ورنىن باسىپ جۇمىس جۇرگىزىپ جاتىر، زەردەلى باسقارۋ جۇيەسى ءتۇرلى زەردەلىلەنگەن قاتتى بولشەك قۇرىلعىلارىن ءبىر تۇتاس ورنالاستىرىپ، ”AI قىزمەتتەس“ ارقىلى اۋەلدە 4 كۇندە ورىندالىپ بولاتىن ءوندىرىس بارىسىن 4 ساعاتقا قىسقارتتى...
عىلىم - تەحنولوگيادا جاڭالىق اشۋدى قوزعالتقىش ەتىپ، جەر - جەردەگى كاسىپ سالالارى جاڭالانۋعا، زەردەلىلەنۋگە، جاسىلدانۋعا بەتتەۋ بارىسىندا ”تۇلەجىپ“، جاڭاشا وندىرگىش كۇشتەر جىلدام جەتىلدى.
بوگەتتەردى اشتى
جاڭالىق اشۋ تىزبەگى، كاسىپ سالا تىزبەگى، قارجى تىزبەگى، دارىندى تىزبەگى ىشكەرىلەي توعىستى
جاقىنعى كۇندەردە شاڭحاي چيسۋان گۋاڭچي ينفورماتسيا تەحنولوگياسى شەكتى سەرىكتەستىگىنىڭ قۇرۋشىسى جۇڭ حانسىن 700 شارشى مەتر اينالاسىنداعى جاڭا جۇمىس ورنىنا كوشۋمەن قاربالاس. ول تىلشىگە بىلاي دەدى: جاڭجياڭ گاۋكى 895 جەتىلدىرۋ بازاسىنا كىرگەن باستاپقى مەزگىلدە تەك جالعىز ءوزىم ەدىم، جالعىز جۇمىس ورنىن جالعا الىپ پايدالاندىم؛ قازىر سەرىكتەستىكتىڭ قىزمەتكەرى 30داي ادامعا جەتىپ، تيانشى باسقىشتى جەلىلەس قارجى قۇراۋعا قول جەتكىزىپ، جارىق ەسەپتەۋ چيپىن زەرتتەپ اشۋدى جانە ونى ساۋدالاندىرىپ تياناقتاندىرۋدى جەدەل ىلگەرىلەتۋدەمىز.
چيسۋان گۋاڭچيدىڭ ەسەيۋىن جاڭجياڭ گاۋكى 895 جەتىلدىرۋ بازاسىنىڭ كاسىپورىندى تولىق تىرشىلىك پەريودتىق قورعاۋىنان بولە قاراۋعا بولمايدى. ”ءبىر جۇمىس ورنى ارقىلى ءبىر سەرىكتەستىكتى تىركەۋگە الدىرۋدى“ العا قويدى، ءبىر بەكەتتىك الەۋمەتتىك سىناق جۇرگىزۋ بويىنشا قىزمەت وتەۋ تۇعىرىن جانە بىرگە يگىلىكتەنەتىن جۇمىس جۇرگىزۋ ورنىن قۇردى، ”895 تيانشى قورىن“ تاعايىنداۋ... 2015 - جىلى قۇرىلعاننان بەرى بۇل جەر 1600دەن استام جاڭالىق اشۋ كاسىپورنىن جەتىلدىردى.
”شاڭحاي تۇزىمدە جاڭالىق اشۋ جانە تۇعىر ارقىلى قۋات ۇستەۋدى قوس تەگەرشىكتى قوزعالتقىش ەتىپ، ’نولدەن بىرگە دەيىنگى‘ ءتول جاسامپازدىقتان ’بىردەن 100گە دەيىنگى‘ كاسىپ سالالانعان تۇتاس تىزبەك ارناسىن جۇيەلى اشۋدا. ءتۇزىم ساتىسىندا نىسان ديرەكتورى ءتۇزىمىن اتقارىپ، عىلمي زەرتتەۋ نىساندارىن تۇتاس تىرشىلىك پەريودى بويىنشا باسقارىپ، ’تولىق ۇقىق بەرۋ + تابىستى كەلىسىم بويىنشا بەلگىلەۋ‘ سىندى عىلىم - تەحنولوگيا جەتىستىكتەرىن ۇقىق بەرىپ باسقاردى؛ تۇعىر ارقىلى تىرەك بولۋ جاعىندا نازاردى ءتۇيىندى كاسىپ سالاسىنا شوعىرلاندىرىپ، 50 ماماندانعان ارالىق كەزەڭدەگى سىناق تۇعىرىن جەتىلدىرىپ، كاسىپورىنداردىڭ جاڭالىق اشۋىنداعى ’ەڭ سوڭعى ءبىر كيلومەترىن‘ اشۋعا پارمەندى قامتاماسىزدىق ازىرلەدى“، - دەدى شاڭحاي قالاسىنىڭ ورىنباسار قالا باستىعى چىن جيە.
جاڭالىق اشۋ تۇقىمى وركەن جاردى، شارۋاشىلىق قۇرۋ تاسقىنى توقتاۋسىز وركەشتەدى.
حىفيدە بىنيۋان كۆانتى، گودۇن كۆانتى، گو - ي كۆانتى سياقتى كاسىپورىندار كۆانت كاسىپ سالاسىنىڭ الدىڭعى لەگىندەگى جارىس جولىندا باسەكەلەستى؛ ۋحۋدا چيرۇي اۆتوكولىگىن جابدىقتاۋ تاراۋىنان جەتىلىپ شىققان كاسىپورىن رەتىندە، ايفۋتى دامىپ ەل ىشىندەگى ونەركاسىپ قۇلتەمىرى سالاسىنىڭ سەركەسىنە اينالدى، سونداي - اق زەردەلى قۇلتەمىردىڭ جالپىلىق تەحنولوگيالىق تۇعىرىن ورنالاستىردى...
”ءبىز تۇعىر قۇرۋ، مەحانيزم ورناتۋ، ەكولوگيانى ساپالىلاندىرۋعا تاباندى بولىپ، ’ۇكىمەت، كاسىپورىن، جوعارى مەكتەپ، عىلمي زەرتتەۋ ورىندارى، قينانس، قىزمەت وتەۋ، قولدانۋدىڭ‘ توعىسپالى دامۋىن جەدەلدەتىپ، نەگىزدىك زەرتتەۋدەن ۇعىمدى دالەلدەۋگە، شاعىن سىناق، ارالىق كەزەڭدىك سىناققا، ودان ينجەنەريالانۋعا، كاسىپ سالالانۋعا دەيىنگى عىلىم - تەحنولوگيالىق جەتىستىكتەردى كادەگە جاراتۋدىڭ تۇتاس تىزبەكتى قىزمەت وتەۋ جۇيەسىن قالىپتاستىرىپ، ’ۇقىق بەرۋ + وتكەرمەلەۋ + تابىستى كەلىسۋ‘ ۇلگىسىن جاپپاي جالپىلاستىرىپ، عىلىم - تەحنولوگيالىق قىزمەت وتەۋ كاسىبىن زور كۇشپەن دامىتىپ، ولكەنىڭ عىلىم - تەحنولوگيالىق قىزمەت وتەۋ كاسىبىنىڭ جاڭالىق اشا دامۋ شوعىرلى رايونىنان 10ىن ورنالاستىرىپ، عىلىم - تەحنولوگيا جەتىستىكتەرىنىڭ ’تاجىريبەحانادان‘ ’ءوندىرىس جەلىسىنە‘ اناعۇرلىم ويداعىداي بەت الۋىن ىلگەرىلەتتىك“، - دەدى انحۇي ولكەسىنىڭ ورىنباسار ولكە باستىعى رىن چيڭحۋا.
جاڭالىق اشۋ تىزبەگىنىڭ، كاسىپ سالاسى تىزبەگىنىڭ، قارجى تىزبەگىنىڭ، دارىندى تىزبەگىنىڭ ىشكەرىلەي توعىسۋىن ىلگەرىلەتۋ فاكتورلاردىڭ قاراپايىم عانا قاباتتاسۋى ەمەس، قايتا فاكتور بايلىعىنىڭ جوعارى ونىمدىلىكپەن اينالىمعا ءتۇسۋى، دالمە - ءدال سايكەسۋى جانە ءبىرىن - ءبىرى جەبەۋى بولىپ تابىلادى. گۋاڭدۇڭ − شياڭگاڭ − اۋمىن ۇلكەن شىعاناق رايونىندا ءتىلشى ءتۇرلى فاكتورلاردىڭ ”قۇرساۋدى بۇزۋ“، ”بىرگە ءومىر ءسۇرۋ“ كۇشىن شىن مانىندە سەزىندى.
شياڭگاڭ عىلىم - تەحنولوگيا داشۋەسىنىڭ (گۋاڭجوۋ) قاتىناس ارەكەتى پسيحولوگياسى جانە حاۋىپسىزدىك تاجىريبەحاناسىندا ءتىلشى شوفەرلىك ەلىكتەمەلى جابدىعى، جاياۋلار VR (ۆيرتۋالدى بولمىس) ەلىكتەمەلى جابدىعى، كوز قوزعالىسىن تىركەگىش سياقتى عىلمي زەرتتەۋ جابدىقتارىنىڭ تارتىپپەن جۇمىس جۇرگىزىپ، قاتىناس دەرەگى، پسيحيكالىق دەرەك سياقتى ماتەريالدارعا ەلىكتەمە جاساپ ءارى ونى جيناپ جاتقاندىعىن كوردى.
تاجىريبەحانانىڭ جاۋاپتىسى حى دىڭبو بىلاي دەدى: ءبىز تۇرلىشە بولمە ورتاسىنداعى جۇرگىزۋ ارەكەتىنىڭ وزگەرىسىن زەرتتەيمىز، شياڭگاڭ جاق جۇرگىزۋ بولمەسى ورتاسىنىڭ مودەلىن قۇرۋ جانە ءدال ۇقساتۋ جونىندە زەرتتەۋ جۇرگىزەدى، ەكى جاق اناعۇرلىم جاقسى ايقاسپالى پاندەردىڭ ءبىرىن - ءبىرى تولىقتاۋ سەلبەستىگىن قالىپتاستىردىق، وسىدان كەيىن گۋاڭجوۋدىڭ جەرگىلىكتى اۆتوكولىك كاسىپورىندارىمەن كاسىپ سالاسىنا بۇرىلىس جاساپ، گۋاڭدۇڭ − شياڭگاڭ − اۋمىن ۇلكەن شىعاناق رايونىنىڭ ءوندىرىس، وقىتۋ - زەرتتەۋ، قولدانۋ ىستەرىنىڭ ىشكەرىلەي توعىسۋىن جۇزەگە اسىردىق.
شياڭگاڭ مەن اۋمىننىڭ العاشقى جاڭالىق اشۋ قابىلەتى ىشكى وڭىرلەردىڭ كەمەلدى جاساۋ جۇيەسىمەن، جەتكىلىكتى دارىندىلار تىركەسپەلى توبىمەن جانە كەڭ بازار ورتالىق وڭىرىمەن ورگانيكالى توعىسىپ، زەرتتەۋ - اشۋدان كادەگە جاراتۋعا، وندىرۋدەن بازارعا دەيىنگى كەمەلدى تىزبەكتى قالىپتاستىردى. مۇنىڭ استارىندا ەرەجە - مەحانيزم ”جۇمساق تۇتاستىرۋدىڭ“ ىشكەرىلەي ىلگەرىلەتۋى جاتىر.
”گۋاڭدۇڭ گۋاڭدۇڭ − شياڭگاڭ − اۋمىن عىلىم - تەحنولوگيادا جاڭالىق اشۋ ەرەجەسىن ۇشتاستىرۋدى جانە مەحانيزمدى ءتۇيىلىستىرۋدى ۇزدىكسىز تەرەڭدەتىپ، عىلمي زەرتتەۋ تۇعىرىن بىرگە قۇرۋ، دارىندىلاردى بىرگە ەنگىزۋ، بىرگە تاربيەلەۋ، جەتىستىكتەردىڭ كادەگە جاراۋىن بىرگە ىلگەرىلەتۋ سياقتى جاقتاردا بەلسەندى ناتيجەگە قول جەتكىزدى“. گۋاڭدۇڭ ولكەسىنىڭ ورىنباسار ولكە باستىعى جاڭ گوجى بىلاي دەدى: ”ءۇش جەردىڭ جاڭالىق اشۋ سەلبەستىگىنىڭ كەدەن باجىسى، اقشا، زاڭ جۇيەسى جاعىنداعى ايىرماشىلىعىنا مەڭزەس، ءبىز ’ورتالىق پەن جەرگىلىكتى ورىن سايكەسۋ، ءۇش جەر بىرلەسىپ قيمىلداۋ‘ سىندى كوپ ساتىلى سەلبەستىك مەحانيزمىن ورناتىپ جانە اقاۋسىزداندىرىپ، دارىندى، تەحنولوگيا، زاتتىق ماتەريال، دەرەك، قارجى سياقتى جاڭالىق اشۋ فاكتورلارىنىڭ ەركىن اينالىمعا تۇسۋىندەگى ەرەجە - مەحانيزم تەجەمىن كۇش سالا تالقاندادىق“.
گۋاڭدۇڭ ولكەسى قازىناسىنىڭ شەكارا اتتاپ شياڭگاڭعا، اۋمىنعا بولگەن عىلمي زەرتتەۋ قارجىسى جالپى 650 ميلليون يۋاننان استى، ۇلكەن شىعاناق رايونىنا ورنالاسقان ىشكى وڭىردەگى 9 قالادان شياڭگاڭعا، اۋمىنعا بارىپ - كەلەتىن دارىندىلارعا رۇقساتناما بەرۋ ساياساتى جاپپاي تياناقتاندى، ۇلكەن شىعاناق رايونىندا قىزمەت ىستەيتىن شەتەلدىك جوعارى دەڭگەيلى دارىندىلار مەن تاپشى دارىندىلار جەكەلەر تابىس باجىسى جەڭىلدىك ساياساتىنان يگىلىكتەندى، عىلمي زەرتتەۋگە پايدالانىلاتىن زاتتىق ماتەريالداردىڭ شەكارا اتتاعان اينالىمى رەفورماسىن تۇيىندە سىناق ەتۋ كولەمى ونان ارى كەڭەيتىلدى، سەنىمدىلىك دەرەك كەڭىستىگىن تۇيىندە سىناق ەتۋ قۇرىلىسى ورنىقتى قاداممەن ىلگەرىلەتىلدى... اقشانىڭ شەكارا اتتاۋى، ادامدار بارىس - كەلىسى، سالىق تەپە - تەڭدىگى، زات اينالىمى، دەرەكتەر بايلانىسى، جاڭالىق اشۋ فاكتورلارى گۋاڭدۇڭ − شياڭگاڭ − اۋمىن ۇلكەن شىعاناق رايونىندا جەدەل اينالىمعا ءتۇسىپ، جاڭالىق اشۋ قوزعالىس قۋاتى ۇزدىكسىز تاسقىندادى.
باتىلدىقپەن جاۋاپكەرشىلىك ارقالادى
وقۋ - اعارتۋدىڭ، عىلىم - تەحنولوگيانىڭ، دارىندىلاردىڭ دامۋى ءبىر تۇلعالى ىلگەرىلەتىلدى
دارەجەسى، كاسىپتىك اتاعى، شتاتى جوق بولعاندىقتان ازىلدەپ ”ءۇش جوق“ قۇرىلىم دەپ اتالعان بەيجيڭ تىرشىلىك عىلىمىن زەرتتەۋ ورنى عىلىم - تەحنولوگيا ءتۇزىلىسى رەفورماسىنىڭ ”تاجىريبە اتىزى“، تالايلاعان دۇنيە ءجۇزى بويىنشا وزىق العاشقى جاڭالىق اشۋ جەتىستىكتەرى وسى ارادا دۇنيەگە كەلدى.
”ءبىز عىلىمدا ءتول جاسامپازدىق، ىقپال بار ما - جوق پا، ادامزاتتىڭ سالاماتتىعىنا جانە ءبىلىم جاڭالىعىنا بەلسەندى ۇلەس قوسا الا ما - جوق پا دەگەندى عانا تالقىلايمىز“. بەيجيڭ تىرشىلىك عىلىمىن زەرتتەۋ ورنىنىڭ اكىمشىلىك ىستەرگە جاۋاپتى ورىنباسار باستىعى حۋاڭ سۇڭ بىلاي دەدى: زەرتتەۋ ورنى جاس عالىمدارعا بايلىق قاينارىن دەربەس باسقارۋ ۇقىعىن تولىق بەردى، ءبىر عىلمي تاپسىرما گرۋپپاسىنىڭ باستىعىندا 5 جىلدىق توقتام مەرزىمى بار، وسى مەزگىلدە عىلمي تاپسىرما گرۋپپاسىنداعى قىزمەتكەرلەردى مىندەتكە تاعايىنداۋ، مىندەتىنەن قالدىرۋدى، قارجىنى ورنالاستىرۋدى تاجىريبەحانا دەربەس ۇيعارادى.
يكەمدى قاراجات باسقارۋ، ناتيجە ونىمدىلىگىن باعالاۋ، دارىندى ەنگىزۋ - تاربيەلەۋ سياقتى مەحانيزمدەر بەيجيڭ تىرشىلىك عىلىمىن زەرتتەۋ ورنىن قامتىعان جاڭاشا زەرتتەۋ - اشۋ قۇرىلىمدارىنىڭ ورتاق ەرەكشەلىگى. سوڭعى جىلدارى بەيجيڭ ستراتەگيالىق عالىمداردى سۇرىپتاپ، قازىنا جاعىنان تۇراقتى قولداۋ ءتاسىلى ارقىلى دۇنيە جۇزىندەگى بىرەگەي ورنالاستىرۋدى كوزدەپ، 10 جاڭاشا زەرتتەۋ - اشۋ قۇرىلىمىن قۇرىپ، نازاردى كۆانتتىق عىلىم - تەحنولوگيا، جاساندى زەردە، مي عىلىمى جانە مي ىسپەتتى زەرتتەۋ سياقتى شەشۋشى سالالارعا شوعىرلاندىرىپ، نەگىزدىك زەرتتەۋ جۇرگىزدى.
”’0دەن 1گە‘ دەيىنگى تومەنگى ساتىداعى قامال الۋ بولماسا، جەتەكشىلىك سيپاتتى، اۋدارۋ سيپاتتى تەحنولوگيالىق جاڭالىق اشۋدى جۇزەگە اسىرۋ مۇمكىن ەمەس“. بەيجيڭ قالاسىنىڭ ورىنباسار قالا باستىعى جين ۋي بىلاي دەدى: بەيجيڭ وقۋ - اعارتۋ، عىلىم - تەحنولوگيا، دارىندىلار بايلىعى تىعىز بولۋداي كورنەكتى ارتىقشىلىقتى تولىق ساۋلەلەندىرىپ، نەگىزدىك زەرتتەۋدىڭ ”الدىڭعى قادامىن“ جاقسى باستى. وزىق ستراتەگيالىق ورنالاستىرۋدى ويداعىداي جاساپ، نەگىزدىك زەرتتەۋ زاڭدىلىعىنا اناعۇرلىم ۇيلەسەتىن ءتۇزىلىس - مەحانيزم ورناتتى؛ كوپ نەگىزدى ۇسىنىلىم جاعدايىن جەدەل قالىپتاستىرىپ، عالىمداردىڭ الاڭسىز عىلمي زەرتتەۋ جۇرگىزۋىنە مۇمكىندىك جاسادى؛ جاس عىلىم - تەحنولوگيا دارىندىلارىنىڭ ”جۇكتىڭ اۋىرىن كوتەرۋىنە، نەگىزگى رول اتقارۋىنا“ كۇش سالا قولداۋ كورسەتىپ، دارىندىلاردىڭ جەتىلۋىنە قۇنارلى توپىراق ازىرلەپ، جاڭالىق اشۋ، جاسامپازدىق جاراتۋ ومىرشەڭدىگىن قاۋلاتتى.
”0دەن 1گە“ قادام تاستاعاننان كەيىن، ”1دەن 100گە“ دەيىنگى سەكىرۋدى قالاي جۇزەگە اسىرۋعا بولادى؟ تيانجين قالاسىنىڭ مي - كومپيۋتەر ينتەراكتيۆتى جانە ادام مەن كومپيۋتەر سيمبيوزى حايحى تاجىريبەحاناسىندا ءتىلشى مۇنىڭ جاۋابىن تاپتى.
تىزەسىن بۇگە الماۋدان، ءجۇرىپ - تۇرۋدا كومەكشى اسپاپقا اۋىر دارەجەدە يەك سۇيەۋدەن تارتىپ، وزىنە سۇيەنىپ باسپالداققا شىعىپ - تۇسە العانعا دەيىن تاجىريبەحانانىڭ مي - كومپيۋتەر ينتەرفەيسى تەحنولوگياسىنىڭ ارقاسىندا، سول اياعى سالدانىپ قالعان ءبىر ناۋقاس ساۋىقتىرۋ جاتتىعۋىندا قۋانارلىق ىلگەرىلەۋشىلىككە قول جەتكىزدى.
جاڭالىق اشۋدان باستادى، جاڭالىق اشۋمەن عانا تىنبادى. مي - كومپيۋتەر حايحى تاجىريبەحاناسى وزەكتى تەحنولوگيالاردا قامال الۋدى ىلگەرىلەتۋمەن بىرگە، كاسىپ سالاسىنىڭ قاجەتىمەن تىعىز ۇشتاستىرىپ، جوعارى ساپالى، جوعارى دەڭگەيدەگى مي - كومپيۋتەر ينتەرفەيسى سالاسىنداعى كاسىپ سالاسى شوعىرىن قۇرۋدى ىلگەرىلەتتى ءارى مي - كومپيۋتەر ينتەرفەيسى مەن كلينيكالىق اۋرۋ اۋماعىنىڭ كادەگە جاراتۋ تۇعىرىن قۇردى.
”ءبىز ءوندىرىس پەن وقىتۋدى توعىستىرۋ جانە عىلىم - تەحنولوگيا مەن وقۋ - اعارتۋدى توعىستىرىپ ادام تاربيەلەۋ مەحانيزمىن تەرەڭدەتىپ، ءبىر توپ مەكتەپ پەن كاسىپورىن بىرلەسكەن تاجىريبەحاناسىن جانە پراكتيكا جاتتىعۋ بازاسىن قۇرىپ، وقۋ - اعارتۋدىڭ، عىلىم - تەحنولوگيانىڭ، دارىندىلاردىڭ ءبىر تۇلعالى دامۋىن ىلگەرىلەتىپ، بولاشاق كاسىپ سالالارىن جەتىلدىرۋ، دامىتۋ قابىلەتىن بارىنشا كۇشەيتەمىز“. تيانجين قالاسىنىڭ ورىنباسار قالا باستىعى جاي ليشين بىلاي دەدى: كەلەسى قادامدا جاڭالىق اشۋ وشاعىن، جەتىستىكتەردى كادەگە جاراتۋدى، جاعداياتتى قولدانۋدى جانە ەكولوگيانى جەتىلدىرۋدى ءبىر تۇتاس جوسپارلاپ ىلگەرىلەتىپ، سەلبەسىپ جاڭالىق اشۋ مەن كاسىپ سالاسى ىستەستىگىن ۇزدىكسىز تەرەڭدەتىپ، بەيجيڭ (بەيجيڭ − تيانجين − حىبەي) حالىقارالىق عىلىم - تەحنولوگيادا جاڭالىق اشۋ ورتالىعىنىڭ ەلىمىزدىڭ دەربەس جاڭالىق اشۋىنىڭ ماڭىزدى قاينارىنا جانە سونى جاڭالىق اشۋدىڭ نەگىزگى وشاعىنا اينالۋىن ىلگەرىلەتەمىز.
عىلىم - تەحنولوگيادا جاڭالىق اشۋ دارىندىلارعا سۇيەنەدى، دارىندىلاردى تاربيەلەۋ وقۋ - اعارتۋعا سۇيەنەدى، وقۋ - اعارتۋدى، عىلىم - تەحنولوگيانى، دارىندىلاردى بىردەي شيراتقاندا عانا جاڭالىق اشۋدىڭ قوزعالىس قۋاتىن اناعۇرلىم ويداعىداي جارىققا شىعارۋعا بولادى.
سۋجوۋ قالاسى جۇيشىن زەردەلى قۇلتەمىر جالپىلىق جاڭالىق اشۋ ورتالىعىندا ءار ءتۇرلى ادام فورمالى، ءتورت اياقتى قۇلتەمىرلەردىڭ قادام الىسىنا رەتتەۋ جۇرگىزىلۋدە. جاتتىعۋ الاڭىنىڭ ءبىر جاعىنداعى ”حاربين ونەركاسىپ داشۋەسى سۋجوۋ جوعارى دارەجەلى زەرتتەۋ ورنى“ دەگەن بەلگى ەرەكشە كوز تارتادى. بۇل ارادا حاربين ونەركاسىپ داشۋەسىنەن 20 نەشە وقىتۋشى - وقۋشى ۇنەمىلىك تۇرادى، كاسىپورىن ناقتى جاتتىعۋدا تەحنولوگيالىق جاقتا قاجەتى بولعاندا ەكى جاق تىكەلەي ءتۇيىلىسىپ، سول جەردىڭ وزىندە سايكەسىپ قامال الادى.
سوڭعى جىلدارى جياڭسۋ كاسىپ سالاسى تىزبەگىن ارقاۋ ەتىپ، دارىندىلار تىزبەگىن ورنالاستىرىپ، مەكتەپ پەن جەرگىلىكتى ورىن بىرگە قۇرۋ سياقتى سەلبەستىك مەحانيزمدەرى ارقىلى عىلىم - تەحنولوگيالىق جاڭالىق اشۋشى دارىندىلاردى كاسىپورىندارعا تىكەلەي ءتۇسىرىپ، تەحنولوگيادا قامال الۋدىڭ ”ەڭ سوڭعى ءبىر كيلومەترىن“ ىركىلىسسىزدەندىردى. سونىمەن بىرگە ءوڭىر اتتاعان جاڭالىق اشۋ بويىنشا سايكەسۋدى تەرەڭدەتىپ، 36 چاڭجياڭ اتىراۋى جاڭالىق اشۋ بىرلەستىگىن قول ۇستاسا قۇرىپ، چاڭجياڭ اتىراۋى نەگىزدىك زەرتتەۋ بىرلەسكەن قورى نىسانىن بىرگە اتقارىپ، جياڭسۋ مەن شاڭحايداعى جوعارى مەكتەپتەردىڭ ستراتەگيالىق سەلبەستىگىن كۇشەيتىپ، جاڭالىق اشۋ دارىندىلارىن بىرلەسىپ جەتىلدىرىپ، اقىل - پاراسات بايلىعىنان بىرگە يگىلىكتەندى.
”كەلەسى قادامدا جياڭسۋ شاڭحاي (چاڭجياڭ اتىراۋى) حالىقارالىق عىلىم - تەحنولوگيادا جاڭالىق اشۋ ورتالىعى قۇرىلىسىمەن ىرىقتى تۇردە ءتۇيىلىسىپ، ىشكەرىلەي توعىسىپ، ستراتەگيالىق سايكەسۋ مەن ماڭىزدى فاكتورلاردى ءوزارا بايلانىستىرۋدى كۇشەيتىپ، نانجيڭ، سۋجوۋ سىندى ەكى شەشۋشى ءتۇيىندى قۇلشىنا كۇشەيتىپ قۇرىپ، زىجينشان جاڭالىق اشۋ بەلدەۋىن، ۋسۇڭجياڭ عىلىم - تەحنولوگيادا جاڭالىق اشۋ بەلدەۋىن جانە تايحۋ كولى وپتيكالىق اڭعارىن جوعارى ساپالى قۇرىپ، ۋشي، چاڭجوۋ، نانتۇڭدا جوعارى قابىلەت دەڭگەيىندەگى جاڭالىق اشۋ تيبىندەگى قالا قۇرۋدى جەدەل ىلگەرىلەتىپ، شاڭحاي − نانجيڭ كاسىپ سالاسىندا جاڭالىق اشۋ بەلدەۋىن بويلاي ىرگە تەۋىپ اتقارۋدى ۇزدىكسىز ىلگەرىلەتىپ، كاسىپ سالاسىندا جاڭالىق اشۋ، عىلىم - تەحنولوگيا، وقۋ - اعارتۋ، دارىندىلار سياقتى سالالارداعى ىقپالداستىقتى تەرەڭدەتەدى“، - دەدى جياڭسۋ ولكەسىنىڭ ۇنەمىلىك ىستەرگە جاۋاپتى ورىنباسار باستىعى ما شين.
جۇڭگو ۇلگىسىندەگى وسىزامانداندىرۋدا عىلىم - تەحنولوگيانىڭ وسىزاماندانۋىن تىرەك ەتۋگە سۇيەنۋ كەرەك، جوعارى ساپالى دامۋدى جۇزەگە اسىرۋدا عىلىم - تەحنولوگيادا جاڭالىق اشۋعا سۇيەنىپ جاڭا قوزعالىس قۋاتىن جەتىلدىرۋ كەرەك.
”15 - بەسجىلدىق“ مەزگىلى عىلىم - تەحنولوگيادا قۋاتتى ەل قۇرۋدىڭ شەشۋشى قامال الۋ كەزەڭى. باستاما جىلدا حالىقارالىق عىلىم - تەحنولوگيادا جاڭالىق اشۋ ورتالىعىنىڭ ىقپال جاساۋ، جەتەكتەۋ رولىن ساۋلەلەندىرىپ، ۋاقىتپەن جارىساتىن كوكەي تەستىلىك سەزىممەن جانە تىنباي قۇلشىنۋ باتىل بەكىمىمەن، سونى جاڭالىق اشۋدا تالىقپاي ەڭبەك ەتىپ، تەحنولوگيادا قامال الۋ جاعىندا قايسارلىقپەن العا ىلگەرىلەسەك، عىلىم - تەحنولوگيانىڭ ”پوتەنسيالدى ەنەرگياسىنىڭ“ جوعارى ساپالى دامۋدىڭ ”قوزعالىس قۋاتىنا“ ۇزدىكسىز اينالۋىن ىلگەرىلەتىپ، جۇڭگو ۇلگىسىندەگى وسىزامانداندىرۋدىڭ جاڭا تاراۋىن جازاتىنىمىز داۋسىز.
(شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ 8 - ايدىڭ 14 - كۇنى بەيجيڭنەن بەرگەن حابارى)
