ادام مەن تابيعات جاراسىمدى قاتار ءومىر سۇرەتىن وسىزاماندانۋدىڭ شينجياڭ كارتيناسىن كەسكىندەيىك
□ گازەتىمىزدىڭ شولۋشىسى
8 - ايدىڭ 15 - كۇنى − 4 - رەتكى مەملەكەتتىك ەكولوگيا كۇنى، «جۇڭحۋا حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ ەكولوگيالىق ورتا زاڭناماسى» رەسمي اتقارىلدى. شينجياڭنىڭ بايتاق دالاسىن ارالاعاندا ءشول دالا قۇنارلى اتىزعا اينالىپ، قۇم تەڭىزى جيەگىنىڭ جاسىل جەلەكپەن تورلانىپ، جاراتىلىستىق قورىقتا تىرشىلىك لەبى ەسكەندىگىن كورۋگە بولادى، ايبىندى كوركەم كورىنىس ساياحاتشىلارعا ەستەن كەتپەس اسەر قالدىرادى، فوتوۆولت ”تەڭىزى“، جەل گەنەراتورى ”ورمانى“ جاسىل ەلەكتر جەتكىزۋدە... ادام مەن تابيعات جاراسىمدى قاتار ءومىر ءسۇرۋ كورىنىسى − شي جينپيڭ ەكولوگيالىق وركەنيەت يدەياسىنىڭ تيانشان الابىندا ارەكەتتە ايگىلەنىپ ونىمدىلىك كورسەتۋىنىڭ جاندى امالياتى.
2005 - جىلى 8 - ايدىڭ 15 - كۇنى سول كەزدە جىجياڭ ولكەلىك پارتكومنىڭ شۋجيى مىندەتىن وتەيتىن شي جينپيڭ جولداس انجي يۇيسۇن قىستاعىنا كەلىپ قىزمەت تەكسەرىپ، ”تۇنىق سۋ، جاسىل تاۋ − باعالى بايلىق“ دەگەندى تۇڭعىش رەت العا قويدى، وسى ءبىر عىلمي تۇجىرىم شي جينپيڭ ەكولوگيالىق وركەنيەت يدەياسىنىڭ وزەكتى ۇستانىمى.
تابيعاتقا قۇرمەت ەتۋ، تابيعاتقا سايكەسۋ، تابيعاتتى قورعاۋ، ادام مەن تابيعاتتىڭ جاراسىمدى قاتار ءومىر ءسۇرۋىن جەبەۋ − جۇڭگو ۇلگىسىندەگى وسىزامانداندىرۋدىڭ ايقىن ەرەكشەلىگى. ”ەكولوگيالىق ورتانى قورعاۋدى كۇشەيتىپ، ’ءۇش جوعارى‘ نىسانداردىڭ شينجياڭعا كىرۋىن قاتاڭ شەكتەپ، لاستانۋدان ساقتانۋ جانە ونى وڭاۋ، قۇمايتتانۋدان ساقتانۋ، قۇمدى تىزگىندەۋ سەرپىنىن ارتتىرىپ، اسپانى اشىق، جەرى جاسىل، سۋى تۇنىق كورىكتى شينجياڭدى قۇلشىنا قۇرۋدان“ ”تۇنىق سۋ، جاسىل تاۋ − باعالى بايلىق ۇستانىمىنا تاباندى بولىپ، ەكولوگيانى قورعاۋدىڭ قىزىل سىزىعىن باتىل ساقتاپ، قۇمدى تىزگىندەۋ، سۋدى تىزگىندەۋ جانە ورماندى، جايلىمدى قورعاۋ قىزمەتىن ءبىر تۇتاس جوسپارلاپ ورىستەتىپ، كورىكتى شينجياڭنىڭ اسپانىنىڭ اناعۇرلىم اشىق، تاۋىنىڭ اناعۇرلىم جاسىل، سۋىنىڭ اناعۇرلىم تۇنىق بولۋىنا مۇمكىندىك جاساۋعا“ دەيىن، ونان ”ەكولوگيالىق جۇيەنى قورعاۋ مەن قالپىنا كەلتىرۋدى كۇشەيتىپ، ەكونوميكالىق، قوعامدىق دامۋدىڭ جاپپاي جاسىل تيپ جاڭالاۋىن ىلگەرىلەتۋگە“ دەيىن، باس شۋجي شي جينپيڭ جۇڭحۋا ۇلتىنىڭ ماڭگىلىك دامۋى، سوتسياليستىك وسىزاماندانعان شينجياڭ قۇرۋ بيىگىندە تۇرىپ، شينجياڭنىڭ ەكولوگيالىق وركەنيەت قۇرىلىسى جونىندە ءبىر قىدىرۋ ماڭىزدى نۇسقاۋ بەرىپ، بەكىتۋ جازىپ، كورىكتى شينجياڭ قۇرىلىسىنا ايقىن العا باسۋ بەتالىسىن كورسەتىپ، ءتۇبىرلى بويسۇنۋ ولشەمىن ازىرلەدى.
سوڭعى جىلدارى شينجياڭ شي جينپيڭ ەكولوگيالىق وركەنيەت يدەياسىن جەتەكشى ەتۋگە تاباندى بولىپ، تۇنىق سۋ، جاسىل تاۋ − باعالى بايلىق ۇستانىمىن بەرىك ورناتىپ، تاۋ، سۋ، ورمان، ەگىنجاي، كول، جايلىم، قۇمدى ءبىر تۇلعالاندىرىپ قورعاۋعا جانە جۇيەلى وڭاۋعا تاباندى بولىپ، اشىق اسپاندى، تۇنىق سۋدى، تازا توپىراقتى قورعاۋ شايقاسىن ىشكەرىلەي ويداعىداي جۇرگىزىپ، ەكولوگيالىق حاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ قۋاتى مەن دەڭگەيىن كۇش سالا جوعارىلاتتى. اتموسفەرا ورتاسىن وڭاۋدىڭ ونىمدىلىگى كورنەكتى بولىپ، اشىق اسپان، اقشا بۇلت حالىق بۇقاراسىنىڭ تابىس سەزىمىن، باقىت سەزىمىن ۇزدىكسىز كۇشەيتتى. سۋ بايلىعىنان عىلمي پايدالانىپ، سۋدان پايدالانۋ ونىمدىلىگىن جوعارىلاتىپ، سۋ ورتاسىن وڭاۋدى كۇشەيتىپ، تارىم وزەنى الابىنا ەكولوگيالىق سۋ جىبەرۋ ينجەنەرياسىن ۇزدىكسىز اتقارىپ، وزەن الابىنىڭ ەكونوميكالىق، قوعامدىق دامۋى مەن جان سانىنىڭ، بايلىقتىڭ، قورشاعان ورتانىڭ ءوزارا سايكەسۋىن جەبەدى. مەملەكەت جەرىن جاسىلداندىرۋ ارەكەتىن عىلمي ورىستەتىپ، تاكلاماكان ءشول جيەگى توسقاۋىل شايقاسىن ويداعىداي جۇرگىزىپ، 3046 كيلومەتر كەلەتىن دۇنيە جۇزىندەگى قۇمدى ءشولدى اينالعان ەڭ ۇزىن ەكولوگيالىق قالتقىنى ءساتتى ”تۇتاستىرىپ“، بۇكىل جەر شارىنىڭ ءشول ەكولوگياسىن وڭاۋعا جۇڭگو جوباسىن، شينجياڭ تاجىريبەسىن ارنادى. ەنەرگيا بايلىعىنىڭ جاسىل تيپ جاڭالاۋىن جەدەلدەتىپ، كومىر قىشقىل گازىنىڭ شىعارىلۋىن ەڭ جوعارى مانگە جەتكىزۋ، كومىر قىشقىل گازىن بەيتاراپتاندىرۋ قىزمەتىن بەلسەنە ىلگەرىلەتىپ، دامۋدىڭ ”جاسىل قۇرامىن“ كورنەكتى جوعارىلاتتى. شينجياڭنىڭ ەكولوگيالىق وركەنيەت قۇرىلىسىندا تاريحي تابىستارعا قول جەتۋى، تاريحي وزگەرىستەر جارىققا شىعۋى شي جينپيڭ جولداستى ۇيتقى ەتكەن پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ ىقىلاستى قامقورلىعىندا، شي جينپيڭ ەكولوگيالىق وركەنيەت يدەياسىنىڭ عىلمي جەتەكشىلىگىندە، ءار ۇلت كادر - بۇقاراسىنىڭ ءبىر جاعادان باس، ءبىر جەڭنەن قول شىعارىپ، قايسارلىقپەن كۇرەس جۇرگىزۋىنىڭ جەمىسى.
كەزەكتە شينجياڭنىڭ ەكولوگيالىق وركەنيەت قۇرىلىسى ءالى دە قىسىم قاباتتاسقان، اۋىر مىندەت ارقالاپ العا باساتىن شەشۋشى كەزەڭدە تۇرعاندىعىن دا كورە ءبىلۋىمىز كەرەك، ءسوز جوق، ەڭ قاتاڭ ءتۇزىمدى، ەڭ قاتاڭ زاڭمەن باسقارۋدى تاباندىلىقپەن اتقارىپ، ەكولوگيالىق وركەنيەت قۇرىلىسىنا سەنىمدى قامتاماسىزدىق ازىرلەۋ كەرەك. ەكولوگيالىق ورتا زاڭناماسىنىڭ اتقارىلۋى ءبىزدىڭ ەكولوگيالىق وركەنيەت قۇرىلىسىن ىلگەرىلەتىپ، ەكولوگيانى قورعاۋدىڭ قىزىل سىزىعىن، تومەنگى شەگىن بەرىك ساقتاۋىمىزعا بۇلجىماس زاڭدىق تىرەك ازىرلەدى. شينجياڭداعى قالىڭ كادرلار مەن بۇقارا شي جينپيڭ ەكولوگيالىق وركەنيەت يدەياسىن ىشكەرىلەي ۇيرەنىپ، ەگجەي - تەگجەيلى ءتۇسىنىپ، شىنايى اتقارىپ، ەكولوگيالىق ورتا زاڭناماسىنىڭ تياناقتانىپ ونىمدىلىك كورسەتۋىن بار كۇشپەن ىلگەرىلەتىپ، ەكولوگيانى الدىمەن ويلاستىرۋ، جاسىل دامۋ جولىمەن بۇلجىماي ءجۇرىپ، كومىر قىشقىل گازىنىڭ شىعارىلۋىن تومەندەتۋدى، لاستانۋدى ازايتۋدى، جاسىلدىقتى كەڭەيتۋدى، ەكونوميكانى ارتتىرۋدى سايكەستى ىلگەرىلەتىپ، ەكولوگيالىق ورتانى قورعاۋدىڭ باياندى مەحانيزمىن ورناتىپ، اقاۋسىزداندىرىپ، ەكولوگيالىق ورتانى قورعاۋدى، وڭاۋدى ەڭ باتىل پوزيتسيامەن، ەڭ پارمەندى شارامەن ىلگەرىلەتىپ، ەكولوگيالىق ورتانى قورعاۋ مەن ەكونوميكالىق دامۋدىڭ سايكەستى، بىرگە ىلگەرىلەۋىن جۇزەگە اسىرىپ، جوعارى ساپالى دامۋدىڭ جاسىل نەگىزىن ۇزدىكسىز بەكەمدەۋ كەرەك.
ەكولوگيا كوركەيسە، وركەنيەت كوركەيەدى. جاڭا جورىقتا باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ ىقىلاستى تاپسىرماسىن ەستە بەرىك ساقتاپ، قاجىماي - تالماي ىستەۋ ارقىلى ەكولوگيالىق وركەنيەت قۇرىلىسىن ىلگەرىلەتىپ، جوبانى سوڭىنا دەيىن جالعاستىرىپ، ۇرپاقتار بويى جالعاستىرىپ ىستەپ، تىنباي العا باسىپ، ۇزدىكسىز قاجىماي كۇش سالساق، ءبىز، ءسوز جوق، كورىكتى شينجياڭ قۇرىلىسىنىڭ ۇزدىكسىز تىڭ دا كەلەلى ىلگەرىلەۋشىلىككە قول جەتكىزۋىن ىلگەرىلەتىپ، مەملەكەتتىڭ باتىس سولتۇستىك ەكولوگيالىق حاۋىپسىزدىك قالتقىسىن پارمەندى بەكەمدەپ، ادام مەن تابيعات جاراسىمدى قاتار ءومىر سۇرگەن وسىزاماندانعان شينجياڭ كارتيناسىن كەسكىندەي الامىز.
