□شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ ٴتىلشىسى يان فۋجيڭ
مۇراجايعا بارىپ مادەني مۇرالار ”مودا ويىنشىعىن“ ۇيگە الىپ قايتتى، ەرەكشە بازارعا بارىپ بەيزاتتىق مادەني مۇرا ونەرىن سەزىندى، بايىرعى كوشەلەردەگى ٴسوزسىز باراتىن جەرلەردە تۇندە ەلىتە ساياحاتتادى... وسى جازدىق دەمالىستا ٴداستۇرلى مادەنيەت جاڭالىق اشۋ بەينەسىمەن كۇندەلىكتى تۇرمىسپەن توعىسىپ، مادەنيەت ـ ساياحات بازارىنىڭ جالىندى ومىرشەڭ كۇشى جۇرت نازارىن اۋداردى.
مادەنيەت − ساياحاتتىڭ جانى، ساياحات − مادەنيەتتىڭ دانەكەرى. باس شۋجي شي جينپيڭ بىلاي دەپ تەرەڭ اتاپ كورسەتتى: ”ساياحاتتاۋ − دەنساۋلىقتى كۇتىمدەۋدىڭ جولى، جۇڭحۋا ۇلتى ەجەلدەن ساياحاتتاۋ مەن كىتاپ وقۋدى ۇشتاستىرىپ، ’توم ـ توم كىتاپ وقىپ، 10 مىڭ شاقىرىم جول باسۋدى‘ ۇستانىپ كەلەدى“.
مادەنيەت ارقىلى ساياحاتتى سومداۋ، ساياحات ارقىلى مادەنيەتتى ايگىلەۋ − ساياحاتتا قۋاتتى ەل قۇرۋدىڭ ىشكى تالابى.
جەرگىلىكتى ورىندا قىزمەت ىستەگەن كەزدە شي جينپيڭ جولداس: ”تاريحي مادەنيەت پەن وسى زامانعى وركەنيەتتى ساياحات شارۋاشىلىعىن دامىتۋ بارىسىمەن توعىستىرۋ كەرەك“ دەپ العا قويدى.
«جىجياڭ جاڭا سوزدەرىندەگى» «ساياحات شارۋاشىلىعىن دامىتۋدا جاڭالىق اشۋ مەن مۇراگەرلىك ەتۋدىڭ بىرلىگىنە تاباندى بولۋ كەرەك» دەگەن ماقالادا بىلاي دەپ اتاپ كورسەتىلدى: ”ساياحات شارۋاشىلىعىن جەدەل دامىتىپ، ساياحات شارۋاشىلىعىندا قۋاتتى ولكە قۇرۋدا، ٴسوز جوق، جاڭالىق اشۋ مەن مۇراگەرلىك ەتۋدىڭ بىرلىگىنە تاباندى بولىپ، مۇراگەرلىك ەتۋ بارىسىندا جاڭالىق اشىپ، جاڭالىق اشۋ بارىسىندا دامىتىپ، جاڭالىققا، وزگەرىسكە، كەمەلدىلىككە ۇزدىكسىز تالپىنىپ، تاڭداۋلى ۇلت مادەنيەتى مەن ۇلت رۋحىن بار كۇشپەن اسقاقتاتۋ كەرەك“.
جالعاستىرۋ مەن جاڭالىق اشۋ ٴبىرىن ـ ٴبىرى تولىقتايدى، جەرگىلىكتى جاعدايعا قاراي ەرەكشە بايلىقتى اشۋعا شەبەر بولۋمەن بىرگە، اۋقىمعا سايكەسىپ، كۇش توپتاپ، فاكتورلاردى بىرىكتىرۋگە دە شەبەر بولۋ، ٴداستۇرلى مادەنيەتتىڭ جاڭا داۋىرلىك شۇعىلاسىن شاشتىرۋعا ٴتىپتى دە شەبەر بولۋ كەرەك.
پارتيا 18 ـ قۇرىلتايىنان بەرى، باس شۋجي شي جينپيڭ قىزمەت تەكسەرۋ بارىسىندا مادەنيەتتى جالعاستىرۋ جانە ساياحاتتى اشۋدىڭ ديالەكتيكالىق قاتىناسى جونىندە تالاي رەت نۇسقاۋ بەردى −
سانشيدىڭ پيڭياۋ بايىرعى قالاسىندا: ”ساياحاتتى دامىتۋدى، ەرەكشە شارۋاشىلىق جۇرگىزۋدى، بايىرعى قالانى قورعاۋدى ويداعىداي ٴبىر تۇتاس جوسپارلاۋ كەرەك“ دەپ باسا دارىپتەدى؛ جىجياڭنىڭ شاۋشيڭىنداعى جىدۇڭ كانالى مادەنيەت باقشاسىندا: ”قورعاۋ، جالعاستىرۋ، پايدالانۋ جاعىنا كۇش سالۋ كەرەك“ دەپ ورتاعا قويدى؛ جياڭسۋدىڭ سۋجوۋىنداعى پيڭجياڭ تاريحي مادەنيەت كوشە اۋماعىندا: ”ويداعىداي قورعاۋ، ويداعىداي اشۋ، ويداعىداي پايدالانۋ كەرەك، ماتەريالدىق فورما جاعىنان ويداعىداي جالعاستىرىپ قانا قالماي، ونان دا ماڭىزدىسى، جۇرەك تۇكپىرىندە اناعۇرلىم ويداعىداي جالعاستىرۋ كەرەك“ دەپ باسا دارىپتەدى... شىن ىقىلاستى ٴاربىر قاداعالاۋىندا تەرەڭ مادەنيەت سۇيىسپەنشىلىگى مەن تاريحي جاۋاپكەرشىلىك ارقالاۋى ايگىلەندى.
مۇراگەرلىك ەتۋ − جاڭالىق اشۋدىڭ نەگىزى، جاڭالىق اشۋ − مۇراگەرلىك ەتۋدىڭ جالعاسۋى. مادەنيەت پەن ساياحاتتى توعىستىرۋ ادامداردىڭ ”جاڭالىققا، وزگەشەلىككە، بىلىمگە، كوڭىل اشۋعا تالپىنۋ“ قاجەتىن ۇزدىكسىز قاناعاتتاندىرىپ، ”مۇراجايدا ساقتالعان مادەني مۇرالاردى، بايتاق دالاعا تارالعان مۇرالاردى، بايىرعى كىتاپتاردا جازىلعان جازۋلاردى تۇگەلدەي جانداندىردى“.
7 ـ ايدىڭ 25 ـ كۇنى ”جيڭدىجىن قولونەر فارفور كاسىبى مۇراسى“ «دۇنيە جۇزىلىك مۇرالار تىزىمىنە» رەسمي ەنگىزىلدى. قازىرگى جيڭدىجىندا فارفور ”تاماشالايتىن بۇيىمنان“ ”جاساپ كورەتىن بۇيىمعا“ اينالىپ، جاستار ٴوز قولىمەن بالشىق كەسەگىن يلەپ، فارفور بۇيىمدارىن جاساۋدى باسىنان وتكەرەدى.
2023 ـ جىلى 10 ـ ايدا باس شۋجي شي جينپيڭ جيڭدىجىن قالاسىنا كەلىپ قىزمەت تەكسەرگەندە، جەرگىلىكتى ورىننىڭ ”قورعاۋدى ٴبىرىنشى ورىنعا قويۋ، بايىرعى ۇلگىسىن بايىرعى ۇلگى بويىنشا جوندەۋ تالابىنا قاتاڭ بويسۇنىپ، فارفور مادەنيەتىن قورعاۋ مەن مادەنيەت ـ ساياحات كاسىپ سالاسىن دامىتۋدىڭ ٴتيىمدى ىقپالداستىعىن جۇزەگە اسىرعاندىعىن“ تۇراقتاندىردى.
ۇزىلمەي كەلگەن سان عاسىرلىق قۇمداندا جاڭالىق اشۋ ومىرشەڭ كۇشى تاسقىندادى. باس شۋجي شي جينپيڭ ايتقانداي: ”ٴاربىر وركەنيەت مەملەكەت پەن ۇلتتىڭ رۋحاني قان تامىرىن جالعاستىرۋدا، ول ۇرپاقتان ـ ۇرپاققا جالعاستىرۋدى، ۇرپاقتار بويى قورعاۋدى قاجەت ەتىپ قانا قويماي، ونان دا ماڭىزدىسى، داۋىرمەن بىرگە ىلگەرىلەۋدى، باتىل جاڭالىق اشۋدى قاجەت ەتەدى“.
وسىناۋ جىلدارى ”مادەني مۇرا ـ مۇراجاي ورلەۋى“ كوتەرىلىپ، ”مادەنيەت جاسامپازدىق ستيلى“ كۇشەيىپ، تاڭداۋلى ٴداستۇرلى مادەنيەت جاسامپازدىقپەن كادەگە جاراتۋ، جاسامپازدىقپەن دامىتۋ بارىسىندا وسى زامانعى تۇرمىسپەن ۇشتاسۋ ٴتۇيىنىن قاراستىرىپ، تۇتاس قوعامنىڭ تاريحي مادەنيەت ٴنارىن مولىقتىرا ٴتۇستى.
”ٴداستۇر مەن وسى زامان ٴوزارا توعىسىپ، جۇڭحۋا مادەنيەتى اناعۇرلىم كوركەم نۇر ـ شۇعىلا شاشتى“. باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ 2026 ـ جىلعى جاڭا جىلدى قۇتتىقتاۋ سوزىندەگى وسى ٴسوزى ٴدال قازىرگى جۇڭحۋانىڭ بايتاق دالاسىندا ەرتە زامان مەن قازىرگىنىڭ ٴبىر ـ بىرىنە شۇعىلا شاشىپ، ىشكەرىلەي توعىسۋىنىڭ شىنايى بەينەلەنۋى بولىپ تابىلادى.
”15 ـ بەسجىلدىققا“ قادام تاستاعاندا، ”مادەنيەت ارقىلى ساياحاتتى سومداۋ، ساياحات ارقىلى مادەنيەتتى ايگىلەۋ، ساياحاتتا قۋاتتى ەل قۇرىلىسىن ىلگەرىلەتۋ“ مەملەكەتتىڭ 5 جىلدىق جوسپارىنا ەنگىزىلدى. مادەنيەت پەن ساياحات جالعاستىرۋ مەن جاڭالىق اشۋ بارىسىندا تىعىز توعىسىپ، ساياحاتتا قۋاتتى ەل قۇرىلىسىندا نىق قادام تاستاۋدى ىلگەرىلەتىپ، جۇڭحۋا مادەنيەتى ٴداۋىر تولقىنىندا اناعۇرلىم كوركەم نۇر ـ شۇعىلا شاشتى.
(شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ 8 ـ ايدىڭ 21 ـ كۇنى بەيجيڭنەن بەرگەن حابارى)
