□ شين شىجيان
”ىنتىماقتاسۋ، العا باسۋ، سايىسۋ، ەكپىندەي ىلگەرىلەۋ“ سىندى جارىس وتكىزۋ باس ماقساتىن ۇستانعان اۆتونوميالى رايوندىق 15 ـ كەزەكتى سپورت جارىسى جانە 11 ـ كەزەكتى ۇلتتار ٴداستۇرلى دەنە تاربيە جارىسى باستالدى. ٴار ۇلت سپورتشىلارى ٴبىر اراعا باس قوسىپ، تاسقىنداعان ىنتامەن، اسقاق رۋحپەن، جوعارى دەڭگەيلى ونەر باسەكەسىمەن وسى رەتكى ۇلتتار ىنتىماعىنىڭ سالتاناتتى جينالىسىن، بۇقارالىق دەنە تاربيەنىڭ سالتاناتتى جينالىسىن ورنەكتەپ، جۇڭحۋا دەنە تاربيە رۋحىنىڭ تيانشان الابىنداعى جاندى امالياتىنا كۋا بولدى.
باس شۋجي شي جينپيڭ بىلاي دەپ اتاپ كورسەتتى: ”ٴبىز حالىقتى وزەك ەتكەن دەنە تاربيە ىستەرىن ۇزدىكسىز بار كۇشپەن دامىتىپ، جالپى حالىقتىق دەنە شىنىقتىرۋ مەن جالپى حالىق سالاماتتىعىنىڭ ىشكەرىلەي توعىسۋىن ىلگەرىلەتىپ، دەنە تاربيەدە قۋاتتى ەل، سالاماتتى جۇڭگو قۇرۋ نىساناسىنا قاراي ۇزدىكسىز قادام تاستاۋىمىز كەرەك“. بۇل شينجياڭنىڭ دەنە تاربيە ىستەرىن دامىتۋىنا، سالاماتتى شينجياڭ قۇرۋىنا عىلمي جەتەكشىلىك جانە ٴتۇبىرلى بويسۇنۋ ولشەمىن ازىرلەدى.
پارتيا 18 ـ قۇرىلتايىنان بەرى، شينجياڭ دەنە تاربيە ىستەرىن دامىتۋدى شينجياڭدى مادەنيەتپەن نارلەندىرۋدىڭ ماڭىزدى مازمۇنى ەتۋگە تاباندى بولىپ، دەنە تاربيەدە قۋاتتى رايون قۇرۋ نىساناسىن كوزدەپ، بۇقارالىق دەنە تاربيەنىڭ، باسەكە دەنە تاربيەسىنىڭ، دەنە تاربيە كاسىپ سالاسىنىڭ سايكەستى، توعىسپالى دامۋىن جاپپاي ىلگەرىلەتتى، شينجياڭنىڭ دەنە تاربيە ىستەرى جاڭا دامۋ كەزەڭىنە ٴوتتى. نەگىزدىك قۇرىلعىلاردى كۇشەيتتى، بۇكىل شينجياڭداعى اۋدانداردىڭ (قالا، رايون) جالپى حالىقتىق دەنە شىنىقتىرۋ الەۋمەتتىك دەنە تاربيە الاڭى قۇرىلعىلارىنىڭ قامتىمى %100كە جەتىپ، شاڭعى الاڭدارى مەن مەملەكەت دارەجەلى شاڭعى تەبۋ ـ ساياحاتتاۋ ـ دەمالۋ ورىندارىنىڭ سانى تۇگەلدەي مەملەكەت بويىنشا الدىڭعى ورىندى يەلەپ، جالپى حالىققا تيىمدىلىك جەتكىزۋدىڭ جاڭا كەزەڭىنە قادام تاستادى؛ جارىس ماركاسىن ساپالىلاندىردى، جۇڭگو تاكلاماكاندى اينالۋ (حالىقارالىق) راللي جارىسى، سايرام كولىن اينالۋ تاس جول ۆەلوسيپەد جارىسى، شينجياڭ فۋتبول ەرەن بىرلەسكەن جارىسى سياقتى جارىستاردىڭ ىقپالى ۇزدىكسىز كەڭەيىپ، ”جارىسقا ىلەسە ساياحاتتاۋ“ شينجياڭ مادەنيەت ـ ساياحاتىنىڭ جاڭا تانىسقىسىنا اينالدى؛ جالپى حالىقتىق دەنە شىنىقتىرۋدى جەبەدى، ”15 مينۋتتىق دەنە شىنىقتىرۋ شەڭبەرى“ ۇزدىكسىز ساپالىلانىپ، مەكتەپتەردىڭ دەنە تاربيە الاڭدارى جۇرتقا اشىق ۇستالىپ، بۇقارالىق جارىس تۇرلەرى مولايىپ، بۇكىل رايونداعى ٴار ۇلت بۇقاراسىنىڭ دەنە تاربيەنى قىزۋ ٴسۇيۋ، دەنە تاربيەگە ات سالىسۋ اۋقىمى بۇرىن بولىپ كورمەگەن دارەجەدە كۇشەيىپ، سپورت ىنتاسى بۇرىن بولىپ كورمەگەن دارەجەدە جوعارىلادى.
وسى رەت بىرىكتىرىپ وتكىزىلگەن ەكى رەتكى دەنە تاربيە سالتاناتىندا كاسىپتىك باسەكە مەن شينجياڭ ەرەكشەلىگىنە، وسى زامانعى باسەكە مەن ۇلتتاردىڭ ٴداستۇرلى دەنە تاربيەسىن جالعاستىرۋعا تەڭ ٴمان بەرىلۋى بۇقارالىق دەنە تاربيە مەن باسەكە دەنە تاربيەسىنىڭ جاپپاي دامۋىن جەبەۋدە، دەنە تاربيەدە قۋاتتى رايون قۇرىلىسى مەن سالاماتتى شينجياڭ قۇرىلىسىن ىلگەرىلەتۋدە، جالپى حالىقتىق دەنە شىنىقتىرۋ مەن جالپى حالىقتىڭ سالاماتتىعىنىڭ ىشكەرىلەي توعىسۋىن ىلگەرىلەتۋدە، جالپى حالىقتىڭ دەنە ساپاسى مەن سالاماتتىق دەڭگەيىن جوعارىلاتۋدا ماڭىزدى مانگە يە، اناعۇرلىم كەمەلدى جالپى حالىقتىق دەنە شىنىقتىرۋعا الەۋمەتتىك قىزمەت وتەۋ جۇيەسىن جەدەل ورناتۋعا، دەنە تاربيە ىستەرىندە جاڭا جاعداي اشۋدى، تىڭ ساتىعا كوتەرۋدى ىلگەرىلەتۋگە ٴتيىمدى بولىپ، دەنە تاربيەنىڭ شينجياڭنىڭ قوعام ورنىقتىلىعىن، ۇلتتار ىنتىماعىن جانە ەكونوميكانىڭ جوعارى ساپالى دامۋىن جەبەۋدە اناعۇرلىم زور رول اتقارۋىنا مۇمكىندىك جاسادى.
ەكى رەتكى دەنە تاربيە سالتاناتى تۇڭعىش رەت بىرىكتىرىپ وتكىزىلىپ، قازىرگى بار الاڭداردان تولىق پايدالانىپ، دەنە تاربيە جارىستارىنىڭ سوڭعى اسەرىن ساۋلەلەندىرىپ، جەرگىلىكتى ورىن ەكونوميكاسىنىڭ دامۋىنا ۇلەس قوسۋمەن بىرگە، اناعۇرلىم كوپ بايلىقتى، اناعۇرلىم كوپ نازاردى حالىقتىڭ دەنە شىنىقتىرۋ قاجەتىن قاناعاتتاندىرۋعا، ادامنىڭ جان ـ جاقتى دامۋىن جەبەۋگە اۋدارىپ، ٴار ۇلت بۇقاراسىنا شىنايى تيىمدىلىك جاسايدى.
ەكى رەتكى دەنە تاربيە سالتاناتى تۇڭعىش رەت بىرىكتىرىپ وتكىزىلىپ، ٴار ۇلت سپورتشىلارىنىڭ ٴبىر الاڭدا باسەكەلەسۋ، ٴوزارا اۋىس ـ كۇيىس جاساۋ تۇعىرى ورناتىلىپ، جۇڭحۋانىڭ تاڭداۋلى ٴداستۇرلى مادەنيەتىن ساۋلەلەندىرۋدىڭ دانەكەرى بايىتىلدى. التىباقان مەن دار ويىنى باتىلدىقپەن جوعارى كەڭىستىككە كوتەرىلسە، ۇلتتار ات ونەرى مەن قىزقۋار ساحارا حيكاياسىن باياندادى، الۋان ٴتۇرلى حالىقتىق سالت ـ سانا دەنە تاربيە بايلىعى دەنە تاربيە مادەنيەتىن جالعاستىرۋعا، جاڭالىق اشۋعا وزگەشە باسىمدىق ازىرلەدى، ال شوعىرلى كورسەتىلگەن جارىس الاڭى دەنە تاربيە مادەنيەت بايلىعىن جاسامپازدىقپەن كادەگە جاراتۋ، جاسامپازدىقپەن دامىتۋ وي جەلىسىن كەڭەيتتى.
ەكى رەتكى دەنە تاربيە سالتاناتى تۇڭعىش رەت بىرىكتىرىپ وتكىزىلىپ، ۇلتتاردىڭ ارالاسۋىن، ىشتەسۋىن، توعىسۋىن جەبەپ، دۋماندى ورتادا جۇڭحۋا ۇلتى ورتاق تۇلعا قۇرىلىسىنا كەرپىش بولىپ قالاندى. مىسالى، ۇلتتار ٴداستۇرلى دەنە تاربيە جارىسى جاعىندا، بۇقا تارتىس، ۇلتتار ات ونەرى، دار ويىنى سياقتى ٴداستۇرلى تۇرلەر ساقتالىپ قالۋدان سىرت، ايداعار قايىق، زىرىلداۋىق اينالدىرۋ، ايداعار ٴبيى، ارىستان ٴبيى سياقتى تۇرلەر قوسىلىپ، بىزگە دەنە تاربيە ارقىلى شينجياڭعا كومەكتەسۋ الا كەلگەن جاڭا سالتتى سەزىندىرىپ، جۇڭحۋا ۇلتى ۇلى شاڭىراعىنىڭ تامىرى تەرەڭگە تارتىپ، جايقالا تۇسكەندىگىن ٴتىپتى دە تەرەڭ سەزىندىردى.
دەنە تاربيە كۇشەيسە، جۇڭگو قۇدىرەتتەنەدى، مەملەكەت گۇلدەنسە، دەنە تاربيە گۇلدەنەدى. دەنە تاربيەدە قۋاتتى ەل، سالاماتتى جۇڭگو قۇرۋدا ”15 ـ بەسجىلدىق“ مەزگىلىندەگى نىسانا ايقىن، ”مىندەتناما“ جوباسى انىق. جۇڭحۋا دەنە تاربيە رۋحىن بار كۇشپەن جالعاستىرىپ جانە ونى اسقاقتاتىپ، دەنە تاربيەنىڭ اشىق، سيىسىمدى بولۋ وزگەشە ارتىقشىلىعىن تولىق ساۋلەلەندىرىپ، ۇلتتار ىنتىماعىن جەبەۋدىڭ ماڭىزدى دانەكەرىن تۇلعالاپ، جالپى حالىقتىق دەنە شىنىقتىرۋدىڭ تياناقتانۋ امالياتتىق فورماسىن بايىتىپ جانە كەمەلدەندىرىپ، جاڭا جورىقتا مەملەكەتتى قۇدىرەتتەندىرۋ، ۇلتتى گۇلدەندىرۋ ارمانىنا تەلەگەي كۇش ۇيىستىرامىز.
