ارنا ىركىلىسسىزدەندى، توراپ كۇشەيدى، قۇرىلىم ساپالىلاندى

　　ارنا ىركىلىسسىزدەندى، توراپ كۇشەيدى، قۇرىلىم ساپالىلاندى

　　− الدىڭعى 7 ايدا شينجياڭنىڭ سىرتقى ساۋداسىنىڭ ورنىقتى قايتا جاندانۋ جاعدايىنىڭ تەبىندى بولۋىنىڭ استارى

　　□ انار بۇلت \ شينجياڭ گازەتىنىڭ ءتىلشىسى حي حۇڭۋي

　　ءۇرىمجى كەدەنىنىڭ ساناق دەرەگىندە كورسەتىلۋىنشە، بيىل 1 - ايدان 7 - ايعا دەيىن شينجياڭنىڭ سىرتقى ساۋدا يمپورت - ەكسپورت جالپى قۇنى 335 ميلليارد 220 ميلليون يۋانعا جەتىپ، سايكەس مەزگىلدەگىدەن ％4. 4 ارتقان؛ مۇندا 7 - ايداعى يمپورت - ەكسپورت جالپى قۇنى 68 ميلليارد 680 ميلليون يۋان بولىپ، سايكەس مەزگىلدەگىدەن ％4. 70 ارتىپ، بۇكىل رايوننىڭ سىرتقى ساۋداسىنىڭ ورنىقتى ارتۋىنا پارمەندى قوزعاۋشى كۇش قوسقان. جالپى مولشەردىڭ ورنىقتى قايتا جوعارىلاۋىنىڭ استارىندا باتىسقا ەسىك اشۋ ارناسىنىڭ ۇزدىكسىز كەڭەيۋى، ساۋدا قۇرىلىمىنىڭ ۇزدىكسىز ساپالىلانۋى جاتىر، شينجياڭنىڭ سىرتقى ساۋداسى اناعۇرلىم مىعىم سەرپىمدىلىك جانە اناعۇرلىم ناقتى ونىمدىلىك ارقىلى ەسىك اشۋ جولىن بارعان سايىن كەڭەيتۋدە.

　　ورنىقتى قايتا جانداندى

　　سىرتقى ساۋدا جالپى جاعدايىنىڭ ارتۋ قوزعالىس قۋاتى توپتالدى

　　بيىل جىل باسىنان بەرى، شينجياڭنىڭ سىرتقى ساۋداسى كۇردەلى سىرتقى ورتادا تۇراقتىلىقتى ساقتاپ، ورنىقتىلىق بارىسىندا ىلگەرىلەدى. وڭىرلىك سىرتقى ساۋدا سايكەسە كۇش سالىپ، ءتۇيىندى ايماق، وبلىس، قالالاردىڭ جەبەۋ رولى كورنەكتى بولدى، 1 - ايدان 7 - ايعا دەيىن ىلە قازاق اۆتونوميالى وبلىسىنىڭ، قاشقار ايماعىنىڭ، بۇراتالا موڭعۇل اۆتونوميالى وبلىسىنىڭ يمپورت - ەكسپورت سوماسى سايكەس مەزگىلدەگىدەن جەكە - جەكە ％6. 9، ％7. 22، ％9. 16 ارتىپ، بۇكىل رايون سىرتقى ساۋداسىنىڭ ارتۋىنداعى وزەكتى تىرەكتى كۇشكە اينالىپ، وڭىرلىك سىرتقى ساۋدانىڭ دامۋ جاعدايى ۇزدىكسىز ساپالىلاندى.

　　ورنىقتى ارتۋدىڭ استارىندا شارۋاشىلىق تۇلعالارىنىڭ ومىرشەڭ كۇشىنىڭ ۇزدىكسىز ارتۋى جاتىر. 1 - ايدان 7 - ايعا دەيىن بۇكىل رايونداعى يمپورت - ەكسپورت ساۋداسى ەستەلىككە الىنعان كاسىپورىندار 3886عا جەتىپ، سايكەس مەزگىلدەگىدەن ％8. 14 ارتتى، مۇندا حالىقتىق كاسىپورىنداردىڭ، شەتەل ساۋداگەرلەرى قارجىلاندىرعان كاسىپورىنداردىڭ سانى سايكەس مەزگىلدەگىدەن جەكە - جەكە ％2. 15، ％8. 29 ارتتى. حالىقتىق كاسىپورىنداردىڭ يمپورت - ەكسپورت سوماسى سايكەس مەزگىلدەگىدەن ％6. 5 ارتىپ، بۇكىل رايوننىڭ يمپورت - ەكسپورت جالپى قۇنىنىڭ ％2. 95ىن يەلەپ، سىرتقى ساۋدانىڭ نەگىزگى جاعدايى بەرىك، ورنىقتى بولدى؛ شەتەل قارجىلاندىرعان كاسىپورىنداردىڭ ارتۋ تەبىنى كۇشەيىپ، يمپورت - ەكسپورت سوماسى سايكەس مەزگىلدەگىدەن ％3. 349 ارتتى.

　　جالپى جاعدايدىڭ ورنىقتى بولۋى تاعى يمپورت - ەكسپورت قۇرىلىمىنىڭ كۇن سايىن تەپە - تەڭ بولۋىنان دا ايگىلەنەدى. 1 - ايدان 7 - ايعا دەيىن شينجياڭنىڭ يمپورت سوماسىنىڭ ارتۋ قارقىنى ەكسپورتتان 7. 20 پايىز جوعارى بولدى، مۇندا مولاڭ تاۋارلار جيىنى 10 ميلليون 787 مىڭ توننا يمپورت ەتىلىپ، سايكەس مەزگىلدەگىدەن ％33 ارتتى؛ اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىنىڭ يمپورت سوماسى 7 ميلليارد 350 ميلليون يۋانعا جەتىپ، سايكەس مەزگىلدەگىدەن ％2. 60 ارتتى؛ ماشينا - ەلەكتر ونىمدەرىنىڭ يمپورت سوماسى 2 ميلليارد 580 ميلليون يۋان بولىپ، سايكەس مەزگىلدەگىدەن ％9. 225 ارتىپ، بۇكىل رايوننىڭ كاسىپ سالالارىنىڭ دامۋى مەن بازاردىڭ قامداۋ قاجەتىن ءونىمدى قامتاماسىز ەتىپ، سىرتقى ساۋدانىڭ ورنىقتى ارتۋىنا بەرىك نەگىز قالادى.

　　ارنانىڭ سيىمدىلىعى كەڭەيدى

　　باتىسقا ەسىك اشۋ تورابىنىڭ اسەرى جارىققا شىقتى

　　جالپى مولشەردىڭ ورنىقتى بولۋى ارنانىڭ ىركىلىسسىز بولۋىنا تامىر تارتقان. باتىسقا ەسىك اشۋدىڭ تاسقىنداعان قوزعالىس قۋاتى شەكارا وتكەلى ءبىرىنشى شەبىندە جاندى دالەلدەندى.

　　8 - ايدىڭ 11 - كۇنى ماشيناعا پايدالانىلاتىن ءنولىنشى ءنومىرلى 150 توننا ديزەل مايىن تولتىرا تيەگەن 6 كۇبىلى اۆتوموبيل ەركەشتام شەكارا وتكەلىنەن شىعىپ، قىرعىزستانعا بەت الىپ، جۇڭگو − قىرعىزستان − وزبەكستان تەمىر جول نىسان قۇرىلىسىن ورنىقتى ماي ماتەريالدارىمەن قامتاماسىز ەتتى؛ 8 - ايدىڭ 4 - كۇنى قاعىلىق اۋدانىنان كەلگەن 200 سەمينتال سيىرى وزبەكستانعا ءساتتى ەكسپورت ەتىلىپ، قاشقار ايماعىنىڭ ءتىرى مالداردى دەربەس، كولەمدەندىرىپ ەكسپورت ەتۋدە تىڭ ناتيجە جاراتۋىن جۇزەگە اسىردى. ”كەدەن بىرگە - ءبىر، دالمە - ءدال قىزمەت وتەپ، ءبىزدىڭ حالىقارالىق بازاردى تۇڭعىش رەت اشۋداعى ۋايىمىمىزدى ءونىمدى شەشتى“، - دەدى حۋاليڭ سيىر شارۋاشىلىعى قاعىلىق شەكتى سەرىكتەستىگىنىڭ باس مەڭگەرۋشىسى لي جۇنپيڭ.

　　الاتاۋ ساعاسى شەكارا وتكەلىندە جۇڭگو − ەۆروپا كەزەكشى پويەزى جوعارى دەڭگەيدە قاتىنادى. 1 - ايدان 7 - ايعا دەيىن الاتاۋ ساعاسى كەدەنىنىڭ باقىلاۋ - باسقارۋىندا قاتىناعان جۇڭگو − ەۆروپا كەزەكشى پويەزى 4334كە جەتىپ، سايكەس مەزگىلدەگىدەن ％2. 22 ارتىپ، قاتىناۋ مولشەرى بۇكىل ەلدەگى تەمىر جول شەكارا وتكەلدەرىندە الدىڭعى ورىندى ورنىقتى يەلەدى.

　　الاتاۋ ساعاسى كەدەنى تەمىر جول باقىلاۋ - باسقارۋ ءبولىمىنىڭ ورىنباسار باستىعى جىڭ شين بىلاي دەدى: كەدەن جۇڭگو − ەۆروپا كەزەكشى پويەزىنىڭ جوعارى جيىلىكتە قاتىناۋ ەرەكشەلىگىن ءجىتى قاداعالاپ، كەدەن مەن تەمىر جولدىڭ سايكەسە بىرلەسىپ قيمىلداۋىن ءورتىس تەرەڭدەتىپ، ءاربىر جۇڭگو − ەۆروپا كەزەكشى پويەزىنىڭ كەدەننەن ىركىلىسسىز وتۋىنە، شەكارادان جوعارى ونىمدىلىكپەن شىعۋىنا شىنايى كەپىلدىك ەتتى.

　　”بيىل كەزەكشى پويەزدەردىڭ كەدەننەن ءوتۋ ءتارتىبى اناعۇرلىم ىركىلىسسىز، ۋاقىت ونىمدىلىگى دە اناعۇرلىم ورنىقتى بولىپ، ءبىزدىڭ شەكارا اتتاعان كاسىپتەردى كەڭەيتۋىمىزگە پارمەندى تىرەك ازىرلەدى“. شينجياڭ الاتاۋ ساعاسى جيە - ان زات اينالىمى شەكتى سەرىكتەستىگىنىڭ جاۋاپتىسى ۋاڭ ۋي بىلاي دەپ تانىستىردى: سەرىكتەستىك بيىل الدىڭعى 7 ايدا وكىلەتتى جۇرگىزگەن جۇڭگو − ەۆروپا كەزەكشى پويەزىنىڭ تاسىمال مولشەرى سايكەس مەزگىلدەگىدەن شامامەن ％15 ارتتى.

　　ەسىك اشۋ تۇعىرىنىڭ قوزعالىس قۋاتى دا كۇشەيدى. 1 - ايدان 7 - ايعا دەيىن قورعاس كەشەندى قورعامالى باجى اۋماعى قورعامالى باجى كاسىبىنىڭ يمپورت - ەكسپورت جالپى قۇنى 4 ميلليارد 860 ميلليون يۋاننان اسىپ، سايكەس مەزگىلدەگىدەن ％9. 80 ارتتى. ”شەكارا وتكەلىنەن تىكە وتكىزۋ“ ۇلگىسىنىڭ تياناقتانۋىنا ساي، ەكسپورت ەتىلەتىن قورعامالى باجى جۇك اۆتوموبيلدەرى قورعامالى باجى اۋماعىنان شەكارادان شىققانعا دەيىن كەدەننەن ءوتۋ ۋاقىتى 2دە 3 كۇننەن 5. 0تە 5. 1 كۇنگە قىسقاردى، باقىلاۋ - باسقارۋ بۋىنى 15 تۇردەن 5 تۇرگە ىقشامدالىپ، كەدەننەن ءوتۋ ونىمدىلىگى شامامەن ％66 جوعارىلادى. ”تىكە وتكىزۋ ۇلگىسى اتقارىلعاننان كەيىن، ءبىز ءبىر اۆتوكولىك زاتتان ءبىرتالاي وزىندىك قۇن ۇنەمدەي الامىز“، - دەدى شينجياڭ جويا حالىقارالىق زات اينالىمى شەكتى سەرىكتەستىگىنىڭ باس مەڭگەرۋشىسى ۋاڭ شۋكاي.

　　ساپاسىن جوعارىلاتىپ ونىمدىلىگىن ارتتىردى

　　قۇرىلىم ساپالىلانىپ، دامۋ اناعۇرلىم تەپە - تەڭ بولدى

　　ارنا ۇزارىپ، تۇعىر زورايىپ، اناعۇرلىم تەرەڭ وزگەرىس قۇرىلىم جاعىندا تۋىلدى.

　　ساۋدا ءتاسىلى ۇزدىكسىز ساپالىلاندى. 1 - ايدان 7 - ايعا دەيىن شينجياڭنىڭ ادەتتەگى ساۋدا يمپورت - ەكسپورت سوماسى سايكەس مەزگىلدەگىدەن ％4. 17 ارتىپ، شينجياڭنىڭ يمپورت − ەكسپورت جالپى قۇنىنىڭ ％3. 59ىن يەلەدى؛ سىرتقا كوتەرمەگە بەرگەن ينجەنەريالىق زاتتاردىڭ ەكسپورتى ％8. 95 ارتىپ، جۇڭگو − قىرعىزستان − وزبەكستان تەمىر جول نىسانى قۇرىلىسىنىڭ جەبەۋىندە، 7 - ايدا جۇڭگو شينجياڭىنىڭ وزبەكستاننان سىرتقا كوتەرمەگە بەرگەن ينجەنەريالىق زاتتارىنىڭ ەكسپورت قۇنى سايكەس مەزگىلدەگىدەن ％3. 150 ارتتى، بولات ماتەريالدارى، امبەباپ ماشينا جابدىقتارى سياقتى نەگىزگى قۇرىلىس ماتەريالدارىنىڭ ەكسپورت مولشەرى قاۋىرت ارتتى.

　　بازار ورنالاسىمى اناعۇرلىم كوپ نەگىزدى بولدى. 1 - ايدان 7 - ايعا دەيىن جۇڭگو شينجياڭىنىڭ ”ءبىر بەلدەۋ، ءبىر جولدى“ بىرگە قۇراتىن ەلدەرمەن يمپورت - ەكسپورت جالپى قۇنى 292 ميلليارد 360 ميلليون يۋان بولىپ، سايكەس مەزگىلدەگىدەن ％6. 6 ارتىپ، شينجياڭنىڭ سىرتقى ساۋدا جالپى قۇنىنىڭ ％2. 87ىن يەلەپ، وزەكتى بازاردىڭ نەگىزگى جاعدايى ورنىقتى بولدى؛ شىعىس وڭتۇستىك ازيا ەلدەرى وداعىنا، افريكاعا يمپورت − ەكسپورت سوماسى سايكەس مەزگىلدەگىدەن جەكە - جەكە ％3. 44، ％3. 112 ارتىپ، سىرتقى ساۋدا بازارىنىڭ كوپ نەگىزدى ورنالاستىرىلۋى ۇزدىكسىز كەمەلدەندى.

　　تاۋار قۇرىلىمىنىڭ دارەجەسى ۇزدىكسىز جوعارىلادى. 1 - ايدان 7 - ايعا دەيىن شينجياڭنىڭ ماشينا - ەلەكتر ونىمدەرىنىڭ ەكسپورت سوماسى سايكەس مەزگىلدەگىدەن ％4. 7 ارتتى، مۇندا اۆتوكولىك بولشەكتەرىنىڭ، اۆتوكولىكتىڭ (قوندىرعى قامتىلادى)، توكشىلىك ماتەريالدارىنىڭ، ەلەكتروندى بولشەكتەردىڭ ەكسپورت سوماسى سايكەس مەزگىلدەگىدەن جەكە - جەكە ％3. 22، ％8. 28، ％3. 30، ％3. 12 ارتىپ، ەكسپورت قۇرىلىمى ۇزدىكسىز جوعارى دەڭگەيلى، جاسىل بولۋعا بۇرىلىس جاسادى.

　　شينجياڭ قازىنا - ەكونوميكا داشۋەسى حالىقارالىق ەكونوميكا - ساۋدا شۋەيۋانىنىڭ پروفەسسورى جاۋ چيڭسۇڭ بىلاي دەپ قارادى: شينجياڭنىڭ سىرتقى ساۋدا جالپى مولشەرى ارتۋدى ساقتاپ، ساۋدا ءتاسىلى اناعۇرلىم كوپ ءتۇرلى، بازاردىڭ كوپ نەگىزدەنۋ ونىمدىلىگى كورنەكتى بولدى، ساۋدا قۇرىلىمى ۇزدىكسىز ساپالىلاندى، بۇدان كەيىن جۇڭگو (شينجياڭ) ەركىن ساۋدا سىناق رايونى قۇرىلىسىن وراي ەتىپ، شارۋاشىلىق - ساۋدا ورتاسىن ۇزدىكسىز ساپالىلاندىرىپ، شەكارا اتتاعان ەلەكتروندى ساۋدا، شەتەلدەگى قامبا، بازاردان ساتىپ الۋ ساۋداسى سياقتى سىرتقى ساۋدانىڭ جاڭا كاسىپ كۇيىن، جاڭا ۇلگىسىن كۇش سالا دامىتىپ، جۇڭگو − قىرعىزستان − وزبەكستان تەمىر جولى سياقتى نىسان قۇرىلىسىنىڭ تاريحي ورايىن مىقتى يگەرىپ، سىرتقا كوتەرمەگە بەرۋ ينجەنەرياسى زات ەكسپورتىن زور كۇشپەن دامىتىپ، قوس باعىتتا ەسىك اشۋ، ءوزارا پايدا جەتكىزىپ تەڭ يگىلىككە كەنەلۋ بارىسىندا ”ءبىر بەلدەۋ، ءبىر جولدى“ بىرگە قۇرۋعا باياندى قوزعاۋشى كۇش ۇستەلەدى.