□ انار بۇلت \ شينجياڭ گازەتىنىڭ ءتىلشىسى سۇڭ ۋيگو
كەڭ كوسىلگەن ماقتا اتىزىنداعى جاساندى سەرىك ارقىلى قاشىقتان بارلاۋ جانە ۇشقىش اپپارات ارقىلى اتىزداردى شارلاۋدان حيميا ونەركاسىپ سەحنداعى ىدىرايتىن جاڭا ماتەريالداردى دەربەس زەرتتەپ اشۋعا دەيىن، ونان قالا باسقارۋ بارىسىندا جاساندى زەردەنىڭ ىشكەرىلەي قولدانىلۋىنا دەيىن... تيانشان الابىندا ءبىر توپ كاسىپورىن عىلىم - تەحنولوگيادا جاڭالىق اشۋدى قالام ەتىپ، ءوندىرىس ءتاسىلى وزگەرىسى مەن تۇرمىس ساپاسى جوعارىلاۋىنىڭ شىت جاڭا جاۋاپناماسىن جازۋدا.
سيفرلى تەحنولوگيا، جاسىل جاساۋ، زەردەلى قالا ناقتى نىساندار مەن قولدانىلىم كورىنىستەرى ارقىلى سەزىپ بىلۋگە بولاتىن رەالدىققا اينالىپ، شينجياڭنىڭ جوعارى ساپالى دامۋىنا جاڭا قوزعالىس قۋاتىن ۇستەدى.
ماقتا ەگۋگە ”دەرەك ارقىلى دەم بەردى“
8 - ايدىڭ سوڭىندا ماناس اۋدانى مەملەكەتتىك سيفرلى ەگىنشىلىكتە جاڭالىق اشۋ، قولدانۋ بازاسىندا ماقتا قاۋاشاعى ىركەس - تىركەس اشىلىپ، قارداي اپپاق ماقتالار كۇن استىندا باياۋ تەربەلەدى.
”5000 مۋلىق ماقتا اتىزىن تەك 3 جۇمىسشى عانا ەمىن - ەركىن ويداعىداي باسقارا الادى، مۇنىڭ ءبارى عىلىم - تەحنولوگيا اكەلگەن وزگەرىستەر“، - دەدى كولەمدى ەگىنشىلىكپەن شۇعىلداناتىن ديقان چىن جۇن.
چىن جۇن سەزىنگەن عىلىم - تەحنولوگيا كۇشى بازانىڭ تولاسسىز عىلىم - تەحنولوگيالىق ۇسىنىلىمىنان كەلگەن. جاساندى سەرىك ارقىلى قاشىقتان بارلاۋ تەحنولوگياسى، وسىمدىك قورعاۋ ۇشقىش اپپاراتى، سۋ مەن تىڭايتقىشتى ءبىر تۇلعالاندىرۋ جۇيەسى سياقتىلاردىڭ بارلىعى تولىق، تەحنيكتەر سىرتتا جۇرسە دە كەز كەلگەن ۋاقىتتا، كەز كەلگەن جەردە ماقتانىڭ ءوسۋ جاعدايىن تەكسەرىپ، سۋارۋ جۇمىسىن ورىنداي الادى.
8 - ايدىڭ 31 - كۇنى ماناس اۋداندىق اۋىل شارۋاشىلىعى، اۋىل - قىستاق مەكەمەسىنىڭ سيفرلى اۋىل شارۋاشىلىعى جاۋاپتىسى ۋاڭ چياڭ الىس ارالىقتى ينفورماتسيالانعان قۇرت ءتۇسۋ احۋالىن قاداعالاۋ جۇيەسىنىڭ اينالىم احۋالىن تەكسەرۋدە. سۋرەتتى انار بۇلت \ شينجياڭ گازەتىنىڭ ءتىلشىسى سۇڭ ۋيگو تۇسىرگەن
ماناس اۋداندىق اۋىل شارۋاشىلىعى، اۋىل - قىستاق مەكەمەسىنىڭ سيفرلى اۋىل شارۋاشىلىعى جاۋاپتىسى ۋاڭ چياڭ بىلاي دەپ تانىستىردى: ءداستۇرلى ماقتاشىلاردىڭ ”تابيعاتقا سۇيەنىپ كۇن كورۋىنە، تاجىريبەگە سۇيەنىپ ەگىن ەگۋىنە“ ۇقسامايتىنى، بازاداعى ءار بولىك اتىز تۇگەلدەي دالدىك زەردەلى اۋىل شارۋاشىلىعى جۇيەسىنە ەنگىزىلدى: جاساندى سەرىك ارقىلى قاشىقتان بارلاۋ داقىلداردىڭ ءوسۋ جاعدايىن ناقتى ۋاقىتتا باقىلايدى، ءبىر پارشا سۋرەتتەن سان مىڭ مۋلىق ماقتا اتىزىن تولىق كورۋگە بولادى؛ سۋ مەن تىڭايتقىشتى ءبىر تۇلعالاندىرۋ جۇيەسى داقىلداردىڭ ءوسۋ جاعدايىنا قاراي دالمە - ءدال سۋارىپ، تىڭايتقىش بەرەدى؛ اۋىل شارۋاشىلىق جاعدايىن باقىلاۋ - ولشەۋ جابدىعى كۇنى - ءتۇنى توپىراقتىڭ دىمقىلدىعى مەن اۋا رايى دەرەگىن جينايدى؛ ۇلكەن دەرەكتەر تۇعىرى جالپىلىق تالداۋ جاساعاننان كەيىن زەردەلى شەشىم جاسايدى، ماقتاشىلار قول تەلەفونداعى ”حۇيفىڭشوۋ APP“ى ارقىلى اتىزدى باسقارۋدان ءونىم الۋعا دەيىنگى تۇتاس بارىستى مەڭگەرە الادى.
سيفرلى تەحنولوگيانىڭ قۋات ۇستەۋى ارقىلى بازا جەر جىرتۋ، ماقتا ەگۋ، باپتاۋ، جيناۋدىڭ تۇتاس پەريودتىق دەرەگىن جيناۋ مەن زەردەلى شەشىم جاساۋدى جۇزەگە اسىرىپ، اۋىل شارۋاشىلىق ءوندىرىسىنىڭ ”تاجىريبەگە سۇيەنىپ ەگۋدەن“ ”دەرەك ارقىلى دەم بەرۋگە“ بۇرىلىس جاساۋىن ىلگەرىلەتتى. قازىرگە دەيىن ماناس اۋدانى 700 مىڭ مۋلىق سيفرلى ەگىس اتىزىن قالىپتاستىرىپ، ماقتا ءوندىرىسىنىڭ ماشينالانۋ مولشەرىن ％99كە جەتكىزىپ، كوشىرۋگە، جالپىلاستىرۋعا بولاتىن ۇلگى جونىندە ىزدەنىس جاساپ، بۇكىل شينجياڭنىڭ زەردەلى وسى زامانعى اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ دامۋىنا امالياتتىق ۇلگى ازىرلەدى.
ەگەر سيفرلى ماقتا اتىزى ”ەگىندى قالاي ەگۋدى“ وزگەرتتى دەسەك، وندا ەگىن، مال شارۋاشىلىعىن ينفورماتسيالاندىرۋ جۇيەسىن زەرتتەپ اشۋ، جالپىلاستىرۋ اناعۇرلىم كەڭ كاسىپ سالاسى تىزبەگىندە ”مالدى قالاي باعۋدى، مالعا قالاي قاراۋدى“ قايتا تۇلعالاۋدا.
2012 - جىلى قارامايلىعا ىرگە تەپكەن شينجياڭ چيسىحۋا ينفورماتسيا عىلىم - تەحنولوگيا شەكتى سەرىكتەستىگى قازىر بۇكىل شينجياڭداعى 14 ايماق، وبلىس، قالانىڭ مال، قۇس باعىمشىلىعىن تۇگەلدەي شينجياڭنىڭ مال شارۋاشىلىق، مال شيپاگەرلىك ۇلكەن دەرەكتەر تۇعىرىنا ەنگىزدى.
ءتىنتۋىردى جەڭىل عانا تۇرتسە بولعانى، ايماق، وبلىس، قالالاردىڭ مال، ءۇي قۇستارى باعىمشىلىق كولەمى، كاسىپورىن جانە باعىمشىلاردىڭ نەگىزگى ينفورماتسياسى ايدان انىق كورىنەدى، مال، ءۇي قۇستارىن ساتىپ الۋ، ۆاكسينا ەگۋ، ءوسۋ جاعدايى، سويۋ سياقتى تۇتاس بارىسىن قۋزاپ بىلۋگە بولادى. بۇل تۇعىر مال تۇلىكتەرى جانە مال شارۋاشىلىق ونىمدەرىن شينجياڭنان شىعارۋدى باقىلاۋ - باسقارۋدىڭ سيفرلانعان اينالىمىنا تىرەك بولىپ قانا قويماي، قاتىستى تەحنولوگيالاردى شينجياڭنان شىعارىپ، يۇننان، سىچۋان سياقتى جەرلەردە جالپىلاستىرىپ قولداندى.
ماقتا اتىزىنان مال فەرماسىنا دەيىن سيفرلى تەحنولوگيا ءداستۇرلى ەگىن، مال شارۋاشىلىعىنىڭ ۋاقىت - كەڭىستىك شەكاراسىن بۇزىپ، ءوندىرىستىڭ اناعۇرلىم جوعارى ءونىمدى، باسقارۋدىڭ اناعۇرلىم دالمە - ءدال، ءونىمنىڭ اناعۇرلىم حاۋىپسىز بولۋىنا مۇمكىندىك جاساۋدا.
جاڭا ماتەريالداردى جاسىل جاسادى
سانجى جوعارى، جاڭا تەحنولوگيالىق كاسىپ سالاسى اشۋ رايونىنا ورنالاسقان شينجياڭ لانشان تۇنحى پولي ەستەر شەكتى سەرىكتەستىگىنىڭ ءوندىرىس سەحندا اق ءتۇستى PBS بيولوگيالىق ىدىرايتىن سمولا اۆتوماتتاندىرىلعان ءوندىرىس جەلىسى ارقىلى تولاسسىز وندىرىلەدى.
مەملەكەتتىك جوعارى، جاڭا تەحنولوگيالىق كاسىپورىن، مەملەكەت دارەجەلى جاسىل زاۆود رەتىندە، لانشان تۇنحى پولي ەستەر شەكتى سەرىكتەستىگى عىلىم - تەحنولوگيا ارقىلى دەربەس جاڭالىق اشۋعا قۋات ۇستەپ، جاڭا ماتەريال سالاسىندا جاسىل دامۋ جولىن اشتى.
”سەرىكتەستىك نەگىزىنەن PBS بيولوگيالىق ىدىرايتىن سمولا، PBT، PET سياقتى جوعارى يقۋاتتى جاڭا ماتەريالداردى ساۋدالايدى. PBS جەلىلەس سمولاسى قانت قۇراعى، جۇگەرى سياقتى بيولوگيالىق شيكىزاتتاردان جاسالادى، ول تاماشا بيولوگيالىق ىدىراۋ قاسيەتىنە يە، ءداستۇرلى مۇناي نەگىزدى سۋلياۋدىڭ كومەسكى كۇشى توتەنشە زور بالاما ماتەريالى“. وسى سەرىكتەستىكتىڭ ونىمدەردى زەرتتەۋ - اشۋعا قىزمەت وتەۋ ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى ما جۇن بىلاي دەپ تانىستىردى: قازىر سەرىكتەستىكتىڭ 34 ءتۇرلى پاتەنت ۇقىعى، ءبىر ءتۇرلى جۇمساق بولشەك تۋىندىسى بار، كوپ ءتۇرلى ءار دارەجەلى ولشەمدى جاساۋعا جەتەكشىلىك ەتىپ جانە وعان ات سالىسىپ، بيولوگيالىق ىدىراتۋ ماتەريالدارى سالاسىندا دەربەس مەڭگەرۋگە بولاتىن تەحنولوگيالىق جۇيە قالىپتاستىردى.
2026 - جىلى 4 - اي، شينجياڭ لانشان تۇنحى پولي ەستەر شەكتى سەرىكتەستىگىنىڭ قىزمەتكەرى 38 - كەزەكتى جۇڭگو حالىقارالىق سۋلياۋ، كاۋچۇك ونەركاسىبى كورمەسىندە ساۋداگەرلەرگە ونىمدەرىن تانىستىرۋدا. سۋرەتتى ما شاڭشۋ تۇسىرگەن
جۋىقتاعى 2 جىلدا بۇل سەرىكتەستىك عىلىم - تەحنولوگيادا جاڭالىق اشۋ مەن جاسىل دامۋدىڭ نەگىزگى تۇلعالىق ورنىن ۇزدىكسىز كۇشەيتىپ، جوعارعى، تومەنگى بۋىنداعى كاسىپ سالاسى تىزبەگىنىڭ جوعارى دەڭگەيلى، كوپ نەگىزدى، تومەن كومىر قىشقىل گازدى دامۋىنا باسا ءمان بەرىپ، ىلگەرىندى - كەيىندى ونەركاسىپ جانە ينفورماتسيالاندىرۋ مينيسترلىگىنىڭ جاسىل زاۆود، جاسىل جوبالاۋدان ۇلگى كورسەتەتىن كاسىپورىن، جاسىل قامداۋ تىزبەگىن باسقاراتىن كاسىپورىن سياقتى كوپ ءتۇرلى مەملەكەت دارەجەلى جاسىل كۋالاندىرۋعا يە بولىپ، جاسىل جاساۋ جۇيەسىن جاپپاي ورناتتى.
جاڭالىق اشۋ تەحنولوگيالىق زەرتتەۋ - اشۋ جاعىندا عانا ەمەس، كاسىپ سالاسى ورنالاسىمىنىڭ بولجامپازدىعىندا دا بەينەلەندى. 2025 - جىلى لانشان تۇنحى پولي ەستەر شەكتى سەرىكتەستىگىنىڭ ءبىر توپ ءتۇيىندى نىسانى سالىنىپ ءبىتىپ وندىرىسكە قوسىلىپ، سول جىلى ونەركاسىپ ءونىم قۇنى 2 ميلليارد 70 ميلليون يۋانعا جەتتى. ”كاسىپورىن ميلليون توننالىق بيولوگيالىق جاڭا ماتەريال عىلىم - تەحنولوگيا كاسىپ سالاسى باقشاسىن قۇلشىنا قۇرىپ، بيولوگيالىق ىدىرايتىن ماتەريال كاسىپ سالاسى شوعىرىنىڭ دامۋىن ىلگەرىلەتىپ، جوعارعى، تومەنگى بۋىنداعى كاسىپ سالاسى تىزبەگىنىڭ سايكەسۋىن، دارەجەسىنىڭ جوعارىلاۋىن جەبەۋدە“، - دەدى ما جۇن.
”كومىر قىشقىل گازىنىڭ شىعارىلۋىن ەڭ جوعارى مانگە جەتكىزۋ، كومىر قىشقىل گازىن بەيتاراپتاندىرۋ“ نىساناسى جاعدايىندا بيولوگيالىق ىدىرايتىن ماتەريالداردىڭ بازار بولاشاعى كەڭ، لانشان تۇنحى پولي ەستەر شەكتى سەرىكتەستىگى جاڭالىق اشۋدى قانات ەتىپ، بازار باسەكەسىندە وزىندىك ورىن الۋمەن بىرگە، شينجياڭنىڭ جاسىل، تومەن كومىر قىشقىل گازدى دامۋىن ىلگەرىلەتۋگە جاساۋ كاسىبى كۇش - قۋاتىن قوستى. ”ىلەسىپ جۇگىرۋدەن“ ”قوسىلا جۇگىرۋگە“، ودان ءىشىنارا سالالاردا ”باستاپ جۇگىرۋگە“ دەيىن، لانشان تۇنحى پولي ەستەر شەكتى سەرىكتەستىگىنىڭ دامۋ بارىسى شينجياڭنىڭ جاساۋ كاسىبىنىڭ جوعارى دەڭگەيگە، زەردەلىلەنۋگە، جاسىلدانۋعا قاراي بۇرىلىس جاساۋداعى نىق قادامىن ايگىلەدى.
قالانى باسقارۋ سيفرلاندى
ەڭ تومەنگى تۇرمىستى قامتاماسىزداندىرۋ راسمياتىن وتەۋگە قانشا ۋاقىت كەتەدى؟ قارامايلى قالاسىندا، ەڭ تەز بولعاندا، تەك 2 مينۋت قانا كەتەدى.
”قارامايلىدا تۇرمىس كەشىرىپ جاتقان ءاربىر ادامدى قولايلى، جوعارى ءونىمدى ءىس ءبىتىرۋ ونىمدىلىگىنەن يگىلىكتەندىرۋ بۇكىل ەلدەگى تۇڭعىش قالا ەرەن زەردەلى تۇلعاسىن قۇرۋداعى ەڭ ماڭىزدى ماقساتتىڭ ءبىرى“، - دەدى قارامايلى قالالىق سيفرلاندىرىپ دامىتۋ مەكەمەسى پارتيا باسشىلىق گرۋپپاسىنىڭ مۇشەسى، ورىنباسار مەكەمە باستىعى زاڭ يميڭ.
بىلتىر 5 - ايدا قارامايلى قالاسى 3 - توپتاعى ورتا، شاعىن كاسىپورىنداردى سيفرلاندىرىپ تيپ جاڭالاۋ بويىنشا سىناق ءتۇيىنى قالاسى بولىپ تاڭدالىپ، بۇكىل شينجياڭداعى بىردەن - ءبىر تاڭدالعان قالاعا اينالدى؛ بيىل 1 - ايدا «قارامايلى قالاسىنىڭ ”جاساندى زەردە +“ ارەكەتىن ىلگەرىلەتۋ قىزمەت جوباسى (2026 - جىلدان 2028 - جىلعا دەيىن)» جاريالانىپ، وسى قالانىڭ تۇتاس وڭىرلىك AI دارەجەسىنىڭ جوعارىلاۋىنىڭ شىمىلدىعى رەسمي اشىلدى؛ 6 - ايدا حۋاۋي AI تۇعىرىنا سۇيەنىپ، قالانىڭ ەرەن زەردەلى تۇلعاسىن قۇرىپ، ”دەرەك − مودەل − قولدانۋ“ كەمەلدى جابىق اينالىم جۇيەسىن ورناتىپ، نازاردى تەحنولوگيانىڭ تياناقتانۋى مەن كورىنىستىڭ قۋات ۇستەۋىنە شوعىرلاندىرىپ، باتىس سولتۇستىكتەگى جاساندى زەردەدەن ۇلگى كورسەتۋ ۇلگىسىن كۇش سالا قالىپتاستىردى...
قارامايلى قالاسى ەرەن زەردەلى تۇلعاسىنا ”N+1“ سايكەسۋ جۇلگەسىن قولداندى: ءبىر قالانىڭ ەرەن ورتالىق تورابى AI جالپى ورنالاستىرۋشى ەتىلىپ، N ۆەرتيكال سالاداعى زەردەلى تۇلعا ءار سالانىڭ كاسىبىن قابىلداپ، جوعارى ءونىمدى، قولايلى زەردەلى باسقارۋعا قىزمەت وتەۋ جۇيەسىن ورناتتى. بۇقارانىڭ، كاسىپورىنداردىڭ جانە ۇكىمەت قىزمەتكەرلەرىنىڭ ءبىر تۇتاس كىرۋ اۋزى ارقىلى ءتۇرلى تالاپ - تىلەكتەردى تاپسىرۋىنا بولادى، جۇيەنىڭ ورنالاستىرۋ ورتالىق تورابى تالاپ - تىلەكتى، ماقساتتى پارىقتاۋدى اۆتوماتتى ورىنداپ، سايكەستى تاراۋلاردىڭ زەردەلى تۇلعاسىنىڭ سايكەسىپ ءبىر جاقتى ەتۋىنە دالمە - ءدال جولداپ، تاراۋلاردىڭ دەرەك قامالىن تۇبەگەيلى تالقانداپ، قىزمەت وتەۋدىڭ بوگەلۋ ءتۇيىنىن اشادى.
ەڭ تومەنگى تۇرمىستى قامتاماسىزداندىرۋ ەكونوميكاسىن تەكسەرۋ قىزمەتىن مىسالعا الساق، ءداستۇرلى ءبىر جاقتى ەتۋ ۇلگىسىندە 9 تاراۋمەن بىرلەسە ارەكەتتەنىپ سايكەستى ىلگەرىلەتۋگە تۋرا كەلەدى، جالپى بارىسقا شامامەن 20 كۇن ۋاقىت كەتەدى، ال قالانىڭ ەرەن زەردەلى تۇلعاسى كوپ تاراۋدىڭ سايكەسىپ قۋات ۇستەۋىندە، مينۋتتىق دارەجە بويىنشا ناتيجە شىعارىپ، اكىمشىلىك قىزمەت وتەۋ ونىمدىلىگىن بارىنشا جوعارىلاتادى. قالانىڭ ەرەن زەردەلى تۇلعاسى ءار رەت جۇمىس بىتىرگەندە، ءار رەت تالاپ - تىلەكتەردى ءبىر جاقتى ەتكەندە تۋىنداعان ءونىمدى ينفورماتسيالاردىڭ بارلىعى قالانىڭ زەردەلى جۇيەسىنە اۆتوماتتى تۇردە قايتا ورالىپ، قالانىڭ ءبىلىم قورىن ۇزدىكسىز بايىتىپ، ءوزىن - ءوزى جاڭالايتىن، باياندى ارتاتىن قالا ءبىلىم مۇلىك جۇيەسىن ورناتىپ، قالانىڭ ءوزىن - ءوزى جاڭالاۋ، زەردەلى بىرتىندەپ دامۋ قابىلەتىنە يە بولۋىنا مۇمكىندىك جاسايدى.
قازىرگە دەيىن قارامايلى قالاسى جاساندى زەردەنىڭ 156 قولدانىلمالى كورىنىسىن ءساتتى جەتىلدىردى، ول ۇكىمەت ىستەرى، پارتيا قۇرىلىسى، ساياسي - زاڭ، حالىق تۇرمىسى، ەمدەۋ، وقۋ - اعارتۋ، شۇعىل جاعدايعا توتەپ بەرۋ، حاۋىپسىزدىك سياقتى كوپتەگەن سالالاردى قامتىدى؛ 52 جوعارى قۇندى ۇلگى كورىنىسىن سۇرىپتاپ، 21 زەردەلى تۇلعا ءونىمى ينتەرنەتكە شىعارىلىپ، رەسمي ىسكە قوسىلدى. سونىمەن بىرگە قالا بويىنشا 137 ءبىلىم قويماسى، 122 مىڭ ءبىلىم كەسىندىسى قۇرىلىپ، قالانىڭ كەمەلدى ءبىلىم قورى جۇيەسى قالىپتاستى.
ءداستۇرلى قالا باسقارۋدان سيفرلانعان قالا باسقارۋعا بۇرىلىس جاسادى، قارامايلى قالاسى تۇتاس وڭىرلىك جاساندى زەردە ارقىلى قالا باسقارۋ ساپاسىن جوعارىلاتۋعا، كاسىپ سالاسىنىڭ دامۋ دارەجەسىن جوعارىلاتۋعا، حالىق تۇرمىسىنا قىزمەت وتەۋ ونىمدىلىگىن ارتتىرۋعا قۋات ۇستەپ، الدىڭعى لەكتەگى عىلىم - تەحنولوگيا جەتىستىكتەرىنىڭ ءار ۇلت بۇقاراسىنا اناعۇرلىم كەڭ، اناعۇرلىم ءادىل تيىمدىلىك جەتكىزۋىنە مۇمكىندىك جاساۋدا.
