الدىڭعىلاردىڭ ءىزىن باسىپ، بولاشاققا جول اشىپ، ساقاداي سايلانىپ، ساپارعا قايتا اتتاندى
□ شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ تىلشىلەرى جۋ جيچاي، يان فۋجيڭ، يۇي شيانحۇڭ
كۇن ساۋلەسى يۇيدۋ وزەنىنە توگىلىپ، وزەن سۋى تىپ - تىنىش اعىپ جاتىر، جاعاداعى ”ۇزاق جورىق رۋحى ماڭگى شۇعىلا شاشادى“ دەگەن قىزىل ءتۇستى سەگىز ۇلكەن ءارىپ ەرەكشە كوز تارتادى.
1934 - جىلى 10 - ايدا ورتالىق كوميتەت ورگانىنىڭ، ورتالىق اسكەري ىستەر كوميتەتىنىڭ جانە ورتالىق قىزىل ارميانىڭ نەگىزگى كۇشى جياڭشيدىڭ يۇيدۋىندا جينالىپ جولعا شىعىپ، ۇزاققا سوزىلعان ۇزاق جورىققا اتتاندى. وسىنى باستاما ەتىپ، 2 جىل ۋاقىتتا قىزىل ارميانىڭ 1 -، 2 -، 4 - باعىت ارمياسى مەن 25 - ارمياسى ۇلى ۇزاق جورىققا اتتاندى. دۇنيەنى ءدۇر سىلكىندىرگەن وسى توڭكەرىستىك ۇلى ءىس جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى مەن قىزىل ارميا جازعان ايبىندى تاريحي داستان، جۇڭحۋا ۇلتىنىڭ ۇلى گۇلدەنۋى سىندى تاريحي ۇردىستەگى ايبىندى ەسكەرتكىش.
2019 - جىلى 5 - ايدىڭ 20 - كۇنى باس شۋجي شي جينپيڭ يۇيدۋعا كەلىپ، ورتالىق قىزىل ارميانىڭ ۇزاق جورىققا اتتانۋ ەسكەرتكىشىنە قۇرمەتپەن قاراپ، ورتالىق قىزىل ارميا ۇزاق جورىققا اتتانۋ ەسكەرتكىش سارايىن ەكسكۋرسيالاپ، سوۆەتتىك رايونداعى اۋىلداستارعا امانداستى. باس شۋجيدىڭ سالتاناتتى جاريالاۋى ادامدى جىگەرلەندىرەدى: ”قازىر ءبىز سوتسياليستىك وسىزاماندانعان مەملەكەت قۇرۋدىڭ جاڭا جورىعىن باستادىق، ءبىز الدىڭعىلاردىڭ ءىزىن باسىپ، بولاشاققا جول اشىپ، ساقاداي سايلانىپ، ساپارعا قايتا اتتانۋىمىز كەرەك!“
ايتىپ تاۋىسقىسىز ۇزاق جورىق حيكاياسى
وزەننەن وتكەندە پايدالانعان كىشكەنتاي قايىق، قىزىل ارميا جاۋىنگەرلەرى كيگەن ءشوپ شاقاي، قوي تەرىسىنەن تىگىلگەن جاماۋ - جاماۋ تون... ورتالىق قىزىل ارميا ۇزاق جورىققا اتتانۋ ەسكەرتكىش سارايىندا باعالى مادەني مۇرالار جىم - جىرت ءتىزىلىپ تۇر، ولار سول جاپا - ماشاقاتتار مەن داڭقتىڭ كۋاسى.
ۇزاق جورىق جەڭىسكە جەتكەندىگىنىڭ 90 جىلدىعى قارساڭىندا ەكسكۋرسيالاۋعا كەلگەن ادامداردىڭ اياعى ۇزىلمەدى، ولار كورمە سورەسىنىڭ الدىندا ۇزاق ۋاقىت كوز الماي قاراپ تۇردى، كوپ ادامنىڭ كوز شاناعى قىزارىپ كەتتى.
”تاريح ەجەلدەن الىستاپ كەتكەن ەمەس، ول ءاربىر مادەني ەسكەرتكىشتە. ءار جولى كوپشىلىككە ءتۇسىندىرۋدىڭ ءوزى رۋحاني جاقتان سىننان ءوتۋ سانالادى“. يۇيدۋ ورتالىق قىزىل ارميانىڭ ۇزاق جورىققا جينالۋ، اتتانۋ تاريحى مۇراجايى پارتيا باسشىلىق گرۋپپاسىنىڭ مۇشەسى جۇڭ ميننىڭ بۇل جونىندە اسەرى تەرەڭ.
2019 - جىلى 5 - ايدا باس شۋجي شي جينپيڭ ەسكەرتكىش سارايىنا كەلىپ، ورتالىق قىزىل ارميانىڭ ۇزاق جورىققا جينالۋ، اتتانۋ تاريحي جاعدايى جونىندەگى تانىستىرۋدى تىڭدادى، ءتۇسىندىرۋشى ءدال جۇڭ مين ەدى.
”باس شۋجي ءاربىر سۋرەت، ءاربىر ناقتى زات الدىندا ايالداپ كورىپ، كوپتەگەن جاي - جاپساردى سۇرادى“. سول كەزدەگى جاعداي جۇڭ ميننىڭ ءالى كوز الدىندا، ”باس شۋجي مەنى ۇزاق جورىق حيكاياسىن ۇزدىكسىز بايانداپ، قىزىل گەندى ويداعىداي جالعاستىرۋعا شابىتتاندىردى، بورىشىمنىڭ ماڭىزدى ءارى داڭقتى ەكەنىن تەرەڭ سەزىندىم“.
يۇيدۋ ۇلاندارىنىڭ جۇرەگىندە ۇزاق جورىق اعا بۋىنداردىڭ بويىندا شىنايى تۋىلعان حيكايا، ايبىندى تاريح پەن وتباسى ەستەمەسىنىڭ قاباتتاسۋى سانالادى.
سوۆەتتىك رايون كەزىندە 68 مىڭنان استام يۇيدۋ پەرزەنتى قىزىل ارمياعا قاتىناستى، 17 مىڭنان استام ادام اسكەري بولىممەن بىرگە ۇزاق جورىققا اتتاندى.
”ەڭ سوڭىندا قانشا ادام قايتىپ كەلدى؟ جاۋابى 277 ادام“. ءار جولى وسى ساندى اۋىزعا العاندا، جۇڭ مين ەرىكسىزدەن وكسىپ كەتەدى.
ونىڭ ناعاشى اتاسىنىڭ اكەسى ”قورشاپ جويۋعا“ قارسى شايقاستا قۇربان بولعان، ونىڭ جۇبايىنىڭ اتاسى سول جولعى ۇزاق جورىقتا ءىز - دەرەكسىز كەتكەن. ”ءبىز باسقا بىرەۋدىڭ اڭگىمەسىن ايتىپ وتىرعان جوقپىز، بۇل ءوز ءۇيىمىزدىڭ اڭگىمەسى“، - دەدى جۇڭ مين.
باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ ۇزاق جورىق حيكاياسىن ويداعىداي بايانداۋ جونىندەگى تاپسىرماسى يۇيدۋداعى كوپتەگەن قاراپايىم حالىقتىڭ اڭگىمە ايتۋشىلار قاتارىنا قوسىلۋىنا مۇمكىندىك جاراتتى −−−−
يۇيدۋ وزەنى جاعاسىنداعى دۇڭمىن وتكەلىندە كورىنىستىك تەاتر «قوشتاسۋ» مەرزىم سايىن قويىلىپ جاتادى. ءساندى ساحنا جوق، ادەمى بەزەنبەگەن قىزىل ارميانىڭ ۇرپاقتارى مەن ەرىكتىلەر ”انانىڭ بالاسىن اتتاندىرعان“، ”ايەلدىڭ كۇيەۋىن اتتاندىرعان“، ”بالاسىن اماناتتاپ، تىزە بۇگىپ قوشتاسقان“ قاسىرەتتى كورىنىستەردى قاراپايىم تاسىلمەن ورىنداپ كوز الدىعا ەلەستەتەدى.
70 جاستاعى ۋاڭ حۇيچۇن يۇيدۋ اۋدانى قۇبىر سۋ سەرىكتەستىگىنىڭ زەينەتكە شىققان قىزمەتكەرى. تەاتردا ول ”بولە جەڭگە“ رولىنا شىققان، ونىڭ اكەسى كەزىندە وسى ارادان اتتانعان ەدى. ”ءار جولعى كونسەرتتىڭ ءبارى اعا بۋىندارمەن تىلدەسۋ، اكەممەن ءتىپتى دە جاقىنداي تۇسكەندەي سەزىنەمىن، ول جونىندەگى تۇسىنىگىم دە ونان ارى تەرەڭدەدى“، - دەدى ۋاڭ حۇيچۇن.
يۇيدۋ اۋداندىق قىزىل مادەنيەتكە تاربيەلەۋ ورتالىعىندا چاڭجىڭيۋان ۇگىت لەكسيا ۇيىرمەسىنىڭ ۇگىت لەكسياسى ءجۇرىلىپ جاتتى. ساحنادا داۋىس پەن سۇيىسپەنشىلىك توعىسىپ، ۇلكەن ەكراندا كورىنىستەر ارت - ارتىنان قويىلىپ تۇر؛ ساحنا استىندا شەكارا وڭىردەن كەلگەن داشۋە وقۋشىلارىنىڭ ءجۇزىن جاس جۋدى.
يۇننان داشۋەسى اعىلشىن ءتىلى كاسىبىنىڭ وقۋشىسى لي جىنسان بىلاي دەدى: ليۋ بوجياننىڭ ايەلىنە جازعان اقتىق حاتىن كورىپ ەرەكشە تەبىرەندىم، ۇزاق جورىقتىڭ استارىندا قانشالاعان وتباسىنىڭ ۇلەسى جاتىر دەسەڭىزشى. ”ءاربىر ادامنىڭ ءوزىنىڭ ۇزاق جورىعى بار، مەنىڭ ۇزاق جورىعىم كاسىپتىك ءبىلىمدى قۇلشىنا ۇيرەنىپ، دۇنيە جۇزىنە ۇزاق جورىق حيكاياسىن ويداعىداي بايانداۋ، ءبىز جۇڭگولىقتاردىڭ حيكاياسىن ويداعىداي بايانداۋ“.
بيىل جازدىق دەمالىستا 170تەن استام جوعارى مەكتەپتىڭ جاس وقۋشىلارى ەلىمىزدىڭ جەر - جەرىنەن يۇيدۋعا كەلىپ، تاريح تۋىلعان جەردە تاريحتى ۇعىنىپ، قاھارماندار اتتانعان جەردە قاھارمانداردى ساعىنا ەسكە الدى. كوپتەگەن جوعارى مەكتەپ يۇيدۋمەن قوعامدىق اماليات بازاسىن بىرگە قۇرۋ كەلىسىمىن جاساسىپ، يدەيا - ساياسي ساباعىن مەكتەپ اۋلاسىنان ناقتى ورىنعا اپاردى.
”بالالار بۇل جەرگە كەلىپ وسىناۋ قىزىل توپىراقتا بولعان قۇرباندىق پەن وراسان زور وزگەرىستەردى شىنايى سەزىنىپ، تەرەڭ اسەر الدى. ولار مەكتەپكە قايتىپ بارعاننان كەيىن وسى اڭگىمەلەردى ءتىپتى دە كوپ ادامعا ايتىپ بەرەدى“. جۇڭ مين: ”ۇزاق جورىق حيكاياسىن وسىلاي ايتامىز، قانشا ايتساق تا تاۋسىلمايدى“، - دەدى.
ايتىپ تاۋىسقىسىز ۇزاق جورىق جەلىلەس اندەرى
”جول الىس، كۇز سامالى سالقىن. جاۋ كوپ، اسكەري ءىس قاربالاس...“، يۇيدۋ اۋداندىق مادەنيەت - كوركەمونەر ورتالىعىنىڭ جاتتىعۋ بولمەسىندە ءان وقىتۋشىسىنىڭ جەتەكشىلىگىندە چاڭجىڭيۋان حور ۇيىرمەسى داۋىستارعا ءبولىپ «ۇزاق جورىق جەلىلەس اندەرىنە» جاتتىعۋدا.
ءان اۋەنى اسقاقتاپ، بارلىق ادام رۋحى تاسقىنداپ، بار زەيىنىن شوعىرلاندىردى. كۇندەردىڭ وتۋىمەن، ءار سالا، ءار كاسىپتەن كەلگەن قىزىل ارميا ۇرپاقتارىنان، ءان اۋەسكەرلەرىنەن قۇرالعان وسى چاڭجىڭيۋان حور ۇيىرمەسىنىڭ مۇشەلەرى بوس ۋاقىتىنان پايدالانىپ جاتتىعۋ جاساپ، بۇكىل ەلدە ارالاپ كونسەرت قويدى.
چاڭجىڭيۋان حور ۇيىرمەسىنىڭ تۇڭعىش ۇيىرمە باستىعى يۋان شاڭگۇي بىلاي دەدى: بيىل قىزىل ارميانىڭ ۇزاق جورىعى جەڭىسكە جەتكەندىگىنىڭ 90 جىلدىعى، حور ۇيىرمەمىز ۇزاق جورىق بويىنداعى كوپتەگەن جەرلەرمەن بايلانىس ورناتىپ، الەۋمەتتىك اۋماقتارعا، مەكتەپتەرگە بارىپ الەۋمەتتىك يگىلىك سيپاتتى ارالاپ ويىن قويىپ، توڭكەرىستىك اعا بۋىنداردى بىرگە ەسكە الدىق.
2019 - جىلى 5 - ايدا ورتالىق قىزىل ارميانىڭ ۇزاق جورىققا اتتانۋ ەسكەرتكىش سارايىنىڭ 1 - قاباتىندا باس شۋجي شي جينپيڭ يۇيدۋ اۋدانىنداعى قىزىل ارميا ۇرپاقتارىمەن، توڭكەرىستىك قۇربانداردىڭ ءۇي ىشىندەگىلەردىڭ ۋاكىلدەرىمەن كەزدەستى، يۋان شاڭگۇي دە سولاردىڭ اراسىندا ەدى.
”باس شۋجي حور ۇيىرمەسىنە ايرىقشا كوڭىل ءبولىپ، قويىلىم سانى، قارجى قامتاماسىزدىعى سياقتى جاعدايلاردى سۇرادى“. يۋان شاڭگۇي بىلاي دەدى: باس شۋجيگە حور ۇيىرمەمىزدىڭ پارتيا قۇرىلعاندىعىنىڭ 100 جىلدىعى كەزىندە «ۇزاق جورىق جەلىلەس اندەرىن» ايتىپ 500 رەت ارالاپ ويىن قويۋ نىساناسىن ورىنداپ بولۋدى بەلگىلەگەندىگى جونىندە مالىمەت بەردىم.
يۋان شاڭگۇيدىڭ ناعاشى اتاسى ”قورشاپ جويۋعا“ قارسى شايقاستا قۇربان بولعان قىزىل ارميا جاۋىنگەرى. ناعاشى اتاسى جونىندە يۋان شاڭگۇيدىڭ بىلەتىندەرى كوپ ەمەس.
”ناعاشى اتام پالەندەي كەرەمەت شايقاس اڭگىمەسىن قالدىرماعان بولسا دا، ماعان تەرەڭ اسەر ەتتى، مەن ەس بىلگەننەن باستاپ ءوزىمنىڭ يۋيدۋداعى سان مىڭداعان قىزىل ارميا ۇرپاقتارىنىڭ ءبىرى ەكەنىمدى ەشقاشان ەسىمنەن شىعارعان ەمەسپىن، توڭكەرىستىك سۇيىسپەنشىلىك كوكەيىمنەن ورىن العان“، - دەدى يۋان شاڭگۇي.
1981 - جىلى 6 - ايدىڭ 30 - كۇنى شىفان مەكتەبىندە وقىپ جاتقان يۋان شاڭگۇي مەكتەپ ۇيىمداستىرعان «ۇزاق جورىق جەلىلەس اندەرى» حور ايتۋ قيمىلىنا قاتىناسىپ، تەرەڭ اسەرگە يە بولادى. ”سول كەزدە مەن، اۋىلىم ۇزاق جورىقتىڭ باستالعان جەرى، بۇدان دا كوپ ادام «ۇزاق جورىق جەلىلەس اندەرىن» بىرگە ايتىپ، ءان ارقىلى اعا بۋىندارعا قۇرمەت بىلدىرۋگە مۇمكىندىك جاساۋعا بولار ما ەكەن دەپ ويلادىم“.
2010 - جىلى اۋداننىڭ قولداۋىندا يۋان شاڭگۇي باستاما كوتەردى، وقىتۋشى، شيپاگەر، اماندىق قورعاۋشى، گۇل دۇكەنىن اشۋشى... اۋدانداعى ءار سالا، ءار كاسىپتەگى قىزىل ارميا ۇرپاقتارى مەن ءان اۋەسكەرلەرى جاپپاي ءۇن قوستى. سول جىلى 11 - ايدا چاڭجىڭيۋان حور ۇيىرمەسى رەسمي قۇرىلىپ، 100دەن استام ۇيىرمە مۇشەسى بارلىق قويىلىمنىڭ الەۋمەتتىك يگىلىك سيپاتىندا جۇرىلەتىندىگىنە، ءبىر تيىن اقى الىنبايتىندىعىنا ءبىر اۋىزدان قوسىلدى.
”تۇڭعىش كونسەرت 2011 - جىلى 6 - ايدىڭ 30 - كۇنى قويىلىپ، پارتيا قۇرىلعاندىعىنىڭ 90 جىلدىعىنا ارنالدى. وسى جونىندە وي تۋعان ەڭ العاشقى كەزدەن قازىرگە دەيىن تۋپ - تۋرا 30 جىل وتە شىعىپتى“، - دەدى يۋان شاڭگۇي انىق ەسىنە الىپ.
وسىدان سوڭ، حور ۇيىرمەسى ەلىمىزدىڭ جەر - جەرىن تۇگەل ارالاپ شىقتى. تالاي رەت كونسەرت اياقتاعان كەزدە الاڭداعى جالپى كورەرمەن ورىندارىنان تۇرىپ ۇزاق ۋاقىت شاپالاق سوقتى، كورەرمەندەردىڭ كوز جانارى جاسقا تولدى.
”ءبىز ءان ايتپادىق، تەك ءان ارقىلى توڭكەرىستىك اعا بۋىنداردىڭ اڭگىمەسىن باياندادىق“. يۋان شاڭگۇيدىڭ قاراۋىنشا، حور ۇيىرمەسىنىڭ باسىم كوپ ساندى مۇشەلەرى ءان ماماندىعىندا ارنايى تاربيەلەنبەگەن بولسادا، بويىندا قىزىل ارميانىڭ قانى بولعاندىقتان، ءاندى اعا بۋىندارعا دەگەن تەرەڭ ساعىنىش سەزىممەن ورىندايدى.
تەرەڭ سۇيىسپەنشىلىكتىڭ ءوزى ءبىر ءتۇرلى كۇش.
500 رەت ويىن قويۋ نىساناسى 2021 - جىلى 5 - ايدا جۇزەگە استى. بۇگىنگى كۇندە حور ۇيىرمەسى تاعى جاڭا نىسانا بەلگىلەدى: ۇزاق جورىق جەڭىسكە جەتكەندىگىنىڭ 100 جىلدىعى بولعاندا 1000 رەت كونسەرت قويۋدى ورىنداۋ.
”ارالاپ 500 رەت ويىن قويۋدىڭ ءوزى ءبىر ’ۇزاق جورىق‘، 1000 رەت ويىن قويۋ تاعى دا ءبىر رەتكى ’تىڭ ۇزاق جورىق‘ سانالادى“، - دەدى يۋان شاڭگۇي.
يۋان شاڭگۇيدىڭ قول تەلەفونىندا وشىرۋگە قيمايتىن ءبىر سۋرەت بار: 11 جىلدىڭ الدىندا حور ۇيىرمەسىنىڭ ءبىر ايەل مۇشەسى جاسقا تولماعان قىزىن كوتەرىپ جاتتىعۋعا قاتىناسقان. قازىر وسى كىشكەنتاي بويجەتكەن دە قىزىل اندەردى ىلەسىپ ايتا الاتىن بولدى.
ول 1000 رەت ويىن قويۋ نىساناسىنىڭ، ءسوز جوق، كوپ ۇزاماي جۇزەگە اساتىندىعىنا كامىل سەنەدى.
ايتىپ تاۋىسقىسىز باقىتتى تۇرمىس
اۆتوكولىكپەن يۇيدۋدىڭ زىشان قالاشىعى تانتوۋ قىستاعىنا بارعانىمىزدا، تۇتاسقان سەلەندى كۇرىش اتىزى جاسىل جەلەك جامىلىپ، وسىزاماندانعان ولشەمدى كوكونىس جىلىجايلارى قاز - قاتار ءتىزىلىپ تۇر ەكەن. قىستاقتا اق داۋالدى، سۇرعىلت قاڭىلتاق كەرپىشتى ۇيلەر ءبىر - بىرىنە ۇلاسىپ، جاسىل اعاشتارمەن كومكەرىلىپ، كورىنىس سامالدىعىنا ءسان قوسىپ تۇر...
تانتوۋ قىستاعىنان نەبارى 2 −3 كيلومەتر قاشىقتىقتاعى شانفىڭبا وتكەلى كەزىندە قىزىل ارميا جينالىپ جولعا شىققان 8 ۇلكەن وتكەلدىڭ ءبىرى بولاتىن. تانتوۋ قىستاعىنىڭ تۇرعىنى سۇن گۋانفانىڭ اكەسى وسى ارادا اسكەري بولىممەن بىرگە وزەننەن ءوتىپ، كەيىن شياڭجياڭ شايقاسىندا قۇربان بولعان.
سوۆەتتىك رايون كەزىندە سۇن گۋانفانىڭ اكەسى سياقتى، ارمياعا، سوعىسقا قاتىناسقان وڭتۇستىك جياڭشي ۇل - قىزدارى ءبىر ميلليونعا جۋىق بولىپ، سول كەزدەگى جەرگىلىكتى جان سانىنىڭ ۇشتەن ءبىرىن يەلەيتىن، اتى - ءجونى، فاميلياسى بار قۇربانداردىڭ ءوزى 100 مىڭ ادام ەدى.
تاريح بۇگىنگى جۇڭگونىڭ العا باسۋى مەن دامۋىنىڭ ۇزاق جورىقتان باستاۋ العانىن ۇمىتپايدى.
2019 - جىلى 5 - ايدىڭ 20 - كۇنى باس شۋجي شي جينپيڭ سۇن گۋانفانىڭ ۇيىنە كەلىپ، ولارمەن بىرگە قورالانا وتىرىپ اڭگىمە دۇكەنىن قۇردى.
”باس شۋجي اس ءۇيىمىزدى، جاتىن ءۇيىمىزدى، ارتقى اۋلانى جانە دارەتحانانى ەگجەي - تەگجەيلى كوردى، گاز كۇبىسىنىڭ باعاسى قانشا، ەلەكتروماگنيتتىك وشاق قانداي ەكەن، ءبىر ايداعى ەلەكتر اقىسى قانشا، قىشى مايىن وزدەرىڭ تارتاسىڭدار ما، الدە سىرتتان ساتىپ الاسىڭدار ما دەگەننىڭ ءبارىن ەگجەي - تەگجەيلى سۇرادى“. سول كۇنگى ءاربىر جاي - جاپسار سۇن گۋانفانىڭ ءالى ەسىندە.
سۇن گۋانفا وتباسىنىڭ جىلدىق كىرىسى 70 مىڭ يۋاننان اساتىندىعىن ەستىپ، باس شۋجي شي جينپيڭ قاباعات قۋانىپ بىلاي دەدى: تەك كوممۋنيستىك پارتياعا ىلەسكەندە عانا ۇلى گۇلدەنۋ، ءسوز جوق، جۇزەگە اسادى، تاماشا كۇندەر ءالى الدا.
7 جىلدان كەيىنگى بۇگىنگى كۇندە سۇن گۋانفا بۇرىنعىدان بەتەر قاربالاستىققا ءتۇستى، ول ءۇيىن قايتادان اشەكەيلەپ، شارۋالار شاتتىعى ساياجايىن اشتى، 4 بولمەلى تازا دا رەتتى ۇيگە مەرەكە - دەمالىس كۇندەرىنەن بۇرىن تاپسىرىس بەرىلىپ بولادى. ول تاعى ”قىزىل ۇگىت لەكسياشى“ بولىپ، ساياحاتشىلارعا قىزىل ارميانىڭ ۇزاق جورىقتاعى حيكايالارىن اڭگىمەلەپ، قىستاقتىڭ وسى جىلدارداعى وزگەرىستەرىن باياندايدى.
”قازىر وتباسىمىزدا جۇمىس ىستەۋ ەڭبەكاقىسى، حالىقتىق تۇسەلحانا جالداۋ اقىسى، جارنا پايدا ءبولىسى بار، كوپ ءتۇرلى كىرىسىمىز بار، جىلدىق كىرىسىمىز 3 ەسە ارتتى، ەسەپتەپ كورسەك، 200 مىڭ يۋاننان اسادى“. سۇن گۋانفانىڭ جۇزىنەن شىنايى كۇلكى ەستى.
”مەن باس شۋجيگە بۇگىنگى كۇندەرىمىز، شىنىندا، بارعان سايىن جاقسارىپ كەلەدى دەپ ايتقىم كەلەدى. مەن تاعى ۇزدىكسىز كۇرەس جاسايمىن، قارتايسام دا كۇرەس جاساي بەرەمىن“.
سۇن گۋانفانىڭ اڭگىمەسى تانتوۋ قىستاعىنىڭ ىقشام كورىنىسى.
كەزىندە تانتوۋ قىستاعىندا مىناداي ءبىر سىقاق ولەڭ تارالعان: ”زىشاننىڭ تانتوۋ قىستاعىندا، قالاسىز قوس ماشاقاتتىڭ قىسپاعىندا؛ ءۇش كۇن اشىق بولسا ەگەر اۋا رايى، سۋ تاسىپ يىعىڭىز قاجالىپ ويىلادى؛ ءۇش كۇن جاڭبىر جاۋسا ەگەر ارت - ارتىنان، ونىڭ سۋى وشاققا قۇيىلادى“. 2018 - جىلى قىستاقتىڭ كوللەكتيۆتىك شارۋاشىلىق كىرىسى 80 مىڭ يۋانعا، جان باسىندىق تازا كىرىسى 3000 يۋانعا جەتپەيتىن.
بۇگىنگى تانتوۋ قىستاعىندا سەلەندى كوكونىستەر ءوتىمدى بولىپ، ساياحات اۆتوبۋزى قايشالىسىپ، زەرتتەۋ - ۇيرەنۋ ۇيىرمەلەرىنىڭ اياعى ۇزىلمەيدى. بۇكىل قىستاقتىڭ سەلەن كاسىپ سالاسى تۇتاس كاسىپ سالاسى تىزبەگىندە 180 ميلليون يۋاننان اسىپ، مەملەكەتتىك اۋىل - قىستاق ەرەكشەلىگىنە يە كاسىپ سالاسى قۇنى 100 ميلليون يۋاندىق قىستاق بولىپ باعالاندى. 2025 - جىلى قابىلداعان ساياحاتشى ءبىر ميلليون 600 مىڭنان (رەت) اسىپ، قىستاقتىڭ كوللەكتيۆتىك شارۋاشىلىق كىرىسى 3 ميلليون 500 مىڭ يۋاننان اسىپ، جان باسىندىق تازا كىرىسى 36 مىڭ يۋانعا جەتتى.
”سۋ ىشكەندە قاينارىن ۇمىتپاۋىمىز كەرەك، توڭكەرىستىك ارداگەر قۇربانداردى ۇمىتپاۋىمىز، پارتيانىڭ اۋەلگى ماقساتى مەن بورىشىن ۇمىتپاۋىمىز كەرەك، توڭكەرىستىك مۇراتىمىزدى، توڭكەرىستىك باس ماقساتىمىزدى ۇمىتپاۋىمىز كەرەك، ورتالىق سوۆەتتىك رايوندارداعى، بايىرعى توڭكەرىستىك رايوندارداعى اۋىلداستارىمىزدى ەستەن شىعارماۋىمىز كەرەك“، - دەدى باس شۋجي شي جينپيڭ يۇيدۋدا قىزمەت تەكسەرگەندە تەبىرەنە.
سول جىلدارى بۇقارا باسىن ءباي تىگىپ قىزىل ارميانى جورىققا اتتاندىردى، بۇگىنگى تاڭدا پارتيا بۇقارانى باستاپ تاماشا تۇرمىسقا كەنەلتتى. وسى ەتەنە سۇيىسپەنشىلىك ناقتى ىستەۋدىڭ كۇشىنە اينالىپ، تابان استىنداعى توپىراقتا جالىندى ومىرشەڭ كۇش لاۋلاتتى.
تانتوۋ قىستاعىنىڭ كىرە بەرىسىندەگى ءبىر سۋرەتتى داۋال قىستاق تۇرعىندارىنىڭ قۋانىشىن ايگىلەپ تۇر، وعان ”كورىكتى زىشان، باقىتتى تانتوۋ“ دەپ جازىلعان. انادايداعى قىزىل ءتۇستى مۇسىندەردەگى ۇراندار بايىرعى رايونداعى حالىقتىڭ: ”باقىت كۇرەستەن كەلەدى“، - دەگەن جۇرەك ءۇنىن جەتكىزىپ تۇر.
(شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ 9 - ايدىڭ 11 - كۇنى بەيجيڭنەن بەرگەن حابارى)
