□ انار بۇلت \ شينجياڭ گازەتىنىڭ ءتىلشىسى ءرايدا
9 - ايدىڭ 15 - كۇنى شاۋەشەك قالاسى قاراقاباق اۋىلى قىزىلجار قىستاعىنىڭ تۇرعىنى چۇن يۇڭگاۋدىڭ ۇيىنە بارعانىمىزدا، وجاۋقاباق الەمىنە كىرگەندەي بولدىق. ۇلكەندى - كىشىلى سورەلەر مەن كورمە ىشكاپتارىنا الۋان ءتۇرلى وجاۋقاباق اشەكەي بۇيىمدارى قويىلىپتى، ەڭ ۇلكەنىنىڭ بيىكتىگى ءبىر مەتر، كىشكەنەسى بىرنەشە سانتيمەتر عانا، ءاربىر وجاۋقاباققا جاندى دا ءماندى سۋرەت سالىنعان.
بيىل 64 جاستاعى چۇن يۇڭگاۋ ۇستەلدىڭ الدىندا وتىرىپ كوزىلدىرىگىن تاعىپ، سول قولىمەن وجاۋقاباقتى مىقتى ۇستاپ، وڭ قولىمەن ەلەكترمەن قارۋ قالامىن الىپ باياۋ جىلجىتىپ، قوڭىر ءتۇستى سۋرەت ىزدەرىن قالدىردى. كوپ وتپەي - اق قاباتى مول كوكس ءتۇستى قارما سۋرەت بىرتىندەپ كورىنە باستادى.
”قاراپايىم كورىنگەنىمەن، ءىس جۇزىندە، ءبىر وتىرعاندا 4 − 5 ساعات ۋاقىت كەتەدى، تەر باسىپ كەتەدى“. چۇن يۇڭگاۋ ەلەكترمەن قارۋ قالامىن قويىپ، ماڭدايىن ءسۇرتىپ جاتىپ: كەستەلەۋدە قاتە كەتسە سوگۋگە بولادى، مۇندا ونداي ىستەۋگە كەلمەيدى، قاتتى قارىلىپ كەتسە، كۇيىپ قالسا، تۇتاس وجاۋقاباق تۋىندىسى كەرەكتەن شىعادى، - دەدى.
چۇن يۇڭگاۋ بالالار سال اۋرۋىنا شالدىققان، اياعى 3 - دارەجەلى مۇگەدەك. ”اۋىر جۇمىس ىستەي المايمىن، الايدا، كىشكەنتايىمنان سۋرەت سىزۋدى جاقسى كورەمىن“، - دەدى ول. شەشەم كەستە تىگۋگە شەبەر ەدى، اعالارىم ءۇي جيھازدارىن، تىگىن ماشينالارىنداعى ورنەكتەردى، اعاش جابدىقتارداعى ورنەكتەردى ورنەكتەپ، مەنىڭ ەڭ العاشقى كوركەمونەر ساۋاتىمدى اشقان.
2016 - جىلى ءبىر رەتكى كەزدەيسوق ورايدا، ول ينتەرنەتتەن بىرەۋدىڭ وجاۋقاباققا ورنەك سالعانىن كورەدى. قاراپايىم وجاۋقاباق قارىپ ورنەك سالعاننان كەيىن، تاۋ - وزەن، گۇل - قۇس سۋرەتىنە اينالدى، بۇل ونەر بىردەن ونى وزىنە باۋراپ اكەتەدى. ”سول كەزدە ادەمى سەزىلىپ، مەن دە سىناپ كورمەيمىن بە دەپ ويلادىم“، - دەدى چۇن يۇڭگاۋ.
ۇيرەتەتىندەر جوق بولعاندىقتان، ول ءوزى ىزدەنىپ ۇيرەندى. ۇنتاقتاۋ ماشيناسىن، ويما پىشاقتى ساتىپ الىپ، اعاش تامىرىن تەرىپ اكەلىپ جاتتىقتى، قول تەلەفون ونىڭ ەڭ جاقسى وقىتۋشىسىنا اينالدى. ينتەرنەتتەن قارىپ ورنەكتەۋ شەبەرلىگىن ۇيرەندى، قايتا - قايتا جاتتىعىپ، كوپ رەت سىناپ كوردى.
جۋان اعاشتىڭ تامىرىن ارالاپ، بۇرعىلاپ، مايدالاپ، وعان اينەك قوسىپ، بايىرعى تۇستەگى شاي ۇستەلىنە اينالدىردى؛ قالعان اعاش بۇتاقتارىن ويىپ، قارىپ ورنەك سالعان كىشكەنە ورىندىقتاردى جاسادى. كەيىن 12 مۇشەل، گۇل - قۇس، قۇرت - قۇمىرىسقا، بالىق، تاۋ - وزەن، ادام قاتارلى سۋرەتتەر وجاۋقاباق بەتىنە جاندى بەينەلەندى.
وجاۋقاباق قارۋ سۋرەتىندە ”تەمىردى قالام، وتتى سيا ەتۋگە“ ءمان بەرىلەدى، ءبىر ءتۇرلى دايىن بۇيىم ماتەريال تاڭداۋ، قابىعىن ارشۋ، وي جۇگىرتۋ، جازىپ - سىزۋ، قارىپ سىزۋ قاتارلى كوپ ءتۇرلى جۇمىس ءتارتىبى ارقىلى ورىندالادى.
”وجاۋقاباققا قارىپ ورنەك سالعانىما 10 جىل بولدى. <芦葫> دەگەن ءسوز <禄福> دەگەن سوزبەن دىبىستاس كەلەدى، وجاۋقاباق جۇڭگونىڭ ءداستۇرلى مادەنيەتىندە قۇت دەگەن ماعىنا بەرەدى. ءار رەت وجاۋقاباق تۋىندىسىن جاراتقان سايىن، مەن ەرەكشە قۋانامىن“، - دەدى چۇن يۇڭگاۋ.
بىرنەشە جىلدان بەرى، ول ىلگەرىندى - كەيىندى 600 وجاۋقاباق قارىپ ورنەك سالۋ سۋرەتىن، 100دەن استام تامىر ويما تۋىندىسىن، 100گە جۋىق جۇمىرتقا ويما تۋىندىسىن جاراتىپ، ءىشىنارا تۋىندىلارىن شينجياڭنىڭ جەر - جەرىنە ساتتى، الايدا، ءتىپتى دە كوپ تۋىندىلاردى ول تەگىن تارتۋ ەتتى. ”كىشىرەك وجاۋقاباقتى، نەگىزىنەن، باسقالارعا ۇسىندىم. مەن 700 − 800 شاعىن تۋىندى جاسادىم، كوبىن باسقالارعا ۇسىندىم“. ول بىلاي دەدى: ”بۇل تۋىندىلار جۇڭگونىڭ ءداستۇرلى مادەنيەتىنىڭ تاماشا ءمانىن ارقالاعان، كوپشىلىك كورگەن جەردەن - اق ۇناتىپ قالادى“.
بۇگىنگى كۇنى، ول ۇيىندە قاراپايىم وتباسى قولونەر بۇيىمدارىن كورمەلەۋ، سەزىنۋ ورنىن اشتى. ول تاباندىلىقپەن شىعارماشىلىقپەن شۇعىلدانۋمەن بىرگە، ءار ۇلت بۇقاراسىنا وجاۋقاباق قارما سۋرەت سالۋ ونەرىن تەگىن ۇيرەتەدى، ”قازىر كوپتەگەن جاستار ءداستۇرلى مادەنيەتتى ۇناتادى، ءداستۇرلى قولونەرگە نازار اۋدارادى، مەن كوپشىلىككە تەگىن ۇيرەتىپ، ءداستۇرلى مادەنيەتتى ساۋلەلەندىرە ءتۇسۋدى قالايمىن“.
