زۇن - ي:
جاستارعا بەيىمدەپ بەينەلەۋ قىزىل مادەنيەتتىڭ تىرشىلىك تىنىسىن قاۋلاتتى
□ شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ ءتىلشىسى شى چيانگۇي
جوعارى قىسىمدى سۋ ساحنانىڭ ۇستىڭگى جاعىنان اعىپ تۇسكەندە، زەڭبىرەك ءۇنى قىزىل ارميانىڭ قولباسىلارى مەن جاۋىنگەرلەرىنىڭ اتوي داۋىسىمەن توعىسىپ، بەينە ىس - تۇتەك قاپتاعان شياڭجياڭ شايقاس مايدانىنا كەلگەندەي اسەر بەرەدى... گۇيجوۋ ولكەسى زۇن - ي قالاسى فىڭحۋاڭشان تاۋىنىڭ ەتەگىندەگى تەاترحاناعا بارساڭىز، 360 گرادۋستىق اينالمالى ساحنا كوز ايانى كەڭەيتەدى، شياڭجياڭ وزەنىنىڭ اساۋ اعىسى، تاۋ اراسىنداعى شارباق جول، ءماجىلىستىڭ كونە ورنى سياقتى كورىنىستەر كورەرمەندەردىڭ كوز الدىنا رەتىمەن جايىلادى.
بۇل تەاتردىڭ اتى «ۇلى بۇرىلىس».
گۇيجوۋ ۇلى بۇرىلىس مادەنيەتتى دامىتۋ شەكتى سەرىكتەستىگى بازار ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى ۋاڭ ليميڭ بىلاي دەپ تانىستىردى: «ۇلى بۇرىلىس» قىزىل ارميا شياڭجياڭدا قاندى شايقاس جۇرگىزگەننەن كەيىنگى گۇيجوۋعا اسكەر اۋىستىرۋ، زۇن - ي ءماجىلىسىن اشۋ، چىشۇي وزەنىنەن 4 رەت ءوتۋ سياقتى ۇزاق جورىقتىڭ شەشۋشى بارىسىن نەگىزگى جەلى ەتىپ، ۇلى بايانداۋدى تەاترحاناعا ىقشامداپ اكەلدى. ”كونسەرتتى كورۋ ارقىلى كورەرمەندەر بۇگىنگى تاماشا تۇرمىسقا وڭاي قول جەتپەگەنىن ءتىپتى دە سەزىنە الادى“. ۋاڭ ليميڭ بىلاي دەدى: كونسەرت كورەرمەندەرگە قىزىل تاريحتى جاقىننان سەزىندىرىپ قانا قويماي، جاستار مەن ورەندەردىڭ شىنايى سەزىنۋگە بولاتىن كوركەمونەر كورىنىسىندە ۇزاق جورىق رۋحى جونىندەگى تۇسىنىگىن دە تەرەڭدەتتى. ساناققا قاراعاندا، 2024 - جىلدىڭ باسىندا باستالىپ قويىلعاننان بەرى «ۇلى بۇرىلىس» 2500 رەتتەن استام قويىلىپ، 800 مىڭنان استام ساياحاتشى (رەت) قابىلداعان، مۇنىڭ كوبى ورتا، باستاۋىش مەكتەپ وقۋشىلارى.
قىزىل مادەنيەت جاستاردى قالاي باۋرايدى؟ زۇن - ي جاڭا جول جونىندە ۇزدىكسىز ىزدەنىس جاسادى.
«ۇلى بۇرىلىس» تەاترحاناسىنان نەبارى نەشە ءجۇز مەتر قاشىقتىقتاعى زۇن - ي ءماجىلىسى ەسكەرتكىش سارايىندا تولىق كەسكىندى پروەكتسيا، VR ارەكەتتەستىك، ءۇش ولشەمدى مودەل قۇرۋ سياقتى سيفرلاندىرىلعان كورمەلەر ارقىلى ۋجياڭنان كوكتەي ءوتۋ، لوۋشانگۋانداعى زور جەڭىس سياقتى تاريحي كورىنىستەر قايتا جارىققا شىقتى، الامىشتالعان قىزىل ارميا ۇراندارى سياقتى مۇراجايدا ساقتالعان مادەني مۇرالار سيفرلى تەحنولوگيانىڭ ارقاسىندا ”اڭگىمە شەرتتى“.
كورەرمەندەر VR جابدىعىن تاقسا بولعانى، ۇزاق جورىقتىڭ تاريحي ناقتى ورنىندا تۇرىپ، قىزىل ارميانىڭ جاپالى ۇزاق جورىعىن شىنايى سەزىنە الادى. مۇنىڭ استارىندا زۇن - ي ءماجىلىسى ەسكەرتكىش سارايىنىڭ سيفرلانۋعا ۇزدىكسىز بۇرىلىس جاساۋىنىڭ ىقشام كورىنىسى جاتىر. ”ءبىز ءىشىنارا مادەني ەسكەرتكىشتەردى سيفرلاندىرىپ مودەل قۇردىق، بۇل مادەني ەسكەرتكىشتەردى قورعاۋعا ءتيىمدى بولۋمەن بىرگە، سيفرلاندىرىپ كورمەگە قويۋعا دا قولايلى“، - دەدى زۇن - ي ءماجىلىسى ەسكەرتكىش سارايى مادەني ەسكەرتكىشتەردى قورعاۋ ءبولىمىنىڭ 7 - دارەجەلى قىزمەتكەرى لي چين.
2025 - جىلى 4 - ايدا زۇن - ي قالاسى لوۋشانگۋان كورىنىس ءوڭىرى مەن جۇڭگو پوچتاسى بىرلەسىپ قۇرعان «جەڭىس پوچتا مەكەمەسى» رەسمي ىسكە قوسىلدى. بۇل پوچتا مەكەمەسى پوچتا ارقىلى جەتكىزۋ مەن مادەنيەت جاسامپازدىعىن ساتۋدى ءبىر تۇلعالاندىرىپ، قىزىل مادەنيەتتى اناعۇرلىم سەزىندىردى. «جەڭىس پوچتا مەكەمەسىندە» قىزىل ارميانىڭ ۇزاق جورىق جولى باسىلعان اتكريتكا، لوۋشانگۋان شايقاسىنىڭ كورىنىسى باسىلعان ەستەلىك زناك، ادەمى جوبالانعان قىزىل تاقىرىپتىق ەستەلىك داپتەر... قىزىل مادەنيەت جاسامپازدىعى ونىمدەرى كوزدىڭ جاۋىن الادى. ”وسى فورماسى الۋان ءتۇرلى، جاڭاشا مادەنيەت جاسامپازدىعى ونىمدەرى جاستاردىڭ ەرەكشە قارسى الۋىنا بولەندى“، - دەدى لوۋشانگۋان كورىنىس ءوڭىرىنىڭ جۇمىس جاۋاپتىسى جوۋ تيڭ.
جوۋ تيڭ بىلاي دەپ تانىستىردى: كورىنىس ءوڭىرى تاعى ”جەڭىس پوچتا مەكەمەسىنە“ سۇيەنىپ، ”التىنعا بەرگىسىز سالەم حات“ پارتيالىلىق تاربيە ساباعىن اشتى، وعان قاتىناسۋشىلار ەلىتە سەزىنۋ بارىسىندا قىزىل رۋحتى اڭعاردى.
سوڭعى جىلدارى قىزىل مادەني مۇرالاردى، ەسكى جۇرت جۇرناعىن ويداعىداي قورعاۋ نەگىزىندە، جەرگىلىكتى ورىن ەلىتۋ ۇلگىسىندەگى ويىن - ساۋىق، تۇتاس وڭىرلىك سيفرلى باستان كەشىرۋ سارايى، VR كوشپەلى كورمەسى، مادەنيەت جاسامپازدىعى ونىمدەرىن اشۋ سياقتى تاسىلدەردەن پايدالانىپ ۇزاق جورىق رۋحىن ارقاۋ ەتىپ، مازمۇندى بەينەلەۋدە جاڭالىق اشىپ، ەكسكۋرسيالاۋشىلاردىڭ تاريحي جاعدايدىڭ ”باستان كەشىرۋشىسىنە“ اينالۋىنا دەم بەرىپ، ۇزاق جورىق رۋحىن جۇرت جۇرەگىنە تەرەڭ ۇيالاتتى.
(شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ 9 - ايدىڭ 27 - كۇنى گۇيياڭنان بەرگەن حابارى)
